มหาภารตะ · อัธยายะ 13.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.141.1
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति दानानि विविधानि च ।
दातृप्रतिग्रहीत्रोर्वै को विशेषः पितामह ॥ १३.१४१.१ ॥
ผู้คนถวายทานต่าง ๆ แก่พราหมณ์ ท่านปิตามห ผู้ให้กับผู้รับต่างกันอย่างไร
13.141.2
साधोर्यः प्रतिगृह्णीयात्तथैवासाधुतो द्विजः ।
गुणवत्यल्पदोषः स्यान्निर्गुणे तु निमज्जति ॥ १३.१४१.२ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่รับทานจากคนดี และในทำนองเดียวกันจากคนชั่ว ย่อมมีโทษน้อยเมื่อผู้ให้มีคุณธรรม แต่เมื่อรับจากผู้ไร้คุณค่า เขาย่อมจมลง
13.141.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वृषादर्भेश्च संवादं सप्तर्षीणां च भारत ॥ १३.१४१.३ ॥
ในเรื่องนี้ พวกเขายังเล่าอิติหาสโบราณนี้ คือบทสนทนาระหว่างวฤษะกับทรรภะ และระหว่างสัปตฤษี ดูกรภารตะ
13.141.4
कश्यपोऽत्रिर्वसिष्ठश्च भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
विश्वामित्रो जमदग्निः साध्वी चैवाप्यरुन्धती ॥ १३.१४१.४ ॥
กัศยปะ อัตริ วสิษฐะ ภรทวาชะ เคาตมะ วิศวามิตร ชมทัคนิ และนางอรุนธตีผู้ประพฤติธรรม
13.141.5
सर्वेषामथ तेषां तु गण्डाभूत्परिचारिका ।
शूद्रः पशुसखश्चैव भर्ता चास्या बभूव ह ॥ १३.१४१.५ ॥
ในหมู่ท่านทั้งหมดนั้น มีสาวใช้ผู้หนึ่งชื่อคัณฑา และศูทรผู้เป็นมิตรกับสัตว์ ได้กลายเป็นสามีของนางนั้น
13.141.6
ते च सर्वे तपस्यन्तः पुरा चेरुर्महीमिमाम् ।
समाधिना प्रतीक्षन्तो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ १३.१४१.६ ॥
ท่านทั้งหมดนั้นเมื่อบำเพ็ญตบะ เคยท่องเที่ยวไปบนแผ่นดินนี้ในอดีต มั่นคงในสมาธิ รอคอยพรหมโลกอันเป็นนิรันดร์
13.141.7
अथाभवदनावृष्टिर्महती कुरुनन्दन ।
कृच्छ्रप्राणोऽभवद्यत्र लोकोऽयं वै क्षुधान्वितः ॥ १३.१४१.७ ॥
ต่อมา ดูกรผู้เป็นที่รื่นรมย์ของกุรุ เกิดความแห้งแล้งอย่างใหญ่หลวง โลกนี้ถูกความหิวทุกข์เบียดเบียนจนชีวิตตกอยู่ในความลำบาก
13.141.8
कस्मिंश्चिच्च पुरा यज्ञे याज्येन शिबिसूनुना ।
दक्षिणार्थेऽथ ऋत्विग्भ्यो दत्तः पुत्रोऽनिलः किल ॥ १३.१४१.८ ॥
กล่าวกันว่า ครั้งหนึ่งในพิธียัญแห่งหนึ่ง ผู้ประกอบพิธีซึ่งเป็นโอรสของศิพิ ได้มอบบุตรชายของตนชื่ออนิละแก่ฤตวิชทั้งหลายเป็นค่าทักษิณา
13.141.9
अस्मिन्कालेऽथ सोऽल्पायुर्दिष्टान्तमगमत्प्रभुः ।
ते तं क्षुधाभिसन्तप्ताः परिवार्योपतस्थिरे ॥ १३.१४१.९ ॥
ในกาลนั้น ท่านผู้เป็นใหญ่ผู้มีอายุสั้นนั้นได้ถึงที่สุดตามที่โชคชะตากำหนด ผู้ที่ถูกความหิวเผาผลาญจึงล้อมรอบและเข้ามาใกล้
13.141.10
याज्यात्मजमथो दृष्ट्वा गतासुमृषिसत्तमाः ।
अपचन्त तदा स्थाल्यां क्षुधार्ताः किल भारत ॥ १३.१४१.१० ॥
ครั้นฤๅษีผู้ประเสริฐเห็นบุตรของผู้ประกอบพิธีสิ้นชีพแล้ว ผู้มีความหิวทุกข์ทรมาน จึงนำเขาไปต้มในหม้อ ดูกรภารตะ
13.141.11
नाजीव्ये मर्त्यलोकेऽस्मिन्नात्मानं ते परीप्सवः ।
कृच्छ्रामापेदिरे वृत्तिमन्नहेतोस्तपस्विनः ॥ १३.१४१.११ ॥
เพราะการดำรงชีพในโลกมนุษย์นี้เป็นไปไม่ได้ ผู้บำเพ็ญตบะเหล่านั้นผู้ปรารถนาจะรักษาตนไว้ จึงหันไปพึ่งการดำรงชีพอันลำบากเพื่อให้ได้อาหาร
13.141.12
अटमानोऽथ तान्मार्गे पचमानान्महीपतिः ।
राजा शैब्यो वृषादर्भिः क्लिश्यमानान्ददर्श ह ॥ १३.१४१.१२ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าศัยพยวฤษทรรภิ ผู้เป็นจอมกษัตริย์ เสด็จท่องเที่ยวไปตามทาง ได้ทอดพระเนตรเห็นท่านเหล่านั้นกำลังต้มอาหารและลำบากอยู่
13.141.13
प्रतिग्रहस्तारयति पुष्टिर्वै प्रतिगृह्णताम् ।
मयि यद्विद्यते वित्तं तद्वृणुध्वं तपोधनाः ॥ १३.१४१.१३ ॥
การรับทานย่อมนำให้ข้ามพ้นได้ และความเจริญย่อมมาถึงผู้รับทาน ทรัพย์ใดที่มีอยู่ในข้าพเจ้า ดูกรผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ขอท่านทั้งหลายจงเลือกรับเถิด
13.141.14
प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां सृष्टा वृत्तिरनिन्दिता ।
तस्माद्ददामि वो वित्तं तद्वृणुध्वं तपोधनाः ॥ १३.१४१.१४ ॥
การรับทานเป็นวิถีชีวิตที่บัญญัติไว้แก่พราหมณ์และไร้ตำหนิ เพราะเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงมอบทรัพย์ให้แก่ท่าน ดูกรผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ขอท่านจงเลือกรับเถิด
13.141.15
प्रियो हि मे ब्राह्मणो याचमानो ।
दद्यामहं वोऽश्वतरीसहस्रम्।
धेनूनां दद्यामयुतं समग्र-
मेकैकशः सवृषाः सम्प्रसूताः ॥ १३.१४१.१५ ॥
พราหมณ์ผู้ขอเป็นที่รักของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะให้แก่ท่านม้าลาพันตัว และโคทั้งหมดหมื่นตัว ทีละตัว พร้อมทั้งโคผู้ ซึ่งล้วนแต่เคยให้กำเนิดลูกแล้ว
13.141.16
दग्र्या गृष्टीर्धेनवः सुव्रताश्च ॥ १३.१४१.१६ ॥
โคชั้นดี โคที่เคยให้กำเนิดลูกครั้งหนึ่ง โคนม และโคที่ถือศีลอันดี
13.141.17
वरान्ग्रमान्व्रीहिरसं यवांश्च ।
रत्नं चान्यद्दुर्लभं किं ददानि।
नास्मिन्नभक्ष्ये भावमेवं कुरुध्वं ।
पुष्ट्यर्थं वः किं प्रयच्छाम्यहं वै ॥ १३.१४१.१७ ॥
หมู่บ้านอันประเสริฐ น้ำข้าวและข้าวบาร์เลย์ และอัญมณีหายากอื่น ๆ ข้าพเจ้าจะให้อะไรเล่า อย่าคิดเช่นนั้นเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่ควรกิน เพื่อการบำรุงของท่าน ข้าพเจ้าจะให้สิ่งใดเล่า
13.141.18
राजन्प्रतिग्रहो राज्ञं मध्वास्वादो विषोपमः ।
तज्जानमानः कस्मात्त्वं कुरुषे नः प्रलोभनम् ॥ १३.१४१.१८ ॥
ดูกรพระราชา การรับทานจากกษัตริย์เปรียบเหมือนรสน้ำผึ้งที่เป็นพิษ เมื่อรู้เช่นนี้ เหตุใดพระองค์จึงยั่วยวนพวกข้าพเจ้า
13.141.19
दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी ।
दशध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१४१.१९ ॥
ผู้ถือจักรเทียบเท่าคนฆ่าสัตว์สิบคน ผู้ถือธงเทียบเท่าผู้ถือจักรสิบคน หญิงโสเภณีเทียบเท่าผู้ถือธงสิบคน และพระราชาเทียบเท่าหญิงโสเภณีสิบคน
13.141.20
दशसूनासहस्राणि यो वाहयति सौनिकः ।
तेन तुल्यो भवेद्राजा घोरस्तस्य प्रतिग्रहः ॥ १३.१४१.२० ॥
พระราชาผู้รับทานเทียบเท่าคนฆ่าสัตว์ผู้ดูแลโรงฆ่าสัตว์หนึ่งหมื่นแห่ง การรับทานของพระองค์น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก
13.141.21
क्षेत्रं हि दैवतमिव ब्राह्मणान्समुपाश्रितम् ।
अमलो ह्येष तपसा प्रीतः प्रीणाति देवताः ॥ १३.१४१.२१ ॥
พราหมณ์ผู้ที่พึ่งพาผู้อื่นนั้นเปรียบเหมือนทุ่งนาศักดิ์สิทธิ์ เหมือนเทพเจ้า ผู้นี้ปราศจากมลทิน เมื่อพอใจด้วยตบะ ก็ย่อมทำให้เหล่าเทพพอพระทัยด้วย
13.141.22
अह्नायेह तपो जातु ब्राह्मणस्योपजायते ।
तद्दाव इव निर्दह्यात्प्राप्तो राजप्रतिग्रहः ॥ १३.१४१.२२ ॥
ที่นี่ ตบะของพราหมณ์อาจเกิดขึ้นได้ในวันเดียว หากการรับทานจากกษัตริย์มาถึง ก็จะเผาผลาญตบะนั้นเหมือนไฟป่าเผาไหม้
13.141.23
कुशलं सह दानेन राजन्नस्तु सदा तव ।
अर्थिभ्यो दीयतां सर्वमित्युक्त्वा तेन्यतो ययुः ॥ १३.१४१.२३ ॥
ขอให้พระองค์มีความเป็นมงคลพร้อมกับการให้ทานเสมอไป ข้าแต่พระราชา ตรัสว่า จงให้ทุกสิ่งแก่ผู้ขอ แล้วพวกเขาก็เดินจากไปจากที่นั้น
13.141.24
अपक्वमेव तन्मांसमभूत्तेषां महात्मनाम् ।
अथ हित्वा ययु सर्वे वनमाहारकाङ्क्षिणः ॥ १३.१४१.२४ ॥
เนื้อนั้นของเหล่ามหาตมะยังดิบอยู่ จากนั้นทุกคนที่ปรารถนาอาหารก็ทิ้งมันไว้แล้วเดินเข้าป่าไป
13.141.25
ततः प्रचोदिता राज्ञा वनं गत्वाऽस्य मन्त्रिणः ।
प्रचीयोदुम्बराणि स्म दातुं तेषां प्रचक्रिरे ॥ १३.१४१.२५ ॥
ต่อมา เหล่าอำมาตย์ของพระราชาถูกพระองค์กระตุ้นให้เข้าป่า เก็บผลมะเดื่ออุทุมพรแล้วเริ่มถวายแก่เหล่าฤๅษี
13.141.26
दृष्ट्वा फलानि मुनयस्ते ग्रहीतुमुपाद्रवन् ॥ १३.१४१.२६ ॥
เมื่อเห็นผลไม้เหล่านั้น เหล่าฤๅษีก็รีบเข้าไปหมายจะรับมัน
13.141.27
उदुम्बराण्यथान्यानि हेमगर्भाण्युपाहरन् ।
भृत्यास्तेषां ततस्तानि प्रग्राहितुमुपाद्रवन् ॥ १३.१४१.२७ ॥
เหล่าผู้รับใช้ของพวกเขานำผลมะเดื่ออุทุมพรและผลไม้อื่นที่มีแก่นทองมาถวาย แล้วจากนั้นก็รีบเข้าไปให้เหล่าฤๅษีรับไว้
13.141.28
गुरूणीति विदित्वाऽथ न ग्राह्याण्यत्रिरब्रवीत् ।
नास्मेह मन्दविज्ञाना नास्म मानुषबुद्धयः ॥ १३.१४१.२८ ॥
อตริรู้ว่าสิ่งเหล่านั้นเป็นของหนัก จึงกล่าวว่า ไม่ควรรับสิ่งเหล่านี้ พวกเรามิใช่ผู้มีความเข้าใจต่ำที่นี่ จิตของพวกเราก็มิใช่จิตของมนุษย์สามัญ
13.141.29
हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जागृम ।
इह ह्येतदुपावृत्तं प्रेत्य स्यात्कटुकोदयम्।
अप्रतिग्राह्यमेवैतत्प्रेत्येह च सुखेप्सुना ॥ १३.१४१.२९ ॥
เรารู้ว่าสิ่งเหล่านี้เป็นทอง เรามีสติและตื่นตัวอยู่ ที่นี่สิ่งนี้ได้หันมาหาเรา และหลังความตายจะให้ผลขมขื่น สำหรับผู้ที่แสวงหาความสุข สิ่งนี้ไม่ควรรับไว้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
13.141.30
शतेन निष्कगुणितं सहस्रेण च सम्मितम् ।
तथा बहु प्रतीच्छन्वै पापिष्ठां लभते गतिम् ॥ १३.१४१.३० ॥
ผู้ที่รับทรัพย์ซึ่งคูณด้วยร้อยนิษกะ และวัดได้เป็นพันนิษกะ หรือรับไว้มากมาย ย่อมได้ไปสู่คติที่บาปหนาที่สุด
13.141.31
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
सर्वं तन्नालमेकस्य तस्माद्विद्वाञ्शमं व्रजेत् ॥ १३.१४१.३१ ॥
ทุกสิ่งที่มีอยู่บนแผ่นดิน ทั้งข้าวเปลือกและข้าวบาร์เลย์ ทองคำ โค และสตรี ก็ไม่พอสำหรับบุรุษคนเดียว เพราะฉะนั้นผู้มีปัญญาพึงบรรลุความสงบ
13.141.32
उत्पन्नस्य रुरोः शृङ्गं वर्दमानस्य वर्धते ।
प्रार्थना पुरुषस्येव तस्य मात्रा न विद्यते ॥ १३.१४१.३२ ॥
เขาของกวางรุรุที่เกิดขึ้นย่อมเติบโตไปพร้อมกับการเติบโตของตัวกวาง ความปรารถนาของบุรุษก็เช่นเดียวกัน ไม่มีขอบเขตที่จะหาพบได้
13.141.33
न तल्लोके द्रव्यमस्ति यल्लोभं प्रतिपूरयेत् ।
समुद्रकल्पः पुरुषो न कदाचन पूर्यते ॥ १३.१४१.३३ ॥
ในโลกนี้ไม่มีทรัพย์ใดที่จะเติมเต็มความโลภได้ บุรุษผู้เปรียบเหมือนมหาสมุทรย่อมไม่มีวันเต็มเลย
13.141.34
कामं कामयमानस्य यदा कामः समृध्यते ।
अथैनमपरः काम इष्टो विध्यति बाणवत् ॥ १३.१४१.३४ ॥
เมื่อความปรารถนาของผู้ที่ปรารถนาได้รับการสมปรารถนา ความปรารถนาอีกประการหนึ่งที่เป็นที่รักก็ย่อมแทงเขาเหมือนลูกศร
13.141.35
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १३.१४१.३५ ॥
ความปรารถนาไม่เคยสงบลงด้วยการเสวยกามสุข เหมือนไฟดำที่ถูกเติมด้วยเครื่องบูชา ความปรารถนาย่อมลุกโชนขึ้นอีกและเติบโตยิ่งขึ้น
13.141.36
प्रतिग्रहे संयमो वै तपो धारयते ध्रुवम् ।
तद्धनं ब्राह्मणस्येह लुभ्यमानस्य विस्रवेत् ॥ १३.१४१.३६ ॥
การสำรวมตนในการรับทานย่อมค้ำจุนตบะไว้อย่างมั่นคง ส่วนทรัพย์ของพราหมณ์ผู้โลภในโลกนี้ย่อมไหลรั่วไป
13.141.37
धर्मार्थं सञ्चयो यो वा द्रव्याणां पक्षसम्मतः ।
तपःसञ्चय एवेह विशिष्टो द्रव्यसञ्चयात् ॥ १३.१४१.३७ ॥
การสะสมเพื่อธรรม หรือการรวบรวมสิ่งของที่เห็นชอบเป็นเรื่องรอง ที่นี่การสะสมตบะเท่านั้นประเสริฐยิ่งกว่าการสะสมทรัพย์สิน
13.141.38
उग्रादितो भयाद्यस्माद्बिभ्यतीमे ममेश्वराः ।
बलीयसो दुर्बलवद्बिभेम्यहमतः परम् ॥ १३.१४१.३८ ॥
เพราะความกลัวต่อผู้ดุร้ายและสิ่งอื่น เหล่าเจ้านายของข้าพเจ้าเหล่านี้จึงหวาดกลัว ข้าพเจ้าก็กลัวยิ่งกว่านั้นต่อเหนือพวกเขา เหมือนผู้อ่อนแอต่อหน้าผู้แข็งแรง
13.141.39
यद्वै धर्मात्परं नास्ति तादृशं ब्राह्मणा विदुः ।
विनयात्साधु विद्वांसमुपासेयं यथातथम् ॥ १३.१४१.३९ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายรู้ว่าไม่มีสิ่งใดสูงกว่าธรรม ควรเข้าไปรับใช้ผู้มีปัญญาอันประเสริฐด้วยความถ่อมตน ตามที่ท่านเป็นอยู่
13.141.40
कुशलं सह दानेन तस्मै यस्य प्रजा इमाः ।
फलान्युपधियुक्तानि य एवं नः प्रयच्छति ॥ १३.१४१.४० ॥
ขอให้ความเป็นมงคลพร้อมกับทานนั้นจงมีแก่ผู้ที่ประชาชนเหล่านี้เป็นของเขา ผู้ที่ถวายผลไม้แก่เราซึ่งเจือด้วยการหลอกลวงเช่นนี้
13.141.41
इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि हित्वा तानि फलानि ते ।
ऋषयो जग्मुरन्यत्र सर्व एव दृढव्रताः ॥ १३.१४१.४१ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีทั้งหมดซึ่งมั่นคงในวัตรของตน ก็ละผลไม้ที่มีแก่นทองเหล่านั้นไว้ แล้วไปยังที่อื่น
13.141.42
अथ ते मन्त्रिणः सर्वे राजानमिदमब्रुवन् ।
उपधिं शङ्कमानास्ते हित्वा तानि फलानि वै।
ततोऽन्यत्रैव गच्छन्ति विदितं तेऽस्तु पार्थिव ॥ १३.१४१.४२ ॥
ขณะนั้นเสนาอำมาตย์ทั้งปวงได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พระราชา ด้วยสงสัยในอุบายหลอกลวง จึงละผลไม้เหล่านั้นไปยังที่อื่น ขอให้พระองค์ทรงทราบเถิด ข้าแต่พระราชา
13.141.43
इत्युक्तः स तु भृत्यैस्तैर्वृषादर्भिश्चुकोप ह ।
तेषां वै प्रतिकर्तुं च सर्वेषामगमद्गृहम् ॥ १३.१४१.४३ ॥
เมื่อบริวารเหล่านั้นกล่าวดังนี้ พระวฤษาทรรภิก็โกรธขึ้น และเพื่อจะแก้แค้นคนเหล่านั้นทั้งหมด จึงเสด็จกลับไปยังพระราชวัง
13.141.44
स गत्वाऽऽहवनीयेऽग्नौ तीव्रं नियममास्थितः ।
जुहाव संस्कृतैर्मन्त्रैरेकैकामाहुतिं नृपः ॥ १३.१४१.४४ ॥
พระราชาเสด็จไปถึงไฟอาหวนียะ ทรงตั้งมั่นในนิยมอันเข้มงวด แล้วทรงบูชาไฟทีละครั้งด้วยมนตร์ที่เสกแล้ว
13.141.45
तस्मादग्नेः समुत्तस्थौ कृत्या लोकभयंकरी ।
तस्या नाम वृषादर्भिर्यातुधानीत्यथाकरोत् ॥ १३.१४१.४५ ॥
จากไฟนั้นได้บังเกิดกฤตยาผู้น่าสะพรึงกลัวแก่โลกทั้งหลาย พระวฤษาทรรภิกทรงตั้งนามให้นางว่ายาตุธานี
13.141.46
सा कृत्या कालरात्रीव कृताञ्जलिरुपस्थिता ।
वृषादर्भि नरपतिं किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १३.१४१.४६ ॥
กฤตยานั้น ประดุจราตรีแห่งความตาย ยืนประนมมืออยู่เฉพาะหน้า แล้วทูลถามพระราชาวฤษาทรรภิกว่า "ข้าพระองค์จะทำสิ่งใดเล่า"
13.141.47
ऋषीणां गच्छ सप्तानामरुन्धत्यास्तथैव च ।
दासीभर्तुश्च दास्याश्च मनसा नाम धारय ॥ १३.१४१.४७ ॥
จงไปหาพระฤๅษีทั้งเจ็ด และอรุนธตีเช่นกัน จงระลึกในใจถึงนามของนายแห่งทาสีและของทาสีด้วย
13.141.48
ज्ञात्वा नामानि चैवैषां सर्वानेतान्विनाशय ।
विनष्टेषु तथा स्वैरं गच्छ यत्रेप्सितं तव ॥ १३.१४१.४८ ॥
เมื่อรู้นามของคนเหล่านั้นแล้ว จงทำลายคนทั้งหมดนี้ และเมื่อพวกเขาพินาศแล้ว จงไปตามความปรารถนาของเจ้า ตามที่ใจเจ้าต้องการ
13.141.49
सा तथेति प्रतिश्रुत्य यातुधानी स्वरूपिणी ।
जगाम तद्वनं यत्र विचेरुस्ते महर्षयः ॥ १३.१४१.४९ ॥
นางยาตุธานีในร่างของตนรับคำว่า "ดีแล้ว" แล้วไปยังป่านั้น อันเป็นที่ที่มหาฤๅษีเหล่านั้นท่องเที่ยวอยู่