મહાભારત · અધ્યાય 13.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.142.1
अथात्रिप्रमुखा राजन्वने तस्मिन्महर्षयः ।
व्यचरन्भक्षयन्तो वै मूलानि च फलानि च ॥ १३.१४२.१ ॥
હે રાજન, અત્રિ મુખ્ય એવા તે મહર્ષિઓ તે વનમાં મૂળ અને ફળ ખાતા વિચરતા હતા.
13.142.2
अथापश्यन्सुपीनांसपाणिपादमुखोदरम् ।
परिव्रजन्तं स्थूलाङ्गं परिव्राजं शुनस्सखम् ॥ १३.१४२.२ ॥
પછી તેમણે પુષ્ટ ખભા, હાથ, પગ, મુખ અને પેટવાળો, સ્થૂળ અંગોવાળો, કૂતરાઓનો મિત્ર એવો એક પરિવ્રાજક જોયો.
13.142.3
अरुन्धती तु तं दृष्ट्वा सर्वाङ्गोपचितं शुभम् ।
भवितारो भवन्तो वै नैवमित्यब्रवीदृषीन् ॥ १३.१४२.३ ॥
પરંતુ અરુંધતીએ તેને સર્વ અંગોથી પુષ્ટ અને શુભ જોઈને ઋષિઓને કહ્યું, "તમે એવા નહિ થાઓ."
13.142.4
नैतस्येह यथाऽस्माकमग्निहोत्रमनिर्हुतम् ।
सायं प्रातश्च होतव्यं तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.४ ॥
અહીં એને આપણા જેવો અગ્નિહોત્ર નથી; સાંજે અને સવારે તેની આહુતિ આપવાની પણ નથી. તેથી આ શ્વાનમિત્ર પુષ્ટ છે.
13.142.5
नैतस्येह यथाऽस्माकं क्षुधया वीर्यमाहतम् ।
कृच्छ्राधीतं प्रनष्टं च तेन पीवाञ्छुनस्सखः ॥ १३.१४२.५ ॥
અહીં એનું આપણી જેમ ભૂખથી બળ નષ્ટ થતું નથી, અને કષ્ટપૂર્વક શીખેલું જ્ઞાન પણ નાશ પામતું નથી. તેથી આ શ્વાનમિત્ર પુષ્ટ છે.
13.142.6
नैतस्येह यथाऽस्माकं शश्वच्छास्त्रकृतो ज्वरः ।
अलसः क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.६ ॥
અહીં એને આપણી જેમ શાસ્ત્રાભ્યાસથી ઉત્પન્ન થતો સતત તાવ નથી. તે આળસુ, ભૂખને જ પ્રિય મૂર્ખ છે. તેથી આ શ્વાનમિત્ર પુષ્ટ છે.
13.142.7
नैतस्येह यथाऽस्माकं भक्तमिन्धनमेव च ।
सञ्चित्यं वार्षिकं चित्ते तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.७ ॥
અહીં એની પાસે આપણા જેવો ખોરાક અને બળતણ નથી, અને મનમાં વાર્ષિક સંચયનો વિચાર પણ નથી; તેથી આ જાડા કૂતરાઓનો મિત્ર છે.
13.142.8
नैतस्येह यथाऽस्माकं चत्वारश्च सहोदराः ।
देहिदेहीति भिक्षन्ति तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.८ ॥
અહીં એને આપણા જેવા "આપો, આપો" કહીને ભિક્ષા માગતા ચાર સગા ભાઈઓ નથી; તેથી આ જાડા કૂતરાઓનો મિત્ર છે.
13.142.9
नैतस्येह यथाऽस्माकं ब्रह्मबन्धोरचेतसः ।
शोको भार्यापवादेन तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.९ ॥
અહીં આ અવિવેકી બ્રાહ્મણ-બંધુને આપણા જેવો પત્નીના અપવાદથી ઉત્પન્ન થયેલો શોક નથી; તેથી આ જાડા કૂતરાઓનો મિત્ર છે.
13.142.10
नैतस्येह यथाऽस्माकं त्रिकौशेयं च राङ्कवम् ।
एकैकं वै त्रिवर्षीयं तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.१० ॥
અહીં એની પાસે આપણા જેવાં ત્રણ રેશમી વસ્ત્રો અને દરેક ત્રણ વર્ષ ચાલે એવું રુરુ મૃગનું ચામડાનું આસન નથી; તેથી આ જાડા કૂતરાઓનો મિત્ર છે.
13.142.11
अथ दृष्ट्वा परिव्राट् स तान्महर्षीञ्शुनस्सखः ।
अभिवाद्य यथान्यायं पाणिस्पर्शमथाचरत् ॥ १३.१४२.११ ॥
પછી તે શુનસ્સખ પરિવ્રાજકે તે મહર્ષિઓને જોઈને વિધિપૂર્વક અભિવાદન કર્યું, પછી હાથથી સ્પર્શ કર્યો.
13.142.12
परिचर्यां वने तां तु क्षुत्प्रतीकारकाङ्क्षिणः ।
अन्योन्येन निवेद्याथ प्रातिष्ठन्त सहैव ते ॥ १३.१४२.१२ ॥
ભૂખ મટાડવાની ઇચ્છાવાળા તેઓએ વનની તે સેવા એકબીજાને જણાવીને પછી સાથે જ પ્રસ્થાન કર્યું.
13.142.13
एकनिश्चयकार्याश्च व्यचरन्त वनानि ते ।
आददानाः समुद्धृत्य मूलानि च फलानि च ॥ १३.१४२.१३ ॥
એક જ નિશ્ચય અને એક જ કાર્ય ધરાવતા તેઓ વનોમાં ફરતા રહ્યા; મૂળ અને ફળ ખોદી લેતા.
13.142.14
कदाचिद्विचरन्तस्ते वृक्षैरविरलैर्वृताम् ।
शुचिपूर्णप्रसन्नोदां ददृशुः पद्मिनीं शुभाम् ॥ १३.१४२.१४ ॥
એક વાર ફરતાં તેમણે ગાઢ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું, શુદ્ધ અને નિર્મળ જળથી ભરેલું સુંદર કમળ-સરોવર જોયું.
13.142.15
बालादित्यवपुःप्रख्यैः पुष्करैरुपशोभिताम् ।
वैडूर्यवर्णसदृशैः पद्मपत्रैरथावृताम् ॥ १३.१४२.१५ ॥
ઉગતા સૂર્યના તેજ જેવાં કમળોથી શોભિત અને વૈડૂર્ય-રંગ જેવાં કમળપત્રોથી ઢંકાયેલું.
13.142.16
नानाविधैश्च विहगैर्जलप्रवरसेविभिः ।
एकद्वारामनादेयां सूपतीर्थामकर्दमाम् ॥ १३.१४२.१६ ॥
વિવિધ પ્રકારનાં પક્ષીઓ ઉત્તમ જળ સેવતાં; એક જ દ્વારવાળું, અગ્રાહ્ય, સુંદર ઘાટવાળું અને કાદવ વિનાનું.
13.142.17
वृषादर्भिप्रयुक्ता तु कृत्या विकृतदर्शना ।
यातुधानीति विख्याता पद्मिनीं तामरक्षत ॥ १३.१४२.१७ ॥
વૃષ અને દર્ભિ દ્વારા પ્રયોજાયેલી, વિકૃત રૂપવાળી કૃત્યા, યાતુધાની નામે પ્રસિદ્ધ, તે કમળ-સરોવરની રક્ષા કરતી હતી.
13.142.18
शुनस्सखसहायास्तु बिसार्थं ते महर्षयः ।
पद्मिनीमभिजग्मुस्ते सर्वे कृत्याभिरक्षिताम् ॥ १३.१४२.१८ ॥
શ્વાનોને સાથી અને સહાયક બનાવીને તે બધા મહર્ષિઓ, કમળની દાંડી માટે, કૃત્યાથી રક્ષિત તે કમળ-સરોવર તરફ ગયા.
13.142.19
ततस्ते यातुधानीं तां दृष्ट्वा विकृतदर्शनाम् ।
स्थितां कमलिनीतीरे कृत्यामूचुर्महर्षयः ॥ १३.१४२.१९ ॥
ત્યારે તે મહર્ષિઓએ કમલિનીના કાંઠે ઊભેલી, વિકૃત રૂપવાળી તે યાતુધાનીને જોઈને કૃત્યાને કહ્યું.
13.142.20
एका तिष्ठसि का च त्वं कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ।
पद्मिनीतीरमाश्रित्य ब्रूहि त्वं किं चिकीर्षसि ॥ १३.१४२.२० ॥
તું એકલી કેમ ઊભી છે? તું કોણ છે, કોના માટે અને કયા પ્રયોજનથી કમલિનીના કાંઠાનો આશ્રય લીધો છે? કહે, તું શું કરવા ઇચ્છે છે?
13.142.21
याऽस्मि काऽस्म्यनुयोगो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
आरक्षिणीं मा पद्मिन्या वित्त सर्वे तपोधनाः ॥ १३.१४२.२१ ॥
હું કોઈ પણ હોઉં, મારી પૂછપરછ કોઈ રીતે ન કરો. હે તપોધનો, જાણી લો કે હું કમલિનીની રક્ષક છું.
13.142.22
सर्व एव क्षुधार्ताः स्म न चान्यत्किंचिदस्ति नः ।
भवत्याः सम्मते सर्वे गृह्णीयाम बिसान्युत ॥ १३.१४२.२२ ॥
અમે સૌ ભૂખથી પીડાઈએ છીએ; અમારી પાસે બીજું કંઈ નથી. તમારી સંમતિથી અમે સૌ કમળના દાંડા લઈશું.
13.142.23
समयेन बिसानीतो गृह्णीध्वं कामकारतः ।
एकैको नाम मे प्रोक्त्वा ततो गृह्णीत माचिरम् ॥ १३.१४२.२३ ॥
કરાર મુજબ અહીંથી તમારી ઇચ્છા પ્રમાણે કમળના દાંડા લો. દરેક જણ મારું નામ લઈને પછી લે; વિલંબ ન કરો.
13.142.24
विज्ञाय यातुधानीं तां कृत्यमृषिवधैषिणीम् ।
अत्रिः क्षुधा परीतात्मा ततो वचनमब्रवीत् ॥ १३.१४२.२४ ॥
ઋષિઓના વધની ઇચ્છા કરનારી તે યાતુધાની કૃત્યાને જાણીને, ભૂખથી વ્યાકુળ મનવાળા અત્રિએ ત્યારે આ વચન કહ્યું.
13.142.25
अरात्त्रिरत्त्रिः सा रात्रिर्यां नाधीते त्रिरद्य वै ।
अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने ॥ १३.१४२.२५ ॥
અરાત્ત્રિ, અત્રિ (જે રાત્રિમાં આજે ત્રણ વાર પાઠ થતો નથી). હે શોભને, મારું નામ આ જ છે એમ જાણ — અરાત્રિ, અત્રિ.
13.142.26
यथोदाहृतमेतत्ते त्वया नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.२६ ॥
હે મહાદ્યુતિ, તેં કહેલું આ નામ મનમાં ધારી રાખવું કઠિન છે. જા, પદ્મિનીમાં ઊતર.
13.142.27
वसिष्ठोऽस्मि वरिष्ठोऽस्मि वसे वासगृहेष्वपि ।
वरिष्ठत्वाच्च वासाच्च वसिष्ठ इति विद्दि माम् ॥ १३.१४२.२७ ॥
હું વસિષ્ઠ છું, શ્રેષ્ઠ છું; ઘરોમાં પણ હું વસું છું. શ્રેષ્ઠતા અને વાસને કારણે મને વસિષ્ઠ જાણ.
13.142.28
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.२८ ॥
તારું આ નામ — મુશ્કેલીથી ઉચ્ચારાતા અક્ષરોવાળું, નિરુક્ત મુજબનું — ધારણ કરવું શક્ય નથી. જા, પદ્મિનીમાં ઊતર.
13.142.29
कुलंकुलं च कुवमः कुवमः कश्यपो द्विजः ।
काश्यः काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय ॥ १३.१४२.२९ ॥
કુલંકુલ, કુવમઃ, કુવમઃ — દ્વિજ કશ્યપ. કાશ જેવા હોવાથી આ જ મારું નામ છે; એને ધારણ કર.
13.142.30
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३० ॥
હે મહાદ્યુતિ, મારા પર તેં કહેલું આ નામ મનમાં ધારણ કરવું કઠિન છે. જા, પદ્મિનીમાં ઊતર.
13.142.31
भरेऽसुतान्भरे पोष्यान्भरे देवान्भरे द्विजान् ।
भरे भार्यामहं व्याजाद्भरद्वाजोऽस्मि शोभने ॥ १३.१४२.३१ ॥
હું પુત્રોનું પોષણ કરું છું, પોષ્યોનું પોષણ કરું છું, દેવોનું પોષણ કરું છું, દ્વિજોનું પોષણ કરું છું, ભાર્યાનું પોષણ કરું છું; હે શોભને, હું ભરદ્વાજ છું.
13.142.32
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३२ ॥
તારું આ નામ વ્યુત્પત્તિથી બનેલું છે; તેનો દરેક અક્ષર દુઃખથી ઉચ્ચારાયેલો છે; આ ધારણ કરી શકાય નહીં. જા, પદ્મિનીમાં ઉતર.
13.142.33
गोदमो दमतोऽधूमोऽदमस्ते समदर्शनात् ।
विद्धि मां गोतमं कृत्ये यातुधानि निबोध मां ॥ १३.१४२.३३ ॥
ગોદમ — દમનથી, ધૂમરહિત હોવાથી, તને સમદૃષ્ટિથી જોવાથી; મને ગૌતમ તરીકે જાણ; હે કૃત્યે, હે યાતુધાની, મને સમજ.
13.142.34
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३४ ॥
તેં મારામાં કહેલું આ નામ, હે મહામુનિ, ધારણ કરી શકાય નહીં. જા, પદ્મિનીમાં ઉતર.
13.142.35
विश्वेदेवाश्च मे मित्रं मित्रमस्मि गवां तथा ।
विश्वामित्र इति ख्यातं यातुधानि निबोध मां ॥ १३.१४२.३५ ॥
વિશ્વેદેવો મારા મિત્રો છે, અને ગાયોનો પણ હું મિત્ર છું; 'વિશ્વામિત્ર' નામે પ્રસિદ્ધ મને, હે યાતુધાની, જાણ.
13.142.36
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३६ ॥
તારું આ નામ વ્યુત્પત્તિથી બનેલું છે; તેનો દરેક અક્ષર દુઃખથી ઉચ્ચારાયેલો છે; આ ધારણ કરી શકાય નહીં. જા, પદ્મિનીમાં ઉતર.
13.142.37
जाजमद्यजजानेऽहं जिजाहीह जिजायिषि ।
जमदग्निरिति ख्यातं ततो मां विद्धि शोभने ॥ १३.१४२.३७ ॥
હું જાજ, મદ્યજ, જાજાનेऽહम્, જિજાહીહ, જિજાયિષિ છું. 'જમદગ્નિ' નામે પ્રખ્યાત છું; તેથી મને જાણ, હે શોભને.
13.142.38
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३८ ॥
હે મહામુનિ, તમે મારા વિશે જેમ આ નામ ઉચ્ચાર્યું, તે સહન કરી શકાય નહીં. જાઓ, પદ્મિનીમાં ઉતરો.
13.142.39
धरान्धरित्रीं वसुधां भर्तुस्तिष्ठाम्यनन्तरम् ।
मनोऽनुरुन्धती भर्तुरिति मां विद्ध्यरुन्धतीम् ॥ १३.१४२.३९ ॥
પૃથ્વીને ધારણ કરનારી, વસુધા. પતિની તરત પાછળ ઊભી રહું છું. પતિના મનને અનુસરનારી (અનુરુંધતી) — આમ મને અરુંધતી તરીકે જાણ.
13.142.40
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४० ॥
આ તમારું નૈરુક્ત નામ છે, કષ્ટથી ઉચ્ચારાયેલા અક્ષરોવાળું. આ સહન કરી શકાય નહીં. જાઓ, પદ્મિનીમાં ઉતરો.
13.142.41
वक्त्रैकदेशे गण्डेति धातुमेतं प्रचक्षते ।
तेनोन्नतेन गण्डेति विद्धि माऽनलसम्भवे ॥ १३.१४२.४१ ॥
મુખના એક ભાગને 'ગણ્ડ' ધાતુ કહેવાય છે. તે ઊંચા ભાગથી મને 'ગણ્ડ' તરીકે જાણ, હે અનલસંભવે.
13.142.42
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४२ ॥
આ તમારું નૈરુક્ત નામ છે, કષ્ટથી ઉચ્ચારાયેલા અક્ષરોવાળું. આ સહન કરી શકાય નહીં. જાઓ, પદ્મિનીમાં ઉતરો.
13.142.43
पशून्यञ्जामि दृष्ट्वाऽहं पशूनां च सदा सखा ।
गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे ॥ १३.१४२.४३ ॥
પશુઓને જોઈને હું સદા તેમનો મિત્ર બનીને યજ્ઞ કરું છું. અગ્નિથી જન્મેલા મને ગૌણ નામે પશુસખા તરીકે જાણ.
13.142.44
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४४ ॥
તારું આ નામનિરુક્ત, દુઃખમાં ઉચ્ચારાયેલા અક્ષરોનું છે; એને ધારણ કરવું શક્ય નથી. જા, પદ્મિનીમાં ઊતર.
13.142.45
एभिरुक्तं यथा नाम नाहं वक्तुमिहोत्सहे ।
शुनःसखसखायं मां यातुधान्युपधारय ॥ १३.१४२.४५ ॥
એમણે કહ્યું તેમ હું અહીં નામ કહેવાનું સાહસ કરતો નથી. હે યાતુધાની, મને શુનઃસખાનો સખા તરીકે સમજ.
13.142.46
नाम न व्यक्तमुक्तं वै वाक्यं संदिग्धया गिरा ।
तस्मात्सकृदिदानीं त्वं ब्रूहि यन्नाम ते द्विज ॥ १३.१४२.४६ ॥
નામ સ્પષ્ટ રીતે કહેવાયું નથી; વાક્ય સંદિગ્ધ વાણીથી બોલાયું છે. તેથી હે દ્વિજ, હવે એકવાર તારું નામ કહે.
13.142.47
सकृदुक्तं मया नाम न गृहीतं त्वया यदि ।
तस्मात्त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति माचिरम् ॥ १३.१४२.४७ ॥
મેં નામ એક વાર કહ્યું; જો તેં તે ગ્રહણ ન કર્યું હોય, તો ત્રિદંડથી આહત થઈને ભસ્મ થઈ જા; વિલંબ ન કર.
13.142.48
सा ब्रह्मदण्डकल्पेन तेन मूर्ध्नि हता तदा ।
कृत्या पपात मेदिन्यां भस्म साच जगाम ह ॥ १३.१४२.४८ ॥
ત્યારે તે બ્રહ્મદંડ સમાન તે દંડથી માથા પર આહત થઈ; કૃત્યા પૃથ્વી પર પડી, અને તે પણ ભસ્મ થઈને ચાલી ગઈ.
13.142.49
शुनःसखश्च हत्वा तां यातुधानीं महाबलाम् ।
भुवि त्रिदण्डं विष्टभ्य शाद्वले समुपाविशत् ॥ १३.१४२.४९ ॥
શુનઃસખે તે મહાબલવાન યાતુધાનીને મારીને, ભૂમિ પર ત્રિદંડ ટેકવીને, લીલા ઘાસ પર બેઠા.
13.142.50
ततस्ते मुनयः सर्वेः पुष्कराणि बिसानि च ।
यथाकाममुपादाय समुत्तस्थुर्मुदाऽन्विताः ॥ १३.१४२.५० ॥
પછી તે બધા મુનિઓ ઇચ્છા પ્રમાણે કમળ અને કમળદંડ લઈને આનંદથી ઊભા થયા.
13.142.51
श्रमेण महता युक्तास्ते बिसानि कलापशः ।
तीरे निक्षिप्य पद्मिन्यास्तर्पणं चक्रुरम्भसा ॥ १३.१४२.५१ ॥
ભારે થાકેલા તેઓએ કમળદંડોના ઢગલા તળાવના કાંઠે મૂકીને પાણીથી તર્પણ કર્યું.
13.142.52
अथोत्थाय जलात्तस्मात्सर्वे ते समुपागमन् ।
नापश्यंश्चापि ते तानि बिसानि पुरुषर्षभाः ॥ १३.१४२.५२ ॥
પછી તેઓ બધા પાણીમાંથી ઊઠીને નજીક આવ્યા, અને હે પુરુષર્ષભ, તેઓએ તે કમળદંડો જોયા જ નહીં.
13.142.53
केन क्षुधाभिभूतानामस्माकं पापकर्मणाम् ।
नृशंसेनापनीतानि बिसान्याहारकाङ्क्षिणाम् ॥ १३.१४२.५३ ॥
ભૂખથી પીડિત, આહારની ઇચ્છા રાખતા અમા પાપીઓના કમળદંડો કયા નિર્દયી માણસે લઈ લીધા?
13.142.54
ते शङ्कमानास्त्वन्योन्यं पप्रच्छुर्द्विजसत्तमाः ।
त ऊचुः शपथं सर्वे कुर्म इत्यरिकर्शन ॥ १३.१४२.५४ ॥
તે દ્વિજશ્રેષ્ઠો એકબીજા પર શંકા કરીને એકબીજાને પૂછવા લાગ્યા. ત્યારે તેઓ બધા બોલ્યા, 'અમે શપથ લઈએ છીએ', હે અરિકર્શન.
13.142.55
त उक्त्वा बाढमित्येव सर्व एव तदा समम् ।
क्षुधार्ताः सुपरिश्रान्ताः शपथायोपचक्रमुः ॥ १३.१४२.५५ ॥
તેમણે 'હા, બરાબર' કહ્યું, અને ત્યારે બધા એકસાથે, ભૂખથી પીડાતા અને અત્યંત થાકેલા થઈને, શપથ લેવા લાગ્યા.
13.142.56
स गां स्पृशतु पादेन सूर्यं च प्रतिमेहतु ।
अध्यायेष्वधीयीत बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५६ ॥
જે કમળની દાંડીની ચોરી કરે છે, તે ગાયને પગથી સ્પર્શે, સૂર્ય તરફ મૂત્ર કરે, અને નિયત અધ્યયનકાળમાં અભ્યાસ કરે.
13.142.57
अनध्याये पठेल्लोके शुनः स परिकर्षतु ।
परिव्राट् कामवृत्तिस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५७ ॥
જે કમળની દાંડીની ચોરી કરે છે, તે અનધ્યાયના દિવસે જગતમાં અભ્યાસ કરે, કૂતરાને ખેંચે; અને જે પરિવ્રાજક ઇચ્છા પ્રમાણે જીવે છે, તે પણ તેમ કરે.
13.142.58
शरणागतं हन्तु मित्रं स्वसुतां चोपजीवतु ।
अर्थान्काङ्क्षतु कीनाशाद्बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५८ ॥
જે કમળની દાંડીની ચોરી કરે છે, તે શરણાગતને મારે, મિત્રને મારે, પોતાની પુત્રીની કમાણી પર જીવે, અને કંજૂસ પાસે ધનની ઇચ્છા રાખે.
13.142.59
विष्णुं ब्रह्मण्यदेवेशं देवदेवं जगद्गुरुम् ।
आधातारं विधातारं सन्धातारं जगद्गुरुम्।
विहाय स भजत्वन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५९ ॥
જે કમળની દાંડીની ચોરી કરે છે, તે બ્રાહ્મણપ્રિય દેવેશ, દેવોના દેવ, જગદ્ગુરુ વિષ્ણુને છોડીને, ધારણ કરનાર, સર્જનાર, જોડનાર જગદ્ગુરુને ત્યજીને બીજાની ઉપાસના કરે.
13.142.60
सर्वत्र सर्वं लपतु न्यासलोपं करोतु च ।
कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६० ॥
જે કમળની દાંડીની ચોરી કરે છે, તે સર્વત્ર બધું બકબક કરે, ન્યાસલોપ (થાપણનો ભંગ) કરે, અને કૂટસાક્ષિત્વ (ખોટી સાક્ષી) અપનાવે.
13.142.61
वृथा मांसाशनश्चास्तु वृथा दानं करोतु च ।
यातु स्त्रियं दिवा चैव बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६१ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે વ્યર્થ માંસ ખાય, વ્યર્થ દાન કરે, અને દિવસે સ્ત્રી પાસે જાય.
13.142.62
नृशंसस्त्यक्तधर्माऽस्तु स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
ब्राह्मणं चापि जयतां बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६२ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે સ્ત્રીઓ, સ્વજનો અને ગાયો પ્રત્યે નિર્દય અને ધર્મત્યાગી બને, અને બ્રાહ્મણને પણ જીતે.
13.142.63
उपाध्यायमधः कृत्वा ऋचोऽध्येतु यजूंषि च ।
जुहोतु च स कक्षाग्नौ बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६३ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે ગુરુને નીચે મૂકીને ઋચાઓ અને યજુર્મંત્રો ભણે, અને ઘાસની આગમાં આહુતિ આપે.
13.142.64
पुरीषमुत्सृजत्वप्सु हन्तु गां चैव द्रुह्यत् ।
अनृतौ मैथुनं यातु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६४ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે પાણીમાં મળત્યાગ કરે, ગાયને મારે અને દુઃખ આપે, અને અઋતુમાં મૈથુન કરે.
13.142.65
द्वेष्यो भार्योपजीवी स्याद्दुरबन्धुश्च वैरवान् ।
अन्योन्यस्यातिथिश्चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६५ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે દ્વેષપાત્ર બને, પત્નીની કમાણી પર જીવે, દુષ્ટ સ્વજન અને વેરી બને, અને એકબીજાના અતિથિ બને.
13.142.66
अधीत्य वेदांस्त्यजतु त्रीनग्नीनपविध्यतु ।
विक्रीणातु तथा सोमं बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६६ ॥
જે કમળની દાંડી ચોરે છે, તે વેદો ભણીને તેમનો ત્યાગ કરે, ત્રણ અગ્નિઓને છોડી દે, અને સોમ વેચે.
13.142.67
उदपानोदके ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः ।
तस्य सालोक्यतां यातु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६७ ॥
કૂવો અને પાણી ધરાવતા ગામમાં જે બ્રાહ્મણ શૂદ્ર સ્ત્રીનો પતિ છે, કમળની દાંડી ચોરનારને મળતો લોક તેને મળો.
13.142.68
जीवतो वै गुरून्भृत्यान्भरन्त्वस्य परे जनाः ।
दरिद्रो बहुपुत्रः स्याद्बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६८ ॥
તે જીવતો હોય ત્યારે તેના વડીલો અને સેવકોનું ભરણપોષણ બીજાઓ કરે; કમળની દાંડી ચોરનાર ગરીબ અને ઘણા પુત્રોવાળો થાય.
13.142.69
अशुचिर्ब्रह्मकूटोऽस्तु मिथ्या चैवाप्यहङ्कृतः ।
कर्षको मत्सरी चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६९ ॥
કમળની દાંડી ચોરનાર અશુદ્ધ, ઢોંગી બ્રાહ્મણ, મિથ્યા અભિમાની, ખેડૂત અને ઈર્ષ્યાળુ થાય.
13.142.70
हर्षं करोतु भृतको राज्ञश्वास्तु पुरोहितः ।
अयाज्यस्य भवेदृत्विक् बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.७० ॥
કમળની દાંડી ચોરનાર મજૂર બનીને આનંદ આપે, રાજાનો પુરોહિત થાય અને જેના માટે યજ્ઞ ન કરવો જોઈએ તેનો ઋત્વિજ થાય.
13.142.71
नित्यं परिभवेच्छ्वश्रूं भर्तुर्भवतु दुर्मनाः ।
एका स्वादु समश्नातु बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७१ ॥
કમળની દાંડી ચોરનારી સ્ત્રી હંમેશાં સાસુનું અપમાન કરે, પતિ પ્રત્યે મનમાં દુઃખી રહે અને એકલી જ સ્વાદિષ્ટ ભોજન ખાય.
13.142.72
ज्ञातीनां गृहमध्यस्था सक्तूनत्तु दिनक्षये ।
अभोग्या वीरसूरस्तु बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७२ ॥
કમળની દાંડી ચોરનારી સ્ત્રી સંબંધીઓની વચ્ચે ઘરમાં રહીને દિવસના અંતે ફક્ત સત્તુ ખાય; ભોગ માટે અયોગ્ય અને વીર પુત્રોને જન્મ ન આપનારી થાય.
13.142.73
अनृतं भाषतु सदा बन्धुभिश्च विरुध्यतु ।
ददातु कन्यां शुल्केन बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७३ ॥
જે સ્ત્રી હંમેશાં જૂઠું બોલે, સગાંઓ સાથે વિરોધ કરે, શુલ્ક લઈને કન્યા આપે અને બિસચોરી કરે.
13.142.74
साधयित्वा स्वयं प्राशेद्दास्ये जीर्यतु चैव ह ।
विकर्मणा प्रमीयेत बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७४ ॥
જે સ્ત્રી પોતે રાંધીને ખાય, દાસી બનીને વૃદ્ધ થાય, કુકર્મથી મરે અને બિસચોરી કરે.
13.142.75
दास एव प्रजायेतामप्रसूतिरकिञ्चन ।
दैवतेष्वनमस्कारो बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.७५ ॥
જે દાસ જ જન્મે, વાંઝિયો અને નિર્ધન હોય, દેવોને નમસ્કાર ન કરે અને બિસચોરી કરે.
13.142.76
अध्वर्यवे दुहितरं वा ददातु ।
च्छन्दोगे वाऽऽचरितब्रह्मचर्ये।
आथर्वणं वेदमधीत्य विप्रः ।
स्नायीत वा यो हरते बिसानि ॥ १३.१४२.७६ ॥
અધ્વર્યુને પુત્રી આપે, અથવા છાંદોગ્યને, અથવા બ્રહ્મચર્ય પૂર્ણ કરી અથર્વવેદ ભણેલા વિપ્રને; જે બિસ હરે તેણે સ્નાન કરવું.
13.142.77
इष्टमेतद्द्विजातीनां योऽयं ते शपथः कृतः ।
त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनःसख ॥ १३.१४२.७७ ॥
દ્વિજોને આ ઇષ્ટ છે, જે તેં શપથ લીધા; હે શુનઃસખા, તેં અમારા સૌની સામે બિસચોરી કરી.
13.142.78
न्यस्तमद्यं न पश्यद्भिर्यदुक्तं कृतकर्मभिः ।
सत्यमेतन्न मिथ्यैतद्बिसस्तैन्यं कृतं मया ॥ १३.१४२.७८ ॥
આજે રાખેલી વસ્તુ ન જોનારા કર્મકર્તાઓએ કહ્યું તે સત્ય છે, અસત્ય નથી; બિસચોરી મેં કરી છે.
13.142.79
मया ह्यन्तर्हितानीह बिसानीमानि पश्यत ।
परीक्षार्थं भगवतां कृतमेवं मयाऽनघाः ॥ १३.१४२.७९ ॥
મેં અહીં કમળના દાંડા સંતાડ્યા છે, જુઓ. હે નિષ્પાપ પૂજ્યો, તમારી પરીક્ષા માટે મેં આ રીતે કર્યું છે.
13.142.80
रक्षणार्थं च सर्वेषां भवतामहमागतः ।
यातुधानी ह्यतिक्रूरा कृत्यैषा वो वधैषिणी ॥ १३.१४२.८० ॥
તમારા સૌના રક્ષણ માટે જ હું આવ્યો છું. આ અતિક્રૂર યાતુધાની, કૃત્યા, તમારો વધ ઇચ્છે છે.
13.142.81
वृषादर्भिप्रयुक्तैषा निहता मे तपोधनाः ।
दुष्टा हिंस्यादियं पापा युष्मान्प्रत्यग्निसम्भवा ॥ १३.१४२.८१ ॥
વૃષદર્ભીએ મોકલેલી આ દુષ્ટ, પાપી, અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયેલી, તમને હાનિ પહોંચાડત; મેં તેને હણી છે, હે તપોધનો.
13.142.82
तस्मादस्म्यागतो विप्रा वासवं मां निबोधत ।
अलोभादक्षया लोकाः प्राप्ता वः सार्वकामिकाः।
उत्तिष्ठध्वमितः क्षिप्रं तानवाप्नुत वै द्विजाः ॥ १३.१४२.८२ ॥
તેથી હું અહીં આવ્યો છું; હે બ્રાહ્મણો, મને વાસવ (ઇન્દ્ર) તરીકે જાણો. લોભરહિતતાથી તમે સર્વકામ આપનારા અક્ષય લોકો પ્રાપ્ત કર્યા છે. હે દ્વિજો, અહીંથી શીઘ્ર ઊઠો અને ખરેખર તે મેળવો.
13.142.83
ततो महर्षयः प्रीतास्तथेत्युक्त्वा पुरन्दरम् ।
सहैव त्रिदशेन्द्रेण सर्वे जग्मुस्त्रिविष्टपम् ॥ १३.१४२.८३ ॥
ત્યારે મહર્ષિઓ પ્રસન્ન થયા અને 'તથાસ્તુ' કહીને પુરંદરને કહ્યું, અને ત્રિદશેન્દ્ર સાથે સૌ સ્વર્ગે ગયા.
13.142.84
एवमेते महात्मानो योगैर्बहुविधैरपि ।
क्षुधा परमया युक्ताश्छन्द्यमाना महात्मभिः।
नैव लोभं तदा यक्रुस्ततः स्वर्गमवाप्नुवन् ॥ १३.१४२.८४ ॥
આ રીતે આ મહાત્માઓ, અનેક પ્રકારના ઉપાયોથી, અતિ ભૂખથી પીડિત હોવા છતાં, મહાત્માઓ દ્વારા લલચાવાતા હોવા છતાં, ત્યારે લોભ કર્યો નહીં; તેથી તેમણે સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યું.
13.142.85
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु नरो लोभं विवर्जयेत् ।
एष धर्मः परो राजंस्तस्माल्लोभं विवर्जयेत् ॥ १३.१४२.८५ ॥
તેથી માણસે સર્વ અવસ્થાઓમાં લોભનો ત્યાગ કરવો. હે રાજન, આ જ પરમ ધર્મ છે; તેથી લોભનો ત્યાગ કરવો.
13.142.86
इदं नरः सुचरितं समवायेषु कीर्तयन् ।
अर्थभागी च भवति न च दुर्गाण्यवाप्नुते ॥ १३.१४२.८६ ॥
સભાઓમાં આ સદાચારનું કીર્તન કરનાર માણસ ફળનો ભાગીદાર બને છે અને તેને દુઃખો પ્રાપ્ત થતાં નથી.
13.142.87
प्रीयन्ते पितरश्चास्य ऋषयो देवतास्तथा ।
यशोधर्मार्थभागी च भवति प्रेत्य मानवः ॥ १३.१४२.८७ ॥
તેના પિતૃઓ, ઋષિઓ અને દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે; અને મૃત્યુ પછી માણસ યશ, ધર્મ અને અર્થનો ભાગીદાર બને છે.