મહાભારત · અધ્યાય 13.156
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.156.1
श्रुतं मे भरतश्रेष्ठ पुष्पधूपप्रदायिनाम् ।
फलं बलिविधाने च तद्भूयो वक्तुमर्हसि ॥ १३.१५६.१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પુષ્પ અને ધૂપ અર્પણ કરનારાઓનું ફળ મેં સાંભળ્યું છે, અને બલિવિધાનનું ફળ પણ. તે ફરીથી કહેવું આપને યોગ્ય છે.
13.156.2
धूपप्रदानस्य फलं प्रदीपस्य तथैव च ।
बलयश्च किमर्थं वै क्षिप्यन्ते गृहमेधिभिः ॥ १३.१५६.२ ॥
ધૂપ અર્પણનું ફળ શું છે, અને દીપનું ફળ પણ એવું જ શું છે? ગૃહસ્થો બલિ શા માટે ફેંકે છે?
13.156.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नहुषस्य च संवादमगस्त्यस्य भृगोस्तता ॥ १३.१५६.३ ॥
આ વિષયમાં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે—નહુષનો, અને અગસ્ત્ય તથા ભૃગુ સાથેનો તેનો સંવાદ.
13.156.4
नहुषो हि महाराज राजर्षिः सुमहातपाः ।
देवराज्यमनुप्राप्तः सुकृतेनेह कर्मणा ॥ १३.१५६.४ ॥
હે મહારાજ, નહુષ રાજર્ષિ હતા, અત્યંત તપસ્વી. પોતાના સત્કર્મોથી તેમણે અહીં દેવરાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
13.156.5
तत्रापि प्रयतो राजन्नहुषस्त्रिदिवे वसन् ।
मानुषीश्चैव दिव्याश्च कुर्वाणो विविधाः क्रियाः ॥ १३.१५६.५ ॥
હે રાજન્, ત્યાં સ્વર્ગમાં વસતા પણ નહુષ સંયમી રહ્યા અને માનુષી તથા દિવ્ય વિવિધ ક્રિયાઓ કરતા રહ્યા.
13.156.6
मानुष्यस्तत्र सर्वाः स्म क्रियास्तस्य महात्मनः ।
प्रवृत्तास्त्रिदिवे राजन्दिव्याश्चैव सनातनाः ॥ १३.१५६.६ ॥
હે રાજન્, ત્યાં તે મહાત્માની સર્વ માનુષી ક્રિયાઓ સ્વર્ગમાં ચાલુ રહી, અને દિવ્ય તથા સનાતન ક્રિયાઓ પણ.
13.156.7
अग्निकार्याणि समिधः कुशाः सुमनसस्तथा ।
बलयश्चान्नलाजाभिर्धूपनं दीपकर्म च ॥ १३.१५६.७ ॥
અગ્નિકાર્યો, સમિધાઓ, કુશ, સુગંધી પુષ્પો, બલિ, અન્ન અને લાજા, ધૂપ તથા દીપકર્મ.
13.156.8
सर्वं तस्य गृहे राज्ञः प्रावर्तत महात्मनः ।
जपयज्ञान्मनोयज्ञांस्त्रिदिवेऽपि चकार सः ॥ १३.१५६.८ ॥
તે મહાત્મા રાજાના ઘરમાં બધું ચાલુ રહ્યું; સ્વર્ગમાં પણ તેણે જપયજ્ઞો અને મનોયજ્ઞો કર્યા.
13.156.9
देवानभ्यर्चयच्चापि विधिवत्स सुरेश्वरः ।
सर्वानेव यथान्यायं यथापूर्वमरिंदम ॥ १३.१५६.९ ॥
તે સુરેશ્વરે વિધિપૂર્વક દેવતાઓની પણ પૂજા કરી; હે શત્રુદમન, પૂર્વની જેમ યથાન્યાય સર્વની પૂજા કરી.
13.156.10
अथेनद्रोऽहमिति ज्ञात्वा अहङ्कारं समाविशत् ।
सर्वाश्चैव क्रियास्तस्य पर्यहीयन्त भूपतेः ॥ १३.१५६.१० ॥
પછી 'હું જ ઇન્દ્ર છું' એમ જાણીને તેણે અહંકારમાં પ્રવેશ કર્યો; તે રાજાની બધી ક્રિયાઓ છૂટી ગઈ.
13.156.11
सप्तर्षीन्वाहयामास वरदानदमान्वितः ।
परिहीनक्रियश्चैव दुर्बलत्वमुपेयिवान् ॥ १३.१५६.११ ॥
વરદાન અને સંયમથી યુક્ત તેણે સપ્તર્ષિઓ પાસે (પાલખી) ઉપડાવી; ક્રિયાઓ છોડીને તે દુર્બળતા પામ્યો.
13.156.12
तस्य वाहयतः कालो मुनिमुख्यांस्तपोधनान् ।
अहङ्काराभिभूतस्य सुमहानत्यवर्तत ॥ १३.१५६.१२ ॥
તપોધન મુનિશ્રેષ્ઠોથી ઉપડાવતાં, અહંકારથી અભિભૂત થયેલા તેનો ઘણો લાંબો સમય વીતી ગયો.
13.156.13
अथ पर्यायशः सर्वान्वाहनायोपचक्रमे ।
पर्यायश्चाप्यगस्त्यस्य समपद्यत भारत ॥ १३.१५६.१३ ॥
પછી ક્રમ પ્રમાણે બધાને વહન કરવા તેણે શરૂઆત કરી; હે ભારત, અગસ્ત્યનો પણ વારો આવ્યો.
13.156.14
अथागत्य महातेजा भृगुर्ब्रह्मविदांवरः ।
अगस्त्यमाश्रमस्थं वै समुपेत्येदमब्रवीत् ॥ १३.१५६.१४ ॥
પછી મહાતેજસ્વી, બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભૃગુ આવ્યા અને આશ્રમમાં રહેલા અગસ્ત્ય પાસે જઈને આમ બોલ્યા.
13.156.15
एवं वयमसत्कारं देवेन्द्रस्यास्य दुर्मतेः ।
नहुषस्य किमर्थं वै मर्षयाम महामुने ॥ १३.१५६.१५ ॥
આ રીતે, આ દુર્બુદ્ધિ દેવેન્દ્ર નહુષનું અપમાન અમે શા માટે સહન કરીએ, હે મહામુનિ?
13.156.16
कथमेष मया शक्यः शप्तुं यस्य महामुने ।
वरदेन वरो दत्तो भवतो विदितश्च सः ॥ १३.१५६.१६ ॥
હે મહામુનિ, જેને વરદાતાએ વર આપ્યો છે, તેને હું કેવી રીતે શાપ આપી શકું? તે તમને પણ જાણીતું છે.
13.156.17
यो मे दृष्टिपथं गच्छेत्स मे वश्यो भवेदिति ।
इत्यनेन वरं देवो याचितो गच्छता दिवम् ॥ १३.१५६.१७ ॥
"જે મારી દૃષ્ટિના માર્ગમાં આવશે, તે મારે વશ થશે" એવો, સ્વર્ગે જતાં આ દેવે વર માગ્યો હતો.
13.156.18
एवं न दग्धः स मया भवता च न संशयः ।
अन्येनाप्यृषिमुख्येन न दग्धो न च पातितः ॥ १३.१५६.१८ ॥
આ રીતે તે મારાથી પણ બળ્યો નથી, તમારાથી પણ નહીં — તેમાં શંકા નથી; અને બીજા કોઈ મુખ્ય ઋષિથી પણ તે બળ્યો કે પાડી દેવાયો નથી.
13.156.19
अमृतं चैव पानाय दत्तमस्मै पुरा विभो ।
महात्मना तदर्तं च नास्माभिर्विनिपात्यते ॥ १३.१५६.१९ ॥
હે વિભો, પૂર્વે તે મહાત્માએ તેને પીવા માટે અમૃત આપ્યું હતું; તે કારણે અમે તેનો વધ કરતા નથી.
13.156.20
प्रायच्छत वरं देवः प्रजानां दुःखकारणम् ।
द्विजेष्वधर्मयुक्तानि स करोति नराधमः ॥ १३.१५६.२० ॥
દેવે પ્રજાઓને દુઃખનું કારણ બને તેવું વરદાન આપ્યું; તે નરાધમ બ્રાહ્મણો પ્રત્યે અધર્મયુક્ત કર્મો કરે છે.
13.156.21
तत्र यत्प्राप्तकालं नस्तद्ब्रू वदतांवर ।
भवांश्चापि यथा ब्रूयात्तत्कर्तास्मि न संशयः ॥ १३.१५६.२१ ॥
તેથી અમારા માટે જે સમયોચિત હોય તે, હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, કહો; આપ જેમ કહેશો તેમ હું કરીશ, એમાં સંશય નથી.
13.156.22
पितामहनियोगेन भवन्तं सोऽहमागतः ।
प्रतिकर्तुं बलवति नहुषे दर्पमोहिते ॥ १३.१५६.२२ ॥
પિતામહની આજ્ઞાથી હું આપની પાસે આવ્યો છું; અભિમાનથી મોહિત બળવાન નહુષનો પ્રતિકાર કરવા.
13.156.23
अद्य हि त्वां सुदुर्बुद्धी रथे योक्ष्यति देवराट् ।
अद्यैनमहमुद्वृत्तं करिष्येऽनिन्द्रमोजसा ॥ १३.१५६.२३ ॥
આજે જ દેવરાજ તને, હે દુર્બુદ્ધિ, રથમાં જોડશે; આજે જ હું આ ઉદ્ધતને મારા તેજથી ઇન્દ્રરહિત કરીશ.
13.156.24
अद्येन्द्रं स्थापयिष्यामि पश्यतस्ते शतक्रतुम् ।
सञ्चाल्य पापकर्माणमैन्द्रात्स्थानात्सुदुर्मतिम्। ॥ १३.१५६.२४ ॥
આજે તારી નજર સામે જ શતક્રતુ ઇન્દ્રને હું ફરીથી સ્થાપીશ; પાપકર્મી, દુર્મતિને ઇન્દ્રપદથી ખસેડી દઈશ.
13.156.25
अद्य चासौ कुदेवेन्द्रस्त्वां पदा धर्षयिष्यति ।
दैवोपहतचित्तत्वादात्मनाशाय मन्दधीः ॥ १३.१५६.२५ ॥
આજે એ કુદેવેન્દ્ર તને પગે કરીને અપમાનિત કરશે. દૈવથી હણાયેલા ચિત્તવાળા મંદબુદ્ધિ, તું પોતાના વિનાશ માટે આમ કરે છે.
13.156.26
व्युत्क्रान्तधर्मं तमहं धर्षणामर्षितो भृशम् ।
अहिर्भवस्वेति रुषा शप्स्ये पापं द्विजद्रुहम् ॥ १३.१५६.२६ ॥
ધર્મનું ઉલ્લંઘન કરનાર એ પાપી, બ્રાહ્મણદ્રોહીને અપમાનથી અતિ ક્રોધિત થઈ 'તું સાપ થા' એવો હું ક્રોધે શાપ આપીશ.
13.156.27
तत एनं सुदुर्बुद्धिं धिक्शब्दाभिहतत्विषम् ।
धरण्यां पातयिष्यामि पश्यतस्ते महामुने ॥ १३.१५६.२७ ॥
પછી એ અતિદુર્બુદ્ધિને, 'ધિક્' શબ્દથી જેનું તેજ હણાયું છે તેને, હે મહામુનિ, તમે જોતા હો ત્યારે હું ધરતી પર પાડી દઈશ.
13.156.28
नहुषं पापकर्माणमैश्वर्यबलमोहितम् ।
यथा च रोचते तुभ्यं तथा कर्तास्म्यहं मुने ॥ १३.१५६.२८ ॥
ઐશ્વર્ય અને બળથી મોહિત પાપકર્મી નહુષને, તમને જેમ ગમે તેમ હું કરીશ, હે મુનિ.
13.156.29
एवमुक्तस्तु भृगुणा मैत्रावरुणिरव्ययः ।
अगस्त्यः परमप्रीतो बभूव विगतज्वरः ॥ १३.१५६.२९ ॥
ભૃગુએ એમ કહ્યું ત્યારે મૈત્રાવરુણિ અવ્યય અગસ્ત્ય અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને તેમનો જ્વર (ચિંતા) દૂર થયો.