మహాభారతం · అధ్యాయం 13.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.130.1
उक्तं पितामहेनेदं गवां दानमनुत्तमम् ।
विशेषेण नरेन्द्राणामिह धर्ममवेक्षताम् ॥ १३.१३०.१ ॥
పితామహుడు ఈ గోదానం అత్యుత్తమమని చెప్పారు; ప్రత్యేకించి ఇక్కడ ధర్మాన్ని చూసే రాజులకు.
13.130.2
राज्यं हि सततं दुःखमाश्रमाश्च सुदुर्विदाः ।
परिचारेषु वै दुःखं दुर्धरं चाकृतात्मभिः।
भूयिष्ठं च नरेन्द्राणां विद्यते न शुभा गतिः ॥ १३.१३०.२ ॥
రాజ్యం ఎల్లప్పుడూ దుఃఖమయమే; ఆశ్రమాలు కూడా తెలుసుకోవడం అత్యంత కష్టం. సేవలో దుఃఖం ఉంది, అదుపులేనివారికి అది భరించరానిది. రాజులకు ఎక్కువగా శుభగతి లభించదు.
13.130.3
पूयन्ते तत्र नियतं प्रयच्छन्तो वसुन्धराम् ।
सर्वे च कथिता धर्मास्त्वया मे कुरुनन्दन ॥ १३.१३०.३ ॥
అక్కడ భూమిని దానం చేసేవారు నిశ్చయంగా పవిత్రులవుతారు. కురునందనా, మీరు నాకు ధర్మాలన్నిటినీ చెప్పారు.
13.130.4
एवमेव गवामुक्तं प्रदानं ते नृगेण ह ।
ऋषिणा नाचिकेतेन पूर्वमेव निदर्शितम् ॥ १३.१३०.४ ॥
ఈ విధంగానే మీరు గోదానాన్ని చెప్పారు; అది నృగుడు చేసినది. పూర్వం ఋషి నాచికేతుడు కూడా దీనిని చూపారు.
13.130.5
वेदोपनिषदे चैव सर्वकर्मसु दक्षिणाः ।
सर्वक्रतुषु चोद्दिष्टा भूमिर्गावोऽथ काञ्चनम् ॥ १३.१३०.५ ॥
వేదాలలో, ఉపనిషత్తులలో, అలాగే అన్ని కర్మలలో, అన్ని యజ్ఞాలలో దక్షిణలుగా భూమి, గోవులు, బంగారం నిర్దేశించబడ్డాయి.
13.130.6
तत्र श्रुतिस्तु परमा सुवर्णं दक्षिणेति वै ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पितामह यथातथम् ॥ १३.१३०.६ ॥
అక్కడ శ్రుతి పరమ దక్షిణగా సువర్ణాన్ని చెబుతుంది. పితామహా, దీనిని యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
13.130.7
किं सुवर्णं कथं जातं कस्मिन्काले किमात्मकम् ।
किंदैव किंफलं चैव कस्माच्च परमुच्यते ॥ १३.१३०.७ ॥
బంగారం అంటే ఏమిటి, అది ఎలా పుట్టింది, ఏ కాలంలో, ఏ స్వభావం కలది? దాని దేవత ఎవరు, ఫలితమేమిటి, ఎందుకు అది పరమమని చెప్పబడుతుంది?
13.130.8
कस्माद्दानं सुवर्णस्य पूजयन्ति मनीषिणः ।
कस्माच्च दक्षिणार्थं तद्यज्ञकर्मसु शस्यते ॥ १३.१३०.८ ॥
జ్ఞానులు బంగారం దానాన్ని ఎందుకు పూజిస్తారు? యజ్ఞకర్మలలో దక్షిణగా దానిని ఎందుకు ప్రశంసిస్తారు?
13.130.9
कस्माच्च पावनं श्रेष्ठं भूमेर्गोभ्यश्च काञ्चनम् ।
परमं दक्षिणार्थे च तद्ब्रवीहि पितामह ॥ १३.१३०.९ ॥
భూమి, గోవుల కంటే బంగారం ఎందుకు పవిత్రమైనది, శ్రేష్ఠమైనది? దక్షిణకు అది ఎందుకు పరమమైనది? పితామహా, చెప్పండి.
13.130.10
शृणु राजन्नवहितो बहुकारणविस्तरम् ।
जातरूपसमुत्पत्तिमनुभूतं च यन्मया ॥ १३.१३०.१० ॥
రాజా, శ్రద్ధగా విను. నేను అనుభవించిన బంగారం పుట్టుక గురించిన, అనేక కారణాలతో కూడిన విస్తారమైన వివరణను విను.
13.130.11
पिता मम महातेजाः श्तनुर्निधनं गतः ।
तस्य दित्सुरहं श्राद्धं गङ्गाद्वारमुपागमम् ॥ १३.१३०.११ ॥
నా మహాతేజస్వి అయిన తండ్రి శంతనుడు మరణించాడు. ఆయనకు శ్రాద్ధం ఇవ్వాలనే కోరికతో నేను గంగాద్వారానికి వచ్చాను.
13.130.12
तत्रागम्य पितुः पुत्र श्राद्धकर्म समारभम् ।
मातो मे जाह्नवी चात्र साहाय्यमकरोत्तदा ॥ १३.१३०.१२ ॥
అక్కడికి చేరుకుని, కుమారా, తండ్రికి శ్రాద్ధ కర్మను నేను ప్రారంభించాను. అప్పుడు నా తల్లి జాహ్నవి ఇక్కడ నాకు సహాయం చేసింది.
13.130.13
तत्रागतांस्तपस्सिद्धानुपवेश्य बहूनृषीन् ।
तोयप्रदानात्प्रभृति कार्याण्यहमथारभम् ॥ १३.१३०.१३ ॥
అక్కడకు వచ్చిన తపస్సిద్ధులైన అనేకమంది ఋషులను కూర్చోబెట్టి, జలదానంతో మొదలుపెట్టి అప్పుడు నేను కర్మలను ఆరంభించాను.
13.130.14
तत्समाप्य यथोद्दिष्टं पूर्वकर्म समाहितः ।
दातुं निर्वपणं सम्यग्यथावदहमारभम् ॥ १३.१३०.१४ ॥
ఆ పూర్వకర్మను విధి ప్రకారం పూర్తిచేసి, ఏకాగ్రతతో, నేను యథావిధిగా నిర్వపణాన్ని ఇవ్వడం ప్రారంభించాను.
13.130.15
ततस्तं दर्भविन्यासं भित्त्वा सुरुचिराङ्गदः ।
प्रलम्बाभरणो बाहुरुदतिष्ठद्विशाम्पते ॥ १३.१३०.१५ ॥
అప్పుడు ఆ దర్భ-విన్యాసాన్ని చీల్చుకుని, అత్యంత సుందరమైన భుజకీర్తులు, వ్రేలాడే ఆభరణాలతో ఒక బాహువు పైకి లేచింది, ఓ ప్రజాధిపతీ.
13.130.16
मुहूर्तमपि तं दृष्ट्वा परं विस्मयमागमम् ।
प्रतिग्रहीता साक्षान्मे पितेति भरतर्षभ ॥ १३.१३०.१६ ॥
క్షణకాలం దానిని చూసి నాకు గొప్ప విస్మయం కలిగింది; నా తండ్రియే స్వయంగా దానిని స్వీకరించేవాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
13.130.17
ततो मे पुनरेवासीत्संज्ञा सञ्चिन्त्य शास्त्रतः ।
नायं वेदेषु विहितो विधिर्हस्त इति प्रभो।
पिण्डो देयो नरेणेह ततो मतिरभून्मम ॥ १३.१३०.१७ ॥
అప్పుడు నాకు మళ్లీ స్పృహ వచ్చింది; శాస్త్ర ప్రకారం ఆలోచించి, ఓ ప్రభూ, వేదాలలో చేతితో పిండం ఇవ్వడం విధించబడలేదు; మనిషి ఇక్కడ పిండం ఇవ్వాలని నాకు భావం కలిగింది.
13.130.18
साक्षान्नेह मनुष्यस्य पिण्डं हि पितरः क्वचित् ।
गृह्णन्ति विहितं चेत्थं पिण्डो देयः कुशेष्विति ॥ १३.१३०.१८ ॥
మనిషి చేతినుండి ఇచ్చిన పిండాన్ని పితరులు ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా స్వీకరించరు; విధి ప్రకారం పిండాన్ని దర్భలపై ఇవ్వాలి అని.
13.130.19
ततोऽहं तदनादृत्य पितुर्हस्तनिदर्शनम् ।
शास्त्रप्रामाण्यसूक्ष्मं तु विधइं पिण्डस्य संस्मरन् ॥ १३.१३०.१९ ॥
అప్పుడు నా తండ్రి చేతి సంకేతాన్ని నేను పట్టించుకోలేదు; పిండదాన విధిలోని శాస్త్ర సూక్ష్మతను స్మరిస్తూ అలా చేశాను.
13.130.20
ततो दर्भेषु तत्सर्वमददं भरतर्षभ ।
शास्त्रमार्गानुसारेण तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ १३.१३०.२० ॥
అప్పుడు, భరతశ్రేష్ఠా, అదంతా కుశగడ్డిపై నేను సమర్పించాను; నరశ్రేష్ఠా, అది శాస్త్రమార్గానుసారంగా జరిగిందని తెలుసుకో.
13.130.21
ततः सोऽन्तर्हितो बाहुः पितुर्मम जनाधिप ।
ततो मां दर्शयामासुः स्वप्नान्ते पितरस्तथा ॥ १३.१३०.२१ ॥
ఓ జనాధిపా, అప్పుడు నా తండ్రి ఆ చేయి అదృశ్యమైంది; తరువాత స్వప్నాంతంలో పితరులు కూడా నాకు దర్శనమిచ్చారు.
13.130.22
प्रीयमाणास्तु मामूचुः प्रीताः स्म भरतर्षभ ।
विज्ञानेन तवानेन यन्न मुह्यसि धर्मतः ॥ १३.१३०.२२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, సంతోషంతో వారు నాతో అన్నారు: 'మేము సంతోషించాము; నీ ఈ విజ్ఞానంతో నీవు ధర్మం నుండి మోహానికి గురికాలేదు.'
13.130.23
त्वया हि कुर्वता शास्त्रं प्रमाणमिह पार्थिव ।
आत्मा धर्मः श्रुतं वेदाः पितरश्चर्षिभिः सह ॥ १३.१३०.२३ ॥
ఓ రాజా, ఇక్కడ నీవు శాస్త్రాన్నే ప్రమాణంగా భావించి ఆచరించావు; ఆత్మ, ధర్మం, శ్రుతి, వేదాలు, పితరులు, ఋషులతో కలిసి — ఇవన్నీ నీ ఆచరణకు ప్రమాణాలు.
13.130.24
साक्षात्पितामहो ब्रह्मा गुरवोऽथ प्रजापतिः ।
प्रमाणमुपनीता वै स्थिताश्च न विचालिताः ॥ १३.१३०.२४ ॥
సాక్షాత్తు పితామహుడు బ్రహ్మ, గురువులు, ప్రజాపతి — వీరు ప్రమాణులుగా ముందుకు వచ్చి, చలించకుండా నిలిచారు.
13.130.25
तदिदं सम्यगारब्धं त्वयाऽद्य भरतर्षभ ।
किन्तु भूमेर्गवां चार्थे सुवर्णं दीयतामिति ॥ १३.१३०.२५ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, నీవు ఈ రోజు దీనిని సరిగ్గా ప్రారంభించావు. కానీ భూమి కోసం, గోవుల కోసం బంగారం ఇవ్వాలి.
13.130.26
एवं वयं च धर्मश्च सर्वे चास्मत्पितामहाः ।
पाविता वै भविष्यन्ति पावनं हि परं हि तत् ॥ १३.१३०.२६ ॥
ఈ విధంగా మేమూ, ధర్మమూ, మా పూర్వులందరూ పవిత్రులవుతారు. అదే అత్యుత్తమ పావనకార్యం.
13.130.27
दश पूर्वान्दशैवान्यांस्तथा सन्तारयन्ति ते ।
सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति एवं मत्पितरोऽब्रुवन् ॥ १३.१३०.२७ ॥
బంగారం ఇచ్చేవారు ముందున్న పదిమంది పూర్వులను, తర్వాతి పదిమందిని కూడా ఒడ్డున చేరుస్తారు — నా పితరులు ఇలా చెప్పారు.
13.130.28
ततोऽहं विस्मितो राजन्प्रतिबुद्धो विशाम्पते ।
सुवर्णदानेऽकरवं मतिं च भरतर्षभ ॥ १३.१३०.२८ ॥
అప్పుడు రాజా, ప్రజాపతీ, నేను ఆశ్చర్యంతో మేల్కొన్నాను; భరతశ్రేష్ఠుడా, బంగారు దానంలో నా మనసును నిలిపాను.
13.130.29
इतिहासमिमं चापि शृणु राजन्पुरातनम् ।
जामदग्न्यं प्रति विभो धन्यमायुष्यमेव च ॥ १३.१३०.२९ ॥
రాజా, విభూ, ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా వినుము — జామదగ్న్యుని గురించినది, శుభప్రదమూ ఆయుష్యప్రదమూ అయినది.
13.130.30
जामदग्न्येन रामेण तीव्ररोषान्वितेन वै ।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ॥ १३.१३०.३० ॥
తీవ్ర కోపంతో నిండిన జామదగ్న్య రాముడు పూర్వకాలంలో ఇరవై ఒక్కసారి భూమిని క్షత్రియులు లేనిదిగా చేశాడు.
13.130.31
ततो जित्वा महीं कृत्स्नां रामो राजीवलोचनः ।
आजहार क्रतुं वीरो ब्रह्मक्षत्रेण पूजितम् ॥ १३.१३०.३१ ॥
అప్పుడు సమస్త భూమిని జయించిన కమలనయనుడైన వీరుడు రాముడు, బ్రాహ్మణులు మరియు క్షత్రియులచే పూజింపబడిన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించెను.
13.130.32
वाजिमेधं महाराज सर्वकामसमन्वितम् ।
पावनं सर्वभूतानां तेजोद्युतिविवर्धनम् ॥ १३.१३०.३२ ॥
ఓ మహారాజా, అది సమస్త కోరికలను నెరవేర్చే, సర్వ ప్రాణులను పవిత్రం చేసే, తేజస్సును, కాంతిని పెంచే అశ్వమేధ యజ్ఞం.
13.130.33
विपाप्मा च स तेजस्वी तेन क्रतुफलेन च ।
नैवात्मनोऽथ लघुतां जामदग्न्योऽध्यगच्छत ॥ १३.१३०.३३ ॥
ఆ తేజోవంతుడైన జామదగ్న్యుడు ఆ యజ్ఞ ఫలంతో పాపరహితుడయ్యాడు; తనలో ఏ లఘుత్వాన్నీ పొందలేదు.
13.130.34
स तु क्रतुवरेणेष्ट्वा महात्मा दक्षिणावता ।
पप्रच्छागमसम्पन्नानृषीन्देवांश्च भारत ॥ १३.१३०.३४ ॥
ఓ భారతా, ఆ మహాత్ముడు శ్రేష్ఠ యజ్ఞంతో, ఉదార దక్షిణతో ఆరాధించి, ఆగమ పండితులైన ఋషులను, దేవతలను ప్రశ్నించెను.
13.130.35
पावनं यत्परं नॄणामुग्रे कर्मणि वर्तताम् ।
तदुच्यतां महाभागा इति जागघृणोऽब्रवीत् ॥ १३.१३०.३५ ॥
ఉగ్రమైన కర్మలలో నిమగ్నులైన మానవులకు పవిత్రమైనది, అత్యుత్తమమైనది ఏదో అది చెప్పండి, ఓ మహాభాగులారా — అని జామదగ్న్యుడు అడిగెను.
13.130.36
इत्युक्ता वेदशास्त्रज्ञास्तमूचुस्ते महर्षयः ।
राम विप्राः सत्क्रियन्तां वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१३०.३६ ॥
ఇలా అడగబడిన వేద శాస్త్ర జ్ఞులైన ఆ మహర్షులు అతనితో ఇలా అన్నారు — ఓ రామా, వేద ప్రామాణ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని బ్రాహ్మణులను సత్కరించాలి.
13.130.37
भूयश्च विप्रर्षिगणाः प्रष्टव्याः पावनं प्रति ।
ते यद्ब्रूर्महाप्राज्ञास्तच्चैव समुदाचर ॥ १३.१३०.३७ ॥
ఇంకా, బ్రాహ్మణ ఋషిగణాలను పావనత్వం గురించి మళ్లీ అడగాలి. ఆ మహాప్రాజ్ఞులు ఏది చెబుతారో దానినే చక్కగా ఆచరించాలి.
13.130.38
ततो वसिष्ठं देवर्षिमगस्त्यमथ काश्यपम् ।
तमेवार्तं महातेजाः पप्रच्छ भृगुनन्दनः ॥ १३.१३०.३८ ॥
అప్పుడు భృగు కుమారుడైన మహాతేజస్వి దేవర్షి వసిష్ఠుడు, అగస్త్యుడు, కాశ్యపుడిని ఆ పీడిత విషయంపైనే అడిగాడు.
13.130.39
जाता मतिर्मे विप्रेन्द्राः कथं पूयेयमित्युत ।
केन वा कर्मयोगेन प्रदानेनेह केन वा ॥ १३.१३०.३९ ॥
విప్రశ్రేష్ఠులారా, నేను ఎలా పవిత్రుడనవుతానో అన్న ఆలోచన నాలో కలిగింది — ఏ కర్మయోగం ద్వారా, లేదా ఏ దానం ద్వారా, లేక ఇక్కడ ఏ ఉపాయం ద్వారా?
13.130.40
यदि वोऽनुग्रहकृता बुद्धिर्मां प्रति सत्तमाः ।
प्रबूत पावनं किं मे भवेदिति तपोधनाः ॥ १३.१३०.४० ॥
సత్తములారా, మీ బుద్ధి నా పట్ల అనుగ్రహంతో ప్రేరితమైతే, తపోధనులారా, నాకు ఏది పావనమవుతుందో చెప్పండి.
13.130.41
गाश्च भूमिं च वित्तं च दत्त्वेह भृगुनन्दन ।
पापकृत्पूयते मर्त्य इति भार्गव शुश्रुम ॥ १३.१३०.४१ ॥
భృగునందనా, ఇక్కడ ఆవులు, భూమి, ధనం దానం చేసి పాపం చేసిన మనిషి పవిత్రుడవుతాడు — ఓ భార్గవా, అని మేము విన్నాము.
13.130.42
अन्यद्दानं तु विप्रर्षे श्रूयतां पावनं महत् ।
दिव्यमत्यद्भुताकारमपत्यं जातवेदसः ॥ १३.१३०.४२ ॥
విప్ర ఋషీ, ఇంకొక గొప్ప పావన దానం వినండి — జాతవేదుని (అగ్ని) దివ్యమైన, అత్యద్భుత రూపం గల సంతానం.
13.130.43
दग्ध्वा लोकान्पुरा वीर्यात्सम्भूतमिह शुश्रुम ।
सुवर्णमिति विख्यातं तद्ददत्सिद्धिमेष्यसि ॥ १३.१३०.४३ ॥
పూర్వం లోకాలను దహించి, తన వీర్యంతో పుట్టినదని ఇక్కడ మేము విన్నాము. 'సువర్ణం' అని ప్రసిద్ధమైనది; దాన్ని దానం చేసినవాడు సిద్ధిని పొందుతాడు.
13.130.44
ततोऽब्रवीद्वसिष्ठस्तं भगवान्संशितव्रतः ।
शृणु राम यथोत्पन्नं सुवर्णमनलप्रभम् ॥ १३.१३०.४४ ॥
అప్పుడు కఠిన వ్రతుడైన భగవంతుడు వసిష్ఠుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: రామా, అగ్ని కాంతి వంటి సువర్ణం ఎలా పుట్టిందో విను.
13.130.45
फलं दास्यति ते यत्तु दाने परमिहोच्यते ।
सुवर्णं यच्च यस्माच्च यथा च गुणवत्तमम् ॥ १३.१३०.४५ ॥
దానంలో పరమ ఫలాన్ని అది నీకు ఇస్తుందని ఇక్కడ చెప్పబడింది. సువర్ణం అంటే ఏమిటి, దేని నుండి, ఎలా అది అత్యంత గుణవంతమైనదో కూడా.
13.130.46
तन्निबोध महाबाहो सर्वं निगदतो मम ।
अग्निषोमात्मकमिदं सुवर्णं विद्दि निश्चये ॥ १३.१३०.४६ ॥
మహాబాహువా, నేను చెప్పే ఇదంతా గ్రహించు. ఈ సువర్ణం అగ్ని, సోమాలతో కూడినదని నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
13.130.47
अजोऽग्निर्वरुणो मेषः सूर्योऽश्च इति दर्शनम् ।
कुञ्जराश्च मृगा नागा महिषाश्चासुरा इति ॥ १३.१३०.४७ ॥
అజము (మేక), అగ్ని, వరుణుడు, మేషము (పొట్టేలు), సూర్యుడు, అశ్వము అనే రూపాలలో ఇది కనిపిస్తుంది. ఏనుగులు, జింకలు, నాగులు, దున్నలు, అసురులు కూడా అంతే.
13.130.48
कुक्कुटाश्च वराहाश्च राक्षसा भृगुनन्दन ।
इडा गावः पयः सोमो भूमिरित्येव च स्मृतिः ॥ १३.१३०.४८ ॥
భృగు నందనా, కోడిపుంజులు, పందులు, రాక్షసులు కూడా. ఇడా, ఆవులు, పాలు, సోముడు, భూమి కూడా అలానే అని స్మృతి చెబుతుంది.
13.130.49
जगत्सर्वं च निर्मथ्य तेजोराशिः समुत्थितः ।
सुवर्णमेभ्यो विप्रर्षे रत्नं परममुत्तमम् ॥ १३.१३०.४९ ॥
లోకమంతటినీ మథించగా తేజస్సుల రాశి ఉద్భవించింది. విప్రర్షీ, వీటి నుండి బంగారం వచ్చింది; అది అత్యుత్తమ రత్నం.
13.130.50
एतस्मात्कारणाद्देवा गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
मनुष्याश्च पिशाचाश्च प्रयता धारयन्ति तत् ॥ १३.१३०.५० ॥
ఈ కారణంగా దేవతలు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులు, మనుషులు, పిశాచులు కూడా భక్తితో దానిని ధరిస్తారు.
13.130.51
मुकुटैरङ्गदयुतैरलङ्कारैः पृथग्विधैः ।
सुवर्णविकृतैस्तत्र विराजन्ते भृगूत्तम ॥ १३.१३०.५१ ॥
బంగారంతో చేసిన కిరీటాలు, భుజకీర్తులు, అనేక రకాల అలంకారాలతో వారు అక్కడ ప్రకాశిస్తారు, భృగువులలో ఉత్తముడా.
13.130.52
तस्मात्सर्वपवित्रेभ्यः पवित्रं परमं स्मृतम् ।
भूमेर्गोभ्योऽथ रत्नेभ्यस्तद्विद्धि मनुजर्षभ ॥ १३.१३०.५२ ॥
అందువల్ల సర్వ పవిత్రాలలో ఇది పరమ పవిత్రమని స్మృతి చెప్పింది — భూమి, గోవులు, రత్నాల కంటే కూడా. మనుజర్షభా, ఇది తెలుసుకో.
13.130.53
पृथिवीं गाश्च दत्त्वेह यच्चान्यदपि किञ्चन ।
विशिष्यते सुवर्णस्य दानं परमकं विभो ॥ १३.१३०.५३ ॥
ఇక్కడ భూమిని, గోవులను, ఇంకా ఏది ఇచ్చినా వాటికంటే బంగారపు దానమే శ్రేష్ఠమైనది. విభూ, ఇది పరమ దానం.
13.130.54
अक्षयं पावनं चैव सुवर्णममरद्युते ।
प्रयच्छ द्विजमुख्येभ्यः पावनं ह्येतदुत्तमम् ॥ १३.१३०.५४ ॥
అమరద్యుతీ, బంగారం అక్షయమైనది, పావనమైనది. దీన్ని శ్రేష్ఠ ద్విజులకు ఇవ్వు; ఇది నిజంగా పరమ పావనమైనది.
13.130.55
सुवर्णमेव सर्वासु दक्षिणासु विधीयते ।
सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति सर्वदास्ते भवन्त्युत ॥ १३.१३०.५५ ॥
అన్ని దక్షిణలలోనూ బంగారమే విధించబడింది. ఎల్లప్పుడూ బంగారాన్ని దానం చేసేవారు కూడా అలాగే అవుతారు.
13.130.56
देवतास्ते प्रयच्छन्ति ये सुवर्णं ददत्यथ ।
अग्निर्हि देवताः सर्वाः सुवर्णं च तदात्मकम् ॥ १३.१३०.५६ ॥
బంగారం దానం చేసేవారికి దేవతలు అనుగ్రహిస్తారు. అగ్నియే సర్వ దేవతలు; బంగారం కూడా ఆయన స్వరూపమే.
13.130.57
तस्मात्सुवर्णं ददता दत्ताः सर्वाः स्म देवताः ।
भवन्ति पुरुषव्याघ्र न ह्यतः परमं विदुः ॥ १३.१३०.५७ ॥
కాబట్టి బంగారం దానం చేసేవారి ద్వారా సర్వ దేవతలు దానం చేయబడినవారవుతారు. పురుష వ్యాఘ్రమా, దీనికంటే గొప్పదేదీ లేదని వారు తెలుసుకుంటారు.
13.130.58
भूय एव च महात्म्यं सुवर्णस्य निबोध मे ।
गदतो मम विप्रर्षे सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.१३०.५८ ॥
ఇంకా బంగారం యొక్క మహిమను నేను చెప్పేటప్పుడు విను. విప్రర్షీ, సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడా.
13.130.59
मया श्रुतमिदं पूर्वं पुराणे भृगुनन्दन ।
प्रजापतेः कथयतो मनोः स्वायंभुवस्य वै ॥ १३.१३०.५९ ॥
భృగునందనా, ఇది పూర్వం పురాణంలో నేను విన్నాను; ప్రజాపతి చెబుతుండగా, స్వాయంభువ మనువు చెబుతుండగా.
13.130.60
शूलपाणेर्भगवतो रुद्रस्य च महात्मनः ।
गिरौ हिमवति श्रेष्ठे तदा भृगुकुलोद्वह ॥ १३.१३०.६० ॥
శూలపాణి భగవంతుడైన రుద్రుని, మహాత్ముని (కథలో), అప్పుడు శ్రేష్ఠమైన హిమవంత పర్వతంపై, భృగువంశాన్ని మోసేవాడా.
13.130.61
देव्या विवाहे निर्वृत्ते रुद्राण्या भृगुनन्दन ।
समागमे भगवतो देव्या सह महात्मनः ॥ १३.१३०.६१ ॥
భృగు వంశజుడా! దేవి రుద్రాణి వివాహం పూర్తయినప్పుడు, భగవానుడు మహాత్ముడు దేవితో కలిసారు.
13.130.62
ततः सर्वे समुद्विग्रा देवा रुद्रमुपागमन् ।
ते महादेवमासीनं देवीं च वरदामुमाम्। ॥ १३.१३०.६२ ॥
అప్పుడు దేవతలంతా అత్యంత కలవరంతో రుద్రుని వద్దకు వచ్చారు. అక్కడ కూర్చున్న మహాదేవుని, వరదాయిని దేవి ఉమను వారు చూశారు.
13.130.63
प्रसाद्य शिरसा सर्वे रुद्रमूचुर्भृगूद्वह ।
अयं समागमो देव देव्या सह तवानघ। ॥ १३.१३०.६३ ॥
భృగువంశ శ్రేష్ఠుడా! అందరూ తలవంచి రుద్రుని ప్రసన్నం చేసుకుని ఇలా అన్నారు — దేవా! నిర్దోషుడా! ఈ సమాగమం దేవితో నీకు జరిగినదే.
13.130.64
तपस्विनस्तपस्विन्या तेजस्विन्याऽतितेजसः ।
अमोघतेजास्त्वं देव देवी चेयमुमा तथा। ॥ १३.१३०.६४ ॥
నీవు తపస్వివి, ఈమె తపస్విని, అత్యంత తేజస్విని. దేవా! నీ తేజస్సు అమోఘం; దేవి ఉమ కూడా అలాగే.
13.130.65
अपत्यं युवयोर्देव बलवद्भविता विभो ।
तन्नूनं त्रिषु लोकेषु न किञ्चिच्छेषयिष्यति ॥ १३.१३०.६५ ॥
దేవా! విభుడా! మీ ఇద్దరికీ పుట్టే సంతానం అత్యంత బలవంతమవుతుంది. నిశ్చయంగా అది మూడు లోకాలలో ఏదీ మిగల్చదు.
13.130.66
तदेभ्यः प्रणतेभ्यस्त्वं देवेभ्यः पृथुलोचन ।
वरं प्रयच्छ लोकेश त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥ १३.१३०.६६ ॥
కాబట్టి, విశాల నేత్రుడా! నమస్కరించిన ఈ దేవతలకు నీవు వరం ప్రసాదించు. లోకేశా! మూడు లోకాల హితాన్ని కోరి.
13.130.67
अपत्यार्थं निगृह्णीष्व तेजः परमकं विभो ।
त्रैलोक्यसारौ हि युवां लोकं सन्तापयिष्यथ ॥ १३.१३०.६७ ॥
విభూ, సంతానం కోసం నీ పరమ తేజస్సును నిగ్రహించు. మీరిద్దరూ మూడు లోకాల సారము; లేకుంటే లోకాన్ని తపింపజేస్తారు.
13.130.68
तदपत्यं हि युवयोर्देवानभिभवेद्ध्रुवम् ।
न हि ते पृथिवी देवी न च द्यौर्न दिवं विभो ॥ १३.१३०.६८ ॥
అలాంటి సంతానం మీకు జన్మిస్తే అది తప్పకుండా దేవతలను ఓడిస్తుంది. విభూ, భూదేవి గాని, ఆకాశం గాని, స్వర్గం గాని నీ తేజస్సును ధరించలేవు.
13.130.69
नेदं धारयितुं शक्ताः समस्ता इति मे मतिः ।
तेजःप्रभावनिर्दग्धं तस्मात्सर्वमिदं जगत् ॥ १३.१३०.६९ ॥
ఇవన్నీ దీనిని ధరించగల సమర్థులు కావని నా అభిప్రాయం. కాబట్టి నీ తేజః ప్రభావంతో ఈ జగత్తంతా దగ్ధమవుతుంది.
13.130.70
तस्मात्प्रसादं भगवन्कर्तुमर्हसि नः प्रभो ।
न देव्यां सम्भवेत्पुत्रो भवतः सुरसत्तम।
धैर्यादेव निगृह्णीष्व तेजो ज्वलितमुत्तमम् ॥ १३.१३०.७० ॥
కావున భగవాన్, ప్రభో, మాపై అనుగ్రహం చూపుము. సురోత్తమా, దేవిలో నీకు పుత్రుడు కలగకూడదు. ధైర్యంతోనే ఈ ప్రజ్వలిత ఉత్తమ తేజస్సును నిగ్రహించు.
13.130.71
इति तेषां कथयतां भगवान्वृषभध्वजः ।
एवमस्त्विति देवांस्तान्विप्रर्षे प्रत्यभाषत ॥ १३.१३०.७१ ॥
వారు ఇలా చెప్పగా, వృషభధ్వజుడైన భగవంతుడు ఆ దేవతలతో, 'అలాగే కానిద్దాం' అని బదులిచ్చాడు. విప్రర్షీ, ఇలా అతడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
13.130.72
इत्युक्त्वा चोर्ध्वमनयद्रेतो वृषभवाहनः ।
ऊर्ध्वरेषः समभवत्ततः प्रभृति चापि सः ॥ १३.१३०.७२ ॥
ఇలా చెప్పి వృషభవాహనుడు తన రేతస్సును పైకి తీసుకున్నాడు. అప్పటినుండి అతడు ఊర్ధ్వరేతస్కుడయ్యాడు.
13.130.73
रुद्राणीति ततः क्रुद्धा प्रजोच्छेद तदा कृते ।
देवानथाब्रवीत्तत्र स्त्रीभावात्परुषं वचः ॥ १३.१३०.७३ ॥
అప్పుడు 'రుద్రాణి' అని పలికి, సంతానం నాశనమైనప్పుడు కోపించిన ఆమె, స్త్రీత్వం వల్ల అక్కడ దేవతలతో కఠినమైన మాటలు పలికింది.
13.130.74
यस्मादपत्यकामो वै भर्ता मे विनिवर्तितः ।
तस्मात्सर्वे सुरा भूयमनपत्या भविष्यथ ॥ १३.१३०.७४ ॥
సంతానం కోరిన నా భర్తను మీరు మరల్చారు కాబట్టి, దేవతలారా, మీరంతా సంతానహీనులవుతారు.
13.130.75
प्रजोच्छेदो मम कृतो यस्माद्युष्माभिरद्य वै ।
तस्मात्प्रजा वः खगमाः सर्वेषां न भविष्यति ॥ १३.१३०.७५ ॥
ఈ రోజు మీరు నా సంతానాన్ని నాశనం చేశారు కాబట్టి, మీ సంతానం పక్షులలా ఉంటుంది; అది అందరికీ ఉండదు.
13.130.76
पावकस्तु न तत्रासीच्छापकाले भृगूद्वह ।
देवा देव्यास्तथा शापादनपत्यास्ततोऽभवन् ॥ १३.१३०.७६ ॥
భృగువంశ శ్రేష్ఠుడా, శాపసమయంలో అక్కడ అగ్ని లేడు; అందువల్ల దేవి శాపంతో దేవతలు సంతానహీనులయ్యారు.
13.130.77
रुद्रस्तु तेजोऽप्रतिमं धारयामास वै तदा ।
प्रस्कन्नं तु ततस्तस्मात्किंचित्तत्रापतद्भुवि ॥ १३.१३०.७७ ॥
అయితే రుద్రుడు అప్పుడు ఆ అసమాన తేజస్సును ధరించాడు; ఆపై దాని నుండి జారిన కొంత భాగం అక్కడ భూమిపై పడింది.
13.130.78
उत्पपात तदा वह्नौ ववृधे चाद्भुतोपमम् ।
तेजस्तेजसि संयुक्तमेकयोनित्वमागतम् ॥ १३.१३०.७८ ॥
అప్పుడు అది అగ్నిలో లేచి అద్భుతంలా పెరిగింది; తేజస్సు తేజస్సుతో కలిసి ఒకే మూలాన్ని పొందింది.
13.130.79
एतस्मिन्नेव काले तु देवाः शक्रपुरोगमाः ।
असुरस्तारको नाम तेन सन्तापिता भृशम् ॥ १३.१३०.७९ ॥
ఆ సమయంలో ఇంద్రుని నాయకత్వంలోని దేవతలు తారకుడనే అసురునిచే అత్యంతంగా బాధింపబడ్డారు.
13.130.80
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतोऽथाश्विनावपि ।
साध्याश्च सर्वे संत्रस्ता दैतेयस्य पराक्रमात् ॥ १३.१३०.८० ॥
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, మరుత్తులు, అశ్వినులు మరియు సాధ్యులు అందరూ దైత్యుని పరాక్రమానికి భయభ్రాంతులయ్యారు.
13.130.81
स्थानानि देवतानां हि विमानानि पुराणि च ।
ऋषीणां चाश्रमाश्चैव बभूवुरसुरैर्हृताः ॥ १३.१३०.८१ ॥
దేవతల నివాసాలు, విమానాలు, నగరాలు, ఋషుల ఆశ్రమాలు కూడా అసురులచే అపహరించబడ్డాయి.
13.130.82
ते दीनमनसः सर्वे देवता ऋषयश्च ये ।
प्रजग्मुः शरणं देवं ब्रह्माणमजरं विभुम् ॥ १३.१३०.८२ ॥
దుఃఖితమనస్కులైన ఆ దేవతలు, ఋషులు అందరూ జరాహీనుడూ సర్వవ్యాపకుడూ అయిన బ్రహ్మదేవుని శరణు కోరి వెళ్లారు.