ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.139.1
तथा विधौ प्रवृत्ते तु सर्व एव महर्षयः ।
पितृयज्ञानकुर्वन्त विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.१३९.१ ॥
ଏହି ବିଧି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ବିଧି-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଯଜ୍ଞ କଲେ।
13.139.2
ऋषयो धर्मनित्यास्तु कृत्वा निवपनान्युत ।
तर्पणं चापि कुर्वन्त तीर्थांभोभिर्यतव्रताः ॥ १३.१३९.२ ॥
ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ ଋଷିମାନେ ନିବାପ କରି ତୀର୍ଥଜଳରେ ତର୍ପଣ ମଧ୍ୟ କଲେ; ସେମାନେ ସଂଯତବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
13.139.3
निवापैर्दीयमानैश्च चातुर्वर्ण्येन भारत ।
तर्पिताः पितरो देवास्तत्रान्नं जरयन्ति वै ॥ १३.१३९.३ ॥
ହେ ଭାରତ! ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ନିବାପରେ ତୃପ୍ତ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ଅନ୍ନ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
13.139.4
अजीर्णैस्त्वभिहन्यन्ते ते देवाः पितृभिः सह ।
सोममेवाभ्यपद्यन्त तदा ह्यन्नाभिपीडिताः ॥ १३.१३९.४ ॥
ଅଜୀର୍ଣ୍ଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ଦେବତାମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ସୋମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ; କାରଣ ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅନ୍ନରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ।
13.139.5
तेऽब्रुवन्सोममासाद्य पितरोऽजीर्णपीडिताः ।
निवापान्नेन पीड्यामः श्रेयो नोत्र विधीयताम् ॥ १३.१३९.५ ॥
ଅଜୀର୍ଣ୍ଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ପିତୃମାନେ ସୋମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ନିବାପର ଅନ୍ନରେ ଆମେ ପୀଡ଼ିତ; ଏଠାରେ ଶ୍ରେୟ ପାଇଁ କିଛି ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।"
13.139.6
तान्सोमः प्रत्युवाचाथ श्रेयश्चेदीप्सितं सुराः ।
स्वयंभूसदनं यात स वः श्रेयोऽभिधास्यति ॥ १३.१३९.६ ॥
ତେବେ ସୋମ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଦେବତାମାନେ! ଯଦି ଶ୍ରେୟ ଚାହଁ, ତେବେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମକୁ ଶ୍ରେୟ କହିବେ।"
13.139.7
ते सोमवचनाद्देवाः पितृभिः सह भारत ।
मेरुशृङ्गे समासीनं पितामहमुपागमन् ॥ १३.१३९.७ ॥
ହେ ଭାରତ, ସୋମଙ୍କ ବଚନରେ ଦେବତାମାନେ ପିତୃଗଣଙ୍କ ସହ ମେରୁଶୃଙ୍ଗରେ ବସିଥିବା ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
13.139.8
निवापान्नेन भगवन्भृशं पीड्यामहे वयम् ।
प्रसादं कुरु नो देव श्रेयो नः संविधीयताम् ॥ १३.१३९.८ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ନିବାପ ଅନ୍ନରେ ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ। ହେ ଦେବ, ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ, ଆମର ଶ୍ରେୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।
13.139.9
इति तेषां वचः श्रुत्वा स्वयम्भूरिदमब्रवीत् ।
एष मे पार्श्वतो वह्निर्युष्मच्छ्रेयो विधास्यति। ॥ १३.१३९.९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ଏହା କହିଲେ: 'ମୋ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏହି ଅଗ୍ନି ତୁମମାନଙ୍କ ଶ୍ରେୟ ସାଧିବ।'
13.139.10
सहितास्तस्य भोक्ष्यामो निवापे समुपस्थिते ।
जरयिष्यथ चाप्यन्नं मया सार्धं न संशयः ॥ १३.१३९.१० ॥
ନିବାପ ସମୟ ଆସିଲେ ଆମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବୁ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଅନ୍ନ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.139.11
एतच्छ्रुत्वा तु पितरस्ततस्ते विज्वराऽभवन् ।
एतस्मात्कारणाच्चाग्नेः प्राग्भागो दीयते नृप ॥ १३.१३९.११ ॥
ଏହା ଶୁଣି ପିତୃଗଣ ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି କାରଣରୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଦିଆଯାଏ।
13.139.12
निवापे चाग्निपूर्वं वै निवृत्ते पुरुषर्षभ ।
न ब्रह्मराक्षसास्तं वै निवापं धर्षयन्त्युत ॥ १३.१३९.१२ ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ଅଗ୍ନିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିବାପ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ସେହି ନିବାପକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.139.13
रक्षांसि नाभिवर्धन्ते स्थिते देवे हुताशने ।
पूर्वं पिण्डं पितुर्दद्यात्ततो दद्यात्पितामहे ॥ १३.१३९.१३ ॥
ଦେବ ଅଗ୍ନି ହୋମରେ ସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବ, ତା'ପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବ।
13.139.14
प्रपितामहाय च तत एष श्राद्धविधिः स्मृतः ।
ब्रूयाच्छ्राद्धे च सावित्रीं पिण्डे पिण्डे समाहितः।
सोमायेति च वक्तव्यं तथा पितृमतेति च ॥ १३.१३९.१४ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବ। ଏହା ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଣ୍ଡରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବ; 'ସୋମାୟ' ଏବଂ 'ପିତୃମତେ' ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ।
13.139.15
रजस्वला च या नारी व्यङ्गिता कर्णयोश्च या ।
निवापे नोपतिष्ठेत सङ्ग्राह्या नान्यवंशजा ॥ १३.१३९.१५ ॥
ଯେଉଁ ନାରୀ ରଜସ୍ୱଳା, କିମ୍ବା ଯାହାର କାନରେ ଦୋଷ ଅଛି, ସେ ନିବାପରେ ଉପସ୍ଥିତ ନ ହେଉ। ଅନ୍ୟ ବଂଶରେ ଜାତ ନାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ।
13.139.16
जलं प्रतरमाणस्च कीर्तयेत पितामहान् ।
नदीमासाद्य कुर्वीत पितॄणां पितृतर्पणम् ॥ १३.१३९.१६ ॥
ଜଳ ପାର ହେବାବେଳେ ପିତାମହମାନଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବ। ନଦୀରେ ପହଞ୍ଚି ପିତୃଗଣଙ୍କର ତର୍ପଣ କରିବ।
13.139.17
पूर्वं स्ववंशजानां तु कृत्वा।द्भिस्तर्पणं पुनः ।
सुहृत्सम्बन्धिवर्गाणां ततो दद्याज्जलाञ्जलिम् ॥ १३.१३९.१७ ॥
ପ୍ରଥମେ ନିଜ ବଂଶରେ ଜାତମାନଙ୍କୁ ଜଳରେ ତର୍ପଣ କରି, ପରେ ବନ୍ଧୁ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀଙ୍କ ଦଳକୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେବ।
13.139.18
कल्माषगोयुगेनाथ युक्तेन तरतो जलम् ।
पितरोऽभिलषन्ते वै नावं चाप्यधिरोहिताः ॥ १३.१३९.१८ ॥
ଚିତ୍ରିତ ଗାଈ ଯୋଡ଼ି ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯିଏ ଜଳ ପାର ହୁଏ, ତାକୁ ପିତୃଗଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ନୌକାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
13.139.19
सदा नावि जलं तज्ज्ञाः प्रयच्छन्ति समाहिताः ।
मासार्धे कृष्णपक्षस्य कुर्यान्निर्वपणानि वै ॥ १३.१३९.१९ ॥
ନୌକାରେ ସର୍ବଦା ସେହି ବିଧି ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅର୍ଦ୍ଧମାସରେ ନିର୍ବପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.139.20
पुष्टिरायुस्तथा वीर्यं श्रीश्चैव पितृभक्तितः ॥ १३.१३९.२० ॥
ପିତୃଭକ୍ତିରୁ ପୁଷ୍ଟି, ଆୟୁ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
13.139.21
पितामहः पुलस्त्यश्च वसिष्ठः पुलहस्तथा ।
अङ्गिराश्च क्रतुश्चैव कश्यपश्च महानृषिः। ॥ १३.१३९.२१ ॥
ପିତାମହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ବଶିଷ୍ଠ, ପୁଲହ, ଅଙ୍ଗିରା, କ୍ରତୁ ଓ ମହାଋଷି କଶ୍ୟପ।
13.139.22
एते कुरुकुलश्रेष्ठ महायोगेश्वराः स्मृताः ।
एते च पितरो राजन्नेष श्राद्धविधिः परः। ॥ १३.१३९.२२ ॥
ହେ କୁରୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନେ ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ ରାଜନ, ଏମାନେ ହିଁ ପିତୃଗଣ; ଏହା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି।
13.139.23
प्रेतास्तु पिण्डसम्बन्धान्मुच्यन्ते तेन कर्मणा ।
इत्येषा पुरुषश्रेष्ठ श्राद्धोत्पत्तिर्यथागमम्। ॥ १३.१३९.२३ ॥
କିନ୍ତୁ ପ୍ରେତମାନେ ପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେହି କର୍ମରେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଗମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏହିପରି।
13.139.24
व्याख्याता पूर्वनिर्दिष्टा किं ते वक्ष्याम्यतः परम् ॥ १३.१३९.२४ ॥
ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହେଲା। ଏହା ପରେ ତୁମକୁ ଆଉ କ'ଣ କହିବି?