മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.124.1
पवित्राणां पवित्रं यच्छ्रेष्ठं लोकेषु पूजितम् ।
महाव्रतं महाभाग तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१२४.१ ॥
പവിത്രങ്ങളിൽ പവിത്രമായതും, ലോകങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായതും, പൂജിതമായതും, മഹാവ്രതമായതുമായത് ഏതോ, ഹേ മഹാഭാഗ പിതാമഹാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
13.124.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रस्य संवादं व्यासस्य च शुकस्य च ॥ १३.१२४.२ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — പിതാവും പുത്രനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, വ്യാസനും ശുകനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
13.124.3
ऋषीणामुत्तमं कृष्णं भावितात्मानमच्युतम् ।
पारम्पर्यविशेषज्ञं सर्वशास्त्रार्थकोविदम् ॥ १३.१२४.३ ॥
ഋഷിമാരിൽ ഉത്തമനായ, കൃഷ്ണനായ (വ്യാസൻ), ആത്മസംയമമുള്ള, അച്യുതനായ, പാരമ്പര്യവിശേഷങ്ങൾ അറിയുന്ന, സർവശാസ്ത്രാർത്ഥ പണ്ഡിതനായ അവനെ.
13.124.4
कृतशौचः शुकस्तत्र कृतजप्यः कृताह्निकः ।
परं नियममास्थाय परं धर्ममुपाश्रितः ॥ १३.१२४.४ ॥
അവിടെ ശുകൻ ശൗചം ചെയ്ത്, ജപം ചെയ്ത്, നിത്യകർമങ്ങൾ ചെയ്ത്, പരമനിയമം സ്വീകരിച്ച്, പരമധർമത്തെ ആശ്രയിച്ചു.
13.124.5
प्रणम्य शिरसा व्यासं सूक्ष्मतत्वार्थदर्शिनम् ।
शुकः पप्रच्छ वै प्रश्नं दानधर्मकुतूहलः ॥ १३.१२४.५ ॥
സൂക്ഷ്മതത്വാർത്ഥം ദർശിച്ച വ്യാസനെ ശിരസ്സു നമിച്ച്, ദാനധർമ്മത്തിൽ ആകാംക്ഷയുള്ള ശുകൻ ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
13.124.6
बहुचित्राणि दानानि बहुशः शंससे मुने ।
महार्थं पावनं पुण्यं किंस्विद्दानं महाफलम् ॥ १३.१२४.६ ॥
മുനേ, അനേകം വിചിത്രദാനങ്ങൾ അങ്ങ് പലതവണ വർണ്ണിക്കുന്നു. എന്നാൽ മഹാർത്ഥവും പാവനവും പുണ്യവും മഹാഫലവുമുള്ള ദാനം ഏതാണ്?
13.124.7
केन दुर्गाणि तरति केन लोकानवाप्नुते ।
केन वा महदाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १३.१२४.७ ॥
എന്തിനാൽ മനുഷ്യൻ ദുർഘടങ്ങളെ കടക്കുന്നു, എന്തിനാൽ ലോകങ്ങളെ നേടുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ എന്തിനാൽ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു?
13.124.8
के वा यज्ञस्य वोढारः केषु यज्ञः प्रतिष्ठितः ।
किञ्च यज्ञस्य यज्ञत्वं किञ्च यज्ञस्य भेषजम्।
यज्ञानामुत्तमं किञ्च तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १३.१२४.८ ॥
യജ്ഞത്തെ വഹിക്കുന്നവർ ആരാണ്, യജ്ഞം ആരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, യജ്ഞത്തിന്റെ യജ്ഞത്വമെന്ത്, യജ്ഞത്തിന്റെ ഔഷധമെന്ത്, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഉത്തമമേത്? അത് അങ്ങ് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
13.124.9
स तस्मै भजमानाय जातकौतूहलाय च ।
व्यासो व्रतनिधिः प्राह गवामिदमनुत्तमम् ॥ १३.१२४.९ ॥
വ്രതങ്ങളുടെ നിധിയായ വ്യാസൻ, ശരണം തേടി ജിജ്ഞാസയോടെ നിന്നവനോട് പശുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ അനുത്തമമായ ഉപദേശം പറഞ്ഞു.
13.124.10
धन्यं यशस्यमायुष्यं लोके श्रुतिसुखावहम् ।
यत्पवित्रं पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥ १३.१२४.१० ॥
ഇത് ധന്യവും യശസ്സു നൽകുന്നതും ആയുസ്സു നൽകുന്നതും ലോകത്തിൽ കേൾവിക്ക് സുഖം നൽകുന്നതും ആകുന്നു; പവിത്രങ്ങളിൽ പവിത്രവും മംഗളങ്ങളിൽ മംഗളവുമാകുന്നു.
13.124.11
सर्वपापप्रशमनं तत्समासेन मे शृणु ।
यदिदं तिष्ठते लोके जगत्स्थावरजङ्गमम्।
गावस्तत्प्राप्य तिष्ठन्ति गोलोके पुण्यदर्शनाः ॥ १३.१२४.११ ॥
എല്ലാ പാപങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നത് അത് സംക്ഷേപമായി എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക. ലോകത്തിൽ ഈ സ്ഥാവരജംഗമ ജഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത് ഏതിനെ പ്രാപിച്ചാണോ, ആ പശുക്കൾ പുണ്യദർശനരായി ഗോലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
13.124.12
मातरः सर्वभूतानां विश्वस्य जगतश्च ह ।
रुद्राणामिह साध्यानां गाव एव तु मातरः ॥ १३.१२४.१२ ॥
പശുക്കൾ തന്നെയാണ് സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും വിശ്വത്തിനും ജഗത്തിനും മാതാക്കൾ; ഇവിടെ രുദ്രന്മാർക്കും സാധ്യന്മാർക്കും പശുക്കൾ തന്നെയാണ് മാതാക്കൾ.
13.124.13
रुद्राणां मातरो ह्येता ह्यादित्यानां स्वसा स्मृताः ।
वसूनां च दुहित्रस्ता ब्रह्मसन्तानमूलजाः ॥ १३.१२४.१३ ॥
ഇവ രുദ്രന്മാരുടെ മാതാക്കളാണ്; ആദിത്യന്മാരുടെ സഹോദരിമാരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; വസുക്കളുടെ പുത്രിമാരുമാണ്; ബ്രഹ്മസന്താനത്തിന്റെ മൂലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവയാണ്.
13.124.14
यासामधिपतिः पूषा मरुतो वालबन्धनाः ।
ऐश्वर्यं वरुणो राजा विश्वेदेवाः समाश्रिताः ॥ १३.१२४.१४ ॥
ഇവയുടെ അധിപതി പൂഷാവ്; മരുത്തുക്കൾ വാലിൽ കെട്ടപ്പെട്ടവർ; രാജാവായ വരുണൻ ഇവയുടെ ഐശ്വര്യം; വിശ്വദേവതകൾ ഇവയെ ആശ്രയിച്ചവർ.
13.124.15
य एवं वेद ता गावो मातरो देवपूजिताः ।
स विप्रो ब्रह्मलोकाय गवां लोकाय वा ध्रुवः ॥ १३.१२४.१५ ॥
ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ — ഈ പശുക്കൾ ദേവന്മാരാൽ പൂജിതരായ മാതാക്കളാണെന്ന് — ആ വിപ്രൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിനോ പശുലോകത്തിനോ ഉറപ്പുള്ളവനാണ്.
13.124.16
गावस्तु नावमन्येत कर्मणा मनसा गिरा ।
गवां स्थानं परं लोके प्रार्थयेद्यः परां गतिम् ॥ १३.१२४.१६ ॥
പശുക്കളെ പ്രവൃത്തികൊണ്ടോ മനസ്സുകൊണ്ടോ വാക്കുകൊണ്ടോ ഒരിക്കലും അവമതിക്കരുത്; പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ലോകത്തിൽ പശുക്കളുടെ പരമസ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കണം.
13.124.17
न पद्भ्यां ताडयेद्गा वै न दण्डेन न मुष्टिना ।
इमां विद्यामुपाश्रित्य पावनीं ब्रह्मनिर्मिताम् ॥ १३.१२४.१७ ॥
പശുക്കളെ കാലുകൊണ്ട് അടിക്കരുത്; സത്യമായും വടികൊണ്ടോ മുഷ്ടികൊണ്ടോ അടിക്കരുത്; ബ്രഹ്മാവ് നിർമ്മിച്ച ഈ പവിത്ര വിദ്യ ആശ്രയിച്ച്.
13.124.18
मातॄणामन्ववाये च न गोमध्ये न गोव्रजे ।
नरो मूत्रपुरीषस्य दृष्ट्वा कुर्याद्विसर्जनम् ॥ १३.१२४.१८ ॥
മാതാക്കളുടെ വംശമുള്ളിടത്തും, പശുക്കളുടെ നടുവിലും, പശുത്തൊഴുത്തിലും മനുഷ്യൻ മൂത്രവും മലവും വിസർജ്ജിക്കരുത്; അത് കണ്ടറിഞ്ഞ ശേഷം മാത്രം ചെയ്യണം.
13.124.19
शुद्धाश्चन्दनशीताङ्ग्यश्चन्द्ररश्मिसमप्रभाः ।
सौम्याः सुरभ्यः सुभगा गावो गुग्गुलुगन्धयः ॥ १३.१२४.१९ ॥
ശുദ്ധമായവയും ചന്ദനംപോലെ തണുത്ത അവയവങ്ങളുള്ളവയും ചന്ദ്രരശ്മിക്കു തുല്യമായ പ്രഭയുള്ളവയും സൗമ്യവും സുഗന്ധമുള്ളവയും ശുഭകരവുമായ, ഗുഗ്ഗുലുഗന്ധമുള്ള പശുക്കൾ.
13.124.20
सर्वे देवाऽविशन्गा वै समुद्रमिव सिन्धवः ।
दिवं चैवान्तरिक्षं च गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२० ॥
എല്ലാ ദേവന്മാരും പശുക്കളിൽ പ്രവേശിച്ചു, നദികൾ സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ. പശുക്കളുടെ സമൃദ്ധി നേടുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗവും അന്തരീക്ഷവും നേടുന്നു.
13.124.21
दधिना जुहुयादग्निं दधिना स्वस्ति वाचयेत् ।
दधि दद्याच्च प्राशेत गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२१ ॥
തൈരുകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യണം; തൈരുകൊണ്ട് സ്വസ്തിവാചനം ചെയ്യണം. തൈര് ദാനം ചെയ്ത് ഭക്ഷിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ പശുക്കളുടെ സമൃദ്ധി നേടുന്നു.
13.124.22
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् ।
घृतमालभ्य प्राश्नीयाद्गवां व्युष्टिं समश्नुते ॥ १३.१२४.२२ ॥
നെയ്യുകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യണം; നെയ്യുകൊണ്ട് സ്വസ്തിവാചനം ചെയ്യണം. നെയ്യ് തൊട്ട് ഭക്ഷിക്കണം; അവൻ പശുക്കളുടെ സമൃദ്ധി നേടുന്നു.
13.124.23
गावः संजीवना यास्तु गावो दानमनुत्तमम् ।
ताः पुण्यगोपाः सुफला भजमानं भजन्तु माम् ॥ १३.१२४.२३ ॥
ജീവൻ നൽകുന്ന പശുക്കൾ, പശുദാനമാണ് ഉത്തമം — പുണ്യം കാക്കുന്നവയും നല്ല ഫലം നൽകുന്നവയുമായ ആ പശുക്കൾ സേവിക്കുന്ന എന്നെയും അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
13.124.24
येन देवाः पवित्रेण स्वर्गलोकमितो गताः ।
तत्पवित्रं पवित्राणां मम मूर्ध्नि प्रतिष्ठितम् ॥ १३.१२४.२४ ॥
ഏത് പവിത്രമായ മാർഗത്താൽ ദേവന്മാർ ഇവിടെനിന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയോ, ആ പവിത്രങ്ങളിൽ പവിത്രമായത് എന്റെ ശിരസ്സിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
13.124.25
वीणामृदङ्गपणवा गवां गात्रं प्रतिष्ठिताः ।
क्रीडारतिविहारार्थे त्रिषु लोकेषु वर्तते ॥ १३.१२४.२५ ॥
വീണ, മൃദംഗം, പണവം എന്നിവ പശുക്കളുടെ ശരീരത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്; ക്രീഡയ്ക്കും രതിക്കും വിഹാരത്തിനുമായി അവ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുണ്ട്.
13.124.26
न तत्र देवा वर्तन्ते नाग्निहोत्राणि जुह्वति ।
न यज्ञैरिज्यते चात्र यत्र गौर्वै न दृश्यते ॥ १३.१२४.२६ ॥
പശു കാണപ്പെടാത്ത ഇടത്ത് ദേവന്മാർ വസിക്കുന്നില്ല, അഗ്നിഹോത്രാഹുതികൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല, യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധനയും നടക്കുന്നില്ല.
13.124.27
क्षीरं दधि घृथं यासां रसानामुत्तमो रसः ।
अमृतप्रभवा गावस्त्रैलोक्यं येन जीवति ॥ १३.१२४.२७ ॥
പാൽ, തൈര്, നെയ്യ് — രസങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ രസം — അമൃതിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പശുക്കളിൽ നിന്നാണ്; അവയാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജീവിക്കുന്നു.
13.124.28
इमामाहूय धेनुं च सवत्सां यज्ञमातरम् ।
उपाह्वयन्ति यां विप्रा गावो यज्ञहविष्कृतम् ॥ १३.१२४.२८ ॥
കിടാവോടുകൂടിയ ഈ ധേനുവിനെ — യജ്ഞമാതാവിനെ — വിളിച്ച്, ബ്രാഹ്മണർ അവളെ ആവാഹിക്കുന്നു; പശുക്കൾ യജ്ഞഹവിസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായവയാണ്.
13.124.29
या मेध्या प्रथमं कर्म इयं धेनुः सरस्वती ।
पौर्णमासेन वत्सेन कामं कामगुणान्विता ॥ १३.१२४.२९ ॥
പവിത്രകർമ്മങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ ഈ ധേനു സരസ്വതിയാണ്; പൗർണമാസയജ്ഞത്തിന്റെ കിടാവോടുകൂടി, ഇഷ്ടഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയായി.
13.124.30
यत्र सर्वमिदं प्रोतं यत्किंचिज्जङ्गमं जगत् ।
स गौर्वै प्रथमा पुण्या सर्वभूतहिते रता ॥ १३.१२४.३० ॥
ഇതെല്ലാം, ചലിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ എന്തെല്ലാമുണ്ടോ അതെല്ലാം ആരിൽ കോർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ — ആ പശുവാണ് ആദ്യയും പുണ്യവതിയും; സർവഭൂതങ്ങളുടെ ഹിതത്തിൽ ആഹ്ലാദിക്കുന്നവൾ.
13.124.31
धारणाः पावनाः पुण्या भावना भूतभावनाः ।
गावो मामभिरक्षन्तु इह लोके परत्र च ॥ १३.१२४.३१ ॥
പവിത്രവും പുണ്യവും ജീവജാലങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുമായ ധാരണകളും ഭാവനകളും — പശുക്കൾ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
13.124.32
एष यज्ञः सहोपाङ्ग एष यज्ञः सनातनः ।
वेदाः सहोपनिषदो गवां रूपाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.१२४.३२ ॥
ഈ യജ്ഞം ഉപാംഗങ്ങളോടുകൂടിയതാണ്; ഇത് സനാതനമായ യജ്ഞമാണ്. വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും പശുക്കളുടെ രൂപങ്ങളായി പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
13.124.33
एतत्तात मया प्रोक्तं गवामिह परं मतम् ।
सर्वतः श्रावयेन्नित्यं प्रयतो ब्रह्मसंसदि ॥ १३.१२४.३३ ॥
മകനേ, പശുക്കളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ മഹത്തായ മതമാണിത്. സംയമമുള്ളവൻ ബ്രാഹ്മണസഭയിൽ എപ്പോഴും ഇത് ചൊല്ലിക്കേൾപ്പിക്കണം.
13.124.34
श्रुत्वा लभेत ताँल्लोकान्ये मया परिकीर्तिताः ।
श्रावयित्वापि प्रीतात्मा लोकांस्तान्प्रतिपद्यते ॥ १३.१२४.३४ ॥
ഞാൻ വർണ്ണിച്ച ആ ലോകങ്ങൾ കേട്ടവൻ നേടുന്നു; കേൾപ്പിച്ചവനും സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ ആ ലോകങ്ങൾ തന്നെ നേടുന്നു.
13.124.35
धेनुमेकां समादद्यादहन्यहनि पावनीम् ।
तत्तथा प्राप्नुयाद्विप्रः पठन्वै गोमतीं सदा ॥ १३.१२४.३५ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ ദിവസംതോറും ഒരു പവിത്രമായ ധേനുവിനെ സ്വീകരിക്കണം; എപ്പോഴും ഗോമതി ചൊല്ലുന്നവൻ അതേ ഫലം നേടുന്നു.
13.124.36
अथ धेनुर्न विद्यते तिलधेनुमनुत्तमाम् ।
दद्याद्गोमतिकल्पेन तां धेनुं सर्वपावनीम् ॥ १३.१२४.३६ ॥
പശു ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ഗോമതി വിധിപ്രകാരം സർവ്വപാവനമായ ഉത്തമ തിലധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.
13.124.37
आह्निकं गोमतीं नित्यं यः पठेत सदा नरः ।
सर्वपापात्प्रमुच्येत प्रयतात्मा य आचरेत् ॥ १३.१२४.३७ ॥
ആരെങ്കിലും എന്നും ഗോമതിയുടെ ആഹ്നികം പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ, ആത്മസംയമത്തോടെ ആചരിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.
13.124.38
घृतं वा नित्यमालभ्य प्राश्य वा गोमतीं जपेत् ।
स्नात्वा वा गोकरीषेण पठन्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.१२४.३८ ॥
നെയ്യ് തൊട്ടോ രുചിച്ചോ എന്നും ഗോമതി ജപിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ചാണകംകൊണ്ട് കുളിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ പാപത്തിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു.
13.124.39
मनसा गोमतीं जप्येद्गोमत्या नित्यमाह्निकम् ।
न त्वेन दिवसं कुर्याद्व्यर्थं गोमत्यपाठकः ॥ १३.१२४.३९ ॥
മനസ്സാ ഗോമതി ജപിക്കണം; ഗോമതിയാൽ നിത്യം ആഹ്നികം ചെയ്യണം; എന്നാൽ ഗോമതി പാരായണം ചെയ്യാത്തവൻ ദിവസം വ്യർത്ഥമായി കളയുന്നു.
13.124.40
गोमतीं जपमाना हि देवा देवत्वमाप्नुवन् ।
ऋषित्वमृषयश्चापि गोमत्या सर्वमाप्नुवन् ॥ १३.१२४.४० ॥
ഗോമതി ജപിച്ച ദേവന്മാർ ദേവത്വം നേടി; ഋഷിമാരും ഋഷിത്വം നേടി; ഗോമതിയാൽ അവർ എല്ലാം നേടി.
13.124.41
बद्धो बन्धात्प्रमुच्येत कृच्छ्रान्मुच्येत सङ्कटात् ।
गोमतीं सेवते यस्तु लभते प्रियसङ्गमम् ॥ १३.१२४.४१ ॥
ബന്ധിതൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു; ദുഃഖത്തിൽ നിന്നും ആപത്തിൽ നിന്നും മോചനം നേടുന്നു; ഗോമതിയെ സേവിക്കുന്നവൻ പ്രിയസംഗമം നേടുന്നു.
13.124.42
एतत्पवित्रं कार्त्स्न्येन एतद्व्रतमनुत्तमम् ।
एतत्तु पृथिवीपाल पावनं शृण्वतां सदा ॥ १३.१२४.४२ ॥
ഇത് പൂർണ്ണമായും പവിത്രമാണ്; ഇത് ഉത്തമമായ വ്രതമാണ്. ഭൂപാലാ, ഇത് കേൾക്കുന്നവരെ എന്നും പവിത്രമാക്കുന്നു.
13.124.43
पुत्रकामाश्च ये केचिद्धनकामाश्च मानवाः ।
अद्धाने चोरवैरिभ्यो मुच्यते गोमतीं पठन् ॥ १३.१२४.४३ ॥
പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ മനുഷ്യർ, വഴിയിൽ കള്ളന്മാരിൽ നിന്നും ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും, ഗോമതി പാരായണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മോചിതരാകുന്നു.
13.124.44
पूर्ववैरानुबन्धेषु रणए चाप्याततायिनः ।
लभेत जयमेवाशु सदा गोमतिपाठकः ॥ १३.१२४.४४ ॥
പഴയ വൈരത്തിൽ ബന്ധിതമായ യുദ്ധങ്ങളിലും, രണഭൂമിയിൽ ആതതായികൾക്കെതിരെയും ഗോമതി പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ എപ്പോഴും വേഗത്തിൽ വിജയം നേടുന്നു.