ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.149.1
एवं प्रयतितव्यं हि शुश्रूषार्थमतन्द्रितैः ।
सर्वाभिरूपसेवाभिस्तुष्यन्ति यतयो यथा ॥ १३.१४९.१ ॥
ଏହିପରି ଅଳସ ନ କରି ସେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଉଚିତ ସେବାରେ ଯତିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
13.149.2
नापराध्येत भिक्षोस्तु न चैनमवधीरयेत् ।
उत्तरं च न सन्दद्यात्क्रुद्धं चैव प्रसादयेत् ॥ १३.१४९.२ ॥
ଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିବ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କରିବ ନାହିଁ; କ୍ରୋଧିତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବ।
13.149.3
श्रेय एवाभिधातव्यं कर्तव्यं च प्रहृष्टवत् ।
तूष्णींभावेन वै तत्र न क्रुद्धमभिसंवदेत् ॥ १३.१४९.३ ॥
ଶ୍ରେୟସ୍କର କଥା କହିବା ଓ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ ପରି; ସେଠାରେ ମୌନ ରହି କ୍ରୋଧିତ ସହିତ କଥା କହିବ ନାହିଁ।
13.149.4
नाददीत परस्वानि न गृह्णीयादयाचितम् ।
लब्धालब्धेन जीवेत तथैव परितोषयेत् ॥ १३.१४९.४ ॥
ଅନ୍ୟର ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ, ନ ମାଗି ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ; ମିଳିଥିବା ବା ନ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି ସେଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବ।
13.149.5
कोपिनं तु न याचेत ज्ञानविद्वेषकारितः ।
स्थावरेषु दयां कुर्याज्जङ्गमेषु चु प्राणिषु ॥ १३.१४९.५ ॥
ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ବିଦ୍ୱେଷରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ କୌପୀନ ଯାଚିବ ନାହିଁ; ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା କରିବ।
13.149.6
यथाऽऽत्मनि तथाऽन्येषु समां दृष्टिं निपातयेत् ।
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।
सम्पश्यमानो विचरन्ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १३.१४९.६ ॥
ନିଜ ଭିତରେ ଯେପରି, ସେପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିବ; ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀରେ ଆତ୍ମାକୁ ଓ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଚରଣକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
13.149.7
हिंसा वा यदि वाऽहिंसां न कुर्यादात्मकारणात् ।
यत्रेतरो भवेन्नित्यं दोषं तत्र न कारयेत् ॥ १३.१४९.७ ॥
ହିଂସା ହେଉ କି ଅହିଂସା, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ତାହା କରିବ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ସର୍ବଦା ଦୋଷର ଭାଗୀ, ସେଠାରେ ତାହାକୁ ସେ ଦୋଷରେ ପକାଇବ ନାହିଁ।
13.149.8
एवं स मुच्यते दोषात्परानाश्रित्य वर्तयन् ।
आत्माश्रयेण दोषेण लिप्यते ह्यल्पबुद्धिमान् ॥ १३.१४९.८ ॥
ଏହିପରି ସେ ଅନ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆଚରଣ କଲେ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଆଶ୍ରୟରୁ ଉପୁଜିଥିବା ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।
13.149.9
जरायुजाण्डजाश्चैव उद्भिज्जाः स्वेदजाश्व ये ।
अवध्याः सर्व एतैते बुधैः समनुवर्णिताः ॥ १३.१४९.९ ॥
ଜରାୟୁଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଓ ସ୍ୱେଦଜ—ଏସବୁ ଅବଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
13.149.10
निश्चयार्थं विबुद्धानां प्रायश्चित्तं विधीयते ।
हिंसा यथाऽन्या विहिता तथा दोष प्रयोजयेत्।
तथोपदिष्टं गुरुणा शिष्यस्य चरतो विधिम् ॥ १३.१४९.१० ॥
ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଁ, ଜାଗ୍ରତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧାନ କରାଯାଇଛି; ଅନ୍ୟ ହିଂସା ଯେପରି ବିହିତ, ସେପରି ତାହା ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁ। ଆଚରଣକାରୀ ଶିଷ୍ୟକୁ ଗୁରୁ ଏହି ବିଧି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
13.149.11
न हि लोभः प्रभवति हिंसा वाऽपि तदात्मिका ।
शास्त्रदर्शनमेतद्धि विहितं विश्वयोनिना ॥ १३.१४९.११ ॥
ଲୋଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ହିଂସା କିମ୍ବା ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ବିଶ୍ୱଯୋନି (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ବିହିତ ଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶନ।
13.149.12
यद्येतदेवं मन्येत शूद्रो ह्यपि च बुद्धिमान् ।
कृतं कृतवतां गच्छेत्किं पुनर्यो निषेवते ॥ १३.१४९.१२ ॥
ଏପରି ଭାବି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହାକୁ ଏପରି ବୁଝେ, ସେ ମଧ୍ୟ କୃତକର୍ମୀମାନଙ୍କ ଗତି ପାଇବ; ତେବେ ଯେ ଏହାର ସେବନ କରେ, ତାହାର କଥା କ'ଣ?
13.149.13
न शूद्रः पतते कश्चिन्न च संस्कारमर्हति ।
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति न धर्मात्प्रतिषेधनम् ॥ १३.१४९.१३ ॥
ଶୂଦ୍ର କେହି ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ସଂସ୍କାରର ଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଧର୍ମରେ ତାହାର ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଏବଂ ଧର୍ମରୁ ତାହାକୁ ନିଷେଧ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇ ନାହିଁ।
13.149.14
अनुग्रहार्तं मनुना सर्ववर्णेषु वर्णितम्। ॥ १३.१४९.१४ ॥
ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ମନୁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି।
13.149.15
यदापवादस्तु भवेत्स्त्रीकृतः परिचारके ।
अभ्रावकाशशयनं तस्य संवत्सरं स्मृतम्।
तेन तस्य भवेच्छान्तिस्ततो भूयोप्युपाव्रजेत् ॥ १३.१४९.१५ ॥
କୌଣସି ପରିଚାରିକାଙ୍କ କାରଣରୁ ଅପବାଦ ଘଟିଲେ, ତାହା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନର ବିଧାନ କୁହାଯାଇଛି। ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ତା'ପରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇପାରେ।
13.149.16
सवर्णाया भवेदेतद्धीनायास्त्वर्धमर्हति ।
वर्षत्रयं तु वैश्यायाः क्षत्रियायास्तु षट् समाः।
ब्राह्मण्या तु समेतस्य समा द्वादश कीर्तिताः। ॥ १३.१४९.१६ ॥
ଏହା ସବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ହେଲେ; ହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତାହାର ଅଧା ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ। ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ତିନି ବର୍ଷ, କ୍ଷତ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଛଅ ବର୍ଷ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସହିତ ମିଳିତ ହେଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବାର ବର୍ଷ କୁହାଯାଇଛି।
13.149.17
कटाग्निना वा दग्धव्यस्तस्मिन्नेव क्षणे भवेत् ।
शिश्नावपातनाद्वाऽपि विशुद्धिं समवाप्नुयात् ॥ १३.१४९.१७ ॥
କିମ୍ବା ସେହି କ୍ଷଣରେ ତାହାକୁ କଟାଗ୍ନି (ଶୁଖିଲା ଘାସର ଅଗ୍ନି)ରେ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍; ବା ଲିଙ୍ଗ ଛେଦନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ବିଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ।
13.149.18
अनस्थिबन्धमेकं तु यदि प्राणैर्वियोजयेत् ।
उपोष्यैकाहमादद्यात्प्राणायामांस्तु द्वादश ॥ १३.१४९.१८ ॥
ଅସ୍ଥିହୀନ ଏକ ଜୀବକୁ (ବନ୍ଧନକୁ) ପ୍ରାଣରୁ ବିଯୋଗ କଲେ, ସେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ କରି ବାରଟି ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.149.19
त्रिः स्नानमुदके कृत्वा तस्मात्पापात्प्रमुच्यते ।
अस्थिबन्धेषु द्विगुणं प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १३.१४९.१९ ॥
ଜଳରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି ସେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଅସ୍ଥିବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିଧାନ କରାଯାଇଛି।
13.149.20
अनेन विधिना वाऽपि स्थावरेषु न संशयः ।
कायेन पद्भ्यां हस्ताभ्यामपराधात्तु मुच्यते ॥ १३.१४९.२० ॥
ଏହି ବିଧିରେ, କିମ୍ବା ସ୍ଥାବର ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶରୀର, ପାଦ ଓ ହାତ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଅପରାଧରୁ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.149.21
अदुष्टं क्षपयेद्यस्तु सर्ववर्णेषु यश्चरेत् ।
तस्याप्यष्टगुणं विद्यात्प्रायश्चित्तं तदेव तु ॥ १३.१४९.२१ ॥
ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷକୁ ବିନାଶ କରେ, କିମ୍ବା ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଯିଏ ଆଚରଣ କରେ - ତା'ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ତାହା ହିଁ।
13.149.22
चतुर्गुणं कर्मकृते द्विगुणं वाक्प्रदूषिते ।
कृत्वा तु मानसं पापं तथैवैकगुणं स्मृतम् ॥ १३.१४९.२२ ॥
କର୍ମ କରିଥିବାକୁ ଚତୁର୍ଗୁଣ, ବାକ୍ୟରେ ଦୂଷିତ କରିଥିବାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ। କିନ୍ତୁ ମନରେ ପାପ କଲେ ସେହିପରି ଏକଗୁଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.149.23
तस्मादेतानि सर्वाणि विदित्वा न समाचरेत् ।
सर्वभूतहितार्थं हि कुशलानि समाचरेत् ॥ १३.१४९.२३ ॥
ତେଣୁ ଏ ସବୁ ଜାଣି ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ହିଁ ମଙ୍ଗଳକର କର୍ମ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.149.24
एवं समाहितमनाः सेवते यदि यत्तमान् ।
तद्गतिस्तत्समाचारस्तन्मनास्तत्परायणः ॥ १३.१४९.२४ ॥
ଏହିପରି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସଂଯମୀ ଯଦି ସେବା କରେ, ତେବେ ତାହାର ଗତି ସେହି, ତାହାର ଆଚରଣ ସେହି, ତାହାର ମନ ସେହି, ସେହି ତାହାର ପରମ ଆଶ୍ରୟ।
13.149.25
नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम् ।
कालमेव प्रतीक्षेत निर्वेशं भृतको यथा ॥ १३.१४९.२५ ॥
ବେତନଭୋଗୀ ସେବକ ଯେପରି ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରେ, ସେହିପରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରିବ ନାହିଁ; କେବଳ କାଳର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରିବ।
13.149.26
एवं प्रवर्तमानस्तु विनीतः प्रयतात्मवान् ।
निर्णयं पुण्यपापाभ्यामचिरेणोपगच्छति ॥ १३.१४९.२६ ॥
ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ବିନୀତ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପରୁ ଜାତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଲାଭ କରେ।