महाभारत · अध्याय 13.122

13.122.1

यास्तु गोमातरस्तस्य कामचारिण्य आगताः ।
समीपं हि सुमित्रस्य कृतज्ञाः समुपस्थिताः ॥ १३.१२२.१ ॥

जी गोमाता त्याच्या इच्छेनुसार विहार करणाऱ्या होत्या, त्या कृतज्ञतेने सुमित्राजवळ येऊन उभ्या राहिल्या.

अभिप्रशस्य चैवाहुस्तमृषिं पुण्यदर्शनाः ।
गोलोकादागता वेद वृषगोमातरो वयम् ॥ १३.१२२.२ ॥

त्या ऋषींची चांगली स्तुती करून पुण्यदर्शन गोमाता म्हणाल्या, "जाणा, आम्ही वृषगोमाता गोलोकातून आलो आहोत."

सुप्रीताः स्म वरं गृह्ण यमिच्छसि महामुने ।
यद्भि गोषु परां बुद्धिं कृतवानसि नित्यदा ॥ १३.१२२.३ ॥

आम्ही अत्यंत प्रसन्न आहोत. हे महामुने, तुला हवा तो वर घे, कारण तू नेहमी गाईंबद्दल परम बुद्धी (भक्ती) ठेवली आहेस.

प्रीतोस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मां गोमातरः शुभाः ।
सुप्रीतमनसः सर्वास्तिष्ठन्ते च वरप्रदाः ॥ १३.१२२.४ ॥

मी प्रसन्न आहे, माझ्यावर अनुग्रह झाला आहे की शुभ गोमाता, अत्यंत प्रसन्न मनाच्या आणि वरदात्र्या, सर्व इथे उभ्या आहेत.

भवेद्गोष्वेव मे भक्तिर्यथैवाद्य तथा सदा ।
गोघ्नाश्चैवावसीदन्तु नरा ब्रह्मद्विषश्च ये ॥ १३.१२२.५ ॥

आजच्याप्रमाणेच गाईंवरची माझी भक्ती सदैव राहो; गोहत्या करणारे आणि ब्राह्मणद्वेषी माणसे नाश पावोत.

एवमेतदृषिश्रेष्ठ हितं वदसि नः प्रियम् ।
एहि गच्छ सहाऽस्माभिर्गोलोकमृषिसत्तम ॥ १३.१२२.६ ॥

हे ऋषिश्रेष्ठा, तू आम्हाला हितकारक आणि प्रिय असे बोलतोस. ये, आमच्यासह गोलोकाला चल, हे ऋषिसत्तमा.

यूयमिष्टां गतिं यान्तु न ह्यहं गन्तुमुत्सहे ।
इमा गावः समुत्सृज्य तपस्विन्यो मम प्रियाः ॥ १३.१२२.७ ॥

तुम्ही इच्छित गतीस जा; मी जाण्यास इच्छुक नाही. ही तपस्विनी, माझ्या प्रिय गाईंना सोडून मी जाऊ शकत नाही.

तास्तु तस्य वचः श्रुत्वा कपिलानां सुदारुणम् ।
नित्युस्तमृषिमुत्क्षिप्य भार्गवं नभ उद्वहन् ॥ १३.१२२.८ ॥

कपिला गाईंचे ते अत्यंत भयंकर वचन ऐकून त्यांनी त्या ऋषी भार्गवाला उचलून आकाशात नेले.

कलेवरं तु तत्रैव तस्य संन्यस्य मातरः ।
निष्कृष्य करणं योगादानयन्भार्गवस्य वै ॥ १३.१२२.९ ॥

त्याचे शरीर तिथेच ठेवून त्या माता योगाने भार्गवाची इंद्रिये बाहेर काढून घेऊन आल्या.

सर्वं चास्य तदाचख्युः कपिलानां विचेष्टितम् ।
यदर्थं हरणं गोभिर्गोलोकं लोकमातरः ॥ १३.१२२.१० ॥

लोकमातांनी कपिला गाईंचे ते सर्व वर्तन त्याला सांगितले, ज्यासाठी गाईंनी त्याला गोलोकात नेले होते.

ततस्तु कपिलास्तत्र तस्य दृष्ट्वा कलेवरम् ।
तथाप्रतिज्ञं शृङ्गैश्च खुरैश्चाप्यवचूर्णयन् ॥ १३.१२२.११ ॥

तेव्हा कपिला गाईंनी त्याचे शरीर पाहून, आपल्या प्रतिज्ञेप्रमाणे शिंगांनी व खुरांनी ते चिरडून टाकले.

ततः संछिद्य बहुधा भार्गवं नृपसत्तम ।
युयुर्यत्रेतरा गावस्तच्च सर्वं न्यवेदयन् ॥ १३.१२२.१२ ॥

हे नृपश्रेष्ठा! मग भार्गवाचे शरीर अनेक तुकडे करून, इतर गाई जिथे होत्या तिथे जाऊन त्यांनी ते सर्व सांगितले.

अथ गोमातृभिः शप्तास्ता गावः पृथिवीचराः ।
अमेध्यवदनाः क्षिप्रं भवध्वं ब्रह्मघातकाः ॥ १३.१२२.१३ ॥

नंतर गोमातांनी शाप दिलेल्या, पृथ्वीवर फिरणाऱ्या गायींनो, अपवित्र मुखाच्या आणि ब्रह्महत्या करणाऱ्या त्वरित व्हा.

एवं कृतज्ञा गावो हि यता गोमातरो नृप ।
ऋषिश्च प्राप्तवाँल्लोकं गावश्च परिमोक्षिताः ॥ १३.१२२.१४ ॥

अशा प्रकारे कृतज्ञ गायी, गोमातांनी नियंत्रित केलेल्या, हे नृपा; आणि ऋषींनी तो लोक प्राप्त केला, आणि गायीही पूर्णपणे मुक्त झाल्या.