Mahābhārata · Adhyāya 13.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.144.1
यदिदं श्राद्धकृत्येषु दीयते भरतर्षभ ।
छत्रं चोपानहौ चैव केनैतत्सम्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.१ ॥
Toro de los Bharatas, ¿quién instituyó esta costumbre de dar paraguas y sandalias en los ritos fúnebres ancestrales?
13.144.2
कथं चैतत्समुत्पन्नं किमर्थं चैव दीयते ।
न केवलं श्राद्धकृत्ये पुण्यकेष्वपि दीयते ॥ १३.१४४.२ ॥
¿Cómo surgió esto y con qué fin se da? No solo en el rito ancestral, sino también en ocasiones sagradas.
13.144.3
बहुष्वपि निमित्तेषु पुण्यमाश्रित्य दीयते ।
एतद्विस्तरतो ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १३.१४४.३ ॥
En muchas ocasiones también se da, confiando en el mérito. Oh brahmán, deseo oírlo en detalle y en su verdad.
13.144.4
शृणु राजन्नवहितश्छत्रोपानहविस्तरम् ।
यथैतत्प्रथितं लोके यथा चैतत्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.४ ॥
Escucha con atención, oh rey, el relato completo del paraguas y las sandalias: cómo esto se dio a conocer en el mundo y cómo fue instituido.
13.144.5
यथा चाक्षय्यतां प्राप्तं पुण्यतां च यथागतम् ।
सर्वमेतदशेषेण प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.१४४.५ ॥
Te explicaré por completo todo: cómo esto alcanzó la imperecedera y el mérito, y cómo llegó a ser, oh señor de los hombres.
13.144.6
इतिहासं पुरावृत्तमिदं शृणु नराधिप ।
जमदग्नेश्च संवादं सूर्यस्य च महात्मनः ॥ १३.१४४.६ ॥
Escucha, oh señor de los hombres, esta historia antigua: el diálogo entre el magnánimo Jamadagni y el Sol.
13.144.7
पुरा स भगवान्साक्षाद्धनुषा क्रीडति प्रभो ।
सन्धायसन्धाय शरांश्चिक्षेप किल भार्गवः ॥ १३.१४४.७ ॥
Hace mucho tiempo, aquel bienaventurado señor jugaba en persona con el arco, oh señor; una y otra vez, colocando flechas en la cuerda, el descendiente de Bhṛgu las disparó.
13.144.8
तान्क्षिप्तान्रेणुका सर्वांस्तस्येषून्दीप्ततेजसः ।
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत ॥ १३.१४४.८ ॥
Reṇukā, trayendo de vuelta todas aquellas flechas disparadas por aquel de brillante esplendor, se las devolvía una y otra vez, oh Acyuta.
13.144.9
अथ तेन स शब्देनि ज्यायाश्चैव शरस्य च ।
प्रहृष्टः सम्प्रचिक्षेप सा च प्रत्याजहार तान् ॥ १३.१४४.९ ॥
Entonces, complacido con aquel sonido, el de la cuerda del arco y de la flecha, disparó de nuevo; y ella los recogió.
13.144.10
ततो मध्याह्नमारूढे ज्येष्ठामूले दिवाकरे ।
स सायकान्द्विजो मुक्त्वा रेणुकामिदमब्रवीत् ॥ १३.१४४.१० ॥
Entonces, cuando llegó el mediodía y el sol estaba en el asterismo Jyeṣṭhā-Mūla, el nacido dos veces, tras disparar sus flechas, habló estas palabras a Reṇukā.
13.144.11
गच्छानय विशालाक्षि शरानेतान्धनुश्च्युतान् ।
यावदेतान्पुनः सुभ्रु क्षिपामीति जनाधिप ॥ १३.१४४.११ ॥
Ve y trae estas flechas disparadas del arco, oh de amplios ojos, hasta que yo las dispare de nuevo, oh señor de los hombres.
13.144.12
सा गच्छन्त्यन्तरा छायां वृक्षमाश्रित्य भामिनी ।
तस्थौ तस्या हि सन्तप्तं शिरः पादौ तथैव च ॥ १३.१४४.१२ ॥
Aquella bella mujer, al ir de camino, se detuvo en medio, buscando sombra bajo un árbol; pues su cabeza y sus pies estaban, en efecto, abrasados.
13.144.13
स्थिता सा तु मूहूर्तं वै भर्तुः शापभयाच्छुभा ।
ययावानयितुं भूयः सायकानसितेक्षणा।
प्रत्याजगाम च शरांस्तानादाय यशस्विनी ॥ १३.१४४.१३ ॥
Permaneciendo de pie un momento por temor a la maldición de su esposo, la auspiciosa de ojos oscuros volvió a ir a buscar las flechas, y la ilustre regresó trayéndolas.
13.144.14
सा वै प्रस्विन्नसर्वाङ्गी पद्भ्यां दुःखं नियच्छती ।
उपाजगाम भर्तारं भयाद्भर्तुः प्रवेपती ॥ १३.१४४.१४ ॥
Con todo el cuerpo empapado en sudor, soportando el dolor de sus pies, temblando por miedo a su esposo, se acercó a su marido.
13.144.15
स तामृषिस्तदा क्रुद्धो वाक्यमाह शुभाननाम् ।
रेणुके किं चिरेण त्वमागतेति पुनःपुनः ॥ १३.१४४.१५ ॥
Entonces el sabio, enfurecido, le dijo una y otra vez a aquella de rostro hermoso: "Reṇukā, ¿por qué has llegado tan tarde?"
13.144.16
शिरस्तप्तं प्रदीप्तौ मे पादौ चैव तपोधन ।
सूर्यतेजोनिरुद्धाऽहं वृक्षच्छायां समाश्रिता ॥ १३.१४४.१६ ॥
Oh riqueza de austeridad, mi cabeza está abrasada y ambos pies me arden. Detenida por el resplandor del sol, me había refugiado en la sombra de un árbol.
13.144.17
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मंश्चिरायैतत्कृतं मया ।
एतच्छ्रुत्वा मम विभो मा क्रुधस्त्वं पतोधन ॥ १३.१४४.१७ ॥
Por esta razón, oh brahmán, he tardado mucho. Oh poderoso, al oír esto, no te enfades conmigo, oh riqueza de austeridad.
13.144.18
अद्यैनं दीप्तकिरणं रेणुके तव दुःखदम् ।
शरैर्निपातयिष्यामि सूर्यमस्त्राग्नितेजसा ॥ १३.१४४.१८ ॥
Hoy derribaré con flechas a este sol de rayos ardientes, oh Reṇukā, que te causa dolor, con el esplendor del fuego de mi arma.
13.144.19
स विष्फार्य धनुर्दिव्यं गृहीत्वा च शरान्बहूंन् ।
अतिष्ठत्सूर्यमभितो यतो याति ततोमुखः ॥ १३.१४४.१९ ॥
Tensando su arco divino y tomando muchas flechas, se paró alrededor del Sol, volviendo el rostro hacia donde él iba.
13.144.20
अथ तं प्रेक्ष्य सन्नद्धं सूर्योऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
द्विजरूपेण कौन्तेय किं ते सूर्योऽपराध्यति ॥ १३.१४४.२० ॥
Al verlo armado y dispuesto, el Sol se acercó y habló: «Hijo de Kuntī, con forma de brahmán, ¿qué ofensa te ha hecho el Sol?»
13.144.21
आदत्ते रश्मिभिः सूर्यो दिवि तिष्ठंस्ततस्ततः ।
रसं हृतं वै वर्षासु प्रवर्षति दिवाकरः ॥ १३.१४४.२१ ॥
Permaneciendo en el cielo, el Sol absorbe con sus rayos la humedad de aquí y de allá; y en las estaciones lluviosas, el hacedor del día la devuelve en forma de lluvia.
13.144.22
ततोऽन्नं जायते विप्र मनुष्याणां सुखावहम् ।
अन्नं प्राणा इति यथा वेदेषु परिपठ्यते ॥ १३.१४४.२२ ॥
Entonces, oh brahmán, se produce el alimento que trae felicidad a los hombres, pues en los Vedas se recita: «el alimento es la vida».
13.144.23
अथाऽभ्रेषु निगूढश्च रश्मिभिः परिवारितः ।
सप्तद्वीपानिमान्ब्रह्मन्वर्षेणाभिप्रवर्षति ॥ १३.१४४.२३ ॥
Luego, oculto entre las nubes y rodeado de sus rayos, oh brahmán, derrama la lluvia sobre estos siete continentes.
13.144.24
ततस्तदौषधीनां च वीरुधां पुष्पपत्रजम् ।
सर्वं वर्षाभिनिर्वृत्तमन्नं सम्भवति प्रभो ॥ १३.१४४.२४ ॥
Entonces, oh señor, de las flores y hojas de las hierbas y enredaderas nacidas de la lluvia, surge todo el alimento.
13.144.25
जातकर्माणि सर्वाणि व्रतोपनयनानि च ।
गोदानानि विवाहाश्च तथा यज्ञसमृद्धयः ॥ १३.१४४.२५ ॥
Todos los ritos de nacimiento, los votos e iniciaciones, las donaciones de vacas y los matrimonios, y asimismo la prosperidad de los sacrificios.
13.144.26
सत्राणि दानानि तथा संयोगा वित्तसञ्चयाः ।
अन्नतः सम्प्रवर्तन्ते यथा त्वं वेत्थ भार्गव ॥ १३.१४४.२६ ॥
Las sesiones sacrificiales, las donaciones, asimismo las uniones y la acumulación de riquezas: todo ello procede del alimento, como tú sabes, oh Bhārgava.
13.144.27
रमणीयानि यावन्ति यावदारम्भिकाणि च ।
सर्वमन्नात्प्रभवति विदितं कीर्तयामि ते ॥ १३.१४४.२७ ॥
Cuantas cosas deleitables existen y cuantos comienzos hay, todo surge del alimento; esta verdad conocida te la declaro.
13.144.28
सर्वं हि वेत्थ विप्र त्वं यदेतत्कीर्तितं मया ।
प्रसादये त्वां विप्रर्षे किं ते सूर्यो निपात्यते ॥ १३.१४४.२८ ॥
Ya sabes todo lo que he declarado, oh brāhmana. Te apaziguo, oh sabio brāhmana: ¿por qué debería hacerse caer el sol por tu causa?