ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.130.1
उक्तं पितामहेनेदं गवां दानमनुत्तमम् ।
विशेषेण नरेन्द्राणामिह धर्ममवेक्षताम् ॥ १३.१३०.१ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਇਹ ਗੋਦਾਨ ਸਰਵੋਤਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਧਰਮ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ।
13.130.2
राज्यं हि सततं दुःखमाश्रमाश्च सुदुर्विदाः ।
परिचारेषु वै दुःखं दुर्धरं चाकृतात्मभिः।
भूयिष्ठं च नरेन्द्राणां विद्यते न शुभा गतिः ॥ १३.१३०.२ ॥
ਰਾਜ ਸਦਾ ਦੁੱਖਮਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਜਾਣਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ। ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੰਜਮੀਆਂ ਲਈ ਅਸਹਿ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
13.130.3
पूयन्ते तत्र नियतं प्रयच्छन्तो वसुन्धराम् ।
सर्वे च कथिता धर्मास्त्वया मे कुरुनन्दन ॥ १३.१३०.३ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ।
13.130.4
एवमेव गवामुक्तं प्रदानं ते नृगेण ह ।
ऋषिणा नाचिकेतेन पूर्वमेव निदर्शितम् ॥ १३.१३०.४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗੋਦਾਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਚਿਕੇਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ।
13.130.5
वेदोपनिषदे चैव सर्वकर्मसु दक्षिणाः ।
सर्वक्रतुषु चोद्दिष्टा भूमिर्गावोऽथ काञ्चनम् ॥ १३.१३०.५ ॥
ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
13.130.6
तत्र श्रुतिस्तु परमा सुवर्णं दक्षिणेति वै ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पितामह यथातथम् ॥ १३.१३०.६ ॥
ਉੱਥੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.130.7
किं सुवर्णं कथं जातं कस्मिन्काले किमात्मकम् ।
किंदैव किंफलं चैव कस्माच्च परमुच्यते ॥ १३.१३०.७ ॥
ਸੋਨਾ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ, ਇਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕੀ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਕੌਣ, ਫਲ ਕੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਰਮ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.130.8
कस्माद्दानं सुवर्णस्य पूजयन्ति मनीषिणः ।
कस्माच्च दक्षिणार्थं तद्यज्ञकर्मसु शस्यते ॥ १३.१३०.८ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਯੱਗ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.130.9
कस्माच्च पावनं श्रेष्ठं भूमेर्गोभ्यश्च काञ्चनम् ।
परमं दक्षिणार्थे च तद्ब्रवीहि पितामह ॥ १३.१३०.९ ॥
ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੋਨਾ ਕਿਉਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ? ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਪਰਮ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਦੱਸੋ।
13.130.10
शृणु राजन्नवहितो बहुकारणविस्तरम् ।
जातरूपसमुत्पत्तिमनुभूतं च यन्मया ॥ १३.१३०.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਬਹੁਤ ਕਾਰਨਾਂ ਸਹਿਤ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਰਣਨ — ਮੇਰੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ।
13.130.11
पिता मम महातेजाः श्तनुर्निधनं गतः ।
तस्य दित्सुरहं श्राद्धं गङ्गाद्वारमुपागमम् ॥ १३.१३०.११ ॥
ਮੇਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
13.130.12
तत्रागम्य पितुः पुत्र श्राद्धकर्म समारभम् ।
मातो मे जाह्नवी चात्र साहाय्यमकरोत्तदा ॥ १३.१३०.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਜਾਹਨਵੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
13.130.13
तत्रागतांस्तपस्सिद्धानुपवेश्य बहूनृषीन् ।
तोयप्रदानात्प्रभृति कार्याण्यहमथारभम् ॥ १३.१३०.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਆਏ ਤਪਸਿੱਧ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਜਲਦਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਰਮ ਆਰੰਭੇ।
13.130.14
तत्समाप्य यथोद्दिष्टं पूर्वकर्म समाहितः ।
दातुं निर्वपणं सम्यग्यथावदहमारभम् ॥ १३.१३०.१४ ॥
ਉਸ ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਕੇ, ਏਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਵਪਣ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
13.130.15
ततस्तं दर्भविन्यासं भित्त्वा सुरुचिराङ्गदः ।
प्रलम्बाभरणो बाहुरुदतिष्ठद्विशाम्पते ॥ १३.१३०.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕੁਸ਼ ਵਿਛਾਉਣ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਬਾਜੂਬੰਦ ਅਤੇ ਲਟਕਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਉੱਠੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
13.130.16
मुहूर्तमपि तं दृष्ट्वा परं विस्मयमागमम् ।
प्रतिग्रहीता साक्षान्मे पितेति भरतर्षभ ॥ १३.१३०.१६ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਾਖਿਆਤ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
13.130.17
ततो मे पुनरेवासीत्संज्ञा सञ्चिन्त्य शास्त्रतः ।
नायं वेदेषु विहितो विधिर्हस्त इति प्रभो।
पिण्डो देयो नरेणेह ततो मतिरभून्मम ॥ १३.१३०.१७ ॥
ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਆਈ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਬਣਿਆ।
13.130.18
साक्षान्नेह मनुष्यस्य पिण्डं हि पितरः क्वचित् ।
गृह्णन्ति विहितं चेत्थं पिण्डो देयः कुशेष्विति ॥ १३.१३०.१८ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦਿੱਤਾ ਪਿੰਡ ਪਿਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਖਿਆਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਕੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ।
13.130.19
ततोऽहं तदनादृत्य पितुर्हस्तनिदर्शनम् ।
शास्त्रप्रामाण्यसूक्ष्मं तु विधइं पिण्डस्य संस्मरन् ॥ १३.१३०.१९ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
13.130.20
ततो दर्भेषु तत्सर्वमददं भरतर्षभ ।
शास्त्रमार्गानुसारेण तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ १३.१३०.२० ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ।
13.130.21
ततः सोऽन्तर्हितो बाहुः पितुर्मम जनाधिप ।
ततो मां दर्शयामासुः स्वप्नान्ते पितरस्तथा ॥ १३.१३०.२१ ॥
ਹੇ ਜਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਹ ਬਾਂਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।
13.130.22
प्रीयमाणास्तु मामूचुः प्रीताः स्म भरतर्षभ ।
विज्ञानेन तवानेन यन्न मुह्यसि धर्मतः ॥ १३.१३०.२२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।'
13.130.23
त्वया हि कुर्वता शास्त्रं प्रमाणमिह पार्थिव ।
आत्मा धर्मः श्रुतं वेदाः पितरश्चर्षिभिः सह ॥ १३.१३०.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਆਤਮਾ, ਧਰਮ, ਸ਼ਰੁਤੀ, ਵੇਦ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।
13.130.24
साक्षात्पितामहो ब्रह्मा गुरवोऽथ प्रजापतिः ।
प्रमाणमुपनीता वै स्थिताश्च न विचालिताः ॥ १३.१३०.२४ ॥
ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ — ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਡੋਲੇ ਨਹੀਂ।
13.130.25
तदिदं सम्यगारब्धं त्वयाऽद्य भरतर्षभ ।
किन्तु भूमेर्गवां चार्थे सुवर्णं दीयतामिति ॥ १३.१३०.२५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
13.130.26
एवं वयं च धर्मश्च सर्वे चास्मत्पितामहाः ।
पाविता वै भविष्यन्ति पावनं हि परं हि तत् ॥ १३.१३०.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਵਨ ਕਰਮ ਹੈ।
13.130.27
दश पूर्वान्दशैवान्यांस्तथा सन्तारयन्ति ते ।
सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति एवं मत्पितरोऽब्रुवन् ॥ १३.१३०.२७ ॥
ਜੋ ਸੋਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਸ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.130.28
ततोऽहं विस्मितो राजन्प्रतिबुद्धो विशाम्पते ।
सुवर्णदानेऽकरवं मतिं च भरतर्षभ ॥ १३.१३०.२८ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਗਿਆ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਇਆ।
13.130.29
इतिहासमिमं चापि शृणु राजन्पुरातनम् ।
जामदग्न्यं प्रति विभो धन्यमायुष्यमेव च ॥ १३.१३०.२९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਸੁਣ — ਜਾਮਦਗਨਯ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਆਯੂ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.130.30
जामदग्न्येन रामेण तीव्ररोषान्वितेन वै ।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ॥ १३.१३०.३० ॥
ਤੀਬਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾਮਦਗਨਯ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
13.130.31
ततो जित्वा महीं कृत्स्नां रामो राजीवलोचनः ।
आजहार क्रतुं वीरो ब्रह्मक्षत्रेण पूजितम् ॥ १३.१३०.३१ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵੀਰ ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।
13.130.32
वाजिमेधं महाराज सर्वकामसमन्वितम् ।
पावनं सर्वभूतानां तेजोद्युतिविवर्धनम् ॥ १३.१३०.३२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਦੀਪਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਸੀ।
13.130.33
विपाप्मा च स तेजस्वी तेन क्रतुफलेन च ।
नैवात्मनोऽथ लघुतां जामदग्न्योऽध्यगच्छत ॥ १३.१३०.३३ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਜਮਦਗਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਯੱਗ-ਫਲ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਘੁਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
13.130.34
स तु क्रतुवरेणेष्ट्वा महात्मा दक्षिणावता ।
पप्रच्छागमसम्पन्नानृषीन्देवांश्च भारत ॥ १३.१३०.३४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੱਗ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਆਗਮ-ਸੰਪੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
13.130.35
पावनं यत्परं नॄणामुग्रे कर्मणि वर्तताम् ।
तदुच्यतां महाभागा इति जागघृणोऽब्रवीत् ॥ १३.१३०.३५ ॥
ਉਗਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਪਰਮ ਪਾਵਨ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਦਗਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
13.130.36
इत्युक्ता वेदशास्त्रज्ञास्तमूचुस्ते महर्षयः ।
राम विप्राः सत्क्रियन्तां वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१३०.३६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਰਾਮ, ਵੇਦ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ।
13.130.37
भूयश्च विप्रर्षिगणाः प्रष्टव्याः पावनं प्रति ।
ते यद्ब्रूर्महाप्राज्ञास्तच्चैव समुदाचर ॥ १३.१३०.३७ ॥
ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਨਤਾ ਦੇ ਉਪਾਇ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਜੋ ਆਖਣ, ਉਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ।
13.130.38
ततो वसिष्ठं देवर्षिमगस्त्यमथ काश्यपम् ।
तमेवार्तं महातेजाः पप्रच्छ भृगुनन्दनः ॥ १३.१३०.३८ ॥
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਟ, ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਉਸੇ ਪੀੜਤ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ।
13.130.39
जाता मतिर्मे विप्रेन्द्राः कथं पूयेयमित्युत ।
केन वा कर्मयोगेन प्रदानेनेह केन वा ॥ १३.१३०.३९ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵਾਂ — ਕਿਸ ਕਰਮਯੋਗ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਉਪਾਇ ਨਾਲ?
13.130.40
यदि वोऽनुग्रहकृता बुद्धिर्मां प्रति सत्तमाः ।
प्रबूत पावनं किं मे भवेदिति तपोधनाः ॥ १३.१३०.४० ॥
ਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖੋ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਪਾਵਨ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਦੱਸੋ।
13.130.41
गाश्च भूमिं च वित्तं च दत्त्वेह भृगुनन्दन ।
पापकृत्पूयते मर्त्य इति भार्गव शुश्रुम ॥ १३.१३०.४१ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਏਦਾਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
13.130.42
अन्यद्दानं तु विप्रर्षे श्रूयतां पावनं महत् ।
दिव्यमत्यद्भुताकारमपत्यं जातवेदसः ॥ १३.१३०.४२ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਪਾਵਨ ਦਾਨ ਸੁਣੋ — ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅਗਨੀ) ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ।
13.130.43
दग्ध्वा लोकान्पुरा वीर्यात्सम्भूतमिह शुश्रुम ।
सुवर्णमिति विख्यातं तद्ददत्सिद्धिमेष्यसि ॥ १३.१३०.४३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। 'ਸੁਵਰਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਗਾ।
13.130.44
ततोऽब्रवीद्वसिष्ठस्तं भगवान्संशितव्रतः ।
शृणु राम यथोत्पन्नं सुवर्णमनलप्रभम् ॥ १३.१३०.४४ ॥
ਤਦ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਮ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੁਵਰਣ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸੁਣ।
13.130.45
फलं दास्यति ते यत्तु दाने परमिहोच्यते ।
सुवर्णं यच्च यस्माच्च यथा च गुणवत्तमम् ॥ १३.१३०.४५ ॥
ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਰਮ ਫਲ ਹੈ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਵਰਣ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਤਿ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ।
13.130.46
तन्निबोध महाबाहो सर्वं निगदतो मम ।
अग्निषोमात्मकमिदं सुवर्णं विद्दि निश्चये ॥ १३.१३०.४६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਝ। ਇਹ ਸੁਵਰਣ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ।
13.130.47
अजोऽग्निर्वरुणो मेषः सूर्योऽश्च इति दर्शनम् ।
कुञ्जराश्च मृगा नागा महिषाश्चासुरा इति ॥ १३.१३०.४७ ॥
ਅਜ (ਬੱਕਰਾ), ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਮੇਸ਼ (ਭੇਡੂ), ਸੂਰਜ, ਘੋੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ, ਮ੍ਰਿਗ, ਨਾਗ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
13.130.48
कुक्कुटाश्च वराहाश्च राक्षसा भृगुनन्दन ।
इडा गावः पयः सोमो भूमिरित्येव च स्मृतिः ॥ १३.१३०.४८ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁੱਕੜ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਇਡਾ, ਗਾਵਾਂ, ਦੁੱਧ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ, ਇਵੇਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
13.130.49
जगत्सर्वं च निर्मथ्य तेजोराशिः समुत्थितः ।
सुवर्णमेभ्यो विप्रर्षे रत्नं परममुत्तमम् ॥ १३.१३०.४९ ॥
ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੱਥ ਕੇ ਤੇਜ ਦਾ ਢੇਰ ਉੱਠਿਆ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਨਿਕਲਿਆ; ਉਹ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਹੈ।
13.130.50
एतस्मात्कारणाद्देवा गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
मनुष्याश्च पिशाचाश्च प्रयता धारयन्ति तत् ॥ १३.१३०.५० ॥
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਉਰਗ, ਰਾਖਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ।
13.130.51
मुकुटैरङ्गदयुतैरलङ्कारैः पृथग्विधैः ।
सुवर्णविकृतैस्तत्र विराजन्ते भृगूत्तम ॥ १३.१३०.५१ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਤਾਜਾਂ, ਬਾਂਹ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.130.52
तस्मात्सर्वपवित्रेभ्यः पवित्रं परमं स्मृतम् ।
भूमेर्गोभ्योऽथ रत्नेभ्यस्तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ १३.१३०.५२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਧਰਤੀ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ। ਹੇ ਮਨੁਜਰਸ਼ਭ, ਇਹ ਜਾਣ।
13.130.53
पृथिवीं गाश्च दत्त्वेह यच्चान्यदपि किञ्चन ।
विशिष्यते सुवर्णस्य दानं परमकं विभो ॥ १३.१३०.५३ ॥
ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ, ਗਾਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਹ ਪਰਮ ਦਾਨ ਹੈ।
13.130.54
अक्षयं पावनं चैव सुवर्णममरद्युते ।
प्रयच्छ द्विजमुख्येभ्यः पावनं ह्येतदुत्तमम् ॥ १३.१३०.५४ ॥
ਹੇ ਅਮਰਦੂਤੀ, ਸੋਨਾ ਅਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇ; ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
13.130.55
सुवर्णमेव सर्वासु दक्षिणासु विधीयते ।
सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति सर्वदास्ते भवन्त्युत ॥ १३.१३०.५५ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.130.56
देवतास्ते प्रयच्छन्ति ये सुवर्णं ददत्यथ ।
अग्निर्हि देवताः सर्वाः सुवर्णं च तदात्मकम् ॥ १३.१३०.५६ ॥
ਜੋ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ; ਸੋਨਾ ਵੀ ਉਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
13.130.57
तस्मात्सुवर्णं ददता दत्ताः सर्वाः स्म देवताः ।
भवन्ति पुरुषव्याघ्र न ह्यतः परमं विदुः ॥ १३.१३०.५७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
13.130.58
भूय एव च महात्म्यं सुवर्णस्य निबोध मे ।
गदतो मम विप्रर्षे सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.१३०.५८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.130.59
मया श्रुतमिदं पूर्वं पुराणे भृगुनन्दन ।
प्रजापतेः कथयतो मनोः स्वायंभुवस्य वै ॥ १३.१३०.५९ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਨੰਦਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਸਵਾਇੰਭੁਵ ਮਨੂ ਦੱਸਦੇ ਸਨ।
13.130.60
शूलपाणेर्भगवतो रुद्रस्य च महात्मनः ।
गिरौ हिमवति श्रेष्ठे तदा भृगुकुलोद्वह ॥ १३.१३०.६० ॥
ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ (ਕਥਾ ਵਿੱਚ), ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਕੁਲ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
13.130.61
देव्या विवाहे निर्वृत्ते रुद्राण्या भृगुनन्दन ।
समागमे भगवतो देव्या सह महात्मनः ॥ १३.१३०.६१ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਦੇਵੀ ਰੁਦਰਾਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।
13.130.62
ततः सर्वे समुद्विग्रा देवा रुद्रमुपागमन् ।
ते महादेवमासीनं देवीं च वरदामुमाम्। ॥ १३.१३०.६२ ॥
ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ ਰੁਦਰ ਕੋਲ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
13.130.63
प्रसाद्य शिरसा सर्वे रुद्रमूचुर्भृगूद्वह ।
अयं समागमो देव देव्या सह तवानघ। ॥ १३.१३०.६३ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸਭ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਦੇਵ! ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ! ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਹੈ।
13.130.64
तपस्विनस्तपस्विन्या तेजस्विन्याऽतितेजसः ।
अमोघतेजास्त्वं देव देवी चेयमुमा तथा। ॥ १३.१३०.६४ ॥
ਤੂੰ ਤਪਸਵੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਤਪਸਵਣੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵਣੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ! ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਅਮੋਘ ਹੈ; ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
13.130.65
अपत्यं युवयोर्देव बलवद्भविता विभो ।
तन्नूनं त्रिषु लोकेषु न किञ्चिच्छेषयिष्यति ॥ १३.१३०.६५ ॥
ਹੇ ਦੇਵ! ਹੇ ਵਿਭੂ! ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਯਕੀਨਨ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗੀ।
13.130.66
तदेभ्यः प्रणतेभ्यस्त्वं देवेभ्यः पृथुलोचन ।
वरं प्रयच्छ लोकेश त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥ १३.१३०.६६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ! ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵਰ ਦੇ। ਹੇ ਲੋਕੇਸ਼! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
13.130.67
अपत्यार्थं निगृह्णीष्व तेजः परमकं विभो ।
त्रैलोक्यसारौ हि युवां लोकं सन्तापयिष्यथ ॥ १३.१३०.६७ ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ, ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਤੇਜ ਰੋਕੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੋ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਪਾਓਗੇ।
13.130.68
तदपत्यं हि युवयोर्देवानभिभवेद्ध्रुवम् ।
न हि ते पृथिवी देवी न च द्यौर्न दिवं विभो ॥ १३.१३०.६८ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇਜ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦੇ।
13.130.69
नेदं धारयितुं शक्ताः समस्ता इति मे मतिः ।
तेजःप्रभावनिर्दग्धं तस्मात्सर्वमिदं जगत् ॥ १३.१३०.६९ ॥
ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੜ ਜਾਵੇਗਾ।
13.130.70
तस्मात्प्रसादं भगवन्कर्तुमर्हसि नः प्रभो ।
न देव्यां सम्भवेत्पुत्रो भवतः सुरसत्तम।
धैर्यादेव निगृह्णीष्व तेजो ज्वलितमुत्तमम् ॥ १३.१३०.७० ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਬਲਦੇ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।
13.130.71
इति तेषां कथयतां भगवान्वृषभध्वजः ।
एवमस्त्विति देवांस्तान्विप्रर्षे प्रत्यभाषत ॥ १३.१३०.७१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
13.130.72
इत्युक्त्वा चोर्ध्वमनयद्रेतो वृषभवाहनः ।
ऊर्ध्वरेषः समभवत्ततः प्रभृति चापि सः ॥ १३.१३०.७२ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੇਤਸ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹੋ ਗਏ।
13.130.73
रुद्राणीति ततः क्रुद्धा प्रजोच्छेद तदा कृते ।
देवानथाब्रवीत्तत्र स्त्रीभावात्परुषं वचः ॥ १३.१३०.७३ ॥
ਫਿਰ 'ਰੁਦਰਾਣੀ' ਕਹਿ ਕੇ, ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.130.74
यस्मादपत्यकामो वै भर्ता मे विनिवर्तितः ।
तस्मात्सर्वे सुरा भूयमनपत्या भविष्यथ ॥ १३.१३०.७४ ॥
ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਿਪੁੱਤਰੇ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।
13.130.75
प्रजोच्छेदो मम कृतो यस्माद्युष्माभिरद्य वै ।
तस्मात्प्रजा वः खगमाः सर्वेषां न भविष्यति ॥ १३.१३०.७५ ॥
ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਸਭ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
13.130.76
पावकस्तु न तत्रासीच्छापकाले भृगूद्वह ।
देवा देव्यास्तथा शापादनपत्यास्ततोऽभवन् ॥ १३.१३०.७६ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਰਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਅਗਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਿਪੁੱਤਰੇ ਹੋ ਗਏ।
13.130.77
रुद्रस्तु तेजोऽप्रतिमं धारयामास वै तदा ।
प्रस्कन्नं तु ततस्तस्मात्किंचित्तत्रापतद्भुवि ॥ १३.१३०.७७ ॥
ਪਰ ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
13.130.78
उत्पपात तदा वह्नौ ववृधे चाद्भुतोपमम् ।
तेजस्तेजसि संयुक्तमेकयोनित्वमागतम् ॥ १३.१३०.७८ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਅਚਰਜ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗਾ; ਤੇਜ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕੋ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
13.130.79
एतस्मिन्नेव काले तु देवाः शक्रपुरोगमाः ।
असुरस्तारको नाम तेन सन्तापिता भृशम् ॥ १३.१३०.७९ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤੇ ਤਾਰਕ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ।
13.130.80
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतोऽथाश्विनावपि ।
साध्याश्च सर्वे संत्रस्ता दैतेयस्य पराक्रमात् ॥ १३.१३०.८० ॥
ਆਦਿੱਤਿਆ, ਵਸੂ, ਰੁਦਰ, ਮਰੁਤ, ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਸਾਧਯ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ।
13.130.81
स्थानानि देवतानां हि विमानानि पुराणि च ।
ऋषीणां चाश्रमाश्चैव बभूवुरसुरैर्हृताः ॥ १३.१३०.८१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਮਾਨ ਅਤੇ ਨਗਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਏ।
13.130.82
ते दीनमनसः सर्वे देवता ऋषयश्च ये ।
प्रजग्मुः शरणं देवं ब्रह्माणमजरं विभुम् ॥ १३.१३०.८२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜਰ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।