మహాభారతం · అధ్యాయం 13.131
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.131.1
असुरस्तारको नाम त्वया दत्तवरः प्रभो ।
सुरानृषींश्च क्लिश्नाति वधस्तस्य विधीयताम् ॥ १३.१३१.१ ॥
ప్రభూ, మీరు వరం ఇచ్చిన తారకుడనే అసురుడు దేవతలను, ఋషులను బాధిస్తున్నాడు. అతని వధకు విధానం నిర్ణయించండి.
13.131.2
तस्माद्भयं समुत्पन्नमस्माकं वै पितामह ।
परित्रायस्व नो देव न ह्यन्या गतिरस्ति नः ॥ १३.१३१.२ ॥
కాబట్టి పితామహా, మాకు భయం కలిగింది. దేవా, మమ్మల్ని రక్షించండి; మాకు మరో ఆశ్రయం లేదు.
13.131.3
ब्रह्मोवाच ।
समोहं सर्वभूतानामधर्मं नेह रोचये।
हन्यतां तारकः क्षिप्र सुरर्षिगणबाधिता ॥ १३.१३१.३ ॥
సర్వ ప్రాణులకు మోహం కలిగించే అధర్మాన్ని నేను ఇక్కడ అంగీకరించను. దేవ-ఋషిగణాలను బాధించే తారకుడు త్వరగా చంపబడాలి.
13.131.4
वेदा धर्माश्च नोच्छेदं गच्छेयुः सुरसत्तमाः ।
विहितं पूर्वमेवात्र मया वै व्येतु वो ज्वरः ॥ १३.१३१.४ ॥
ఉత్తమ దేవతలారా, వేదాలు, ధర్మాలు నశించవు. ఈ ఉపాయాన్ని నేను ముందే నిర్ణయించాను; మీ తాపం తొలగిపోవాలి.
13.131.5
वरदानाद्भगवतो दैतेयो बलगर्वितः ।
देवैर्न शक्यते हन्तु स कथं प्रशमं व्रजेत् ॥ १३.१३१.५ ॥
భగవంతుని వరం వల్ల బలగర్వితుడైన దైత్యుని దేవతలు చంపలేరు. అతడు ఎలా శాంతిని పొందగలడు?
13.131.6
स हि नैव स्म देवानां नासुराणां न रक्षसाम् ।
वध्यः स्यामिति जग्राह वरं त्वत्तः पितामह ॥ १३.१३१.६ ॥
"దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులు ఎవరూ నన్ను చంపకూడదు" అనే వరాన్ని అతడు మీ నుండి పొందాడు, పితామహా.
13.131.7
देवाश्च शप्ता रुद्राण्या प्रजोच्छेदे पुरा कृते ।
न भविष्यति वोऽपत्यमिति सर्वे जगत्पते ॥ १३.१३१.७ ॥
పూర్వం ప్రజల నాశనం జరిగినప్పుడు రుద్రాణి శపించిన దేవతలు ఇలా అన్నారు: ఓ జగత్పతీ, మీకు సంతానం కలగదు.
13.131.8
ब्रह्मोवाच ।
हुताशनो न तत्रासीच्छापकाले सुरोत्तमाः।
स उत्पादयिताऽपत्यं वधाय त्रिदशद्विषाम् ॥ १३.१३१.८ ॥
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: ఓ ఉత్తమ దేవతలారా, శాపం ఇచ్చిన సమయంలో అగ్ని అక్కడ లేడు. అతడే దేవశత్రువుల నాశనం కోసం సంతానాన్ని కలిగిస్తాడు.
13.131.9
तद्वै सर्वानतिक्रम्य देवदानवराक्षसान् ।
मानुषानथ गन्धर्वान्नागानथ च पक्षिणः ॥ १३.१३१.९ ॥
అతడు దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, మానవులు, గంధర్వులు, నాగులు మరియు పక్షులు అందరినీ అధిగమిస్తాడు.
13.131.10
अस्त्रेणामोघपातेन शक्त्या तं घातयिष्यति ।
यतो वो भयपुत्पन्नं ये चान्ये सुरशत्रवः ॥ १३.१३१.१० ॥
అమోఘమైన అస్త్రంతో, శక్తితో అతడిని చంపిస్తాడు; మీకు భయం కలిగింది కాబట్టి, దేవశత్రువులు మరికొందరు కూడా ఉన్నారు.
13.131.11
सनातनो हि सङ्कल्पः काम इत्यभिधीयते ।
रुद्रस्य तेजः प्रस्कन्नमग्नौ निपतितं च यत् ॥ १३.१३१.११ ॥
శాశ్వత సంకల్పాన్నే కామం అని అంటారు. రుద్రుని తేజస్సు జారి అగ్నిలో పడినది,
13.131.12
तत्तजोऽग्निर्महद्भूतं द्वितीयमिव पावकम् ।
वधार्थं देवशत्रूणां गङ्गायां जनयिष्यति ॥ १३.१३१.१२ ॥
ఆ తేజస్సు, అగ్ని, రెండవ పావకునిలా గొప్ప జీవిగా మారి, దేవశత్రువుల నాశనం కోసం గంగలో జన్మింపజేస్తాడు.
13.131.13
स तु नावाप तं शापं नष्टः स हुतभुक्तदा ।
तस्माद्वो भयहृद्देवाः समुत्पत्स्यति पावकिः ॥ १३.१३१.१३ ॥
ఆ అగ్ని అప్పుడు నశించినవాడై ఆ శాపాన్ని పొందలేదు. కాబట్టి, ఓ దేవతలారా, మీ భయాన్ని పోగొట్టే పావకి (అగ్ని కుమారుడు) ఉద్భవిస్తాడు.
13.131.14
अन्विष्यतां वै ज्वलनस्तथा चाद्य नियुज्यताम् ।
तारकस्य वधोपायः कथितो वै मयाऽनघाः ॥ १३.१३१.१४ ॥
అగ్నిని ఇప్పుడే వెతకండి, ఆయనను నియమించండి. ఓ పాపరహితులారా, తారకుని వధోపాయాన్ని నేనే చెప్పాను.
13.131.15
न हि तेजस्विनां शापास्तेजःसु प्रभवन्ति वै ।
बलान्यतिबलं प्राप्य दुर्बलानि भवन्ति वै ॥ १३.१३१.१५ ॥
తేజస్వుల శాపాలు తేజస్సుపై పనిచేయవు. అత్యంత బలవంతుని పొందితే దుర్బలాలు కూడా బలవంతమవుతాయి.
13.131.16
हन्यादवध्यान्वरदानपि चैव तपस्विनः ।
सङ्कल्पाभिरुचिः कामः सनातनतमोऽभवत् ॥ १३.१३१.१६ ॥
వరదానం వల్ల తపస్వులు కూడా అవధ్యులను చంపగలరు. సంకల్పం వల్ల కలిగే అభిరుచే కామం; అది సనాతన తమస్సు అయింది.
13.131.17
जगत्पतिरनिर्देश्य सर्वगः सर्वभावनः ।
हृच्छयः सर्वभूतानां ज्येष्ठो रुद्रादपि प्रभुः ॥ १३.१३१.१७ ॥
జగత్పతి, అనిర్దేశ్యుడు, సర్వవ్యాపి, సర్వభావకుడు, సర్వభూతాల హృదయంలో నివసించువాడు, రుద్రుని కంటే కూడా జ్యేష్ఠుడు, ప్రభువు.
13.131.18
अन्विष्यतां स तु क्षिप्रं तेजोराशिर्हुताशनः ।
स वो मनोगतं कामं देवः सम्पादयिष्यति ॥ १३.१३१.१८ ॥
ఆ తేజోరాశి హుతాశనుని త్వరగా వెతకండి. ఆ దేవుడు మీ మనోవాంఛను నెరవేరుస్తాడు.
13.131.19
एतद्वाक्यमुपश्रुत्य ततो देवा महात्मनः ।
जग्मु- संसिद्धसङ्कल्पाः पर्येषन्तो विभावसुम् ॥ १३.१३१.१९ ॥
మహాత్ముని ఈ మాటలు విని, దేవతలు సంకల్పం నెరవేర్చుకోవాలనే దృఢనిశ్చయంతో విభావసువును (అగ్నిని) వెతకడానికి వెళ్లారు.
13.131.20
ततस्त्रैलोक्यमृषयो व्यचिन्वन्त सुरैः सह ।
काङ्क्षन्तो दर्शनं वह्नेः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १३.१३१.२० ॥
అప్పుడు ఋషులు దేవతలతో కలిసి మూడు లోకాలలో వెతికారు; అగ్నిదర్శనాన్ని కోరుతూ, అందరి మనస్సులు దానిపైనే నిలిచి ఉన్నాయి.
13.131.21
परेण तपसा युक्ताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः ।
लोकानन्वचरन्सिद्धाः सर्व एव भृगूत्तम।
नष्टमात्मनि संलीनं नाभिजग्मुर्हुताशनम् ॥ १३.१३१.२१ ॥
గొప్ప తపస్సుతో కూడినవారై, ప్రసిద్ధులైన సిద్ధులు అందరూ లోకాలలో తిరిగారు, భృగువులలో శ్రేష్ఠుడా! కానీ తమలోనే దాగి నశించిన అగ్నిని వారు చేరలేదు.
13.131.22
ततः संजातसंत्रासानग्निदर्शनलालसान् ।
जलेचरः क्लान्तमनास्तेजसाऽग्नेः प्रदीपितः।
उवाच देवान्मण्डूको रसातलतलोत्थितः। ॥ १३.१३१.२२ ॥
అప్పుడు భయంతో, అగ్నిదర్శన వాంఛతో ఉన్న దేవతలతో, నీటిలో నివసించే కప్ప, అలసిన మనస్సుతో, అగ్ని తేజస్సుతో మండుతూ, రసాతలం లోతు నుండి పైకి లేచి ఇలా పలికింది.
13.131.23
रसातलतले देवा वसत्यग्निरिति प्रभो ।
सन्तापादिह सम्प्राप्तः पावकप्रभवादहम् ॥ १३.१३१.२३ ॥
ఓ దేవతలారా! ఓ ప్రభూ! రసాతలం లోతులో అగ్ని నివసిస్తున్నాడని అంటారు; ఆ అగ్నికి మూలమైన వేడిమితో బాధపడి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
13.131.24
स संसुप्तो जले देवा भगवान्हव्यवाहनः ।
अपः संसृज्य तेजोभिस्तेन सन्तापिता वयम् ॥ १३.१३१.२४ ॥
ఓ దేవతలారా! ఆ హవ్యవాహన భగవానుడు నీటిలో నిద్రిస్తున్నాడు; తన తేజస్సులతో నీటిని కలిపి, ఆయన వలన మేము తాపంతో బాధపడ్డాము.
13.131.25
तस्य दर्शनमिष्टं वो यदि देवा विभावसोः ।
तत्रैवमधिगच्छध्वं कार्यं वो यदि वह्निना ॥ १३.१३१.२५ ॥
దేవతలారా, విభావసువు (అగ్ని) దర్శనం మీకు ఇష్టమైతే, మీ కార్యం అగ్నితో ఉంటే, అక్కడికే వెళ్లి దానిని సాధించండి.
13.131.26
गम्यतां साधयिष्यामो वयं ह्यग्निभयात्सुराः ।
एतावदुक्त्वा मण्डूकस्त्वरितो जलमाविशत् ॥ १३.१३१.२६ ॥
"అగ్ని భయంతో ఉన్న మేము దేవతలం; మేమే దానిని సాధిస్తాము, మీరు వెళ్లండి." అని చెప్పి, కప్ప వేగంగా నీటిలో ప్రవేశించింది.
13.131.27
हुताशनस्तु बुबुधे मण्डूकस्य च पैशुनम् ।
शशाप स तमासाद्य न रसान्वेत्स्यसीति वै ॥ १३.१३१.२७ ॥
కానీ అగ్ని కప్ప ద్రోహాన్ని గ్రహించాడు. అతడిని సమీపించి శపించాడు: "నువ్వు రుచులను తెలుసుకోలేవు."
13.131.28
तं वै संयुज्य शापेन मण्डूकं त्वरितो ययौ ।
अन्यत्र वासाय विभुर्न चात्मानमदर्शयत् ॥ १३.१३१.२८ ॥
కప్పను శాపంతో బంధించి, సర్వశక్తిమంతుడైన అగ్ని వేగంగా మరొక చోటికి నివసించడానికి వెళ్లిపోయాడు; తన్ను ప్రత్యక్షపరచుకోలేదు.
13.131.29
देवास्त्वनुग्रहं चक्रुर्मण्डूकानां भृगूत्तम ।
यत्तच्छृणु महाबाहो गदतो मम सर्वशः ॥ १३.१३१.२९ ॥
కానీ దేవతలు కప్పలకు అనుగ్రహం చేశారు. భృగువంశశ్రేష్ఠుడా, మహాబాహూ, నేను చెప్పేది పూర్తిగా విను.
13.131.30
अग्निशापादजिह्वाऽपि रसज्ञानबहिष्कृताः ।
सरस्वतीं बहुविधां यूममुच्चारयिष्यथ ॥ १३.१३१.३० ॥
"అగ్ని శాపం వల్ల నాలుక లేకపోయినా, రుచి జ్ఞానం నుండి వేరు చేయబడినా, మీరు అనేక విధాలైన సరస్వతిని (వాక్కును) ఉచ్చరిస్తారు."
13.131.31
बिलवासं गतांश्चैव निराहारानचेतसः ।
गतासूनपि वः शुष्कान्भूमिः सन्धारयिष्यति ॥ १३.१३१.३१ ॥
బిలాలలో నివసించి, ఆకలితో, స్పృహ కోల్పోయి వెళ్లినవారైన మీరు, ప్రాణం పోయి ఎండిపోయినా భూమి మిమ్మల్ని ధరిస్తుంది.
13.131.32
तमोघनायामपि वै निशायां विचरिष्यथ ।
इत्युक्त्वा तांस्ततो देवाः पुनरेव महीमिमाम् ॥ १३.१३१.३२ ॥
దట్టమైన చీకటి రాత్రిలో కూడా మీరు సంచరిస్తారని వారికి చెప్పి, దేవతలు తరువాత మళ్లీ ఈ భూమిపైకి వెళ్లారు.
13.131.33
परीयुर्ज्वलनस्यार्थे न चाविन्दन्हुताशनम् ।
अथ तान्द्विरदः कश्चित्सुरेन्द्रद्विरदोपमः ॥ १३.१३१.३३ ॥
అగ్ని కోసం వారు చుట్టూ తిరిగారు, కానీ హుతాశనుడిని కనుగొనలేదు. అప్పుడు ఇంద్రుని ఏనుగుతో సమానమైన ఒక ఏనుగు వారి వద్దకు వచ్చింది.
13.131.34
अश्वत्थस्थोऽग्निरित्येवमाह देवान्भृगूद्वह ।
शशाप ज्वलनः सर्वान्द्विरदान्क्रोधमूर्च्छितः ॥ १३.१३१.३४ ॥
"అశ్వత్థ వృక్షంపై ఉన్న అగ్ని ఇలా అంటున్నాడు" అని, ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా, దేవతలకు చెప్పి, కోపంతో మూర్ఛితుడైన అగ్ని ఏనుగులన్నింటినీ శపించాడు.
13.131.35
प्रतीपा भवतां जिह्वा भवित्रीति भृगूद्वह ।
इत्युक्त्वा निःसृतोऽश्वत्थादग्निर्वारणसूचितः।
प्रविवेश शमीगर्भमथ वह्निः सुषुप्सया ॥ १३.१३१.३५ ॥
"మీ నాలుక విపరీతమవుతుంది" అని, ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా, అని చెప్పి, ఏనుగులు సూచించిన అగ్ని అశ్వత్థం నుండి బయలుదేరి శమీ గర్భంలో ప్రవేశించాడు; తరువాత అగ్ని నిద్రించాలనే కోరికతో అందులో దాగాడు.
13.131.36
अनुग्रहं तु नागानां यं चक्रुः शृणु तं प्रभो ।
देवा भृगुकुलश्रेष्ठ प्रीत्या सत्यपराक्रमाः ॥ १३.१३१.३६ ॥
కానీ ఏనుగులకు దేవతలు చేసిన అనుగ్రహాన్ని వినండి, ఓ ప్రభూ. ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా, సత్యపరాక్రములైన దేవతలు ప్రేమతో దానిని చేశారు.
13.131.37
प्रतीपया जिह्वयाऽपि सर्वाहारान्हरिष्यथ ।
वाचं चोच्चारयिष्यध्वमुच्चैरव्यञ्जिताक्षराम्।
इत्युक्त्वा पुनरेवाग्निमनुसस्रुर्दिवौकसः ॥ १३.१३१.३७ ॥
"తిరగబడిన నాలుకతో కూడా నీవు అన్ని ఆహారాలను స్వీకరిస్తావు; ఎత్తైన స్వరంతో అస్పష్టమైన అక్షరాలను పలుకుతావు." అని చెప్పి దేవతలు మళ్ళీ అగ్నిని అనుసరించారు.
13.131.38
अश्वत्थान्निःसृतश्चाग्निः शमीगर्भमुपाविशत् ।
शुकेन ख्यापितो विप्र तं देवाः समुपाद्रवन् ॥ १३.१३१.३८ ॥
అశ్వత్థ వృక్షం నుండి బయటకు వచ్చిన అగ్ని శమీ వృక్షపు గర్భంలో ప్రవేశించాడు. ఓ విప్రుడా, చిలుక చూపడంతో దేవతలు అతనిని వెంబడించి పరుగెత్తారు.
13.131.39
शशाप सुकमग्निस्तु वाग्विहीनो भविष्यसि ।
जिह्वामावर्तयामास तस्यापि हुतभुक्तदा ॥ १३.१३१.३९ ॥
అగ్ని శుకుడిని శపించాడు: "నీవు వాగ్విహీనుడవు అవుతావు." అప్పుడు ఆ హుతభుక్కు అగ్ని కూడా తన నాలుకను తిప్పేశాడు.
13.131.40
दृष्ट्वा तु ज्वलनं देवाः शुकमूचुर्दयान्विताः ।
भविता न त्वमत्यन्तं शुकत्वे नष्टवागिति ॥ १३.१३१.४० ॥
మండుతున్న అగ్నిని చూసి కరుణతో నిండిన దేవతలు శుకునితో అన్నారు: "శుకత్వంలో నీవు పూర్తిగా వాక్కు కోల్పోవు."
13.131.41
आवृत्तजिह्वस्य सतो वाक्यं कान्तं भविष्यति ।
बालस्येव प्रवृद्धस्य कलमव्यक्तमद्भुतम् ॥ १३.१३१.४१ ॥
నాలుక వెనుకకు తిరిగినా నీ మాట మధురంగా ఉంటుంది; బాలుని లేదా పెరిగిన వాని అస్పష్టమైన, అద్భుతమైన కలకలంలా.
13.131.42
इत्युक्त्वा तं शमीगर्भे वह्निमालक्ष्य देवताः ।
तदेवायतनं चक्रुः पुण्यं सर्वक्रियास्वपि ॥ १३.१३१.४२ ॥
ఇలా చెప్పి, శమీ గర్భంలో ఉన్న అగ్నిని గ్రహించి దేవతలు ఆ స్థలాన్నే సర్వ క్రియలలో పవిత్రమైన ఆయతనంగా చేశారు.
13.131.43
तदाप्रभृति चाप्यग्निः शमीगर्भेषु दृश्यते ।
उत्पादने तथोपायमभिजग्मुश्च मानवाः ॥ १३.१३१.४३ ॥
అప్పటి నుండి శమీ వృక్షగర్భంలో అగ్ని కనిపిస్తున్నది; అగ్నిని పుట్టించే ఉపాయాన్ని మానవులు అనుసరించారు.
13.131.44
आपो रसातले यास्तु संस्पृष्टाश्चित्रभानुना ।
ताः पर्वतप्रस्रवणैरूष्मां मुञ्चन्ति भार्गव।
पावकेनाधिशयता सन्तप्तास्तस्य तेजसा ॥ १३.१३१.४४ ॥
రసాతలంలోని జలాలు చిత్రభానువు తాకినవై, పర్వత ప్రవాహాల ద్వారా వేడిని విడుస్తున్నాయి, భార్గవా; అతని తేజస్సుచే తపించి పావకుని క్రింద పడి ఉన్నాయి.
13.131.45
अथाग्निर्देवता दृष्ट्वा बभूव व्यथितस्तदा ।
किमागमनमित्येवं तानपृच्छत पावकः ॥ १३.१३१.४५ ॥
అప్పుడు దేవతలను చూసి అగ్ని వ్యథ చెందాడు; పావకుడు వారిని 'మీ రాక ఎందుకు?' అని అడిగాడు.
13.131.46
तमूचुर्विबुधाः सर्वे ते चैव परमर्षयः ।
त्वां नियोक्ष्यामहे कार्ये तद्भवान्कर्तुमर्हति।
कृते च तस्मिन्भविता तवापि सुमहान्गुणः ॥ १३.१३१.४६ ॥
అప్పుడు దేవతలంతా, పరమర్షులు అతనితో ఇలా అన్నారు: 'నిన్ను ఒక కార్యానికి నియమిస్తాము; దాన్ని నీవే చేయడం తగును. అది జరిగితే నీకూ గొప్ప ప్రయోజనం కలుగుతుంది.'
13.131.47
अग्निरुवाच ।
ब्रूत यद्भवतां कार्यं कर्तास्मि तदहं सुराः।
भवतां तु नियोज्योस्मि मावोत्रास्तु विचारणा ॥ १३.१३१.४७ ॥
అగ్ని ఇలా అన్నాడు: 'ఓ దేవతలారా, మీ కార్యం ఏదో చెప్పండి; నేను దాన్ని చేస్తాను. మీరు నన్ను నియమించండి; భయమేమీ, సందేహమేమీ పెట్టుకోకండి.'
13.131.48
असुरस्तारको नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः ।
अस्मान्प्रबाधते वीर्याद्वधस्तस्य विधीयताम् ॥ १३.१३१.४८ ॥
'బ్రహ్మ వరంతో గర్వించిన తారకుడనే అసురుడు తన పరాక్రమంతో మమ్మల్ని బాధిస్తున్నాడు; అతనిని వధించే ఏర్పాటు చేయండి.'
13.131.49
इमान्देवगणांस्तात प्रजापतिगणांस्तथा ।
ऋषींश्चापि महाभाग परित्रायस्व पावक ॥ १३.१३१.४९ ॥
ప్రియమైనవాడా, మహాభాగా పావకా, ఈ దేవగణాలను, అలాగే ప్రజాపతిగణాలను, ఋషులను కూడా రక్షించు.
13.131.50
अपत्यं तेजसा युक्तं प्रवीरं जनयक प्रभो ।
यद्भयं नोऽसुरात्तस्मान्नाशयेद्धव्यवाहन ॥ १३.१३१.५० ॥
ప్రభూ, తేజస్సుతో కూడిన ఒక ప్రవీరుడైన సంతానాన్ని కను; ఆ అసురుని వల్ల మనకు కలిగే భయాన్ని అతడు నాశనం చేయునట్లు, హవ్యవాహనా.
13.131.51
शप्तानां नो महादेव्या नान्यदस्ति परायणम् ।
अन्यत्र भवतो वीर तस्मात्त्रायस्व नः प्रभो ॥ १३.१३१.५१ ॥
మహాదేవి శపించిన మాకు నీవు తప్ప వేరే ఆశ్రయం లేదు, వీరా; కాబట్టి, ప్రభూ, మమ్మల్ని రక్షించు.
13.131.52
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा भगवान्हव्यवाहनः ।
जगामाथ दुराधर्षो गङ्गां भागीरथीं प्रति ॥ १३.१३१.५२ ॥
ఇలా చెప్పబడినవాడై, 'అలాగే' అని చెప్పి, అజేయుడైన భగవంతుడు హవ్యవాహనుడు భాగీరథి గంగ వైపు వెళ్ళాడు.
13.131.53
तया चाप्यभवन्मिश्रो गर्भं चास्यां दधे तदा ।
ववृधे स तदा गर्भः कक्षे कृष्णगतिर्यथा ॥ १३.१३१.५३ ॥
ఆమెతో కలిసి అతడు ఆమెలో గర్భాన్ని ధరించాడు; అప్పుడు ఆ గర్భం అడవిలో నల్లని గతితో మండే అగ్నిలా పెరిగింది.
13.131.54
तेजसा तस्य देवस्य गङ्गा विह्वलचेतना ।
सन्तापमगमत्तीव्रं वोढुं सा न शशाक ह ॥ १३.१३१.५४ ॥
ఆ దేవుని తేజస్సుచే గంగ కలత చెందిన మనస్సు గలదై తీవ్ర సంతాపాన్ని పొందింది; దానిని భరించలేకపోయింది.
13.131.55
आहिते ज्वलनेनाथ गर्भे तेजःसमन्विते ।
गङ्गायामसुरः कश्चिद्भैरवं नादमानदत् ॥ १३.१३१.५५ ॥
అగ్ని గంగలో తేజస్సుతో నిండిన గర్భాన్ని ఉంచగా, ఒక అసురుడు భయంకరమైన గర్జన చేశాడు.
13.131.56
अबुद्धिपतितेनाथ नादेन विपुलेन सा ।
वित्रस्तोद्धान्तनयना गङ्गा विप्लुतलोचना ॥ १३.१३१.५६ ॥
ఆ అకస్మాత్తుగా వచ్చిన విపులమైన గర్జనతో గంగ భయపడి, కళ్ళు బెదిరి చెదిరిపోయాయి.
13.131.57
विसंज्ञा नाशकद्गर्भं वोढुमात्मानमेव च ।
सा तु तेजःपरीताङ्गी कम्पमाना च जाह्नवी ॥ १३.१३१.५७ ॥
స్పృహ తప్పిన ఆమె గర్భాన్ని, తనను కూడా భరించలేకపోయింది; తేజస్సుతో చుట్టబడిన శరీరంతో వణికిన జాహ్నవి ఆమె.
13.131.58
उवाच ज्वलनं विप्र तदा गर्भबलोद्धुता ।
नते शक्ताऽस्मि भगवंस्तेजसोऽस्य विधारणे ॥ १३.१३१.५८ ॥
అప్పుడు గర్భబలంతో కంపించిన గంగ అగ్నితో ఇలా అంది: "ఓ విప్రుడా, భగవంతుడా, ఈ తేజస్సును ధరించడానికి నేను సమర్థురాలను కాను."
13.131.59
विमूढाऽस्मि कृताऽनेन न मे स्वास्ध्यं यथा पुरा ।
विह्वला चास्मि भगवंश्चेतो नष्टं च मेऽनघ ॥ १३.१३१.५९ ॥
దీని వల్ల నేను మూఢురాలినయ్యాను, నా స్వాస్థ్యం ముందులా లేదు. భగవంతుడా, నేను విహ్వలురాలినయ్యాను; ఓ నిష్కళంకుడా, నా చిత్తం నశించింది.
13.131.60
धारणे नास्य शक्ताऽहं गर्भस्य तपतांवर ।
उत्स्रक्ष्येऽहमिमं दुःखान्न तु कामात्कथञ्चन ॥ १३.१३१.६० ॥
ఓ తపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ గర్భాన్ని ధరించడానికి నేను సమర్థురాలను కాను. దుఃఖంతో దీన్ని వదిలివేస్తాను; ఏ విధంగానూ కోరికతో కాదు.
13.131.61
न तेजसाऽस्ति संस्पर्शो मम देव विभावसो ।
आपदर्थे हि सम्बन्धः सुसूक्ष्मोऽपि महाद्युते ॥ १३.१३१.६१ ॥
ఓ దేవా విభావసూ, నాకు నీ తేజస్సుతో ఎటువంటి సంబంధమూ లేదు. ఓ మహాద్యుతీ, ఆపద కోసమే ఈ అతి సూక్ష్మమైన సంబంధం ఏర్పడింది.
13.131.62
यदत्र गुणसम्पन्नमितरद्वा हुताशन ।
त्वय्येव तदहं मन्ये धर्माधर्मौ च केवलौ ॥ १३.१३१.६२ ॥
ఓ హుతాశనా, ఇక్కడ గుణసంపన్నమైనది గానీ, దానికి భిన్నమైనది గానీ ఏదైనా, దాన్ని నాకు నీలోనే ఉన్నట్లు భావిస్తున్నాను; ధర్మమూ అధర్మమూ కూడా కేవలం నీ మీదే ఆధారపడినవి.
13.131.63
तामुवाच ततो वह्निर्धार्यतां धार्यतामिति ।
गर्भो मत्तेजसा युक्तो महागुणफलोदयः ॥ १३.१३१.६३ ॥
అప్పుడు అగ్ని ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "ధరించు, ధరించు". నా తేజస్సుతో కూడిన ఈ గర్భం మహత్తరమైన గుణ-ఫలాల ఉదయాన్ని కలిగిస్తుంది.
13.131.64
शक्ता ह्यसि महीं कृत्स्नां वोढुं धारयितुं तथा ।
न हि ते किञ्चिदप्राप्यमन्यतो धारणादृते ॥ १३.१३१.६४ ॥
నీవు మొత్తం భూమిని మోయగల శక్తి కలవాడవు, అలాగే ధరించగల శక్తి కలవాడవు. ధారణ తప్ప నీకు వేరే చోటి నుండి పొందలేనిది ఏదీ లేదు.
13.131.65
एवमुक्ता तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत ।
पावकश्चापि तेजस्वी कृत्वा कार्यं दिवौकसाम्।
जगामेष्टं तदा देशं ततो भार्गवनन्दन ॥ १३.१३१.६५ ॥
ఇలా చెప్పబడగానే ఆ దేవి అక్కడే అంతర్ధానమైంది. తేజస్వి అయిన అగ్ని కూడా దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చి, అప్పుడు తనకు ఇష్టమైన ప్రదేశానికి వెళ్లిపోయాడు. ఓ భార్గవ-నందనా!
13.131.66
सा वह्निना वार्यमाणा देवैरपि सरिद्वरा ।
समुत्ससर्ज तं गर्भं मेरौ गिरिवेर तदा ॥ १३.१३१.६६ ॥
అగ్నిచేతా, దేవతలచేతా ఆపబడినా ఆ శ్రేష్ఠమైన నది అప్పుడు ఆ గర్భాన్ని మేరు పర్వతంపై, గిరిశ్రేష్ఠంపై విడిచిపెట్టింది.
13.131.67
समर्था धारणे चापि रुद्रतेजःप्रधर्षिता ।
नाशकत्सा तदा गर्भं सन्धारयितुमोजसा।
समुत्ससर्ज तं दुःखाद्दीप्तवैश्वानरप्रभम् ॥ १३.१३१.६७ ॥
రుద్రుని తేజస్సుచే అభిభూతురాలై, ధరించగల సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ, ఆ సమయంలో తన శక్తితో ఆ గర్భాన్ని నిలుపుకోలేకపోయింది. దుఃఖంతో ప్రజ్వలించే అగ్ని కాంతితో కూడిన ఆ గర్భాన్ని ఆమె విడిచిపెట్టింది.
13.131.68
दर्शयामास चाग्निस्तां तदा गङ्गां भृगूद्वह ।
पप्रच्छ सरितां श्रेष्ठां कच्चिद्गर्भः सुखोदयः ॥ १३.१३१.६८ ॥
అప్పుడు అగ్ని ఆ గంగకు దర్శనమిచ్చాడు. ఓ భృగువంశ శ్రేష్ఠుడా, నదులలో శ్రేష్ఠురాలైన ఆమెను గర్భం సుఖంగా ఉదయిస్తుందా అని అతడు అడిగాడు.
13.131.69
कीदृग्गुणोपि वा देवि कीदृग्रूपश्च दृश्यते ।
तेजसा केन वा युक्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१३१.६९ ॥
ఓ దేవీ, అది ఎలాంటి గుణాలతో, ఎలాంటి రూపంలో కనిపిస్తోంది? ఏ తేజస్సుతో కూడి ఉంది? ఇదంతా నాకు చెప్పు.
13.131.70
गङ्गोवाच ।
जातरूपः स गर्भो वै तेजसा त्वमिवानघ।
सुवर्णो विमलो दीप्तः पर्वतं चावभासयन् ॥ १३.१३१.७० ॥
గంగ ఇలా పలికింది: ఓ నిష్కళంకుడా, ఆ గర్భం బంగారు రూపం కలది, తేజస్సులో నీలాంటిది. అది స్వచ్ఛమైన, బంగారు కాంతితో ప్రకాశిస్తూ పర్వతాన్ని కూడా ప్రకాశింపజేస్తోంది.
13.131.71
पद्मोत्पलविमिश्राणां ह्रदानामिव शीतलः ।
गन्धोस्य स कदम्बानां तुल्यो वै तपतांवर ॥ १३.१३१.७१ ॥
దాని సువాసన పద్మాలు, నీలోత్పలాలు కలిసిన సరస్సుల వలె చల్లగా ఉంది. తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడా, అది కదంబ వృక్షాల పరిమళానికి సమానం.
13.131.72
तेजसा तस्य गर्भस्य भास्करस्येव रश्मिभिः ।
यद्द्रव्यं परिसंसृष्टं पृथिव्यां पर्वतेषु च।
तत्सर्वं काञ्चनीभूतं समन्तात्प्रत्यदृश्यत ॥ १३.१३१.७२ ॥
ఆ గర్భపు తేజస్సుచే, సూర్యకిరణాల వలె, భూమిపై మరియు పర్వతాలపై స్పృశించిన ఏ పదార్థమైనా బంగారంగా మారి చుట్టూ కనిపించింది.
13.131.73
पर्यधावत शैलांश्च नदीः प्रस्रवणानि च ।
व्यादीपयत्तेजसा च त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.१३१.७३ ॥
అతడు పర్వతాలు, నదులు, జలధారలవైపు పరుగెత్తాడు; తన తేజస్సుతో చరాచర సహితంగా త్రిలోకాలను ప్రజ్వలింపజేశాడు.
13.131.74
एवंरूपः स भगवान्पुत्रस्ते हव्यवाहन ।
सूर्यवैश्वानरसमः कान्त्या सोम इवापरः ॥ १३.१३१.७४ ॥
ఓ హవ్యవాహనా, నీ కుమారుడు ఇటువంటి రూపం కలిగిన భగవంతుడు; సూర్యునికి, వైశ్వానరునికి సమానుడు, కాంతిలో మరొక సోముడిలా ఉన్నాడు.
13.131.75
एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत ।
पावकश्चापि तेजस्वी कृत्वा कार्यं दिवौकसाम्।
जगामेष्टं ततो देशं तदा भार्गवनन्दन ॥ १३.१३१.७५ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ దేవి అక్కడే అదృశ్యమైంది; తేజస్వి అయిన పావకుడు కూడా దేవతల కార్యం నెరవేర్చి తన అభీష్ట స్థలానికి వెళ్ళాడు. ఓ భార్గవ వంశజుడా!
13.131.76
एतैः कर्मगुणैर्लोके नामाग्नेः परिगीयते ।
हिरण्यरेता इति वै ऋषिभिर्विबुधैस्तथा।
पृथिवी च तदा देवी ख्याता वसुमतीति वै ॥ १३.१३१.७६ ॥
ఈ కర్మలు, గుణాల వల్ల లోకంలో అగ్నికి ఈ పేరు కీర్తింపబడుతోంది — ఋషులు, విబుధులు 'హిరణ్యరేతస్' అని పిలుస్తారు; అప్పుడు దేవి పృథ్వి కూడా 'వసుమతి' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
13.131.77
स तु गर्भो महातेजा गाङ्गेयः पावकोद्भवः ।
दिव्यं शरवणं प्राप्य ववृधेऽद्भुतदर्शनः ॥ १३.१३१.७७ ॥
ఆ గర్భం మహాతేజస్వి, గంగ కుమారుడు, పావకుని నుండి జన్మించినవాడు; దివ్యమైన శరవనాన్ని చేరి పెరిగాడు, అద్భుత దర్శనం కలవాడు.
13.131.78
ददृशुः कृत्तिकास्तं तु बालार्कसदृशद्युतिम् ।
जातस्नेहास्तु तं बालं पुपुषुः स्तन्यविस्रवैः ॥ १३.१३१.७८ ॥
కృత్తికలు అతన్ని చూశారు; అతని కాంతి బాలసూర్యునిలా ఉంది. ప్రేమ కలిగి, ఆ బాలుడిని పాల ప్రవాహాలతో పోషించారు.
13.131.79
ततः स कार्तिकेयत्वमवाप परमद्युतिः ।
स्कन्नत्वात्स्कन्दतां चापि गुहावासाद्गुहोऽभवत् ॥ १३.१३१.७९ ॥
అప్పుడు ఆ పరమ తేజస్వి కార్తికేయత్వాన్ని పొందాడు. స్ఖలించినందున స్కందుడు అనే పేరును, గుహలో నివసించినందున గుహుడు అనే పేరును పొందాడు.
13.131.80
एवं सुवर्णमुत्पन्नमपत्यं जातवेदसः ।
तत्र जाम्बूनदं श्रेष्ठं देवानामपि भूषणम् ॥ १३.१३१.८० ॥
ఈ విధంగా అగ్ని సంతానం నుండి సువర్ణం పుట్టింది. అక్కడ దేవతలకు కూడా ఆభరణమైన జాంబూనదమనే శ్రేష్ఠ సువర్ణం ఉద్భవించింది.
13.131.81
ततःप्रभृति चाप्येतञ्जातरूपमुदाहृतम् ।
रत्नानामुत्तमं रत्नं भूषणानां तथैव च ॥ १३.१३१.८१ ॥
అప్పటి నుండి ఈ సువర్ణాన్ని జాతరూపం అని పిలిచారు. ఇది రత్నాలలో ఉత్తమ రత్నం, ఆభరణాలలో కూడా అలాగే ఉత్తమమైనది.
13.131.82
पवित्रं च पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
यत्सुवर्णं स भगवानग्निरीशः प्रजापतिः ॥ १३.१३१.८२ ॥
పవిత్రులలో పవిత్రమైనది, మంగళాలలో మంగళమైనది సువర్ణం; ఆ సువర్ణమే భగవంతుడైన అగ్ని, ఈశుడు, ప్రజాపతి.
13.131.83
पवित्राणां पवित्रं हि कनकं द्विजसत्तमाः ।
अग्नीषोमात्मकं चैव जातरूपमुदाहृतम् ॥ १३.१३१.८३ ॥
ద్విజోత్తములారా! పవిత్రులలో పవిత్రమైనది సువర్ణమే. అగ్ని, సోమ స్వరూపమైన ఈ జాతరూపమే అని చెప్పబడింది.