ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.141.1
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति दानानि विविधानि च ।
दातृप्रतिग्रहीत्रोर्वै को विशेषः पितामह ॥ १३.१४१.१ ॥
ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?
13.141.2
साधोर्यः प्रतिगृह्णीयात्तथैवासाधुतो द्विजः ।
गुणवत्यल्पदोषः स्यान्निर्गुणे तु निमज्जति ॥ १३.१४१.२ ॥
ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਾਧੂ ਤੋਂ ਵੀ, ਤਾਂ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਗੁਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.141.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वृषादर्भेश्च संवादं सप्तर्षीणां च भारत ॥ १३.१४१.३ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਵ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਦਰਭ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਅਤੇ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
13.141.4
कश्यपोऽत्रिर्वसिष्ठश्च भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
विश्वामित्रो जमदग्निः साध्वी चैवाप्यरुन्धती ॥ १३.१४१.४ ॥
ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ, ਜਮਦਗ੍ਨੀ, ਅਤੇ ਸਾਧਵੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵੀ।
13.141.5
सर्वेषामथ तेषां तु गण्डाभूत्परिचारिका ।
शूद्रः पशुसखश्चैव भर्ता चास्या बभूव ह ॥ १३.१४१.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੰਡਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੇਵਿਕਾ ਸੀ; ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ।
13.141.6
ते च सर्वे तपस्यन्तः पुरा चेरुर्महीमिमाम् ।
समाधिना प्रतीक्षन्तो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ १३.१४१.६ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ; ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
13.141.7
अथाभवदनावृष्टिर्महती कुरुनन्दन ।
कृच्छ्रप्राणोऽभवद्यत्र लोकोऽयं वै क्षुधान्वितः ॥ १३.१४१.७ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਸੋਕਾ ਪਿਆ; ਇਹ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਸੀ।
13.141.8
कस्मिंश्चिच्च पुरा यज्ञे याज्येन शिबिसूनुना ।
दक्षिणार्थेऽथ ऋत्विग्भ्यो दत्तः पुत्रोऽनिलः किल ॥ १३.१४१.८ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਯਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਬੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਲਈ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.141.9
अस्मिन्कालेऽथ सोऽल्पायुर्दिष्टान्तमगमत्प्रभुः ।
ते तं क्षुधाभिसन्तप्ताः परिवार्योपतस्थिरे ॥ १३.१४१.९ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਥੋੜੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਿਯਤ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
13.141.10
याज्यात्मजमथो दृष्ट्वा गतासुमृषिसत्तमाः ।
अपचन्त तदा स्थाल्यां क्षुधार्ताः किल भारत ॥ १३.१४१.१० ॥
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਵੇਖ ਕੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੂੰ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ।
13.141.11
नाजीव्ये मर्त्यलोकेऽस्मिन्नात्मानं ते परीप्सवः ।
कृच्छ्रामापेदिरे वृत्तिमन्नहेतोस्तपस्विनः ॥ १३.१४१.११ ॥
ਇਸ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਪਸਵੀ ਅੰਨ ਲਈ ਔਖੀ ਰੋਜ਼ੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
13.141.12
अटमानोऽथ तान्मार्गे पचमानान्महीपतिः ।
राजा शैब्यो वृषादर्भिः क्लिश्यमानान्ददर्श ह ॥ १३.१४१.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੈਬਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ਦਰਭਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਵੇਖਿਆ।
13.141.13
प्रतिग्रहस्तारयति पुष्टिर्वै प्रतिगृह्णताम् ।
मयि यद्विद्यते वित्तं तद्वृणुध्वं तपोधनाः ॥ १३.१४१.१३ ॥
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਤਾਰਦਾ ਹੈ; ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਧਨ ਹੈ, ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਚੁਣੋ।
13.141.14
प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां सृष्टा वृत्तिरनिन्दिता ।
तस्माद्ददामि वो वित्तं तद्वृणुध्वं तपोधनाः ॥ १३.१४१.१४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਰਚੀ ਗਈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰੋਜ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਉਹ ਚੁਣੋ।
13.141.15
प्रियो हि मे ब्राह्मणो याचमानो ।
दद्यामहं वोऽश्वतरीसहस्रम्।
धेनूनां दद्यामयुतं समग्र-
मेकैकशः सवृषाः सम्प्रसूताः ॥ १३.१४१.१५ ॥
ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਦਾ ਖੱਚਰਾਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਗਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਬਲਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਛੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
13.141.16
दग्र्या गृष्टीर्धेनवः सुव्रताश्च ॥ १३.१४१.१६ ॥
ਉੱਤਮ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੱਛੀਆਂ ਦੇਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ।
13.141.17
वरान्ग्रमान्व्रीहिरसं यवांश्च ।
रत्नं चान्यद्दुर्लभं किं ददानि।
नास्मिन्नभक्ष्ये भावमेवं कुरुध्वं ।
पुष्ट्यर्थं वः किं प्रयच्छाम्यहं वै ॥ १३.१४१.१७ ॥
ਉੱਤਮ ਪਿੰਡ, ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਜੌਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਲੱਭ ਰਤਨ — ਮੈਂ ਕੀ ਦਿਆਂ? ਇਸ ਅਭੱਖ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਭਾਵ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿਆਂ?
13.141.18
राजन्प्रतिग्रहो राज्ञं मध्वास्वादो विषोपमः ।
तज्जानमानः कस्मात्त्वं कुरुषे नः प्रलोभनम् ॥ १३.१४१.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਸਵਾਦ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੁਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
13.141.19
दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी ।
दशध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१४१.१९ ॥
ਦਸ ਕਸਾਈਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਚੱਕਰੀ ਹੈ, ਦਸ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਧ੍ਵਜੀ ਹੈ, ਦਸ ਧ੍ਵਜੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੇਸ਼ਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਵੇਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਜਾ ਹੈ।
13.141.20
दशसूनासहस्राणि यो वाहयति सौनिकः ।
तेन तुल्यो भवेद्राजा घोरस्तस्य प्रतिग्रहः ॥ १३.१४१.२० ॥
ਜੋ ਕਸਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਸਾਈਖਾਨੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
13.141.21
क्षेत्रं हि दैवतमिव ब्राह्मणान्समुपाश्रितम् ।
अमलो ह्येष तपसा प्रीतः प्रीणाति देवताः ॥ १३.१४१.२१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.141.22
अह्नायेह तपो जातु ब्राह्मणस्योपजायते ।
तद्दाव इव निर्दह्यात्प्राप्तो राजप्रतिग्रहः ॥ १३.१४१.२२ ॥
ਇੱਥੇ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਤਪ ਕਦੇ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.141.23
कुशलं सह दानेन राजन्नस्तु सदा तव ।
अर्थिभ्यो दीयतां सर्वमित्युक्त्वा तेन्यतो ययुः ॥ १३.१४१.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। "ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦੇ" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
13.141.24
अपक्वमेव तन्मांसमभूत्तेषां महात्मनाम् ।
अथ हित्वा ययु सर्वे वनमाहारकाङ्क्षिणः ॥ १३.१४१.२४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮਾਸ ਕੱਚਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
13.141.25
ततः प्रचोदिता राज्ञा वनं गत्वाऽस्य मन्त्रिणः ।
प्रचीयोदुम्बराणि स्म दातुं तेषां प्रचक्रिरे ॥ १३.१४१.२५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਗੂਲਰ ਦੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
13.141.26
दृष्ट्वा फलानि मुनयस्ते ग्रहीतुमुपाद्रवन् ॥ १३.१४१.२६ ॥
ਉਹ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।
13.141.27
उदुम्बराण्यथान्यानि हेमगर्भाण्युपाहरन् ।
भृत्यास्तेषां ततस्तानि प्रग्राहितुमुपाद्रवन् ॥ १३.१४१.२७ ॥
ਗੂਲਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਫਲ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।
13.141.28
गुरूणीति विदित्वाऽथ न ग्राह्याण्यत्रिरब्रवीत् ।
नास्मेह मन्दविज्ञाना नास्म मानुषबुद्धयः ॥ १३.१४१.२८ ॥
ਇਹ ਭਾਰੇ ਹਨ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਅੱਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.141.29
हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जागृम ।
इह ह्येतदुपावृत्तं प्रेत्य स्यात्कटुकोदयम्।
अप्रतिग्राह्यमेवैतत्प्रेत्येह च सुखेप्सुना ॥ १३.१४१.२९ ॥
ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਜਾਗਦੇ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੈ—ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਫਲ ਕੌੜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.141.30
शतेन निष्कगुणितं सहस्रेण च सम्मितम् ।
तथा बहु प्रतीच्छन्वै पापिष्ठां लभते गतिम् ॥ १३.१४१.३० ॥
ਸੌ ਨਿਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਿਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤਾ ਜੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.141.31
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
सर्वं तन्नालमेकस्य तस्माद्विद्वाञ्शमं व्रजेत् ॥ १३.१४१.३१ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਝੋਨਾ, ਜੌਂ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.141.32
उत्पन्नस्य रुरोः शृङ्गं वर्दमानस्य वर्धते ।
प्रार्थना पुरुषस्येव तस्य मात्रा न विद्यते ॥ १३.१४१.३२ ॥
ਜੰਮੇ ਰੁਰੂ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸਿੰਗ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਐਸੀ ਹੀ ਹੈ — ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
13.141.33
न तल्लोके द्रव्यमस्ति यल्लोभं प्रतिपूरयेत् ।
समुद्रकल्पः पुरुषो न कदाचन पूर्यते ॥ १३.१४१.३३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਜੋ ਲੋਭ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਭਰਦਾ ਨਹੀਂ।
13.141.34
कामं कामयमानस्य यदा कामः समृध्यते ।
अथैनमपरः काम इष्टो विध्यति बाणवत् ॥ १३.१४१.३४ ॥
ਚਾਹਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਉਸਨੂੰ ਬਾਣ ਵਾਂਗ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.141.35
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १३.१४१.३५ ॥
ਭੋਗ ਨਾਲ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਘਿਓ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
13.141.36
प्रतिग्रहे संयमो वै तपो धारयते ध्रुवम् ।
तद्धनं ब्राह्मणस्येह लुभ्यमानस्य विस्रवेत् ॥ १३.१४१.३६ ॥
ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਜ਼ਰੂਰ ਤਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਲੋਭੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਉਹ ਧਨ ਰਿਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.141.37
धर्मार्थं सञ्चयो यो वा द्रव्याणां पक्षसम्मतः ।
तपःसञ्चय एवेह विशिष्टो द्रव्यसञ्चयात् ॥ १३.१४१.३७ ॥
ਧਰਮ ਲਈ ਜੋ ਸੰਚਯ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਸੰਚਯ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਇੱਥੇ ਤਪ ਦਾ ਸੰਚਯ ਹੀ ਦ੍ਰਵਿ-ਸੰਚਯ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ।
13.141.38
उग्रादितो भयाद्यस्माद्बिभ्यतीमे ममेश्वराः ।
बलीयसो दुर्बलवद्बिभेम्यहमतः परम् ॥ १३.१४१.३८ ॥
ਉਗਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਡਰ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਇਹ ਈਸ਼ਵਰ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਬਲਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।
13.141.39
यद्वै धर्मात्परं नास्ति तादृशं ब्राह्मणा विदुः ।
विनयात्साधु विद्वांसमुपासेयं यथातथम् ॥ १३.१४१.३९ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.141.40
कुशलं सह दानेन तस्मै यस्य प्रजा इमाः ।
फलान्युपधियुक्तानि य एवं नः प्रयच्छति ॥ १३.१४१.४० ॥
ਦਾਨ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਹਨ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਛਲ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.141.41
इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि हित्वा तानि फलानि ते ।
ऋषयो जग्मुरन्यत्र सर्व एव दृढव्रताः ॥ १३.१४१.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਰਭ ਵਾਲੇ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।
13.141.42
अथ ते मन्त्रिणः सर्वे राजानमिदमब्रुवन् ।
उपधिं शङ्कमानास्ते हित्वा तानि फलानि वै।
ततोऽन्यत्रैव गच्छन्ति विदितं तेऽस्तु पार्थिव ॥ १३.१४१.४२ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੇ; ਛਲ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ।
13.141.43
इत्युक्तः स तु भृत्यैस्तैर्वृषादर्भिश्चुकोप ह ।
तेषां वै प्रतिकर्तुं च सर्वेषामगमद्गृहम् ॥ १३.१४१.४३ ॥
ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
13.141.44
स गत्वाऽऽहवनीयेऽग्नौ तीव्रं नियममास्थितः ।
जुहाव संस्कृतैर्मन्त्रैरेकैकामाहुतिं नृपः ॥ १३.१४१.४४ ॥
ਉਹ ਆਹਵਨੀਯ ਅਗਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਆਹੂਤੀ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
13.141.45
तस्मादग्नेः समुत्तस्थौ कृत्या लोकभयंकरी ।
तस्या नाम वृषादर्भिर्यातुधानीत्यथाकरोत् ॥ १३.१४१.४५ ॥
ਉਸ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭਿ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਯਾਤੁਧਾਨੀ' ਰੱਖਿਆ।
13.141.46
सा कृत्या कालरात्रीव कृताञ्जलिरुपस्थिता ।
वृषादर्भि नरपतिं किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १३.१४१.४६ ॥
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਵਰਗੀ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭਿ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?"
13.141.47
ऋषीणां गच्छ सप्तानामरुन्धत्यास्तथैव च ।
दासीभर्तुश्च दास्याश्च मनसा नाम धारय ॥ १३.१४१.४७ ॥
ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਕੋਲ ਜਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਸੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਦਾਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ।
13.141.48
ज्ञात्वा नामानि चैवैषां सर्वानेतान्विनाशय ।
विनष्टेषु तथा स्वैरं गच्छ यत्रेप्सितं तव ॥ १३.१४१.४८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਣ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਜਾਵੀਂ।
13.141.49
सा तथेति प्रतिश्रुत्य यातुधानी स्वरूपिणी ।
जगाम तद्वनं यत्र विचेरुस्ते महर्षयः ॥ १३.१४१.४९ ॥
ਉਹ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਨ ਵੱਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ।