महाभारत · अध्याय 13.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.123.1
ता गावो रन्तिदेवस्य गत्वा यज्ञं मनीषिणः ।
आत्मानं ज्ञापयामासुर्महर्षीणां समक्षतः ॥ १३.१२३.१ ॥
रन्तिदेवाच्या त्या यज्ञात गेलेल्या त्या गायींनी ज्ञानी महर्षींसमोर आपली ओळख करून दिली.
13.123.2
रन्तिदेवस्ततो राजा प्रयतः प्राञ्जलिः शुचिः ।
उवाच गावः प्रणतः किमागमनमित्यपि ॥ १३.१२३.२ ॥
तेव्हा शुचि आणि संयमी राजा रन्तिदेव हात जोडून नमून त्या गायींना म्हणाला, "तुमच्या येण्याचे कारण काय?"
13.123.3
इच्चामस्तव राजेन्द्र सत्रेऽस्मिन्विनियोजनम् ।
पशुत्वमुपसम्प्राप्तुं प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १३.१२३.३ ॥
हे राजेंद्रा, या सत्रात आम्हांस बळी म्हणून अर्पण करावे अशी आमची इच्छा आहे. पशुत्व प्राप्त करण्याची कृपा तुम्ही करावी.
13.123.4
नास्ति शक्तो गवां घातं कर्तुं शतसहस्रशः ।
घातयित्वा त्वहं युष्मान्कथमात्मानमुत्तरे ॥ १३.१२३.४ ॥
शेकडो-हजारो गायींची हत्या करण्याचे सामर्थ्य माझ्यात नाही. तुम्हांस मारवून मी परलोकात स्वतःला कसे पाहू?
13.123.5
यः पशुत्वेन संयोज्य युष्मान्स्वर्गं नयेदिह ।
आत्मानं चैव तपसा गावः समुपगम्यताम् ॥ १३.१२३.५ ॥
जो तुम्हांस पशुरूपाने योजून इथून स्वर्गाला नेईल, आणि तपाने स्वतःलाही (मिळवील), हे गायींनो, तो तुमच्याजवळ येवो.
13.123.6
अस्माकं तारणे युक्तो धर्मात्मा तपसि स्थितः ।
श्रुतोऽस्माभिर्भवान्राजंस्ततस्तु स्वयमागताः ॥ १३.१२३.६ ॥
हे राजा, तू धर्मात्मा, तपात स्थित आणि आमचा उद्धार करण्यास योग्य आहेस असे आम्ही ऐकले; म्हणून आम्ही स्वतःहून तुझ्याकडे आलो आहोत.
13.123.7
मम सत्रे पशुत्वं वो यद्येवं हि मनीषितम् ।
समयेनाहमेतेन जुहुयां वो हुताशने ॥ १३.१२३.७ ॥
तुमची इच्छा हीच असेल तर माझ्या यज्ञात तुम्ही पशू व्हा; या अटीवर मी तुम्हांला अग्नीत आहुती देईन.
13.123.8
कदाचिद्यदि वः काचिदकामा विनियुज्यते ।
तदा समाप्तिः सत्रस्य गवां स्यादिति नैष्ठिकी ॥ १३.१२३.८ ॥
तुमच्यापैकी कुणी अनिच्छेने यात गुंतवले गेले, तर गायींचा हा यज्ञ निश्चितपणे संपेल.
13.123.9
एवमस्तु महाराज यथा त्वं प्रब्रवीषि नः ।
अकामाः स्युर्यदा गावस्तदा सत्रं समाप्यताम् ॥ १३.१२३.९ ॥
हे महाराजा, तुम्ही आम्हांला म्हणता तसेच होवो; गायी अनिच्छुक झाल्या की यज्ञ संपू दे.
13.123.10
ततः प्रवृत्ते गोसत्रे रन्तिदेवस्य धीमतः ।
गोसहस्राण्यहरहर्नियुज्यन्ते शमीतृभिः ॥ १३.१२३.१० ॥
मग बुद्धिमान रन्तिदेवाचा गोसत्र सुरू झाला; दररोज हजारो गायी शमीतृंकडून नियुक्त केल्या जाऊ लागल्या.
13.123.11
एवं बहनि वर्षाणि व्यतीतानि नराधिप ।
गवां वै वध्यमानानां न चान्तः प्रत्यदृश्यत ॥ १३.१२३.११ ॥
हे नराधिपा, अशी पुष्कळ वर्षे लोटली; वध केल्या जाणाऱ्या गायींचा अंत दिसेना.
13.123.12
गवां चर्मसहस्रैस्तु राशयः पर्वतोपमाः ।
बभूवुः कुरुशार्दूल बहुधा मेघसंनिभाः ॥ १३.१२३.१२ ॥
हे कुरुशार्दूला, हजारो गोचर्मांचे ढीग पर्वतांसारखे झाले; नाना प्रकारे ते मेघांसारखे दिसू लागले.
13.123.13
मेदःक्लेदवहा चैव प्रावर्तत महानदी ।
अद्यापि भुवि विख्याता नदी चर्मण्वती शुभा ॥ १३.१२३.१३ ॥
मेद आणि रक्त वाहून नेणारी एक महानदी वाहू लागली; आजही पृथ्वीवर चर्मण्वती नावाने प्रसिद्ध असलेली ती शुभ नदी आहे.
13.123.14
ततः कदाचित्स्वं वत्सं गौरुपामन्त्र्य दुःखिता ।
एहि वत्स स्तनं पाहि मा त्वं पश्चात्क्षुदार्दितः ॥ १३.१२३.१४ ॥
तेव्हा एकदा दुःखी गाय आपल्या वासराला म्हणाली: 'ये बाळा, स्तन पी; नंतर भुकेने पीडित होऊ नकोस.'
13.123.15
तप्स्यसे विमना दुःखं घातितायां मयि ध्रुवम् ।
एते ह्यायान्ति चण्डालाः सशस्त्रामां जिघांसवः ॥ १३.१२३.१५ ॥
माझा वध झाल्यावर तू मनात दुःखी होऊन निश्चित शोक करशील; हे चांडाळ शस्त्र घेऊन मला मारण्याच्या इच्छेने येत आहेत.
13.123.16
अथ शुश्राव तां वाणीं मानुषीं समुदाहृताम् ।
रन्तिदेवो महाराज ततस्तां समवारयत् ॥ १३.१२३.१६ ॥
मग हे महाराज, रन्तिदेवाने ती उच्चारलेली मानवी वाणी ऐकली; आणि तिला त्याने थांबवले.
13.123.17
स्थापयामास गोसत्रमथ तं पार्तिवर्षभ ।
सत्रोत्सृष्टाः परित्यक्ता गावोऽन्याः समुपाश्रिताः ॥ १३.१२३.१७ ॥
मग हे पार्थिवश्रेष्ठा, त्याने ते गोसत्र स्थापिले; सत्रातून सोडलेल्या व टाकून दिलेल्या इतर गाई त्याच्या आश्रयाला आल्या.
13.123.18
यास्तस्य राज्ञो निहता गावो यज्ञे महात्मनः ।
ता गोलोकमुपाजग्मुः प्रेक्षिता ब्रह्मवादिभिः ॥ १३.१२३.१८ ॥
त्या महात्मा राजाच्या यज्ञात जी गाय मारली गेली, ती ब्रह्मवाद्यांनी पाहिली आणि गोलोकाला गेली.
13.123.19
रन्तिदेवोपि राजर्षिरिष्ट्वा यज्ञं यथाविधि ।
ततः सख्यं सुरपतेस्त्रिदिवं चाक्षयं ययौ ॥ १३.१२३.१९ ॥
राजर्षी रन्तिदेवानेही विधिपूर्वक यज्ञ करून सुरपतीची मैत्री मिळवली आणि मग अक्षय स्वर्गाला गेला.
13.123.20
फेनपो दिवि गोलोके मुमुदे शाश्वतीः समाः ।
अवशिष्टश्च या गवस्ता बभूवुर्वनेचराः ॥ १३.१२३.२० ॥
फेनप स्वर्गात, गोलोकात, शाश्वत वर्षे आनंदात राहिला. उरलेल्या गाई वनचारी झाल्या.
13.123.21
फेनपाख्यानमेतत्ते गवां माहात्म्यमेव च ।
कथितं पावनं पुण्यं कृष्णद्वैपायनेरितम् ॥ १३.१२३.२१ ॥
फेनपाची ही कथा आणि गाईंचे माहात्म्य तुला सांगितले; हे पावन आणि पुण्यदायक असून कृष्णद्वैपायनांनी सांगितलेले आहे.
13.123.22
नारायणोऽपि भगवान्दृष्ट्वा गोषु परं यशः ।
शुश्रूषां परमां चक्रे भक्तिं च भरतर्षभ ॥ १३.१२३.२२ ॥
भगवान नारायणानेही गाईंमध्ये परम यश पाहून त्यांची परम सेवा आणि भक्ती केली. हे भरतर्षभा!
13.123.23
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र गा वै पूजय भारत ।
द्विजेभ्यश्चैव सततं प्रयच्छ कुरुसत्तम ॥ १३.१२३.२३ ॥
म्हणून हे राजेंद्रा, तूही गाईंची पूजा कर, हे भारता! ब्राह्मणांना सतत दान दे, हे कुरुसत्तमा!