มหาภารตะ · อัธยายะ 13.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.124.1
पवित्राणां पवित्रं यच्छ्रेष्ठं लोकेषु पूजितम् ।
महाव्रतं महाभाग तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१२४.१ ॥
สิ่งใดเป็นสิ่งบริสุทธิ์ที่สุดในบรรดาสิ่งบริสุทธิ์ ประเสริฐที่สุด และได้รับการบูชามากที่สุดในโลกทั้งหลาย คือมหาวรต ข้าแต่ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ขอท่านจงบอกสิ่งนั้นแก่ข้าพเจ้า ข้าแต่ปิตามหะ
13.124.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रस्य संवादं व्यासस्य च शुकस्य च ॥ १३.१२४.२ ॥
ที่นี่ก็มีผู้เล่าเรื่องเก่าแก่นี้เช่นกัน คือบทสนทนาระหว่างบิดากับบุตร และบทสนทนาระหว่างวยาสะกับศุกะ
13.124.3
ऋषीणामुत्तमं कृष्णं भावितात्मानमच्युतम् ।
पारम्पर्यविशेषज्ञं सर्वशास्त्रार्थकोविदम् ॥ १३.१२४.३ ॥
กฤษณะ (วยาสะ) ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ผู้ฝึกตนแล้ว ผู้ไม่เสื่อมถอย ผู้รู้ลำดับสืบทอดแห่งประเพณีโดยเฉพาะ ผู้ชำนาญในความหมายของคัมภีร์ทั้งปวง
13.124.4
कृतशौचः शुकस्तत्र कृतजप्यः कृताह्निकः ।
परं नियममास्थाय परं धर्ममुपाश्रितः ॥ १३.१२४.४ ॥
ศุกะ เมื่อชำระตนแล้ว สวดมนต์แล้ว และทำกิจประจำวันแล้ว ก็ถือปฏิบัติวัตรอันสูงสุดและยึดมั่นในธรรมอันสูงสุด
13.124.5
प्रणम्य शिरसा व्यासं सूक्ष्मतत्वार्थदर्शिनम् ।
शुकः पप्रच्छ वै प्रश्नं दानधर्मकुतूहलः ॥ १३.१२४.५ ॥
ศุกะ ผู้ใคร่รู้เรื่องธรรมแห่งการให้ทาน ก้มศีรษะถวายความเคารพวยาสะ ผู้เห็นความจริงอันละเอียดอ่อน แล้วทูลถามคำถามหนึ่ง
13.124.6
बहुचित्राणि दानानि बहुशः शंससे मुने ।
महार्थं पावनं पुण्यं किंस्विद्दानं महाफलम् ॥ १३.१२४.६ ॥
ข้าแต่มุนี ท่านกล่าวถึงการให้ทานที่แปลกประหลาดมากมายซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่การให้ทานใดเล่าที่มีความหมายอันยิ่งใหญ่ ชำระให้บริสุทธิ์ เป็นบุญกุศล และให้ผลมาก
13.124.7
केन दुर्गाणि तरति केन लोकानवाप्नुते ।
केन वा महदाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १३.१२४.७ ॥
ด้วยสิ่งใดหนอ คนจึงข้ามพ้นอุปสรรคได้ ด้วยสิ่งใดคนจึงบรรลุโลกทั้งหลาย หรือด้วยสิ่งใดคนจึงได้รับผลอันยิ่งใหญ่ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
13.124.8
के वा यज्ञस्य वोढारः केषु यज्ञः प्रतिष्ठितः ।
किञ्च यज्ञस्य यज्ञत्वं किञ्च यज्ञस्य भेषजम्।
यज्ञानामुत्तमं किञ्च तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १३.१२४.८ ॥
ใครเป็นผู้แบกรับยัญ ยัญตั้งอยู่บนสิ่งใด อะไรคือลักษณะแห่งยัญที่ทำให้เป็นยัญ อะไรเป็นยาแก้ของยัญ และอะไรคือยัญอันประเสริฐที่สุดในบรรดายัญทั้งปวง ขอท่านจงบอกสิ่งนั้นแก่ข้าพเจ้า
13.124.9
स तस्मै भजमानाय जातकौतूहलाय च ।
व्यासो व्रतनिधिः प्राह गवामिदमनुत्तमम् ॥ १३.१२४.९ ॥
วยาสะ ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งวรตะ ได้กล่าวคำสอนอันสูงสุดนี้เกี่ยวกับโคแก่ศุกะผู้มาขอพึ่งพิง ผู้เต็มไปด้วยความอยากรู้อย่างแรงกล้า
13.124.10
धन्यं यशस्यमायुष्यं लोके श्रुतिसुखावहम् ।
यत्पवित्रं पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥ १३.१२४.१० ॥
คำสอนนี้เป็นมงคล นำมาซึ่งเกียรติยศและอายุยืน นำความสุขมาสู่โสตประสาทในโลก เป็นสิ่งบริสุทธิ์ที่สุดในบรรดาสิ่งบริสุทธิ์ และเป็นมงคลที่สุดในบรรดามงคลทั้งปวง
13.124.11
सर्वपापप्रशमनं तत्समासेन मे शृणु ।
यदिदं तिष्ठते लोके जगत्स्थावरजङ्गमम्।
गावस्तत्प्राप्य तिष्ठन्ति गोलोके पुण्यदर्शनाः ॥ १३.१२४.११ ॥
ขอท่านฟังจากข้าพเจ้าโดยย่อถึงสิ่งที่ทำให้บาปทั้งปวงสงบลง สิ่งที่โลกนี้ อันเป็นสิ่งเคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ของจักรวาล ตั้งอยู่บนนั้น โคทั้งหลายเมื่อได้บรรลุสิ่งนั้นแล้ว ย่อมดำรงอยู่ในโคโลก ผู้มีรูปงามเป็นมงคล
13.124.12
मातरः सर्वभूतानां विश्वस्य जगतश्च ह ।
रुद्राणामिह साध्यानां गाव एव तु मातरः ॥ १३.१२४.१२ ॥
โคเป็นมารดาของสรรพสัตว์ของจักรวาลและของโลกแน่แท้ ในโลกนี้ สำหรับรุทรทั้งหลายและสาธยะทั้งหลาย โคนั่นแหละคือมารดา
13.124.13
रुद्राणां मातरो ह्येता ह्यादित्यानां स्वसा स्मृताः ।
वसूनां च दुहित्रस्ता ब्रह्मसन्तानमूलजाः ॥ १३.१२४.१३ ॥
โคเหล่านี้เป็นมารดาของรุทรทั้งหลาย และถูกจดจำว่าเป็นพี่น้องหญิงของอาทิตย์ทั้งหลาย ทั้งเป็นธิดาของวสุทั้งหลาย เกิดจากรากแห่งสายสืบเชื้อของพรหมา
13.124.14
यासामधिपतिः पूषा मरुतो वालबन्धनाः ।
ऐश्वर्यं वरुणो राजा विश्वेदेवाः समाश्रिताः ॥ १३.१२४.१४ ॥
มีปูษันเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือโคเหล่านี้ มรุตทั้งหลายถูกผูกไว้ด้วยหาง พระราชาวรุณเป็นผู้ครอบครองอำนาจของโค และวิศเวเทวะทั้งหลายก็พึ่งพิงอยู่ในโคเหล่านี้
13.124.15
य एवं वेद ता गावो मातरो देवपूजिताः ।
स विप्रो ब्रह्मलोकाय गवां लोकाय वा ध्रुवः ॥ १३.१२४.१५ ॥
ผู้ใดรู้เช่นนี้ว่า โคเหล่านี้เป็นมารดาที่เทวดาบูชา พราหมณ์ผู้นั้นย่อมมั่นคงสำหรับพรหมโลกหรือสำหรับโคโลก
13.124.16
गावस्तु नावमन्येत कर्मणा मनसा गिरा ।
गवां स्थानं परं लोके प्रार्थयेद्यः परां गतिम् ॥ १३.१२४.१६ ॥
ไม่พึงดูหมิ่นโคด้วยการกระทำ ใจ หรือถ้อยคำ ผู้ใดปรารถนาคติอันสูงสุด พึงขอในโลกนี้ซึ่งสถานอันสูงสุดของโคทั้งหลาย
13.124.17
न पद्भ्यां ताडयेद्गा वै न दण्डेन न मुष्टिना ।
इमां विद्यामुपाश्रित्य पावनीं ब्रह्मनिर्मिताम् ॥ १३.१२४.१७ ॥
ไม่พึงตีโคด้วยเท้า ไม่พึงตีด้วยท่อนไม้ และไม่พึงตีด้วยหมัด เมื่อยึดถือความรู้อันบริสุทธิ์นี้ซึ่งพรหมาสร้างขึ้น
13.124.18
मातॄणामन्ववाये च न गोमध्ये न गोव्रजे ।
नरो मूत्रपुरीषस्य दृष्ट्वा कुर्याद्विसर्जनम् ॥ १३.१२४.१८ ॥
ในที่ซึ่งมีสายสืบเชื้อของมารดาอยู่ ท่ามกลางโค หรือในคอกโค คนไม่พึงขับถ่ายปัสสาวะและอุจจาระ เมื่อเห็นเช่นนี้แล้ว พึงปฏิบัติตามนั้น
13.124.19
शुद्धाश्चन्दनशीताङ्ग्यश्चन्द्ररश्मिसमप्रभाः ।
सौम्याः सुरभ्यः सुभगा गावो गुग्गुलुगन्धयः ॥ १३.१२४.१९ ॥
โคเหล่านั้นบริสุทธิ์ มีอวัยวะเย็นดุจจันทน์ มีรัศมีเสมอด้วยแสงจันทร์ อ่อนโยน หอม งดงามเป็นมงคล และมีกลิ่นของกุคคุลุ
13.124.20
सर्वे देवाऽविशन्गा वै समुद्रमिव सिन्धवः ।
दिवं चैवान्तरिक्षं च गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२० ॥
เทวดาทั้งปวงได้เข้าอยู่ในโคเหล่านั้น ดุจแม่น้ำทั้งหลายไหลลงสู่มหาสมุทร ผู้ใดได้รับความเจริญรุ่งเรืองของโค ผู้นั้นย่อมได้ทั้งสวรรค์และท้องฟ้า
13.124.21
दधिना जुहुयादग्निं दधिना स्वस्ति वाचयेत् ।
दधि दद्याच्च प्राशेत गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२१ ॥
ให้บูชาไฟด้วยนมส้ม และกล่าวคำอวยพรด้วยนมส้ม ให้ถวายนมส้มและรับประทานนมส้ม ก็จะได้รับความอุดมสมบูรณ์ของโคนม
13.124.22
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् ।
घृतमालभ्य प्राश्नीयाद्गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२२ ॥
ให้บูชาไฟด้วยเนยใส และกล่าวคำอวยพรด้วยเนยใส เมื่อจับต้องเนยใสแล้วให้รับประทาน ก็จะได้รับความอุดมสมบูรณ์ของโคนม
13.124.23
गावः संजीवना यास्तु गावो दानमनुत्तमम् ।
ताः पुण्यगोपाः सुफला भजमानं भजन्तु माम् ॥ १३.१२४.२३ ॥
โคทั้งหลายผู้ให้ชีวิต และการให้โคเป็นทานอันสูงสุด ขอให้โคเหล่านั้น ผู้พิทักษ์บุญและให้ผลดี โปรดเมตตาต่อข้าพเจ้าผู้ปรนนิบัติโค
13.124.24
येन देवाः पवित्रेण स्वर्गलोकमितो गताः ।
तत्पवित्रं पवित्राणां मम मूर्ध्नि प्रतिष्ठितम् ॥ १३.१२४.२४ ॥
ด้วยเครื่องชำระอันบริสุทธิ์ซึ่งเทวดาทั้งหลายได้ขึ้นสู่สวรรค์โลกจากที่นี่ สิ่งบริสุทธิ์ยิ่งกว่าสิ่งบริสุทธิ์นั้นได้ประดิษฐานอยู่บนศีรษะของข้าพเจ้า
13.124.25
वीणामृदङ्गपणवा गवां गात्रं प्रतिष्ठिताः ।
क्रीडारतिविहारार्थे त्रिषु लोकेषु वर्तते ॥ १३.१२४.२५ ॥
พิณ กลอง และกลองเล็ก ดำรงอยู่บนร่างกายของโค เพื่อการเล่น ความยินดี และการพักผ่อน และมีอยู่ในสามโลก
13.124.26
न तत्र देवा वर्तन्ते नाग्निहोत्राणि जुह्वति ।
न यज्ञैरिज्यते चात्र यत्र गौर्वै न दृश्यते ॥ १३.१२४.२६ ॥
ที่ใดไม่เห็นโค ที่นั้นเทวดาไม่สถิต ไม่มีการบูชาไฟ และไม่มีการบูชายัญด้วยพิธีกรรมใด ๆ
13.124.27
क्षीरं दधि घृथं यासां रसानामुत्तमो रसः ।
अमृतप्रभवा गावस्त्रैलोक्यं येन जीवति ॥ १३.१२४.२७ ॥
นม นมส้ม และเนยใส อันเป็นรสยอดเยี่ยมที่สุดของรสทั้งหลาย มาจากโคผู้เกิดจากน้ำอมฤต ซึ่งโดยโคนั้นสามโลกจึงดำรงชีวิตอยู่
13.124.28
इमामाहूय धेनुं च सवत्सां यज्ञमातरम् ।
उपाह्वयन्ति यां विप्रा गावो यज्ञहविष्कृतम् ॥ १३.१२४.२८ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายเรียกขานแม่โคนมพร้อมลูกโคตัวนี้ ผู้เป็นมารดาแห่งยัญ เชิญให้มาปรากฏ โคทั้งหลายนี้เกิดจากเครื่องบูชาของยัญ
13.124.29
या मेध्या प्रथमं कर्म इयं धेनुः सरस्वती ।
पौर्णमासेन वत्सेन कामं कामगुणान्विता ॥ १३.१२४.२९ ॥
แม่โคนมนี้ เป็นเลิศในบรรดาการกระทำอันบริสุทธิ์ทั้งหลาย คือพระสรัสวดี มีลูกโคแห่งพิธีเต็มดวงจันทร์ และประกอบด้วยคุณลักษณะอันพึงปรารถนาตามความประสงค์
13.124.30
यत्र सर्वमिदं प्रोतं यत्किंचिज्जङ्गमं जगत् ।
स गौर्वै प्रथमा पुण्या सर्वभूतहिते रता ॥ १३.१२४.३० ॥
โคนั้นซึ่งโลกทั้งสิ้นนี้และสิ่งเคลื่อนไหวทุกอย่างร้อยเรียงอยู่ เป็นโคแรกสุดและศักดิ์สิทธิ์ ยินดีในประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพสัตว์
13.124.31
धारणाः पावनाः पुण्या भावना भूतभावनाः ।
गावो मामभिरक्षन्तु इह लोके परत्र च ॥ १३.१२४.३१ ॥
ความมั่นคงในข้อปฏิบัติ ความบริสุทธิ์ บุญกุศล และภาวนาที่หล่อเลี้ยงสรรพสัตว์ ขอให้โคทั้งหลายคุ้มครองข้าพเจ้าทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
13.124.32
एष यज्ञः सहोपाङ्ग एष यज्ञः सनातनः ।
वेदाः सहोपनिषदो गवां रूपाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.१२४.३२ ॥
ยัญนี้พร้อมองค์ประกอบรองทั้งหลาย คือยัญอันนิรันดร์นี้ คัมภีร์พระเวทพร้อมอุปนิษัททั้งหลายตั้งมั่นอยู่ในรูปของโคทั้งหลาย
13.124.33
एतत्तात मया प्रोक्तं गवामिह परं मतम् ।
सर्वतः श्रावयेन्नित्यं प्रयतो ब्रह्मसंसदि ॥ १३.१२४.३३ ॥
ลูกรัก นี่คือคำสอนอันสูงสุดเกี่ยวกับโคที่เราได้ประกาศไว้ ผู้ที่สำรวมตนควรสวดให้ผู้อื่นฟังเสมอ ในที่ประชุมของพราหมณ์
13.124.34
श्रुत्वा लभेत ताँल्लोकान्ये मया परिकीर्तिताः ।
श्रावयित्वापि प्रीतात्मा लोकांस्तान्प्रतिपद्यते ॥ १३.१२४.३४ ॥
เมื่อได้ฟังแล้ว ย่อมได้โลกทั้งหลายที่เราได้กล่าวไว้ และผู้มีจิตเบิกบานที่ให้ผู้อื่นฟัง ก็ย่อมบรรลุโลกเหล่านั้นเช่นกัน
13.124.35
धेनुमेकां समादद्यादहन्यहनि पावनीम् ।
तत्तथा प्राप्नुयाद्विप्रः पठन्वै गोमतीं सदा ॥ १३.१२४.३५ ॥
พราหมณ์ควรรับแม่โคนมหนึ่งตัวที่บริสุทธิ์ทุกวัน และเมื่อสวดโคมติอยู่เสมอ ก็ย่อมได้รับผลเช่นเดียวกัน
13.124.36
अथ धेनुर्न विद्यते तिलधेनुमनुत्तमाम् ।
दद्याद्गोमतिकल्पेन तां धेनुं सर्वपावनीम् ॥ १३.१२४.३६ ॥
หากไม่มีโคนม ให้ถวายโคงาทำด้วยงาดำ ซึ่งประเสริฐยิ่ง ตามพิธีโคมติ โคนั้นชำระทุกสิ่งให้บริสุทธิ์
13.124.37
आह्निकं गोमतीं नित्यं यः पठेत सदा नरः ।
सर्वपापात्प्रमुच्येत प्रयतात्मा य आचरेत् ॥ १३.१२४.३७ ॥
ผู้ใดสวดโคมติประจำวันอยู่เสมอ และดำเนินชีวิตด้วยจิตที่สำรวมแล้ว ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
13.124.38
घृतं वा नित्यमालभ्य प्राश्य वा गोमतीं जपेत् ।
स्नात्वा वा गोकरीषेण पठन्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.१२४.३८ ॥
เมื่อจับต้องหรือลิ้มรสเนยใสเป็นประจำแล้ว ให้สวดโคมติ หรือเมื่ออาบน้ำด้วยมูลโคแล้วสวด ก็พ้นจากบาป
13.124.39
मनसा गोमतीं जप्येद्गोमत्या नित्यमाह्निकम् ।
न त्वेन दिवसं कुर्याद्व्यर्थं गोमत्यपाठकः ॥ १३.१२४.३९ ॥
ให้สวดโคมติในใจ และประกอบพิธีประจำวันด้วยโคมติ ผู้ไม่สวดโคมติ ย่อมใช้วันนั้นไปเปล่าประโยชน์
13.124.40
गोमतीं जपमाना हि देवा देवत्वमाप्नुवन् ।
ऋषित्वमृषयश्चापि गोमत्या सर्वमाप्नुवन् ॥ १३.१२४.४० ॥
เทวดาทั้งหลายเมื่อสวดโคมติจึงบรรลุความเป็นเทวดา และฤๅษีทั้งหลายก็บรรลุความเป็นฤๅษี โดยโคมติพวกเขาได้บรรลุทุกสิ่ง
13.124.41
बद्धो बन्धात्प्रमुच्येत कृच्छ्रान्मुच्येत सङ्कटात् ।
गोमतीं सेवते यस्तु लभते प्रियसङ्गमम् ॥ १३.१२४.४१ ॥
ผู้ถูกพันธนาการย่อมพ้นจากพันธนาการ พ้นจากความทุกข์ยากและภยันตราย ผู้ใดเคารพบูชาแม่น้ำโคมตี ย่อมได้พบกับผู้เป็นที่รัก
13.124.42
एतत्पवित्रं कार्त्स्न्येन एतद्व्रतमनुत्तमम् ।
एतत्तु पृथिवीपाल पावनं शृण्वतां सदा ॥ १३.१२४.४२ ॥
สิ่งนี้บริสุทธิ์โดยสมบูรณ์ วรตนี้เป็นยอดแห่งวรตทั้งปวง โอ้ผู้พิทักษ์แผ่นดิน สิ่งนี้ย่อมชำระผู้ที่ได้ฟังเสมอ
13.124.43
पुत्रकामाश्च ये केचिद्धनकामाश्च मानवाः ।
अद्धाने चोरवैरिभ्यो मुच्यते गोमतीं पठन् ॥ १३.१२४.४३ ॥
บรรดามนุษย์ที่ปรารถนาบุตร และที่ปรารถนาทรัพย์ รวมทั้งผู้ที่หวาดกลัวโจรและศัตรูระหว่างทาง ย่อมพ้นภัยเมื่อสวดบทโคมตี
13.124.44
पूर्ववैरानुबन्धेषु रणए चाप्याततायिनः ।
लभेत जयमेवाशु सदा गोमतिपाठकः ॥ १३.१२४.४४ ॥
ในการรบที่ผูกพันด้วยเวรเก่า และในสงครามแม้กับผู้รุกรานร้าย ผู้สวดบทโคมตีย่อมได้ชัยชนะโดยเร็วเสมอ