ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.144.1
यदिदं श्राद्धकृत्येषु दीयते भरतर्षभ ।
छत्रं चोपानहौ चैव केनैतत्सम्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.१ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು?
13.144.2
कथं चैतत्समुत्पन्नं किमर्थं चैव दीयते ।
न केवलं श्राद्धकृत्ये पुण्यकेष्वपि दीयते ॥ १३.१४४.२ ॥
ಇದು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ? ಕೇವಲ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪುಣ್ಯದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.144.3
बहुष्वपि निमित्तेषु पुण्यमाश्रित्य दीयते ।
एतद्विस्तरतो ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १३.१४४.३ ॥
ಅನೇಕ ನಿಮಿತ್ತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವತಃ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.144.4
शृणु राजन्नवहितश्छत्रोपानहविस्तरम् ।
यथैतत्प्रथितं लोके यथा चैतत्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.४ ॥
ರಾಜನೇ! ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳು—ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ವಿವರ, ಇದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು.
13.144.5
यथा चाक्षय्यतां प्राप्तं पुण्यतां च यथागतम् ।
सर्वमेतदशेषेण प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.१४४.५ ॥
ಇದು ಅಕ್ಷಯತ್ವ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಿತು, ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು ಎಂಬುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನರಾಧಿಪನೇ!
13.144.6
इतिहासं पुरावृत्तमिदं शृणु नराधिप ।
जमदग्नेश्च संवादं सूर्यस्य च महात्मनः ॥ १३.१४४.६ ॥
ನರಾಧಿಪನೇ! ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳು—ಮಹಾತ್ಮ ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದ.
13.144.7
पुरा स भगवान्साक्षाद्धनुषा क्रीडति प्रभो ।
सन्धायसन्धाय शरांश्चिक्षेप किल भार्गवः ॥ १३.१४४.७ ॥
ಹಿಂದೆ ಆ ಭಗವಂತನು ಸ್ವತಃ ಬಿಲ್ಲಿನೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಓ ಪ್ರಭುವೇ. ಪದೇ ಪದೇ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೂಡಿ ಭಾರ್ಗವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
13.144.8
तान्क्षिप्तान्रेणुका सर्वांस्तस्येषून्दीप्ततेजसः ।
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत ॥ १३.१४४.८ ॥
ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಣಗಳನ್ನು ರೇಣುಕೆ ತಂದು ಅವನಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಕೊಟ್ಟಳು, ಓ ಅಚ್ಯುತ.
13.144.9
अथ तेन स शब्देनि ज्यायाश्चैव शरस्य च ।
प्रहृष्टः सम्प्रचिक्षेप सा च प्रत्याजहार तान् ॥ १३.१४४.९ ॥
ಆಗ ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ, ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾಣ್ ಮತ್ತು ಬಾಣದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅವಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಂದಳು.
13.144.10
ततो मध्याह्नमारूढे ज्येष्ठामूले दिवाकरे ।
स सायकान्द्विजो मुक्त्वा रेणुकामिदमब्रवीत् ॥ १३.१४४.१० ॥
ಆಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗಿ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ-ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿರುವಾಗ, ಆ ದ್ವಿಜನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರೇಣುಕೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
13.144.11
गच्छानय विशालाक्षि शरानेतान्धनुश्च्युतान् ।
यावदेतान्पुनः सुभ्रु क्षिपामीति जनाधिप ॥ १३.१४४.११ ॥
ಹೋಗು, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ; ಓ ಸುಭ್ರೂ, ನಾನು ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವವರೆಗೆ, ಓ ಜನಾಧಿಪ.
13.144.12
सा गच्छन्त्यन्तरा छायां वृक्षमाश्रित्य भामिनी ।
तस्थौ तस्या हि सन्तप्तं शिरः पादौ तथैव च ॥ १३.१४४.१२ ॥
ಆ ಸುಂದರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ನೆರಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತಳು; ಅವಳ ತಲೆ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದವು.
13.144.13
स्थिता सा तु मूहूर्तं वै भर्तुः शापभयाच्छुभा ।
ययावानयितुं भूयः सायकानसितेक्षणा।
प्रत्याजगाम च शरांस्तानादाय यशस्विनी ॥ १३.१४४.१३ ॥
ಗಂಡನ ಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ ಅವಳು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತಳು. ನಂತರ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣಿನ ಆ ಶುಭೆ ಮತ್ತೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತರಲು ಹೋದಳು; ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಅವಳು ಆ ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು.
13.144.14
सा वै प्रस्विन्नसर्वाङ्गी पद्भ्यां दुःखं नियच्छती ।
उपाजगाम भर्तारं भयाद्भर्तुः प्रवेपती ॥ १३.१४४.१४ ॥
ಅವಳು ಮೈಯೆಲ್ಲ ಬೆವರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಕಾಲುಗಳ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತ, ಗಂಡನ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ ಗಂಡನ ಬಳಿ ಬಂದಳು.
13.144.15
स तामृषिस्तदा क्रुद्धो वाक्यमाह शुभाननाम् ।
रेणुके किं चिरेण त्वमागतेति पुनःपुनः ॥ १३.१४४.१५ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಋಷಿಯು ಆ ಶುಭಾನನೆಯೊಡನೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದನು: "ರೇಣುಕೆ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ತಡವಾಗಿ ಬಂದೆ?"
13.144.16
शिरस्तप्तं प्रदीप्तौ मे पादौ चैव तपोधन ।
सूर्यतेजोनिरुद्धाऽहं वृक्षच्छायां समाश्रिता ॥ १३.१४४.१६ ॥
ತಪೋಧನನೇ, ನನ್ನ ತಲೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ, ನನ್ನ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಮರದ ನೆರಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೆ.
13.144.17
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मंश्चिरायैतत्कृतं मया ।
एतच्छ्रुत्वा मम विभो मा क्रुधस्त्वं पतोधन ॥ १३.१४४.१७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಮಾಡಿದೆನು. ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಬೇಡ, ತಪೋಧನನೇ.
13.144.18
अद्यैनं दीप्तकिरणं रेणुके तव दुःखदम् ।
शरैर्निपातयिष्यामि सूर्यमस्त्राग्नितेजसा ॥ १३.१४४.१८ ॥
ಇಂದು ನಾನು ಈ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಕಿರಣಗಳ, ರೇಣುಕೆ, ನಿನಗೆ ದುಃಖ ಕೊಡುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೆಡವುತ್ತೇನೆ.
13.144.19
स विष्फार्य धनुर्दिव्यं गृहीत्वा च शरान्बहूंन् ।
अतिष्ठत्सूर्यमभितो यतो याति ततोमुखः ॥ १३.१४४.१९ ॥
ಅವನು ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಂತನು; ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೂ ಆ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ.
13.144.20
अथ तं प्रेक्ष्य सन्नद्धं सूर्योऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
द्विजरूपेण कौन्तेय किं ते सूर्योऽपराध्यति ॥ १३.१४४.२० ॥
ಆಗ ಅವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೂರ್ಯನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು: 'ಕೌಂತೇಯನೇ, ದ್ವಿಜ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಿನಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಏನು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದನು?'
13.144.21
आदत्ते रश्मिभिः सूर्यो दिवि तिष्ठंस्ततस्ततः ।
रसं हृतं वै वर्षासु प्रवर्षति दिवाकरः ॥ १३.१४४.२१ ॥
ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ರಸವನ್ನೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ದಿವಾಕರನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.144.22
ततोऽन्नं जायते विप्र मनुष्याणां सुखावहम् ।
अन्नं प्राणा इति यथा वेदेषु परिपठ्यते ॥ १३.१४४.२२ ॥
ಆಗ, ವಿಪ್ರನೇ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ಅನ್ನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; 'ಅನ್ನವೇ ಪ್ರಾಣ' ಎಂದು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಓದಲ್ಪಡುವಂತೆ.
13.144.23
अथाऽभ्रेषु निगूढश्च रश्मिभिः परिवारितः ।
सप्तद्वीपानिमान्ब्रह्मन्वर्षेणाभिप्रवर्षति ॥ १३.१४४.२३ ॥
ಆಗ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಈ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.144.24
ततस्तदौषधीनां च वीरुधां पुष्पपत्रजम् ।
सर्वं वर्षाभिनिर्वृत्तमन्नं सम्भवति प्रभो ॥ १३.१४४.२४ ॥
ಆಗ, ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಮಳೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಔಷಧಿ ಗಿಡಗಳ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳ ಹೂವು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ಅನ್ನವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
13.144.25
जातकर्माणि सर्वाणि व्रतोपनयनानि च ।
गोदानानि विवाहाश्च तथा यज्ञसमृद्धयः ॥ १३.१४४.२५ ॥
ಜಾತಕರ್ಮಗಳು, ವ್ರತಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಯನ, ಗೋದಾನಗಳು, ವಿವಾಹಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ.
13.144.26
सत्राणि दानानि तथा संयोगा वित्तसञ्चयाः ।
अन्नतः सम्प्रवर्तन्ते यथा त्वं वेत्थ भार्गव ॥ १३.१४४.२६ ॥
ಸತ್ರಗಳು, ದಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಧನಸಂಚಯಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ, ಓ ಭಾರ್ಗವ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ.
13.144.27
रमणीयानि यावन्ति यावदारम्भिकाणि च ।
सर्वमन्नात्प्रभवति विदितं कीर्तयामि ते ॥ १३.१४४.२७ ॥
ಎಷ್ಟು ರಮಣೀಯ ವಸ್ತುಗಳಿವೆಯೋ, ಎಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ಕರ್ಮಗಳಿವೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ — ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಂತೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.144.28
सर्वं हि वेत्थ विप्र त्वं यदेतत्कीर्तितं मया ।
प्रसादये त्वां विप्रर्षे किं ते सूर्यो निपात्यते ॥ १३.१४४.२८ ॥
ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ಬಲ್ಲೆ, ಓ ವಿಪ್ರ. ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ — ನಿನಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಏಕೆ ಕೆಡವಬೇಕು?