మహాభారతం · అధ్యాయం 13.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.144.1
यदिदं श्राद्धकृत्येषु दीयते भरतर्षभ ।
छत्रं चोपानहौ चैव केनैतत्सम्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! శ్రాద్ధ కర్మలలో ఈ గొడుగు, చెప్పులు ఇవ్వబడుతున్నాయి; ఇది ఎవరు ప్రవర్తింపజేశారు?
13.144.2
कथं चैतत्समुत्पन्नं किमर्थं चैव दीयते ।
न केवलं श्राद्धकृत्ये पुण्यकेष्वपि दीयते ॥ १३.१४४.२ ॥
ఇది ఎలా ఉద్భవించింది, ఏ ప్రయోజనం కోసం ఇవ్వబడుతుంది? కేవలం శ్రాద్ధ కర్మలోనే కాదు, పుణ్య సందర్భాలలో కూడా ఇవ్వబడుతోంది.
13.144.3
बहुष्वपि निमित्तेषु पुण्यमाश्रित्य दीयते ।
एतद्विस्तरतो ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १३.१४४.३ ॥
అనేక సందర్భాలలో పుణ్యాన్ని ఆశ్రయించి ఇది ఇవ్వబడుతుంది. ఓ బ్రాహ్మణా! దీనిని విస్తారంగా, తత్త్వంగా వినాలని కోరుతున్నాను.
13.144.4
शृणु राजन्नवहितश्छत्रोपानहविस्तरम् ।
यथैतत्प्रथितं लोके यथा चैतत्प्रवर्तितम् ॥ १३.१४४.४ ॥
రాజా! శ్రద్ధగా విను—గొడుగు, చెప్పుల పూర్తి వృత్తాంతాన్ని; ఇది లోకంలో ఎలా ప్రసిద్ధమైందో, ఎలా ప్రవర్తితమైందో.
13.144.5
यथा चाक्षय्यतां प्राप्तं पुण्यतां च यथागतम् ।
सर्वमेतदशेषेण प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.१४४.५ ॥
ఇది అక్షయతను, పుణ్యతను ఎలా పొందిందో, ఎలా వచ్చిందో ఇవన్నీ పూర్తిగా చెబుతాను, ఓ నరాధిపా!
13.144.6
इतिहासं पुरावृत्तमिदं शृणु नराधिप ।
जमदग्नेश्च संवादं सूर्यस्य च महात्मनः ॥ १३.१४४.६ ॥
ఓ నరాధిపా! ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని విను—మహాత్ముడైన జమదగ్ని, సూర్యుని మధ్య జరిగిన సంవాదం.
13.144.7
पुरा स भगवान्साक्षाद्धनुषा क्रीडति प्रभो ।
सन्धायसन्धाय शरांश्चिक्षेप किल भार्गवः ॥ १३.१४४.७ ॥
పూర్వం ఆ భగవానుడు స్వయంగా విల్లుతో ఆడుకునేవాడు, ఓ ప్రభూ. పదే పదే బాణాలు సంధించి భార్గవుడు వాటిని ప్రయోగించాడు.
13.144.8
तान्क्षिप्तान्रेणुका सर्वांस्तस्येषून्दीप्ततेजसः ।
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत ॥ १३.१४४.८ ॥
ఆ ప్రకాశవంతుడు ప్రయోగించిన ఆ బాణాలన్నిటినీ రేణుక తెచ్చి అతనికి పదే పదే ఇచ్చింది, ఓ అచ్యుతా.
13.144.9
अथ तेन स शब्देनि ज्यायाश्चैव शरस्य च ।
प्रहृष्टः सम्प्रचिक्षेप सा च प्रत्याजहार तान् ॥ १३.१४४.९ ॥
అప్పుడు ఆ శబ్దానికి, విల్లు త్రాడు మరియు బాణం శబ్దానికి సంతోషించి అతను ప్రయోగించాడు; ఆమె వాటిని తిరిగి తీసుకువచ్చింది.
13.144.10
ततो मध्याह्नमारूढे ज्येष्ठामूले दिवाकरे ।
स सायकान्द्विजो मुक्त्वा रेणुकामिदमब्रवीत् ॥ १३.१४४.१० ॥
అప్పుడు మధ్యాహ్నం అయి, జ్యేష్ఠా-మూల నక్షత్రంలో సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు, ఆ ద్విజుడు బాణాలను విడిచి రేణుకతో ఇలా అన్నాడు.
13.144.11
गच्छानय विशालाक्षि शरानेतान्धनुश्च्युतान् ।
यावदेतान्पुनः सुभ्रु क्षिपामीति जनाधिप ॥ १३.१४४.११ ॥
వెళ్ళు, విశాలాక్షీ, ధనుస్సునుండి విడువబడిన ఈ బాణాలను తీసుకురా; ఓ సుభ్రూ, నేను వీటిని మళ్ళీ ప్రయోగించే వరకు, ఓ జనాధిపా.
13.144.12
सा गच्छन्त्यन्तरा छायां वृक्षमाश्रित्य भामिनी ।
तस्थौ तस्या हि सन्तप्तं शिरः पादौ तथैव च ॥ १३.१४४.१२ ॥
ఆ సుందరి వెళ్తూ మధ్యలో నీడ కోసం ఒక చెట్టును ఆశ్రయించి నిలిచింది; ఆమె తల మరియు పాదాలు కూడా కాలిపోయి ఉన్నాయి.
13.144.13
स्थिता सा तु मूहूर्तं वै भर्तुः शापभयाच्छुभा ।
ययावानयितुं भूयः सायकानसितेक्षणा।
प्रत्याजगाम च शरांस्तानादाय यशस्विनी ॥ १३.१४४.१३ ॥
భర్త శాపభయంతో ఆమె క్షణకాలం నిలిచింది. తర్వాత ఆ నల్లకన్నుల శుభ మళ్లీ బాణాలను తీసుకురావడానికి వెళ్ళింది; ఆ యశస్విని ఆ బాణాలను తీసుకుని తిరిగి వచ్చింది.
13.144.14
सा वै प्रस्विन्नसर्वाङ्गी पद्भ्यां दुःखं नियच्छती ।
उपाजगाम भर्तारं भयाद्भर्तुः प्रवेपती ॥ १३.१४४.१४ ॥
ఆమె శరీరమంతా చెమటతో తడిసి, కాళ్ళ బాధను అణచుకుంటూ, భర్త భయంతో వణుకుతూ భర్త వద్దకు వచ్చింది.
13.144.15
स तामृषिस्तदा क्रुद्धो वाक्यमाह शुभाननाम् ।
रेणुके किं चिरेण त्वमागतेति पुनःपुनः ॥ १३.१४४.१५ ॥
అప్పుడు కోపించిన ఋషి ఆ శుభానన వైపు పదే పదే ఇలా అన్నాడు: "రేణుకా, నువ్వు ఎందుకు ఇంత ఆలస్యంగా వచ్చావు?"
13.144.16
शिरस्तप्तं प्रदीप्तौ मे पादौ चैव तपोधन ।
सूर्यतेजोनिरुद्धाऽहं वृक्षच्छायां समाश्रिता ॥ १३.१४४.१६ ॥
తపోధనుడా, నా తల వేడెక్కిపోయింది, నా రెండు పాదాలూ కాలుతున్నాయి. సూర్యతేజంతో ఆగిపోయి నేను ఒక చెట్టు నీడను ఆశ్రయించాను.
13.144.17
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मंश्चिरायैतत्कृतं मया ।
एतच्छ्रुत्वा मम विभो मा क्रुधस्त्वं पतोधन ॥ १३.१४४.१७ ॥
బ్రాహ్మణా, ఈ కారణంగానే నేను ఆలస్యం చేశాను. ఓ విభూ, ఇది విని నాపై కోపించకు, తపోధనా.
13.144.18
अद्यैनं दीप्तकिरणं रेणुके तव दुःखदम् ।
शरैर्निपातयिष्यामि सूर्यमस्त्राग्नितेजसा ॥ १३.१४४.१८ ॥
ఈ రోజు నేను ఈ ప్రకాశించే కిరణాల సూర్యుణ్ణి, రేణుకా, నీకు బాధ కలిగించేవాణ్ణి, అస్త్రాగ్ని తేజస్సుతో బాణాలతో కూల్చివేస్తాను.
13.144.19
स विष्फार्य धनुर्दिव्यं गृहीत्वा च शरान्बहूंन् ।
अतिष्ठत्सूर्यमभितो यतो याति ततोमुखः ॥ १३.१४४.१९ ॥
అతడు దివ్య ధనుస్సును సాగదీసి, అనేక బాణాలను చేపట్టి, సూర్యుని చుట్టూ నిలిచాడు; అది ఎటు వెళ్లిందో ఆ వైపు ముఖం తిప్పుకుంటూ.
13.144.20
अथ तं प्रेक्ष्य सन्नद्धं सूर्योऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
द्विजरूपेण कौन्तेय किं ते सूर्योऽपराध्यति ॥ १३.१४४.२० ॥
అప్పుడు అతడు సన్నద్ధంగా ఉండటం చూసి సూర్యుడు దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు: 'కౌంతేయా, ద్విజ రూపంలో ఉన్న నీకు సూర్యుడు ఏం అపరాధం చేశాడు?'
13.144.21
आदत्ते रश्मिभिः सूर्यो दिवि तिष्ठंस्ततस्ततः ।
रसं हृतं वै वर्षासु प्रवर्षति दिवाकरः ॥ १३.१४४.२१ ॥
సూర్యుడు ఆకాశంలో నిలిచి తన కిరణాలతో అక్కడక్కడ నుండి రసాన్ని గ్రహిస్తాడు; వర్షాకాలంలో ఆ రసాన్నే తిరిగి కురిపించి దివాకరుడు వర్షిస్తాడు.
13.144.22
ततोऽन्नं जायते विप्र मनुष्याणां सुखावहम् ।
अन्नं प्राणा इति यथा वेदेषु परिपठ्यते ॥ १३.१४४.२२ ॥
అప్పుడు, విప్రుడా, మనుషులకు సుఖాన్నిచ్చే అన్నం పుడుతుంది; 'అన్నమే ప్రాణాలు' అని వేదాలలో చెప్పబడినట్లు.
13.144.23
अथाऽभ्रेषु निगूढश्च रश्मिभिः परिवारितः ।
सप्तद्वीपानिमान्ब्रह्मन्वर्षेणाभिप्रवर्षति ॥ १३.१४४.२३ ॥
అప్పుడు మేఘాలలో దాగి, తన కిరణాలతో చుట్టబడి, బ్రహ్మన్, ఈ ఏడు ద్వీపాలపై వర్షం కురిపిస్తాడు.
13.144.24
ततस्तदौषधीनां च वीरुधां पुष्पपत्रजम् ।
सर्वं वर्षाभिनिर्वृत्तमन्नं सम्भवति प्रभो ॥ १३.१४४.२४ ॥
అప్పుడు, ఓ ప్రభూ, వర్షం వల్ల వృద్ధి చెందిన ఔషధులు మరియు తీగల పూలు, ఆకుల నుండి అన్ని అన్నాలు పుడతాయి.
13.144.25
जातकर्माणि सर्वाणि व्रतोपनयनानि च ।
गोदानानि विवाहाश्च तथा यज्ञसमृद्धयः ॥ १३.१४४.२५ ॥
జాతకర్మలు, వ్రతాలు, ఉపనయనాలు, గోదానాలు, వివాహాలు, అలాగే యజ్ఞాల సమృద్ధి — ఇవన్నీ.
13.144.26
सत्राणि दानानि तथा संयोगा वित्तसञ्चयाः ।
अन्नतः सम्प्रवर्तन्ते यथा त्वं वेत्थ भार्गव ॥ १३.१४४.२६ ॥
సత్రాలు, దానాలు, అలాగే సంయోగాలు, ధనసంచయాలు — ఇవన్నీ అన్నం నుండే ప్రవర్తిస్తాయి, ఓ భార్గవా, నీకు తెలిసినట్లే.
13.144.27
रमणीयानि यावन्ति यावदारम्भिकाणि च ।
सर्वमन्नात्प्रभवति विदितं कीर्तयामि ते ॥ १३.१४४.२७ ॥
ఎన్ని రమణీయ వస్తువులు ఉన్నాయో, ఎన్ని ఆరంభ కర్మలు ఉన్నాయో, అవన్నీ అన్నం నుండే పుడతాయి — ఇది తెలిసినదే అని నీకు చెబుతున్నాను.
13.144.28
सर्वं हि वेत्थ विप्र त्वं यदेतत्कीर्तितं मया ।
प्रसादये त्वां विप्रर्षे किं ते सूर्यो निपात्यते ॥ १३.१४४.२८ ॥
నేను చెప్పినదంతా నీకు తెలుసు, ఓ విప్రా. ఓ విప్రర్షీ, నిన్ను సంతోషపెడుతున్నాను — నీ కోసం సూర్యుణ్ణి ఎందుకు పడగొట్టాలి?