മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.142.1
अथात्रिप्रमुखा राजन्वने तस्मिन्महर्षयः ।
व्यचरन्भक्षयन्तो वै मूलानि च फलानि च ॥ १३.१४२.१ ॥
രാജാവേ, അത്രിയെ മുൻനിർത്തിയ മഹർഷിമാർ ആ കാട്ടിൽ കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു.
13.142.2
अथापश्यन्सुपीनांसपाणिपादमुखोदरम् ।
परिव्रजन्तं स्थूलाङ्गं परिव्राजं शुनस्सखम् ॥ १३.१४२.२ ॥
അപ്പോൾ അവർ പുഷ്ടമായ തോളുകളും കൈകാലുകളും മുഖവും വയറുമുള്ള, തടിച്ച അവയവങ്ങളുള്ള, നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്തായ ഒരു പരിവ്രാജകനെ കണ്ടു.
13.142.3
अरुन्धती तु तं दृष्ट्वा सर्वाङ्गोपचितं शुभम् ।
भवितारो भवन्तो वै नैवमित्यब्रवीदृषीन् ॥ १३.१४२.३ ॥
എന്നാൽ അരുന്ധതി അവനെ സർവാംഗം പുഷ്ടനും ശുഭനുമായി കണ്ടിട്ട് ഋഷിമാരോട് പറഞ്ഞു, "നിങ്ങൾ അങ്ങനെയാകില്ല."
13.142.4
नैतस्येह यथाऽस्माकमग्निहोत्रमनिर्हुतम् ।
सायं प्रातश्च होतव्यं तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.४ ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ അഗ്നിഹോത്രമില്ല; സായംസന്ധ്യയിലും പ്രഭാതത്തിലും അതു ചെയ്യേണ്ടതുമില്ല. അതിനാൽ ഈ നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്ത് തടിച്ചിരിക്കുന്നു.
13.142.5
नैतस्येह यथाऽस्माकं क्षुधया वीर्यमाहतम् ।
कृच्छ्राधीतं प्रनष्टं च तेन पीवाञ्छुनस्सखः ॥ १३.१४२.५ ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ വിശപ്പിനാൽ ശക്തി നശിക്കുന്നില്ല; കഷ്ടപ്പെട്ടു പഠിച്ചതും നശിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ഈ നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്ത് തടിച്ചിരിക്കുന്നു.
13.142.6
नैतस्येह यथाऽस्माकं शश्वच्छास्त्रकृतो ज्वरः ।
अलसः क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.६ ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ ശാസ്ത്രപഠനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന നിരന്തര ജ്വരമില്ല. ഇവൻ അലസനും വിശപ്പിൽ മാത്രം താൽപര്യമുള്ള മൂഢനുമാണ്. അതിനാൽ ഈ നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്ത് തടിച്ചിരിക്കുന്നു.
13.142.7
नैतस्येह यथाऽस्माकं भक्तमिन्धनमेव च ।
सञ्चित्यं वार्षिकं चित्ते तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.७ ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ ഭക്ഷണവും ഇന്ധനവുമില്ല, വാർഷിക സംഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയുമില്ല; അതിനാൽ ഇവൻ തടിച്ച നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്താണ്.
13.142.8
नैतस्येह यथाऽस्माकं चत्वारश्च सहोदराः ।
देहिदेहीति भिक्षन्ति तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.८ ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ "തരൂ, തരൂ" എന്ന് യാചിക്കുന്ന നാല് സഹോദരന്മാരില്ല; അതിനാൽ ഇവൻ തടിച്ച നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്താണ്.
13.142.9
नैतस्येह यथाऽस्माकं ब्रह्मबन्धोरचेतसः ।
शोको भार्यापवादेन तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.९ ॥
ഇവിടെ ഈ വിവേകശൂന്യനായ ബ്രാഹ്മണബന്ധുവിന് നമ്മെപ്പോലെ ഭാര്യയുടെ അപവാദത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖമില്ല; അതിനാൽ ഇവൻ തടിച്ച നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്താണ്.
13.142.10
नैतस्येह यथाऽस्माकं त्रिकौशेयं च राङ्कवम् ।
एकैकं वै त्रिवर्षीयं तेन पीवाञ्शुनस्सखः ॥ १३.१४२.१० ॥
ഇവിടെ ഇവന് നമ്മെപ്പോലെ മൂന്ന് പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളും, മൂന്ന് വർഷം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന രുരുമാനിന്റെ തോൽവിരിയും ഇല്ല; അതിനാൽ ഇവൻ തടിച്ച നായ്ക്കളുടെ സുഹൃത്താണ്.
13.142.11
अथ दृष्ट्वा परिव्राट् स तान्महर्षीञ्शुनस्सखः ।
अभिवाद्य यथान्यायं पाणिस्पर्शमथाचरत् ॥ १३.१४२.११ ॥
അപ്പോൾ ആ ശുനസ്സഖനായ പരിവ്രാജകൻ ആ മഹർഷിമാരെ കണ്ട്, നിയമപ്രകാരം അഭിവാദനം ചെയ്ത്, പിന്നെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു.
13.142.12
परिचर्यां वने तां तु क्षुत्प्रतीकारकाङ्क्षिणः ।
अन्योन्येन निवेद्याथ प्रातिष्ठन्त सहैव ते ॥ १३.१४२.१२ ॥
വിശപ്പകറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ വനത്തിലെ ആ സേവയെക്കുറിച്ച് പരസ്പരം അറിയിച്ച്, പിന്നെ ഒരുമിച്ചു പുറപ്പെട്ടു.
13.142.13
एकनिश्चयकार्याश्च व्यचरन्त वनानि ते ।
आददानाः समुद्धृत्य मूलानि च फलानि च ॥ १३.१४२.१३ ॥
ഒരേ തീരുമാനവും ഒരേ ലക്ഷ്യവുമുള്ളവരായി അവർ കാടുകളിൽ അലഞ്ഞു; വേരുകളും പഴങ്ങളും കുഴിച്ചെടുത്തു.
13.142.14
कदाचिद्विचरन्तस्ते वृक्षैरविरलैर्वृताम् ।
शुचिपूर्णप्रसन्नोदां ददृशुः पद्मिनीं शुभाम् ॥ १३.१४२.१४ ॥
ഒരിക്കൽ അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ ഇടതൂർന്ന വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും ശുദ്ധവും തെളിഞ്ഞതുമായ ജലം നിറഞ്ഞതുമായ മനോഹരമായ താമരക്കുളം അവർ കണ്ടു.
13.142.15
बालादित्यवपुःप्रख्यैः पुष्करैरुपशोभिताम् ।
वैडूर्यवर्णसदृशैः पद्मपत्रैरथावृताम् ॥ १३.१४२.१५ ॥
ഉദിച്ചുയരുന്ന സൂര്യന്റെ ശരീരകാന്തിയുള്ള താമരകളാൽ അലംകൃതവും വൈഡൂര്യവർണ്ണമുള്ള താമരയിലകളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായ അത്.
13.142.16
नानाविधैश्च विहगैर्जलप्रवरसेविभिः ।
एकद्वारामनादेयां सूपतीर्थामकर्दमाम् ॥ १३.१४२.१६ ॥
പലവിധ പക്ഷികൾ ശ്രേഷ്ഠജലം സേവിക്കുന്നതും; ഒരേ ഒരു കവാടമുള്ളതും, എടുക്കാൻ പാടില്ലാത്തതും, നല്ല കടവുകളുള്ളതും, ചെളിയില്ലാത്തതുമായ.
13.142.17
वृषादर्भिप्रयुक्ता तु कृत्या विकृतदर्शना ।
यातुधानीति विख्याता पद्मिनीं तामरक्षत ॥ १३.१४२.१७ ॥
വൃഷനും ദർഭിയും പ്രയോഗിച്ച, വികൃതരൂപമുള്ള കൃത്യ, യാതുധാനി എന്ന് പ്രസിദ്ധയായവൾ ആ താമരക്കുളത്തെ കാത്തു.
13.142.18
शुनस्सखसहायास्तु बिसार्थं ते महर्षयः ।
पद्मिनीमभिजग्मुस्ते सर्वे कृत्याभिरक्षिताम् ॥ १३.१४२.१८ ॥
നായ്ക്കളെ കൂട്ടുകാരും സഹായികളുമാക്കിയ ആ മഹർഷിമാരെല്ലാം താമരത്തണ്ടിനായി, കൃത്യയാൽ കാക്കപ്പെട്ട ആ താമരക്കുളത്തിലേക്ക് പോയി.
13.142.19
ततस्ते यातुधानीं तां दृष्ट्वा विकृतदर्शनाम् ।
स्थितां कमलिनीतीरे कृत्यामूचुर्महर्षयः ॥ १३.१४२.१९ ॥
അപ്പോൾ ആ മഹർഷിമാർ കമലിനിയുടെ തീരത്ത് നിൽക്കുന്ന, വികൃത രൂപമുള്ള ആ യാതുധാനിയെ കണ്ട്, കൃത്യയോട് പറഞ്ഞു.
13.142.20
एका तिष्ठसि का च त्वं कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ।
पद्मिनीतीरमाश्रित्य ब्रूहि त्वं किं चिकीर्षसि ॥ १३.१४२.२० ॥
നീ ഒറ്റയ്ക്ക് എന്തിന് നിൽക്കുന്നു? നീ ആരാണ്, ആർക്കുവേണ്ടി, എന്ത് ലക്ഷ്യത്തോടെ കമലിനിയുടെ തീരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? പറയൂ, നീ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു?
13.142.21
याऽस्मि काऽस्म्यनुयोगो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
आरक्षिणीं मा पद्मिन्या वित्त सर्वे तपोधनाः ॥ १३.१४२.२१ ॥
ഞാൻ ആരായാലും, എന്നോട് ഒരു തരത്തിലും ചോദ്യം ചെയ്യരുത്. തപോധനരേ, ഞാൻ കമലിനിയുടെ കാവൽക്കാരിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.
13.142.22
सर्व एव क्षुधार्ताः स्म न चान्यत्किंचिदस्ति नः ।
भवत्याः सम्मते सर्वे गृह्णीयाम बिसान्युत ॥ १३.१४२.२२ ॥
ഞങ്ങളെല്ലാവരും വിശപ്പുകൊണ്ട് വലയുകയാണ്; ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊന്നും ഇല്ല. നിങ്ങളുടെ അനുവാദത്തോടെ ഞങ്ങളെല്ലാവരും താമരത്തണ്ടുകൾ എടുക്കട്ടെ.
13.142.23
समयेन बिसानीतो गृह्णीध्वं कामकारतः ।
एकैको नाम मे प्रोक्त्वा ततो गृह्णीत माचिरम् ॥ १३.१४२.२३ ॥
ഉടമ്പടി പ്രകാരം ഇവിടെനിന്ന് നിങ്ങളുടെ ഇഷ്ടം പോലെ താമരത്തണ്ടുകൾ എടുക്കുക. ഓരോരുത്തരും എന്റെ പേര് പറഞ്ഞിട്ട് പിന്നെ എടുക്കുക; താമസിക്കരുത്.
13.142.24
विज्ञाय यातुधानीं तां कृत्यमृषिवधैषिणीम् ।
अत्रिः क्षुधा परीतात्मा ततो वचनमब्रवीत् ॥ १३.१४२.२४ ॥
ഋഷിമാരെ വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ യാതുധാനിയായ കൃത്യയെ മനസ്സിലാക്കിയ അത്രി, വിശപ്പുകൊണ്ട് വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.142.25
अरात्त्रिरत्त्रिः सा रात्रिर्यां नाधीते त्रिरद्य वै ।
अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने ॥ १३.१४२.२५ ॥
അരാത്ത്രി, അത്രി (ഇന്ന് മൂന്നു തവണ ചൊല്ലാത്ത രാത്രി). ശോഭനേ, എന്റെ പേര് ഇതാണെന്നറിയുക — അരാത്രി, അത്രി.
13.142.26
यथोदाहृतमेतत्ते त्वया नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.२६ ॥
മഹാദ്യുതേ, നീ പറഞ്ഞ ഈ നാമം മനസ്സിൽ ധരിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. പോവുക, പദ്മിനിയിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.27
वसिष्ठोऽस्मि वरिष्ठोऽस्मि वसे वासगृहेष्वपि ।
वरिष्ठत्वाच्च वासाच्च वसिष्ठ इति विद्दि माम् ॥ १३.१४२.२७ ॥
ഞാൻ വസിഷ്ഠനാണ്, ശ്രേഷ്ഠനാണ്; വാസഗൃഹങ്ങളിലും ഞാൻ വസിക്കുന്നു. ശ്രേഷ്ഠത്വം കൊണ്ടും വാസം കൊണ്ടും എന്നെ വസിഷ്ഠൻ എന്നറിയുക.
13.142.28
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.२८ ॥
നിന്റെ ഈ നാമം — ബുദ്ധിമുട്ടി ഉച്ചരിക്കേണ്ട അക്ഷരങ്ങളുള്ള, നിരുക്തപ്രകാരമുള്ള നാമം — ധരിക്കാൻ സാധ്യമല്ല. പോവുക, പദ്മിനിയിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.29
कुलंकुलं च कुवमः कुवमः कश्यपो द्विजः ।
काश्यः काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय ॥ १३.१४२.२९ ॥
കുലംകുലം, കുവമഃ, കുവമഃ — ദ്വിജനായ കശ്യപൻ. കാശംപോലെയിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇതാണ് എന്റെ നാമം; ഇതു ധരിക്കുക.
13.142.30
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३० ॥
മഹാദ്യുതേ, എന്നിൽ നീ പറഞ്ഞ ഈ നാമം മനസ്സിൽ ധരിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. പോവുക, പദ്മിനിയിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.31
भरेऽसुतान्भरे पोष्यान्भरे देवान्भरे द्विजान् ।
भरे भार्यामहं व्याजाद्भरद्वाजोऽस्मि शोभने ॥ १३.१४२.३१ ॥
ഞാൻ മക്കളെ പുലർത്തുന്നു, പോഷ്യരെ പുലർത്തുന്നു, ദേവന്മാരെ പുലർത്തുന്നു, ദ്വിജന്മാരെ പുലർത്തുന്നു, ഭാര്യയെ പുലർത്തുന്നു; ഹേ ശോഭനേ, ഞാൻ ഭരദ്വാജനാണ്.
13.142.32
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३२ ॥
നിന്റെ ഈ പേര് വ്യുത്പത്തിപ്രകാരമുള്ളതാണ്; അതിന്റെ ഓരോ അക്ഷരവും ദുഃഖത്തോടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടതാണ്; ഇത് ധരിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, പത്മിനിയിൽ ഇറങ്ങൂ.
13.142.33
गोदमो दमतोऽधूमोऽदमस्ते समदर्शनात् ।
विद्धि मां गोतमं कृत्ये यातुधानि निबोध मां ॥ १३.१४२.३३ ॥
ഗോദമൻ — അടക്കുന്നതിനാലും പുകയില്ലാത്തവനായതിനാലും നിന്നെ സമദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നതിനാലും; എന്നെ ഗൗതമനായി അറിയുക; ഹേ കൃത്യേ, ഹേ യാതുധാനീ, എന്നെ മനസ്സിലാക്കുക.
13.142.34
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३४ ॥
നീ എന്നിൽ പറഞ്ഞ ഈ പേര്, ഹേ മഹാമുനേ, ധരിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, പത്മിനിയിൽ ഇറങ്ങൂ.
13.142.35
विश्वेदेवाश्च मे मित्रं मित्रमस्मि गवां तथा ।
विश्वामित्र इति ख्यातं यातुधानि निबोध मां ॥ १३.१४२.३५ ॥
വിശ്വദേവന്മാർ എന്റെ മിത്രങ്ങളാണ്; പശുക്കൾക്കും ഞാൻ മിത്രമാണ്; വിശ്വാമിത്രൻ എന്ന് പ്രസിദ്ധനായ എന്നെ, ഹേ യാതുധാനീ, അറിയുക.
13.142.36
नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३६ ॥
നിന്റെ ഈ പേര് വ്യുത്പത്തിപ്രകാരമുള്ളതാണ്; അതിന്റെ ഓരോ അക്ഷരവും ദുഃഖത്തോടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടതാണ്; ഇത് ധരിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, പത്മിനിയിൽ ഇറങ്ങൂ.
13.142.37
जाजमद्यजजानेऽहं जिजाहीह जिजायिषि ।
जमदग्निरिति ख्यातं ततो मां विद्धि शोभने ॥ १३.१४२.३७ ॥
ഞാൻ ജാജ, മദ്യജ, ജാജാനേഽഹം, ജിജാഹീഹ, ജിജായിഷി ആകുന്നു. 'ജമദഗ്നി' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്; അതുകൊണ്ട് എന്നെ അറിയുക, ഹേ ശോഭനേ.
13.142.38
यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.३८ ॥
ഹേ മഹാമുനേ, നീ എന്നെക്കുറിച്ച് ഈ പേര് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇത് സഹിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, താമരക്കുളത്തിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.39
धरान्धरित्रीं वसुधां भर्तुस्तिष्ठाम्यनन्तरम् ।
मनोऽनुरुन्धती भर्तुरिति मां विद्ध्यरुन्धतीम् ॥ १३.१४२.३९ ॥
ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്നവൾ, വസുധ. ഭർത്താവിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ നിൽക്കുന്നു. ഭർത്താവിന്റെ മനസ്സിനെ പിന്തുടരുന്നവൾ (അനുരുന്ധതി) — ഇങ്ങനെ എന്നെ അരുന്ധതി എന്ന് അറിയുക.
13.142.40
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४० ॥
ഇത് നിന്റെ നൈരുക്ത നാമമാണ്, ദുഃഖത്തോടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട അക്ഷരങ്ങളുള്ളത്. ഇത് സഹിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, താമരക്കുളത്തിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.41
वक्त्रैकदेशे गण्डेति धातुमेतं प्रचक्षते ।
तेनोन्नतेन गण्डेति विद्धि माऽनलसम्भवे ॥ १३.१४२.४१ ॥
മുഖത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തെ 'ഗണ്ഡ' എന്ന ധാതു എന്ന് പറയുന്നു. ആ ഉയർന്ന ഭാഗത്താൽ എന്നെ 'ഗണ്ഡ' എന്ന് അറിയുക, ഹേ അനലസംഭവേ.
13.142.42
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४२ ॥
ഇത് നിന്റെ നൈരുക്ത നാമമാണ്, ദുഃഖത്തോടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട അക്ഷരങ്ങളുള്ളത്. ഇത് സഹിക്കാനാവില്ല. പോകൂ, താമരക്കുളത്തിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.43
पशून्यञ्जामि दृष्ट्वाऽहं पशूनां च सदा सखा ।
गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे ॥ १३.१४२.४३ ॥
മൃഗങ്ങളെ കണ്ട് ഞാൻ എപ്പോഴും അവയുടെ സുഹൃത്തായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു. അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച എന്നെ ഗൗണനാമത്താൽ പശുസഖൻ എന്ന് അറിയുക.
13.142.44
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम् ॥ १३.१४२.४४ ॥
നിന്റെ ഈ നാമനിരുക്തം, ദുഃഖത്തിൽ ഉച്ചരിച്ച അക്ഷരങ്ങളാൽ ഉള്ളതാണ്; ഇത് ധരിക്കാൻ കഴിയില്ല. പോയി പദ്മിനിയിൽ ഇറങ്ങുക.
13.142.45
एभिरुक्तं यथा नाम नाहं वक्तुमिहोत्सहे ।
शुनःसखसखायं मां यातुधान्युपधारय ॥ १३.१४२.४५ ॥
ഇവർ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ഇവിടെ പേര് പറയാൻ ധൈര്യപ്പെടുന്നില്ല. യാതുധാനീ, എന്നെ ശുനഃസഖന്റെ സഖാവായി മനസ്സിലാക്കുക.
13.142.46
नाम न व्यक्तमुक्तं वै वाक्यं संदिग्धया गिरा ।
तस्मात्सकृदिदानीं त्वं ब्रूहि यन्नाम ते द्विज ॥ १३.१४२.४६ ॥
പേര് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞില്ല; വാക്യം സംശയകരമായ വാക്കുകളാൽ പറഞ്ഞു. അതിനാൽ ദ്വിജാ, ഇപ്പോൾ ഒരിക്കൽ നിന്റെ പേര് പറയുക.
13.142.47
सकृदुक्तं मया नाम न गृहीतं त्वया यदि ।
तस्मात्त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति माचिरम् ॥ १३.१४२.४७ ॥
ഞാൻ പേര് ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞു; നീ അത് ഗ്രഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ത്രിദണ്ഡത്താൽ അടിക്കപ്പെട്ട് ഭസ്മമായി പോകുക; താമസിക്കരുത്.
13.142.48
सा ब्रह्मदण्डकल्पेन तेन मूर्ध्नि हता तदा ।
कृत्या पपात मेदिन्यां भस्म साच जगाम ह ॥ १३.१४२.४८ ॥
അപ്പോൾ അവൾ ബ്രഹ്മദണ്ഡത്തിന് സമാനമായ ആ ദണ്ഡത്താൽ തലയിൽ അടിക്കപ്പെട്ടു; കൃത്യ ഭൂമിയിൽ വീണു, അവളും ഭസ്മമായി പോയി.
13.142.49
शुनःसखश्च हत्वा तां यातुधानीं महाबलाम् ।
भुवि त्रिदण्डं विष्टभ्य शाद्वले समुपाविशत् ॥ १३.१४२.४९ ॥
ശുനഃസഖൻ ആ മഹാബലയായ യാതുധാനിയെ വധിച്ച ശേഷം, നിലത്ത് ത്രിദണ്ഡം ഊന്നി, പുൽത്തകിടിയിൽ ഇരുന്നു.
13.142.50
ततस्ते मुनयः सर्वेः पुष्कराणि बिसानि च ।
यथाकाममुपादाय समुत्तस्थुर्मुदाऽन्विताः ॥ १३.१४२.५० ॥
അപ്പോൾ ആ മുനിമാരെല്ലാം തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം താമരകളും താമരത്തണ്ടുകളും എടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
13.142.51
श्रमेण महता युक्तास्ते बिसानि कलापशः ।
तीरे निक्षिप्य पद्मिन्यास्तर्पणं चक्रुरम्भसा ॥ १३.१४२.५१ ॥
വലിയ ക്ഷീണത്തോടെ അവർ താമരത്തണ്ടുകളുടെ കെട്ടുകൾ കുളക്കരയിൽ വെച്ച്, വെള്ളംകൊണ്ട് തർപ്പണം ചെയ്തു.
13.142.52
अथोत्थाय जलात्तस्मात्सर्वे ते समुपागमन् ।
नापश्यंश्चापि ते तानि बिसानि पुरुषर्षभाः ॥ १३.१४२.५२ ॥
അപ്പോൾ അവരെല്ലാം ആ വെള്ളത്തിൽനിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ആ താമരത്തണ്ടുകൾ അവർ കണ്ടില്ല.
13.142.53
केन क्षुधाभिभूतानामस्माकं पापकर्मणाम् ।
नृशंसेनापनीतानि बिसान्याहारकाङ्क्षिणाम् ॥ १३.१४२.५३ ॥
വിശപ്പുകൊണ്ട് വലഞ്ഞ, ആഹാരം ആഗ്രഹിച്ച ഞങ്ങൾ പാപികളുടെ താമരത്തണ്ടുകൾ ഏത് ക്രൂരൻ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി?
13.142.54
ते शङ्कमानास्त्वन्योन्यं पप्रच्छुर्द्विजसत्तमाः ।
त ऊचुः शपथं सर्वे कुर्म इत्यरिकर्शन ॥ १३.१४२.५४ ॥
ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരസ്പരം സംശയിച്ച് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അവരെല്ലാം, 'ഞങ്ങൾ ശപഥം ചെയ്യുന്നു' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഓ ശത്രുനിഗ്രഹിയേ.
13.142.55
त उक्त्वा बाढमित्येव सर्व एव तदा समम् ।
क्षुधार्ताः सुपरिश्रान्ताः शपथायोपचक्रमुः ॥ १३.१४२.५५ ॥
അവർ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച്, വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതരും അത്യന്തം ക്ഷീണിതരുമായി, സത്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
13.142.56
स गां स्पृशतु पादेन सूर्यं च प्रतिमेहतु ।
अध्यायेष्वधीयीत बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५६ ॥
താമരത്തണ്ടു മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ പശുവിനെ കാലുകൊണ്ടു തൊടട്ടെ, സൂര്യനു നേരെ മൂത്രമൊഴിക്കട്ടെ, നിശ്ചിത പഠനകാലങ്ങളിൽ പഠിക്കട്ടെ.
13.142.57
अनध्याये पठेल्लोके शुनः स परिकर्षतु ।
परिव्राट् कामवृत्तिस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५७ ॥
താമരത്തണ്ടു മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ അനധ്യായദിനത്തിൽ ലോകത്തിൽ പഠിക്കട്ടെ, നായയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകട്ടെ; ആഗ്രഹാനുസാരം ജീവിക്കുന്ന സന്യാസിയും അതുപോലെ ചെയ്യട്ടെ.
13.142.58
शरणागतं हन्तु मित्रं स्वसुतां चोपजीवतु ।
अर्थान्काङ्क्षतु कीनाशाद्बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५८ ॥
താമരത്തണ്ടു മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ശരണം തേടിയെത്തിയവനെ കൊല്ലട്ടെ, സുഹൃത്തിനെ കൊല്ലട്ടെ, സ്വന്തം മകളുടെ സമ്പാദ്യത്തിൽ ജീവിക്കട്ടെ, പിശുക്കനിൽനിന്ന് ധനം ആഗ്രഹിക്കട്ടെ.
13.142.59
विष्णुं ब्रह्मण्यदेवेशं देवदेवं जगद्गुरुम् ।
आधातारं विधातारं सन्धातारं जगद्गुरुम्।
विहाय स भजत्वन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.५९ ॥
താമരത്തണ്ടു മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണപ്രിയനായ ദേവേശനും ദേവദേവനും ജഗദ്ഗുരുവുമായ വിഷ്ണുവിനെ വിട്ട്, താങ്ങുന്നവനും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും യോജിപ്പിക്കുന്നവനുമായ ജഗദ്ഗുരുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളെ ഭജിക്കട്ടെ.
13.142.60
सर्वत्र सर्वं लपतु न्यासलोपं करोतु च ।
कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६० ॥
താമരത്തണ്ടു മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലാം വാചാലമായി പറയട്ടെ, ന്യാസലോപം (വിശ്വാസലംഘനം) ചെയ്യട്ടെ, കൂടസാക്ഷിത്വം (കള്ളസാക്ഷി നിൽക്കൽ) സ്വീകരിക്കട്ടെ.
13.142.61
वृथा मांसाशनश्चास्तु वृथा दानं करोतु च ।
यातु स्त्रियं दिवा चैव बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६१ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ വെറുതെ മാംസം ഭക്ഷിക്കട്ടെ, വെറുതെ ദാനം ചെയ്യട്ടെ, പകൽ സ്ത്രീയുടെ അടുത്ത് പോകട്ടെ.
13.142.62
नृशंसस्त्यक्तधर्माऽस्तु स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
ब्राह्मणं चापि जयतां बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६२ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ സ്ത്രീകളോടും ബന്ധുക്കളോടും പശുക്കളോടും ക്രൂരനും ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവനും ആകട്ടെ; ബ്രാഹ്മണനെയും ജയിക്കട്ടെ.
13.142.63
उपाध्यायमधः कृत्वा ऋचोऽध्येतु यजूंषि च ।
जुहोतु च स कक्षाग्नौ बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६३ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ഗുരുവിനെ താഴ്ത്തി ഋക്കുകളും യജുസ്സുകളും ഓതട്ടെ; പുല്ലഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യട്ടെ.
13.142.64
पुरीषमुत्सृजत्वप्सु हन्तु गां चैव द्रुह्यत् ।
अनृतौ मैथुनं यातु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६४ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ വെള്ളത്തിൽ മലമൂത്രവിസർജ്ജനം ചെയ്യട്ടെ, പശുവിനെ കൊല്ലട്ടെ, ഉപദ്രവിക്കട്ടെ, ഋതുവല്ലാത്ത കാലത്ത് സംഭോഗം ചെയ്യട്ടെ.
13.142.65
द्वेष्यो भार्योपजीवी स्याद्दुरबन्धुश्च वैरवान् ।
अन्योन्यस्यातिथिश्चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६५ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ വെറുക്കപ്പെടട്ടെ, ഭാര്യയുടെ വരുമാനത്തിൽ ജീവിക്കട്ടെ, ദുർബന്ധുവും ശത്രുവും ആകട്ടെ, പരസ്പരം അതിഥിയാകട്ടെ.
13.142.66
अधीत्य वेदांस्त्यजतु त्रीनग्नीनपविध्यतु ।
विक्रीणातु तथा सोमं बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६६ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ വേദങ്ങൾ പഠിച്ച ശേഷം അവ ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ, മൂന്ന് അഗ്നികളെ തള്ളിക്കളയട്ടെ, സോമം വിൽക്കട്ടെ.
13.142.67
उदपानोदके ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः ।
तस्य सालोक्यतां यातु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६७ ॥
കിണറും വെള്ളവുമുള്ള ഗ്രാമത്തിൽ ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവായ ബ്രാഹ്മണൻ, താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ നേടുന്ന ലോകം നേടട്ടെ.
13.142.68
जीवतो वै गुरून्भृत्यान्भरन्त्वस्य परे जनाः ।
दरिद्रो बहुपुत्रः स्याद्बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६८ ॥
അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ അവന്റെ മുതിർന്നവരെയും ഭൃത്യരെയും മറ്റുള്ളവർ പോറ്റട്ടെ; താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ദരിദ്രനും ധാരാളം പുത്രന്മാരുള്ളവനുമാകട്ടെ.
13.142.69
अशुचिर्ब्रह्मकूटोऽस्तु मिथ्या चैवाप्यहङ्कृतः ।
कर्षको मत्सरी चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.६९ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ അശുദ്ധനും കപടബ്രാഹ്മണനും വ്യാജമായി അഹങ്കരിക്കുന്നവനും കർഷകനും അസൂയാലുവും ആകട്ടെ.
13.142.70
हर्षं करोतु भृतको राज्ञश्वास्तु पुरोहितः ।
अयाज्यस्य भवेदृत्विक् बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.७० ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ കൂലിക്കാരനായി സന്തോഷം നൽകട്ടെ; രാജാവിന്റെ പുരോഹിതനും, യജിക്കരുതാത്തവന്റെ ഋത്വിക്കുമാകട്ടെ.
13.142.71
नित्यं परिभवेच्छ्वश्रूं भर्तुर्भवतु दुर्मनाः ।
एका स्वादु समश्नातु बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७१ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്ന സ്ത്രീ എപ്പോഴും തന്റെ അമ്മായിയമ്മയെ അവമതിക്കട്ടെ; ഭർത്താവിനോട് മനസ്സ് വെറുപ്പുള്ളവളാകട്ടെ; ഒറ്റയ്ക്ക് രുചികരമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കട്ടെ.
13.142.72
ज्ञातीनां गृहमध्यस्था सक्तूनत्तु दिनक्षये ।
अभोग्या वीरसूरस्तु बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७२ ॥
താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്ന സ്ത്രീ ബന്ധുക്കളുടെ നടുവിൽ വീട്ടിൽ താമസിച്ച് ദിവസാവസാനം സത്തു മാത്രം തിന്നട്ടെ; ഭോഗത്തിന് അയോഗ്യയും വീരപുത്രന്മാരെ പ്രസവിക്കാത്തവളുമാകട്ടെ.
13.142.73
अनृतं भाषतु सदा बन्धुभिश्च विरुध्यतु ।
ददातु कन्यां शुल्केन बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७३ ॥
എപ്പോഴും കള്ളം പറഞ്ഞ്, ബന്ധുക്കളോട് വിരോധിച്ച്, ശുൽകം വാങ്ങി മകളെ കൊടുത്ത്, താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്ന സ്ത്രീ.
13.142.74
साधयित्वा स्वयं प्राशेद्दास्ये जीर्यतु चैव ह ।
विकर्मणा प्रमीयेत बिसस्तैन्यं करोति या ॥ १३.१४२.७४ ॥
സ്വയം പാകം ചെയ്ത് ഭക്ഷിക്കുന്നവൾ, ദാസിയായി വൃദ്ധയാകുന്നവൾ, ദുഷ്കർമ്മത്താൽ മരിക്കുന്നവൾ, താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്ന സ്ത്രീ.
13.142.75
दास एव प्रजायेतामप्रसूतिरकिञ्चन ।
दैवतेष्वनमस्कारो बिसस्तैन्यं करोति यः ॥ १३.१४२.७५ ॥
അടിമയായി ജനിക്കുന്നവൻ, സന്താനമില്ലാത്തവൻ, ദരിദ്രൻ, ദേവന്മാരെ നമസ്കരിക്കാത്തവൻ, താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ.
13.142.76
अध्वर्यवे दुहितरं वा ददातु ।
च्छन्दोगे वाऽऽचरितब्रह्मचर्ये।
आथर्वणं वेदमधीत्य विप्रः ।
स्नायीत वा यो हरते बिसानि ॥ १३.१४२.७६ ॥
അധ്വര്യുവിന് മകളെ കൊടുക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഛാന്ദോഗ്യന്, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മചര്യം പൂർത്തിയാക്കി അഥർവവേദം പഠിച്ച വിപ്രന്; താമരത്തണ്ട് അപഹരിക്കുന്നവൻ സ്നാനം ചെയ്യട്ടെ.
13.142.77
इष्टमेतद्द्विजातीनां योऽयं ते शपथः कृतः ।
त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनःसख ॥ १३.१४२.७७ ॥
ദ്വിജന്മാർക്ക് ഇതിഷ്ടമാണ്; നീ ചെയ്ത ഈ ശപഥം; ഓ ശുനഃസഖാ, നീ ഞങ്ങളെല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിച്ചു.
13.142.78
न्यस्तमद्यं न पश्यद्भिर्यदुक्तं कृतकर्मभिः ।
सत्यमेतन्न मिथ्यैतद्बिसस्तैन्यं कृतं मया ॥ १३.१४२.७८ ॥
ഇന്ന് വെച്ച വസ്തു കാണാത്ത കർമ്മികൾ പറഞ്ഞത് ഇതു സത്യമാണ്, കള്ളമല്ല; താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിച്ചത് ഞാനാണ്.
13.142.79
मया ह्यन्तर्हितानीह बिसानीमानि पश्यत ।
परीक्षार्थं भगवतां कृतमेवं मयाऽनघाः ॥ १३.१४२.७९ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ താമരത്തണ്ടുകൾ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു, നോക്കൂ. പാപരഹിതരേ, നിങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഞാൻ ഇപ്രകാരം ചെയ്തു.
13.142.80
रक्षणार्थं च सर्वेषां भवतामहमागतः ।
यातुधानी ह्यतिक्रूरा कृत्यैषा वो वधैषिणी ॥ १३.१४२.८० ॥
നിങ്ങളെല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കുന്നതിനായാണ് ഞാൻ വന്നത്. അതിക്രൂരയായ ഈ യാതുധാനി, കൃത്യ, നിങ്ങളെ വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.142.81
वृषादर्भिप्रयुक्तैषा निहता मे तपोधनाः ।
दुष्टा हिंस्यादियं पापा युष्मान्प्रत्यग्निसम्भवा ॥ १३.१४२.८१ ॥
വൃഷദർഭി അയച്ച ഈ ദുഷ്ടയും പാപിയും അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളുമായവൾ നിങ്ങളെ ഉപദ്രവിക്കുമായിരുന്നു; ഞാൻ അവളെ വധിച്ചു, തപോധനരേ.
13.142.82
तस्मादस्म्यागतो विप्रा वासवं मां निबोधत ।
अलोभादक्षया लोकाः प्राप्ता वः सार्वकामिकाः।
उत्तिष्ठध्वमितः क्षिप्रं तानवाप्नुत वै द्विजाः ॥ १३.१४२.८२ ॥
അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്; ബ്രാഹ്മണരേ, എന്നെ വാസവനായ (ഇന്ദ്രൻ) അറിയുക. ലോഭമില്ലായ്മയാൽ നിങ്ങൾ സർവകാമങ്ങളും നൽകുന്ന അക്ഷയ ലോകങ്ങൾ നേടിയിരിക്കുന്നു. ദ്വിജരേ, ഇവിടെ നിന്ന് വേഗം എഴുന്നേൽക്കുക; അവ തീർച്ചയായും പ്രാപിക്കുക.
13.142.83
ततो महर्षयः प्रीतास्तथेत्युक्त्वा पुरन्दरम् ।
सहैव त्रिदशेन्द्रेण सर्वे जग्मुस्त्रिविष्टपम् ॥ १३.१४२.८३ ॥
അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ സന്തോഷിച്ച്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പുരന്ദരനോട് പറഞ്ഞു; ത്രിദശേന്ദ്രനോടൊപ്പം എല്ലാവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
13.142.84
एवमेते महात्मानो योगैर्बहुविधैरपि ।
क्षुधा परमया युक्ताश्छन्द्यमाना महात्मभिः।
नैव लोभं तदा यक्रुस्ततः स्वर्गमवाप्नुवन् ॥ १३.१४२.८४ ॥
ഇങ്ങനെ ഈ മഹാത്മാക്കൾ, പല വിധ ഉപായങ്ങളാലും, കഠിനമായ വിശപ്പിൽ പീഡിതരായിരുന്നിട്ടും, മഹാത്മാക്കളാൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, അപ്പോൾ ലോഭം കാട്ടിയില്ല; അതുകൊണ്ട് അവർ സ്വർഗ്ഗം നേടി.
13.142.85
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु नरो लोभं विवर्जयेत् ।
एष धर्मः परो राजंस्तस्माल्लोभं विवर्जयेत् ॥ १३.१४२.८५ ॥
അതിനാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ലോഭം ഉപേക്ഷിക്കണം. രാജാവേ, ഇതാണ് പരമധർമ്മം; അതിനാൽ ലോഭം ഉപേക്ഷിക്കണം.
13.142.86
इदं नरः सुचरितं समवायेषु कीर्तयन् ।
अर्थभागी च भवति न च दुर्गाण्यवाप्नुते ॥ १३.१४२.८६ ॥
സദസ്സുകളിൽ ഈ സദാചാരത്തെ കീർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഫലത്തിന് അവകാശിയാകുന്നു; അവന് ദുരിതങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നില്ല.
13.142.87
प्रीयन्ते पितरश्चास्य ऋषयो देवतास्तथा ।
यशोधर्मार्थभागी च भवति प्रेत्य मानवः ॥ १३.१४२.८७ ॥
അവന്റെ പിതൃക്കളും ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; മരണശേഷം മനുഷ്യൻ യശസ്സ്, ധർമ്മം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ അവകാശിയാകുന്നു.