મહાભારત · અધ્યાય 13.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.135.1
किंस्विद्दत्तं पितृभ्यो वै भवत्यक्षयमीश्वरः ।
किंस्विद्वहुफलं प्रोक्तं किमानन्त्याय कल्पते ॥ १३.१३५.१ ॥
પિતૃઓને શું આપવાથી તે ઈશ્વરની જેમ અક્ષય થાય છે? શું ઘણું ફળ આપનારું કહેવાયું છે? શું અનંતતા માટે યોગ્ય બને છે?
13.135.2
हवींषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः ।
तानि मे शृणु काम्यानि फलं चैषां युधिष्ठिर ॥ १३.१३५.२ ॥
શ્રાદ્ધવિધિમાં શ્રાદ્ધજ્ઞો જે હવિષ્યો જાણે છે, તે કામ્ય વસ્તુઓ અને તેમનું ફળ, હે યુધિષ્ઠિર, મારી પાસેથી સાંભળ.
13.135.3
तिलैर्व्रीहियवैर्माषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा ।
दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन पितरो नृप ॥ १३.१३५.३ ॥
તલ, ચોખા, જવ, અડદ, પાણી, મૂળ અને ફળો સાથે અપાયેલા શ્રાદ્ધથી, હે રાજન, પિતૃઓ એક માસ સુધી પ્રસન્ન રહે છે.
13.135.4
वर्धमानतिलं श्राद्धमक्षयं मनुरब्रवीत् ।
सर्वेष्वेव तु भोज्येषु तिलाः प्राधान्यतः स्मृताः ॥ १३.१३५.४ ॥
તલ વધારીને કરેલું શ્રાદ્ધ અક્ષય છે એમ મનુએ કહ્યું; સર્વ ભોજ્યોમાં તલ પ્રધાન મનાયાં છે.
13.135.5
द्वौ मासौ तु भवेत्तुप्तिर्मत्स्यैः तितृगणस्य ह ।
त्रीन्मासानाविकेनाहुश्चतुर्मासं शशेन ह ॥ १३.१३५.५ ॥
માછલીઓથી બે માસ તૃપ્તિ થાય; તિતિર પક્ષીઓના માંસથી પણ એમ જ. ઘેટાના માંસથી ત્રણ માસ, સસલાના માંસથી ચાર માસ એમ કહેવાય છે.
13.135.6
आजेन मासान्प्रीयन्ते पञ्चैव पितरो नृप ।
वाराहेण तु षण्मासान्सप्त वै शाकुलेन तु ॥ १३.१३५.६ ॥
હે રાજન, બકરાના માંસથી પિતૃઓ પાંચ માસ પ્રસન્ન રહે છે; ભૂંડના માંસથી છ માસ, અને શાકુલ માછલીથી સાત માસ.
13.135.7
मासानष्टौ पार्षतेन रौरवेण नव प्रभो ।
गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी ॥ १३.१३५.७ ॥
હે પ્રભુ, પાર્ષત મૃગના માંસથી આઠ માસ અને રુરુ મૃગના માંસથી નવ માસ તૃપ્તિ થાય છે; ગવયના માંસથી દસ માસ સુધી તૃપ્તિ રહે છે.
13.135.8
मांसेनेकादश प्रीतिः पितॄणां माहिषेण तु ।
गव्येन दत्ते श्राद्धे तु संवत्सरमिहोच्यते ॥ १३.१३५.८ ॥
માંસથી અગિયાર માસ સુધી પિતૃઓને પ્રીતિ થાય છે; ભેંસના માંસથી પણ. ગવ્ય અર્પીને શ્રાદ્ધ કરવાથી અહીં એક સંવત્સર સુધી કહેવાય છે.
13.135.9
यथा गव्यं तथा युक्तं पायसं सर्पिषा सह ।
वाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी ॥ १३.१३५.९ ॥
ગવ્ય જેમ યોગ્ય છે, તેમ ઘી સાથેનું પાયસ પણ યોગ્ય છે. વાધ્રીણસ પ્રાણીના માંસથી બાર વર્ષ સુધી તૃપ્તિ રહે છે.
13.135.10
आन्त्याय भवेद्दतं खङ्गमांसं पितृक्षते ।
कालशाकं च लौहं चाप्यानन्त्यं छाग उच्यते ॥ १३.१३५.१० ॥
આન્ત્ય (શ્રાદ્ધ)માં અર્પેલું ખડ્ગમાંસ પિતૃકર્મ માટે યોગ્ય છે. કાલશાક અને લોહ પણ; અનંત ફળ માટે બકરો કહેવાય છે.
13.135.11
गाथाश्चाप्यत्र गायन्ति पितृगीता युधिष्ठिर ।
सनत्कुमारो भगवान्पुरा मध्यभ्यभाषत ॥ १३.१३५.११ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આ વિષયમાં પિતૃગીતાની ગાથાઓ પણ ગવાય છે. પૂર્વે ભગવાન સનત્કુમારે (આ) કહ્યું હતું.
13.135.12
अपि नः स्वकुले जायाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम् ।
मघासु सर्पिःसंयुक्तं पायसं दक्षिणायने ॥ १३.१३५.१२ ॥
અમારા જ કુળમાં કોઈ જન્મે, જે ત્રયોદશીએ, મઘા નક્ષત્રમાં, દક્ષિણાયનમાં ઘી સાથેનું પાયસ અમને અર્પણ કરે.
13.135.13
आजेन वाऽपि लौहेन मघास्वेव यतव्रतः ।
हस्तिच्छायासु विधिवत्कर्णव्यजनवीजितम् ॥ १३.१३५.१३ ॥
બકરાથી કે લોખંડથી પણ, માઘા નક્ષત્રોમાં જ, વ્રતનિષ્ઠ થઈને, હસ્તિચ્છાયામાં વિધિપૂર્વક, કાનના પંખાથી વીંઝાતાં (કરવું).
13.135.14
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् ।
यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्ष्यकरणो वटः ॥ १३.१३५.१४ ॥
ઘણા પુત્રોની ઇચ્છા કરવી; તેમાંથી એક પણ જો ગયાએ જાય, જ્યાં લોકોમાં પ્રસિદ્ધ અક્ષય કરનારો વડ છે.
13.135.15
आपो मूलं फलं मांसमन्नं वाऽपि पितृक्षये ।
यत्किञ्चिन्मधुसंमिश्रं तदानन्त्याय कल्पते ॥ १३.१३५.१५ ॥
પાણી, મૂળ, ફળ, માંસ કે અન્ન — પિતૃશ્રાદ્ધ સમયે, મધ મિશ્રિત જે કંઈ હોય તે અનંત ફળ માટે થાય છે.