മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.120.1
कः फेनपेति नाम्नाऽसौ कथं वा भक्षितः पुरा ।
मृत उज्जीवितः कस्मात्कथं गोलोकमाश्रितः ॥ १३.१२०.१ ॥
ഫേനപ എന്ന പേരുള്ളവൻ ആരാണ്? മുൻകാലത്ത് അവനെ എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടു? മരിച്ച അവൻ എങ്ങനെ വീണ്ടും ജീവിച്ചു, എങ്ങനെ ഗോലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു?
13.120.2
विरुद्वे मानुषे लोके तथा समयवर्त्मसु ।
क्रते दैवं हि दुष्प्रपं मानुषेषु विशेषतः।
संशयो मे महानत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१२०.२ ॥
മനുഷ്യലോകത്ത് വിപരീതം സംഭവിച്ചാലും, കാലനിയമത്തിന്റെ വഴികളിലും, കർമ്മം ചെയ്താലും, ദൈവം മനുഷ്യർക്കു വിശേഷിച്ച് ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. ഇതിൽ എനിക്കു വലിയ സംശയമുണ്ട്; അത് എനിക്കു വിശദീകരിച്ചു തരാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്.
13.120.3
श्रूयते भार्गवे वंशे सुमित्रो नाम भारत ।
वेदाध्ययनसम्पन्नो विपुले तपसि स्थितः ॥ १३.१२०.३ ॥
ഭാരതാ, ഭാർഗ്ഗവ വംശത്തിൽ സുമിത്രൻ എന്നൊരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി കേൾക്കുന്നു; വേദാധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നനായ അവൻ വിപുലമായ തപസ്സിൽ സ്ഥിതനായിരുന്നു.
13.120.4
वानप्रस्थाश्रमे युक्तः स्वकर्मनिरतः सदा ।
विनयाचारतत्वज्ञः सर्वधर्मार्थकोविदः ॥ १३.१२०.४ ॥
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ യുക്തനായി, എപ്പോഴും സ്വകർമ്മത്തിൽ നിരതനായി, വിനയാചാരത്തിന്റെ തത്ത്വം അറിയുന്നവനായി, എല്ലാ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിലും വിദഗ്ധനായി.
13.120.5
यत्नात्त्रिषवणस्नायी संध्योपासनतत्परः ।
अग्निहोत्ररतः क्षान्तो जपञ्जुह्वच्च नित्यदाः ॥ १३.१२०.५ ॥
യത്നത്തോടെ മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സന്ധ്യോപാസനയിൽ തത്പരൻ, അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിരതൻ, ക്ഷമാശീലൻ, ജപിച്ചും ഹോമം ചെയ്തും നിത്യം ദാനം നൽകുന്നവൻ.
13.120.6
पितृदेवांश्च नियतमतिर्थींश्च स पूजयन् ।
प्राणसन्धारणार्थं च यत्किंचिदुपहारयन् ॥ १३.१२०.६ ॥
സ്ഥിരചിത്തൻ, പിതൃക്കളെയും ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും പൂജിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രാണരക്ഷയ്ക്കായി എന്തു കിട്ടിയാലും അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
13.120.7
गिरिस्त्रिशिखरो नाम यतः प्रभवते नदी ।
कुलजेति पुराणेषु विश्रुता रुद्रनिर्मिता ॥ १३.१२०.७ ॥
ത്രിശിഖരം എന്ന പേരുള്ള പർവതത്തിൽ നിന്നാണ് ഒരു നദി ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; പുരാണങ്ങളിൽ അത് കുലജ എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്, രുദ്രനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
13.120.8
तस्यास्तीरे समे देशे पुष्पमालासमाकुले ।
वन्यौषधिद्रुमोपेते नानापक्षिमृगायुते ॥ १३.१२०.८ ॥
അതിന്റെ തീരത്ത് സമതലമായ ഒരു സ്ഥലമുണ്ടായിരുന്നു; പുഷ്പമാലകൾ നിറഞ്ഞതും കാട്ടു ഔഷധികളും വൃക്ഷങ്ങളും ഉള്ളതും പലതരം പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞതും.
13.120.9
व्यपेतदंशमशके ध्वाङ्क्षगृध्रैरसेविते ।
कृष्णदर्भतृणप्राये सुरम्ये ज्योतिरश्मिनि ॥ १३.१२०.९ ॥
ഈച്ചയും കൊതുകും ഇല്ലാത്തതും, കാക്കകളും കഴുകന്മാരും വരാത്തതും, കറുത്ത ദർഭപ്പുല്ല് നിറഞ്ഞതും, അതിമനോഹരവും, പ്രകാശിക്കുന്ന കല്ലുകളുള്ളതുമായ.
13.120.10
सर्वोन्नतैः समैः श्यामैर्याज्ञीयैस्तरुभिर्वृते ।
तत्राश्रमपदं पुण्यं भृगूणामभवत्पुरा। ॥ १३.१२०.१० ॥
എല്ലാം ഉയർന്നതും സമതലവും കറുത്തതുമായ യാജ്ഞീയ വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവിടെ പണ്ട് ഭൃഗുക്കളുടെ പുണ്യാശ്രമസ്ഥലം ഉണ്ടായിരുന്നു.
13.120.11
उवास तत्र नियतः सुमित्रो नाम भार्गवः ।
यथोद्दिष्टेन पूर्वेषां भृगूणां साधुवर्त्मना ॥ १३.१२०.११ ॥
അവിടെ സുമിത്രൻ എന്ന സംയമിയായ ഭാർഗവൻ വസിച്ചു; പൂർവ്വികരായ ഭൃഗുക്കൾ നിർദ്ദേശിച്ച സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ അദ്ദേഹം നടന്നു.
13.120.12
तस्मा आङ्गिरसः कश्चिद्ददौ गां शर्करीं शुभाम् ।
वर्षासु पश्चिमे मासि पौर्णमास्यां शुचिव्रतः ॥ १३.१२०.१२ ॥
അവന് ഒരു ആംഗിരസൻ ശുഭമായ ശർക്കരീ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്തു; മഴക്കാലത്തിലെ അവസാന മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ, ശുചിവ്രതനായി.
13.120.13
स तां लब्ध्वा धर्मशीलश्चिन्तयामास तत्परः ।
सुमित्रः परया भक्त्या जननीमिव मातरम् ॥ १३.१२०.१३ ॥
അവളെ ലഭിച്ച ധർമ്മശീലൻ അതിൽത്തന്നെ മനസ്സുറപ്പിച്ച് ചിന്തിച്ചു. സുമിത്രൻ പരമമായ ഭക്തിയോടെ അവളെ തന്റെ മാതാവിനെപ്പോലെ കണ്ടു.
13.120.14
तेन सन्धुक्ष्यमाणा सा रोहिणी कामरूपिणी ।
प्रवृद्धिमगमच्छ्रेष्ठा प्राणतश्च सुदर्शना ॥ १३.१२०.१४ ॥
അവനാൽ ഉദ്ദീപിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആ രോഹിണി, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവൾ, ശ്രേഷ്ഠയായി വളർന്നു; പ്രാണശക്തിയാൽ സുന്ദരിയായി.
13.120.15
सिराविमुक्तपार्श्वान्ता विपुलां कान्तिमुद्वहत् ।
श्यामपार्श्वान्तपृष्ठा सा सुरभिर्मधुपिङ्गला ॥ १३.१२०.१५ ॥
സിരകളില്ലാത്ത പാർശ്വങ്ങളും അറ്റങ്ങളുമുള്ള അവൾ വിപുലമായ കാന്തി വഹിച്ചു; കറുത്ത പാർശ്വങ്ങളും അറ്റങ്ങളും പുറവുമുള്ള ആ സുരഭി തേൻ നിറമുള്ള പൊന്മഞ്ഞയായിരുന്നു.
13.120.16
बृहती सूक्ष्मरोमान्ता रूपोदग्रा तनुत्वचा ।
कृष्णपुच्छा श्वेतवक्त्रा समवृत्तपयोधरा ॥ १३.१२०.१६ ॥
ആ ബൃഹതി, സൂക്ഷ്മരോമാഗ്രങ്ങളുള്ളവൾ, രൂപത്തിൽ ഉന്നതയായവൾ, നേർത്ത ത്വക്കുള്ളവൾ, കറുത്ത വാലും വെളുത്ത മുഖവുമുള്ളവൾ, സമവൃത്തമായ അകിടുള്ളവൾ.
13.120.17
पृष्ठोन्नता पूर्वनता शङ्कुकर्णी सुलोचना ।
दीर्घजिह्वा ह्रस्वशृङ्गी सम्पूर्णदशनान्तरा ॥ १३.१२०.१७ ॥
പുറം ഉയർന്നവൾ, മുൻഭാഗം കുനിഞ്ഞവൾ, ശങ്കുപോലെ ചെവിയുള്ളവൾ, സുന്ദരമിഴിയുള്ളവൾ, നീണ്ട നാക്കുള്ളവൾ, ചെറിയ കൊമ്പുള്ളവൾ, പൂർണ്ണ പല്ലുകളുള്ളവൾ.
13.120.18
मांसाधिकगलान्ता सा प्रसन्ना शुभदर्शना ।
नित्यं शमयुता स्निग्धा सम्पूर्णोदात्तनिस्वना ॥ १३.१२०.१८ ॥
കഴുത്തിന്റെ അറ്റത്ത് ഏറെ മാംസമുള്ള അവൾ പ്രസന്നയും ശുഭദർശനയും ആയിരുന്നു; എപ്പോഴും ശാന്തയും സ്നിഗ്ധയും, പൂർണ്ണവും ഉദാത്തവുമായ സ്വരമുള്ളവളുമായിരുന്നു.
13.120.19
प्राजापत्यैर्गवां नित्यं प्रशस्तैर्लक्षणैर्युता ।
यौवनस्थेव वनिता शुशुभे रूपशोभया ॥ १३.१२०.१९ ॥
പ്രജാപതിയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവളും എപ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠ ലക്ഷണങ്ങളോടു കൂടിയവളുമായ ആ പശു, യൗവനത്തിലുള്ള സ്ത്രീയെപ്പോലെ രൂപശോഭയാൽ പ്രകാശിച്ചു.
13.120.20
वृषेणोपगता सा तु कल्या मधुरदर्शना ।
मिथुनं जनयामास तुल्यरूपमिवात्मनः ॥ १३.१२०.२० ॥
ആ മംഗളവും മധുരദർശനവുമുള്ള പശു ഒരു കാളയോടു ചേർന്ന്, തന്നെപ്പോലെ രൂപമുള്ള ഒരു ജോഡിയെ പ്രസവിച്ചു.
13.120.21
संवर्धयामास स तां सवत्सां भार्गवो मुनिः ।
तयोः प्रजाधिसंसर्गात्सहस्रं च गवामभूत् ॥ १३.१२०.२१ ॥
ഭാർഗവ മുനി ആ പശുവിനെ അതിന്റെ കിടാവിനോടൊപ്പം വളർത്തി; ഇരുവരുടെയും സന്തതികളുടെ സംയോഗത്താൽ പശുക്കൾ ആയിരമായി.
13.120.22
गवां जातिसहस्राणि सम्भूतानि परस्परम् ।
ऋषभाणां च राजेन्द्र नैवान्तः प्रतिदृश्यते ॥ १३.१२०.२२ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പശുക്കളുടെയും കാളകളുടെയും ആയിരക്കണക്കിന് ജാതികൾ പരസ്പരം ഉണ്ടായി; അവയുടെ അവസാനം കാണുന്നില്ല.
13.120.23
तैराश्रमपदं रम्यमरण्यं चैव सर्वशः ।
समाकुलं समभवन्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ १३.१२०.२३ ॥
അവയാൽ ആ രമണീയമായ ആശ്രമപ്രദേശവും എല്ലാ കാടുകളും നിറഞ്ഞു; ആകാശം മേഘങ്ങളാൽ നിറയുന്നതുപോലെ.
13.120.24
कानि चित्पद्मवर्णानि किंशुकाभानि कानिचित् ।
रुक्मवर्णानि चान्यानि चन्द्रांशुसदृशानि च ॥ १३.१२०.२४ ॥
ചിലത് താമരനിറമുള്ളവ, ചിലത് കിംശുക പുഷ്പങ്ങളോടു സമാനമായവ, ചിലത് സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ളവ, മറ്റു ചിലത് ചന്ദ്രരശ്മികളോടു തുല്യമായവ.
13.120.25
तथा राजतवर्णानि कानिचिल्लोहितानि वै ।
नीललोहितताम्राणि कृष्णानि कपिलानि च।
नानारागविचित्राणि यूथानि कुलयूथप ॥ १३.१२०.२५ ॥
അതുപോലെ വെള്ളിനിറമുള്ളവയും ചിലത് ചുവന്നവയും ഉണ്ടായിരുന്നു. നീലച്ചുവപ്പും ചെമ്പുനിറവുമുള്ളവയും കറുത്തവയും തവിട്ടുനിറമുള്ളവയും ഉണ്ടായിരുന്നു. പലനിറങ്ങളാൽ വിചിത്രമായ കൂട്ടങ്ങളും കുലങ്ങളുടെ കൂട്ടനായകരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
13.120.26
न च क्षीरं सुतस्नेहाद्वत्सानामुपजीवति ।
भार्गवः केवलं चासीद्गवां प्राणायने रतः ॥ १३.१२०.२६ ॥
മകനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ കിടാങ്ങളുടെ പാലും അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ല. ആ ഭാർഗവൻ കേവലം പശുക്കളുടെ പ്രാണരക്ഷയിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.
13.120.27
तथा शुश्रूषतस्तस्य गवां हितमवेक्षतः ।
व्यतीयात्सुमाहान्कालो वत्सोच्छिष्टेन वर्ततः ॥ १३.१२०.२७ ॥
ഇങ്ങനെ പശുക്കളുടെ ക്ഷേമം നോക്കിയും അവയെ ശുശ്രൂഷിച്ചും കിടാങ്ങളുടെ ഉച്ഛിഷ്ടം കൊണ്ടു ജീവിച്ചും അദ്ദേഹത്തിന് വളരെയധികം കാലം കടന്നുപോയി.
13.120.28
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तः सततं प्रस्रवं गवाम् ।
वत्सैरुच्छिष्टमुदितं बहुक्षीरतया बहु ॥ १३.१२०.२८ ॥
വിശപ്പും ദാഹവുംകൊണ്ട് ക്ഷീണിതനായ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും പശുക്കളുടെ പാൽപ്രവാഹത്തിൽത്തന്നെ കഴിഞ്ഞു. കിടാങ്ങളുടെ ഉച്ഛിഷ്ടം ധാരാളം പാലുള്ളതിനാൽ അത് ഏറെയെന്നു പറയപ്പെട്ടു.
13.120.29
पीतवांस्तेन नामास्य फेनपेत्यभिविश्रुतम् ।
गौतमस्याभिनिष्पन्नमेवं नाम युधिष्ठिर ॥ १३.१२०.२९ ॥
അദ്ദേഹം കുടിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് 'ഫേനപൻ' എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. ഗൗതമനിൽനിന്ന് ഉണ്ടായി ഇപ്രകാരം ആ പേര് വന്നു, യുധിഷ്ഠിരാ.