మహాభారతం · అధ్యాయం 13.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.157.1
कथं वै स विपन्नश्च कथं वै पातितो भुवि ।
कथं देवेन्द्रतां प्राप्तस्तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५७.१ ॥
అతడు ఎలా పతనమయ్యాడు, ఎలా భూమిపై పడవేయబడ్డాడు? అతడు దేవేంద్ర పదవిని ఎలా పొందాడు? దానిని మీరే చెప్పడానికి అర్హులు.
13.157.2
एवं तयोः संवदतोः क्रियास्तस्य महात्मनः ।
सर्वा एव प्रवर्तन्ते या दिव्या याश्च मानुषाः ॥ १३.१५७.२ ॥
ఈ విధంగా వారిద్దరు సంభాషిస్తుండగా, ఆ మహాత్ముని కర్మలన్నీ జరుగుతున్నాయి — దివ్యమైనవీ, మానుషమైనవీ.
13.157.3
तथैव दीपदानानि सर्वोपकरणानि वै ।
बलिकर्म च यच्चान्यद्वत्सकाश्च पृथग्विधाः ॥ १३.१५७.३ ॥
అలాగే దీపదానాలు, సర్వోపకరణాలు, బలికర్మ, మరియు మరేది, దూడలు — అనేక రకాలవి.
13.157.4
सर्वास्तस्य समुत्पन्ना देवेन्द्रस्य महात्मनः ।
देवलोके नृलोके च सदाचारपुरस्कृताः ॥ १३.१५७.४ ॥
అవన్నీ ఆ మహాత్ముడైన దేవేంద్రుని నుండి పుట్టినవి — దేవలోకంలోను నరలోకంలోను, సదాచారంతో గౌరవింపబడినవి.
13.157.5
ताश्चोद्भवन्ति राजेन्द्र समृद्ध्यै गृहमेधिनः ।
धूपप्रदानैर्दीपैश्च नमस्कारैस्तथैव च ॥ १३.१५७.५ ॥
ఓ రాజేంద్రా, గృహస్థులు సమృద్ధి కోసం వాటిని చేస్తారు — ధూప సమర్పణలతో, దీపాలతో, నమస్కారాలతో కూడా.
13.157.6
यथा सिद्धस्य चान्नस्य गृह्य चाग्रं प्रदीयते ।
बलयश्च गृहोद्देशे ततः प्रीयन्ति देवताः ॥ १३.१५७.६ ॥
వండిన అన్నం యొక్క అగ్రభాగాన్ని తీసి సమర్పించినట్లు, ఇంటి స్థలంలో బలులు ఇచ్చినట్లు, అప్పుడు దేవతలు ప్రసన్నులవుతారు.
13.157.7
यथा च गृहिणस्तोषो भवेद्वै बलिकर्मणि ।
तथा शतगुणा प्रीतिर्देवतानां प्रजायते ॥ १३.१५७.७ ॥
బలికర్మలో గృహస్థునికి ఎంత తృప్తి కలుగుతుందో, అంతకంటే నూరు రెట్లు దేవతలకు ప్రీతి కలుగుతుంది.
13.157.8
एवं धूपप्रदानं च दीपदानं च साधवः ।
प्रयच्छति नमस्कारैर्युक्तमात्मगुणावहम् ॥ १३.१५७.८ ॥
ఈ విధంగా సజ్జనులు నమస్కారాలతో ధూపదానమూ దీపదానమూ చేస్తారు; అది ఆత్మగుణాలను పెంచే యుక్తమైన కర్మ.
13.157.9
स्नानेनाद्भिश्च यत्कर्म क्रियते वै विपश्चिता ।
नमस्कारप्रयुक्तेन तेन प्रीणन्ति देवताः ॥ १३.१५७.९ ॥
విద్వాంసుడు స్నానంతో, జలంతో చేసే కర్మను నమస్కారంతో చేస్తే, దానితో దేవతలు ప్రీతి పొందుతారు.
13.157.10
पितरश्च महाभागा ऋषयश्च तपोधनाः ।
गृह्याश्च देवताः सर्वाः प्रीयन्ते विधिनाऽर्चिताः ॥ १३.१५७.१० ॥
మహాభాగ్యులైన పితరులు, తపోధనులైన ఋషులు, గృహ దేవతలు అందరూ విధిప్రకారం పూజింపబడినప్పుడు ప్రసన్నులవుతారు.
13.157.11
इत्येतां बुद्धिमास्थाय नहुषः स नरेश्वरः ।
सुरेन्द्रत्वं महत्प्राप्य कृतवानेतदद्भुतम् ॥ १३.१५७.११ ॥
ఈ బుద్ధిని ఆశ్రయించి, ఆ నరేశ్వరుడు నహుషుడు మహత్తరమైన సురేంద్రత్వాన్ని పొంది ఈ అద్భుత కార్యాన్ని చేశాడు.
13.157.12
कस्य चित्त्वथ कालस्य भाग्यक्षय उपस्थिते ।
सर्वमेतदवज्ञाय न चकार यथाविधि ॥ १३.१५७.१२ ॥
కొంతకాలానికి, భాగ్యక్షయం సమీపించినప్పుడు, ఇవన్నింటినీ అవమానించి అతడు విధిప్రకారం ఏదీ చేయలేదు.
13.157.13
ततः स परिहीणोऽभूत्सुरेन्द्रो बलदर्पतः ।
धूपदीपादिकविधिं न यथावच्चकार ह।
ततोऽस्य यज्ञविषयो रक्षोभिः परिबाध्यते ॥ १३.१५७.१३ ॥
అప్పుడు అతడు బలదర్పంతో క్షీణించాడు. ధూప దీపాది విధులను యథావిధిగా చేయలేదు. అప్పుడు అతని యజ్ఞక్షేత్రాన్ని రాక్షసులు బాధించసాగారు.
13.157.14
अथागस्त्यमृषिश्रेष्ठं वाहनायाजुहाव ह ।
द्रुतं सरस्वतीकूलात्स्मयन्निव महाबलः ॥ १३.१५७.१४ ॥
అప్పుడు ఆ మహాబలుడు ఋషులలో శ్రేష్ఠుడైన అగస్త్యుని వాహనంగా ఉండమని పిలిచాడు. ఆయన సరస్వతీ తీరం నుండి నవ్వుతున్నట్లుగా వేగంగా వచ్చాడు.
13.157.15
ततो भृगुर्महातेजा मैत्रावरुणिमब्रवीत् ।
निमीलयस्व नयने जटां यावद्विशामि ते।
सुरेन्द्रपतनायेति स च नेत्र न्यमीलयत् ॥ १३.१५७.१५ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన భృగువు మైత్రావరుణిని అన్నాడు: "నీ కళ్ళు మూసుకో; నేను నీ జటలో ప్రవేశించేవరకు, సురేంద్రుని పతనం కోసం." అతడు కళ్ళు మూసుకున్నాడు.
13.157.16
ततोऽगस्त्यस्याथ जटां दृष्ट्वा प्राविशदच्युतः ।
भृगुः स सुमहातेजाः पातनाय नृपस्य च ॥ १३.१५७.१६ ॥
అప్పుడు అగస్త్యుని జటను చూసి అచ్యుతుడైన భృగువు అందులో ప్రవేశించాడు. ఆ అతిమహాతేజస్వి భృగువు రాజు పతనం కోసం ప్రవేశించాడు.
13.157.17
ततः स देवराट् प्राप्तस्तमृषिं वाहनाय वै ।
ततोऽगस्त्यः सुरपतिं वाक्यमाह विशाम्पते।
योजयस्वेति मां क्षिप्रं कं च देशं वहामि ते ॥ १३.१५७.१७ ॥
అప్పుడు దేవేంద్రుడు ఆ ఋషి వద్దకు వాహనంగా రావడానికి వచ్చాడు. అప్పుడు అగస్త్యుడు సురపతికి ఇలా అన్నాడు: "ఓ ప్రజాపతీ, నన్ను వెంటనే కట్టు; నేను నిన్ను ఏ ప్రదేశానికి మోసుకెళ్లాలి?"
13.157.18
यत्र वक्ष्यसि तत्र त्वां नयिष्यामि सुराधिप ।
इत्युक्तो नरहुषस्तेन योजयामास तं मुनिम् ॥ १३.१५७.१८ ॥
"నీవు ఎక్కడ చెబితే అక్కడికి నిన్ను తీసుకెళ్తాను, ఓ దేవాధిపతీ." ఇలా చెప్పబడిన నహుషుడు ఆ మునిని కట్టించాడు.
13.157.19
भृगुस्तस्य जटान्तस्थो बभूव हृषितो भृशम् ।
न चापि दर्शनं तस्य चकार स भृगुस्तदा।
वरदानप्रभावज्ञो नहुषस्य महात्मनः ॥ १३.१५७.१९ ॥
భృగువు అతని జటల మధ్యలో ఉండి ఎంతో సంతోషించాడు. ఆ సమయంలో ఆ భృగువు అతనికి దర్శనం ఇవ్వలేదు; మహాత్ముడైన నహుషుని వరప్రభావాన్ని అతడు తెలుసుకున్నాడు.
13.157.20
न चुकोप तदाऽगस्त्यो युक्तोऽपि नहुषेण वै ।
तं तु राजा पदैकेन चोदयामास भारत।
श्रुतिः स्मृतिः प्रमाणं वा नेतिवादेन देवराट् ॥ १३.१५७.२० ॥
అప్పుడు అగస్త్యుడు కోపించలేదు, నహుషునితో కలిసి ఉన్నప్పటికీ. ఓ భరతా, రాజు ఒక్క పాదంతో అతన్ని ప్రేరేపించాడు. 'శ్రుతి, స్మృతి లేదా ప్రమాణం లేదు' అనే మాటతో దేవరాజు (ప్రేరేపించాడు).
13.157.21
न चुकोप स धर्मात्मा ततः पादेन देवराट् ।
अगस्त्यस्य तदा क्रुद्धो वामेनाभ्यहनच्छिरः ॥ १३.१५७.२१ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన దేవరాజు కోపించలేదు. అప్పుడు అగస్త్యునిపై కోపించి ఎడమ పాదంతో అతని తలపై కొట్టాడు.
13.157.22
तस्मिञ्शिरस्यभिहते स जटान्तर्गतो भृगुः ।
शशाप बलवत्क्रुद्धो नहुषं पापचेतसम् ॥ १३.१५७.२२ ॥
అతని తలపై దెబ్బ తగిలినప్పుడు, జటల లోపల ఉన్న భృగువు అత్యంత కోపంతో పాపబుద్ధి గల నహుషుని శపించాడు.
13.157.23
यस्मात्पदाऽवधीः क्रोधाच्छिरसीमं महामुनिम् ।
तस्मादाशु महीं गच्छ सर्पो भूत्वा सुदुर्मते ॥ १३.१५७.२३ ॥
నీవు కోపంతో కాలితో ఈ మహాముని తలపై కొట్టావు కాబట్టి, ఓ దుర్బుద్ధీ, నీవు వెంటనే పాముగా మారి భూమిపైకి వెళ్ళు.
13.157.24
शप्तोऽथ स तदा तेन सर्पो भूत्वा पपात ह ।
अदृष्टेनाथ भृगुणा भूतले भरतर्षभ ॥ १३.१५७.२४ ॥
అప్పుడు అతని చేత శపించబడి అతడు పాముగా మారి పడిపోయాడు, భరత వంశశ్రేష్ఠుడా, భృగువు కనిపించకుండా ఉండగా, భూమిపై.
13.157.25
भृगुं हि यदि सोऽद्राक्षीन्नहुषः पृथिवीपते ।
स शक्तोनाऽभविष्यद्वै पातने तस्य तेजसा ॥ १३.१५७.२५ ॥
పృథ్వీపతీ, నహుషుడు భృగువును చూసి ఉంటే, ఆయన తేజస్సుచేత అతడు పడగొట్టబడి ఉండేవాడు కాదు.
13.157.26
स तु तैस्तैः प्रदानैश्च तपोभिर्नियमैस्तथा ।
पतितोऽपि महाराज भूतले स्मृतिमानभूत् ॥ १३.१५७.२६ ॥
అయితే, వివిధ దానాలు, తపస్సులు, నియమాల ద్వారా, మహారాజా, అతడు భూమిపై పడినప్పటికీ స్మృతి కలవాడయ్యాడు.
13.157.27
प्रसादयामास भृगुं शापान्तो मे भवेदिति ।
ततोऽगस्त्यः कृपाविष्टः प्रासादयत तं भृगुम्।
शापान्तार्थं महाराज स च प्रादात्कृपान्वितः ॥ १३.१५७.२७ ॥
"నా శాపానికి అంతం కలగాలి" అని అతడు భృగువును ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు. అప్పుడు అగస్త్యుడు కరుణతో నిండి ఆ భృగువును ప్రసన్నం చేశాడు. మహారాజా, ఆయన దయతో శాపాంతం కోసం (వరం) ఇచ్చాడు.
13.157.28
राजा युधिष्ठिरो नाम भविष्यति कुरूद्वहः ।
स त्वां मोक्षयिता शापादित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ॥ १३.१५७.२८ ॥
యుధిష్ఠిరుడు అనే పేరుగల రాజు కురువంశ శ్రేష్ఠుడై ఉంటాడు. అతడు నిన్ను శాపం నుండి విముక్తుడిని చేస్తాడు అని చెప్పి ఆయన అంతర్ధానమయ్యాడు.
13.157.29
अगस्त्योऽपि महातेजाः कृत्वा कार्यं शतक्रतोः ।
स्वमाश्रमपदं प्रायात्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १३.१५७.२९ ॥
మహాతేజస్వి అయిన అగస్త్యుడు కూడా ఇంద్రుని కార్యాన్ని నెరవేర్చి, ద్విజులచే పూజింపబడుతూ తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
13.157.30
नहुषोऽपि त्वया राजंस्तस्माच्छापात्समुद्धृतः ।
जगाम ब्रह्मभवनं पश्यतस्ते जनाधिप ॥ १३.१५७.३० ॥
రాజా, నహుషుడు కూడా నీ ద్వారా ఆ శాపం నుండి విముక్తుడయ్యాడు. జనాధిపా, నువ్వు చూస్తుండగానే అతడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు.
13.157.31
तदा स पातयित्वा तं नहुषं भूतले भृगुः ।
जगाम ब्रह्मभवनं ब्रह्मणे च न्यवेदयत् ॥ १३.१५७.३१ ॥
అప్పుడు భృగువు ఆ నహుషుడిని భూమిపై పడదోసి, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి బ్రహ్మకు విన్నవించాడు.
13.157.32
ततः शक्रं समानाय्य देवानाह पितामहः ।
वरदानान्मम सुरा नहुषो राज्यमाप्तवान्।
स चागस्त्येन क्रुद्धेन भ्रंशितो भूतलं गतः ॥ १३.१५७.३२ ॥
అప్పుడు పితామహుడు ఇంద్రుడిని పిలిచి దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలారా, నా వరం వల్లనే నహుషుడు రాజ్యం పొందాడు; కానీ కోపించిన అగస్త్యునిచే అతడు పడిపోయి భూమికి చేరాడు.'
13.157.33
न च शक्यं विना राज्ञा सुखं वर्तयितुं क्वचित् ।
तस्मादयं पुनः शक्रो देवराज्येऽभिषिच्यताम् ॥ १३.१५७.३३ ॥
రాజు లేకుండా ఎక్కడా సుఖంగా జీవించడం సాధ్యం కాదు; కాబట్టి ఈ శక్రుడు మళ్లీ దేవరాజ్యంలో అభిషిక్తుడు కావాలి.
13.157.34
एवं सम्भाषमाणं तु देवाः पार्थ पितामहम् ।
एवमस्त्विति संहृष्टाः प्रत्यूचुस्तं नराधिप ॥ १३.१५७.३४ ॥
పార్థా, పితామహుడు ఇలా మాట్లాడగా దేవతలు సంతోషించి, 'అలాగే కానివ్వు' అని ఆయనకు జవాబిచ్చారు, నరాధిపా.
13.157.35
सोऽभिषिक्तो भगवता देवराज्ये च वासवः ।
ब्रह्मणा राजशार्दूल यथापूर्वं व्यरोचत ॥ १३.१५७.३५ ॥
రాజశార్దూలా, భగవంతుడైన బ్రహ్మచే దేవరాజ్యంలో అభిషిక్తుడైన ఆ వాసవుడు పూర్వంలాగే ప్రకాశించాడు.
13.157.36
एवमेतत्पुरावृत्तं नहुषस्य व्यतिक्रमात् ।
स च तैरेव संसिद्धो नहुषः कर्मभिः पुनः ॥ १३.१५७.३६ ॥
నహుషుడు చేసిన అతిక్రమం వల్ల ఈ పూర్వ వృత్తాంతం ఇలా జరిగింది. ఆ నహుషుడు ఆ కర్మలతోనే మళ్లీ సిద్ధిని పొందాడు.
13.157.37
तस्माद्दीपाः प्रदातव्याः सायं वै गृहमेधिभिः ।
दिव्यं चक्षुरवाप्नोति प्रेत्य दीपस्य दायकः।
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशा दीपदाश्च भवन्त्युत ॥ १३.१५७.३७ ॥
కాబట్టి గృహస్థులు సాయంత్రం దీపాలను దానం చేయాలి. దీపాన్ని దానం చేసినవాడు మరణానంతరం దివ్య నేత్రాన్ని పొందుతాడు. దీపదానం చేసేవారు పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశిస్తారు.
13.157.38
यावदक्षिनिमेषाणि ज्वलन्ते तावतीः समाः ।
रूपवान्बलवांश्चापि नरो भवति दीपदः ॥ १३.१५७.३८ ॥
కనురెప్పలు వాల్చే కాలం ఎంత సేపు దీపం వెలుగుతుందో అన్ని సంవత్సరాలు, దీపం దానం చేసిన మనిషి అందమైనవాడిగా, బలవంతుడిగా ఉంటాడు.
13.157.39
य इदं शृणुयाद्वापि पठते यो द्विजोत्तमः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति स च वै नात्र संशयः ॥ १३.१५७.३९ ॥
దీనిని వినేవాడు, లేదా ఉత్తమ ద్విజుడై దీనిని పఠించేవాడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.