ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.150
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.150.1
शुश्रूषानिरतो नित्यमरिष्टान्युपलक्षयेत् ।
त्रैवार्षिकं द्विवार्षिकं वा वार्षिकं वा समुत्थितम् ॥ १३.१५०.१ ॥
ସେବାରେ ସଦା ନିରତ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକଟିତ ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ; ସେଗୁଡ଼ିକ ତିନି ବର୍ଷ, ଦୁଇ ବର୍ଷ ବା ଏକ ବର୍ଷରେ ମୃତ୍ୟୁ ସୂଚାଏ।
13.150.2
षाण्मासिकं मासिकं वा साप्तरात्रिकमेव वा ।
सर्वांस्तदर्थान्वा विद्यात्तेषां चिह्नानि लभयेत् ॥ १३.१५०.२ ॥
ଛଅ ମାସ, ଏକ ମାସ ବା ସାତ ରାତିରେ ହେବାକୁ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁ, ବା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅର୍ଥ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ।
13.150.3
पुरुषं हिरण्मयं यस्तु तिष्ठन्तं दक्षिणामुखम् ।
लक्षयेदुत्तरेणैव मृत्युस्त्रैवार्षिको भवेत् ॥ १३.१५०.३ ॥
ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉତ୍ତରରୁ ଯେ ଦେଖେ, ତା'ର ମୃତ୍ୟୁ ତିନି ବର୍ଷରେ ହେବ।
13.150.4
शुद्धमण्डलमादित्यमरश्मिं सम्प्रपश्यतः ।
संवत्सरद्वयेनैव तस्य मत्युं समादिशेत् ॥ १३.१५०.४ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ମଣ୍ଡଳ ଥିବା, କିରଣହୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖେ, ତା'ର ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ହେବ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
13.150.5
ज्योत्स्नायामात्मनश्छायां सच्छिद्रां यः प्रपश्यति ।
मृत्युं संवत्सरेणैव जानीयात्सुविचक्षणः ॥ १३.१५०.५ ॥
ଜୋଛନାରେ ନିଜର ଛାଇକୁ ଛିଦ୍ର ସହିତ ଯେ ଦେଖେ, ତା'ର ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ବର୍ଷରେ ହେବ ବୋଲି ବିଜ୍ଞ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.150.6
विशिरस्कां यदा छायां पश्येत्पुरुष आत्मनः ।
जानीयादात्मनो मृत्युं षाण्मासेनेह बुद्धिमान् ॥ १३.१५०.६ ॥
ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ନିଜ ଛାଇକୁ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେଖେ, ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ତା'ର ମୃତ୍ୟୁ ଛଅ ମାସରେ ହେବ।
13.150.7
कर्णौ पिधाय हस्ताभ्यां शब्दं न शृणुते यदि ।
जानीयादात्मनो मृत्युं मासेनैव विचक्षणः ॥ १३.१५०.७ ॥
ହାତରେ ଦୁଇ କାନ ଆବୃତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
13.150.8
शवगन्धमुपाघ्राति अन्यद्वा सुरभिं नरः ।
देवतायतनस्थो वै सप्तरात्रेण मृत्युभाक् ॥ १३.१५०.८ ॥
ଯଦି ଜଣେ ମଣିଷ ଶବର ଗନ୍ଧ ଆଘ୍ରାଣ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦେବାଳୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୁଏ, ତେବେ ସେ ସାତ ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେବ।
13.150.9
कर्णनासापनयनं दन्यदृष्टिविरागता ।
लुप्तसंज्ञं हि करणं सद्यो मृत्युं समादिशेत् ॥ १३.१५०.९ ॥
କାନ ଓ ନାକର ଅନୁଭବ ଲୋପ, ଆଖି ଅନ୍ୟ ପାଖକୁ ଫେରି ବିରକ୍ତ ହେବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଚେତନା ଲୁପ୍ତ ହେବା — ଏସବୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୃତ୍ୟୁର ସଂକେତ।
13.150.10
एवमेषामरिष्टानां पश्येदन्यतमं यदि ।
न तं कालं परीक्षेत यथाऽरिष्टं प्रकल्पितम् ॥ १३.१५०.१० ॥
ଏହି ମୃତ୍ୟୁ-ସଂକେତ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସେ ସମୟର ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସଂକେତ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି, ସେପରି ହିଁ ତାହା ମାନିବା ଉଚିତ।
13.150.11
अभ्यासेन तु कालस्य गच्छेत पुलिनं शुचि ।
तत्र प्राणान्प्रमुञ्चेत तमीशानमनुस्मरन् ॥ १३.१५०.११ ॥
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ସମୟ ଆସିଲେ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ବାଲିଚର କୂଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଈଶାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
13.150.12
ततोऽन्यदेहमासाद्य गान्धर्वं स्थानमाप्नुयात् ।
तत्रस्थो वसते विंशत्पद्मानि सुहहाद्युतिः ॥ १३.१५०.१२ ॥
ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସେଠାରେ ବାସ କରି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତି ସହିତ କୋଡ଼ିଏ ପଦ୍ମ କାଳ ରହେ।
13.150.13
गन्धर्वैश्चित्रसेनाद्यैः सहितः सत्कृतस्तथा ।
नीलवैडूर्यवर्णेन विमानेनावभासयन् ॥ १३.१५०.१३ ॥
ଚିତ୍ରସେନ ପ୍ରମୁଖ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେହିପରି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନୀଳକାନ୍ତ ମଣିର ବର୍ଣ୍ଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବିମାନରେ (ଆକାଶକୁ) ଆଲୋକିତ କରି।
13.150.14
नभस्थलमदीनात्मा सार्धमप्सरसां गणैः ।
छन्दकामानुसारी च तत्रतत्र महीयते ॥ १३.१५०.१४ ॥
ଆକାଶ ପ୍ରଦେଶରେ, ଅଦୀନ ଆତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରି, ଏଠାରେ ସେଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
13.150.15
मोदतेऽमरतुल्यात्मा सदाऽमरगणैः सह ।
पतितश्च क्षये काले क्षणेन विमलद्युतिः ॥ १३.१५०.१५ ॥
ଦେବତା ସମାନ ଆତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ ସେ ସଦା ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ; କାଳ ଆସି (ପୁଣ୍ୟ) କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ସେ ପତିତ ହୁଏ।
13.150.16
वैश्यस्य बहुवित्तस्य कुलेऽग्र्ये बहुगोधने ।
अवाप्य तत्र वै जन्म स पूतो देवकर्मणा ॥ १३.१५०.१६ ॥
ବହୁ ଧନୀ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ, ବହୁ ଗୋଧନ ଥିବା ବଂଶରେ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ପାଇ, ସେ ଦେବକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
13.150.17
छन्दसा जागतेनैव प्राप्तोपनयनं ततः ।
क्षौमवस्त्रोपकरणं द्विजत्वं समवाप्य तु ॥ १३.१५०.१७ ॥
ଜାଗତ ଛନ୍ଦ ସହିତ ହିଁ ଉପନୟନ ପାଇ, ତା'ପରେ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପକରଣ ସହିତ, ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି।
13.150.18
अधीयमानो वेदार्थान्गुरुशुश्रूषणे रतः ।
ब्रह्मचारी जितक्रोधस्तपस्वी जायते ततः ॥ १३.१५०.१८ ॥
ବେଦାର୍ଥ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଗୁରୁସେବାରେ ରତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା, ତା'ପରେ ସେ ତପସ୍ୱୀ ହୁଏ।
13.150.19
अधीत्य दक्षिणां दत्त्वा गुरवे विधिपूर्वकम् ।
कृतदारः समुपैति गृहस्थव्रतमुत्तमम् ॥ १३.१५०.१९ ॥
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ବ୍ରତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
13.150.20
ददाति यजते चैव चज्ञैर्विपुलदक्षिणैः ।
अग्निहोत्रमुपासन्वै जुह्वच्चैव यथाविधिः ॥ १३.१५०.२० ॥
ସେ ଦାନ ଦିଏ ଏବଂ ବିପୁଳ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରେ; ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଉପାସନା କରି ଆହୁତି ମଧ୍ୟ ଦିଏ।
13.150.21
धर्मं सञ्चिनुते नित्यं मृदुगामी जितेन्द्रियः ।
स कालपरिणामात्तु मृत्युना सम्प्रयुज्यते ॥ १३.१५०.२१ ॥
ମୃଦୁ ଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ସଞ୍ଚୟ କରେ; କିନ୍ତୁ କାଳର ପରିଣାମରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.150.22
संस्कृतश्चाग्निहोत्रेण कृतपात्रोपधानवान् ।
संस्कृतो देहमुत्सृज्य मरुद्भिरुपपद्यते ॥ १३.१५०.२२ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ସଂସ୍କୃତ, ପାତ୍ର ଓ ଉପଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖୁଥିବା ସେ ସଂସ୍କାର ସହ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
13.150.23
मरुद्भिः सहितश्चापि तुल्यतेजा महाद्युतिः ।
बालार्कसमवर्णेन विमानेन विराजता ॥ १३.१५०.२३ ॥
ମରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ଥାଇ, ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ, ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିମାନରେ ଶୋଭାୟମାନ ହୁଏ।
13.150.24
सुखं चरति तत्रस्तो गन्थर्वाप्सरसां गणैः ।
विरजोम्बरसंवीतस्तप्तकाञ्चनभूषणः ॥ १३.१५०.२४ ॥
ସେଠାରେ ରହି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହ ସୁଖରେ ବିଚରଣ କରେ; ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ।
13.150.25
छन्दकामानुसारी च द्विगुणं कालमावसेत् ।
सन्निवर्तेत कालेन स्थानादस्मात्परिच्युतः ॥ १३.१५०.२५ ॥
ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲୁଥିବା ସେ ଦ୍ୱିଗୁଣ କାଳ ସେଠାରେ ରହୁ; ପରେ ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ସମୟରେ ଫେରିଆସୁ।
13.150.26
अवितृप्तविहारार्थो दिव्यभोगान्विहाय तु ।
सञ्जायते नृपकुले गजाश्वरथसंकुले ॥ १३.१५०.२६ ॥
ଅତୃପ୍ତ ବିହାର ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା-ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜକୁଳରେ ସେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
13.150.27
पार्थिवीं श्रियमापन्नः श्रीमान्धर्मपतिर्यथा ।
जन्मप्रभृति संस्कारं चौलोपनयनानि च ॥ १३.१५०.२७ ॥
ପାର୍ଥିବ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରି, ଧର୍ମପତିଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଜନ୍ମରୁ ସଂସ୍କାର, ଚୌଳ ଓ ଉପନୟନ ପାଏ।
13.150.28
प्राप्य राजकुले तत्र यथावद्विधिपूर्वकम् ।
छ्दसा त्रैष्टुभेनेह द्विजत्वमुपनीयते ॥ १३.१५०.२८ ॥
ସେଠାରେ ରାଜକୁଳରେ ଯଥାବିଧି, ଏଠାରେ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
13.150.29
अधीत्य वेदमखिलं धनुर्वेदं च मुख्यशः ।
समावृत्तस्ततः पित्रा यौवराज्येऽभिषिच्यते ॥ १३.१५०.२९ ॥
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧନୁର୍ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଗୁରୁକୁଳରୁ ଫେରି, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୌବରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଏ।
13.150.30
कृतदारक्रियः श्रीमान्राज्यं सम्प्राप्य धर्मतः ।
प्रजाः पालयते सम्यक् षड्भागकृतसंविधिः ॥ १३.१५०.३० ॥
ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଧର୍ମତଃ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ଷଷ୍ଠ ଭାଗ କର ବିଧାନ କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପାଳନ କରେ।
13.150.31
यज्ञैर्बहुभिरीजानः सम्यगाप्तार्थदक्षिणैः ।
प्रशासति महीं श्रीमान्राज्यमिन्द्रसमुद्युतिः ॥ १३.१५०.३१ ॥
ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ ରାଜା ପୃଥିବୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତି।
13.150.32
स्वधर्मनिरतो नित्यं पुत्रपौत्रसहायवान् ।
कालस्य वशमापन्नः प्राणांस्त्यजति संयुगे ॥ १३.१५०.३२ ॥
ନିଜ ଧର୍ମରେ ସଦା ନିରତ, ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଯୁକ୍ତ ସେ କାଳର ବଶରେ ପଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ।
13.150.33
देवराजस्य भवनमिन्द्रलोकमवाप्नुते ।
सम्पूज्यमानस्त्रिदिवैर्विचचार यथासुखम् ॥ १३.१५०.३३ ॥
ସେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଭବନ, ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁଖରେ ବିଚରଣ କରେ।
13.150.34
राजर्षिभिः पुण्यकृद्भिर्यथा देवपतिस्तथा ।
तैः स्तूयते बन्दिभिस्तु नानावाद्यैः प्रबोध्यते ॥ १३.१५०.३४ ॥
ଦେବପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି; ବନ୍ଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ନାନା ବାଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଯାଏ।
13.150.35
दिव्यजाम्बूनदमयं भ्राजमानं समन्ततः ।
वराप्सरोभिः सम्पूर्णं देवगन्धर्वसेवितम् ॥ १३.१५०.३५ ॥
ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ, ଚାରିପାଶେ ଝଲସୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
13.150.36
यानमारुह्य विचरेद्यथा शक्रः शचीपतिः ।
स तत्र वसते षष्टिं पद्मानीह मुदान्वितः ॥ १३.१५०.३६ ॥
ଶଚୀପତି ଶକ୍ର ଯାନରେ ଚଢ଼ି ବିଚରଣ କରନ୍ତି ପରି, ସେ ସେଠାରେ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ବିଚରଣ କରେ; ଆନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେଠାରେ ଷାଠିଏ ପଦ୍ମ କାଳ ବାସ କରେ।
13.150.37
सर्वाँल्लोकाननुचरन्महर्द्धिरवभासयन् ।
अथ पुण्यक्षयात्तस्मात्स्थाप्यते भुवि भारत।
जायते च द्विजकुले वेदवेदाङ्गपारगे ॥ १३.१५०.३७ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଚରଣ କରି, ମହାତେଜରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରି। ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ଏବଂ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗ ପାରଙ୍ଗତ ଦ୍ୱିଜ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।