มหาภารตะ · อัธยายะ 13.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.157.1
कथं वै स विपन्नश्च कथं वै पातितो भुवि ।
कथं देवेन्द्रतां प्राप्तस्तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५७.१ ॥
เขาเป็นอย่างไรจึงพินาศ และเขาถูกทิ้งลงสู่แผ่นดินได้อย่างไร เขาบรรลุความเป็นใหญ่แห่งเทวดาได้อย่างไร ท่านเท่านั้นสมควรจะเล่าเรื่องนี้
13.157.2
एवं तयोः संवदतोः क्रियास्तस्य महात्मनः ।
सर्वा एव प्रवर्तन्ते या दिव्या याश्च मानुषाः ॥ १३.१५७.२ ॥
ขณะที่ทั้งสองกำลังสนทนากันอยู่นั้น พิธีกรรมทั้งปวงของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นก็เกิดขึ้น ทั้งที่เป็นของทิพย์และที่เป็นของมนุษย์
13.157.3
तथैव दीपदानानि सर्वोपकरणानि वै ।
बलिकर्म च यच्चान्यद्वत्सकाश्च पृथग्विधाः ॥ १३.१५७.३ ॥
ในทำนองเดียวกัน การถวายประทีป เครื่องใช้ทั้งปวง พิธีบูชาพลี และสิ่งอื่นใดที่มีอยู่ ตลอดจนลูกโคหลากหลายชนิด
13.157.4
सर्वास्तस्य समुत्पन्ना देवेन्द्रस्य महात्मनः ।
देवलोके नृलोके च सदाचारपुरस्कृताः ॥ १३.१५७.४ ॥
ทั้งหมดนั้นเกิดขึ้นจากพระอินทร์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เป็นที่ยกย่องทั้งในสวรรค์ของเทวดาและในโลกของมนุษย์ด้วยความประพฤติอันดีงาม
13.157.5
ताश्चोद्भवन्ति राजेन्द्र समृद्ध्यै गृहमेधिनः ।
धूपप्रदानैर्दीपैश्च नमस्कारैस्तथैव च ॥ १३.१५७.५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เหล่าคฤหัสถ์ย่อมนำสิ่งเหล่านี้มาเพื่อความเจริญรุ่งเรือง ด้วยการถวายธูป ด้วยประทีป และด้วยการนอบน้อมเช่นเดียวกัน
13.157.6
यथा सिद्धस्य चान्नस्य गृह्य चाग्रं प्रदीयते ।
बलयश्च गृहोद्देशे ततः प्रीयन्ति देवताः ॥ १३.१५७.६ ॥
เช่นเดียวกับที่ปลายข้าวที่หุงสุกแล้วถูกนำมาถวายก่อน และมีการถวายพลีที่บริเวณเรือน เทวดาจึงพอพระทัย
13.157.7
यथा च गृहिणस्तोषो भवेद्वै बलिकर्मणि ।
तथा शतगुणा प्रीतिर्देवतानां प्रजायते ॥ १३.१५७.७ ॥
เช่นเดียวกับที่คฤหัสถ์พอใจในพิธีบูชาพลี เทวดาก็ทรงเกิดความยินดีร้อยเท่า
13.157.8
एवं धूपप्रदानं च दीपदानं च साधवः ।
प्रयच्छति नमस्कारैर्युक्तमात्मगुणावहम् ॥ १३.१५७.८ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้มีคุณธรรมย่อมถวายธูปและประทีปพร้อมด้วยการนอบน้อม เป็นการกระทำที่เหมาะสมซึ่งเพิ่มพูนคุณธรรมของตนเอง
13.157.9
स्नानेनाद्भिश्च यत्कर्म क्रियते वै विपश्चिता ।
नमस्कारप्रयुक्तेन तेन प्रीणन्ति देवताः ॥ १३.१५७.९ ॥
การกระทำที่ผู้มีปัญญาทำด้วยการอาบน้ำและน้ำ เมื่อกระทำพร้อมด้วยการนอบน้อม ย่อมทำให้เทวดาพอพระทัย
13.157.10
पितरश्च महाभागा ऋषयश्च तपोधनाः ।
गृह्याश्च देवताः सर्वाः प्रीयन्ते विधिनाऽर्चिताः ॥ १३.१५७.१० ॥
บรรพบุรุษผู้มีบุญยิ่ง ฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์ และเทวดาประจำเรือนทั้งหมด ย่อมพอพระทัยเมื่อได้รับการบูชาตามระเบียบวิธี
13.157.11
इत्येतां बुद्धिमास्थाय नहुषः स नरेश्वरः ।
सुरेन्द्रत्वं महत्प्राप्य कृतवानेतदद्भुतम् ॥ १३.१५७.११ ॥
เมื่อยึดถือความเข้าใจนี้ไว้ นหุษะ จอมกษัตริย์องค์นั้น เมื่อได้ความเป็นใหญ่แห่งเทวดาอันยิ่งใหญ่แล้ว ก็ได้ทำสิ่งอัศจรรย์นี้
13.157.12
कस्य चित्त्वथ कालस्य भाग्यक्षय उपस्थिते ।
सर्वमेतदवज्ञाय न चकार यथाविधि ॥ १३.१५७.१२ ॥
แต่ต่อมาเมื่อถึงเวลาที่โชคลาภของเขาหมดสิ้นลง เขาก็เพิกเฉยต่อสิ่งทั้งปวงนี้ และไม่ได้ปฏิบัติตามระเบียบวิธี
13.157.13
ततः स परिहीणोऽभूत्सुरेन्द्रो बलदर्पतः ।
धूपदीपादिकविधिं न यथावच्चकार ह।
ततोऽस्य यज्ञविषयो रक्षोभिः परिबाध्यते ॥ १३.१५७.१३ ॥
ดังนั้น พระอินทร์องค์นั้นจึงเสื่อมถอยลงเพราะความทระนงในกำลัง และมิได้ประกอบพิธีถวายธูปและประทีปเป็นต้นให้ถูกต้อง แล้วพิธียัญของพระองค์จึงถูกรบกวนโดยพวกรากษส
13.157.14
अथागस्त्यमृषिश्रेष्ठं वाहनायाजुहाव ह ।
द्रुतं सरस्वतीकूलात्स्मयन्निव महाबलः ॥ १३.१५७.१४ ॥
จากนั้นพระองค์ผู้มีกำลังมากได้เรียกอัครฤๅษีอคัสตยะให้มาเป็นพาหนะ พระองค์ยิ้มเล็กน้อยและเสด็จมาอย่างรวดเร็วจากฝั่งแม่น้ำสรัสวดี
13.157.15
ततो भृगुर्महातेजा मैत्रावरुणिमब्रवीत् ।
निमीलयस्व नयने जटां यावद्विशामि ते।
सुरेन्द्रपतनायेति स च नेत्र न्यमीलयत् ॥ १३.१५७.१५ ॥
ครั้งนั้น ภฤคุผู้มีเดชยิ่งใหญ่ได้กล่าวแก่บุตรของมิตรและวรุณว่า “จงหลับตาเสีย ขณะที่เราจะเข้าไปในมวยผมของท่าน เพื่อให้จอมเทวดาตกลงมา” ฤๅษีนั้นก็หลับตาลง
13.157.16
ततोऽगस्त्यस्याथ जटां दृष्ट्वा प्राविशदच्युतः ।
भृगुः स सुमहातेजाः पातनाय नृपस्य च ॥ १३.१५७.१६ ॥
ครั้นแล้ว เมื่อเห็นมวยผมของอคัสตยะ ภฤคุผู้มีเดชยิ่งใหญ่ผู้ไม่เคยตกต่ำ ก็เข้าไปในมวยผมนั้น เพื่อให้จอมกษัตริย์ตกลงมา
13.157.17
ततः स देवराट् प्राप्तस्तमृषिं वाहनाय वै ।
ततोऽगस्त्यः सुरपतिं वाक्यमाह विशाम्पते।
योजयस्वेति मां क्षिप्रं कं च देशं वहामि ते ॥ १३.१५७.१७ ॥
จากนั้น จอมเทวดาก็เสด็จมาหาฤๅษีนั้นเพื่อให้เป็นพาหนะ ข้าแต่จอมประชา อคัสตยะจึงกล่าวกับจอมเทวดาว่า “จงเทียมข้าพเจ้าเสียโดยเร็ว จะให้ข้าพเจ้านำพระองค์ไปยังที่ใดเล่า”
13.157.18
यत्र वक्ष्यसि तत्र त्वां नयिष्यामि सुराधिप ।
इत्युक्तो नरहुषस्तेन योजयामास तं मुनिम् ॥ १३.१५७.१८ ॥
“ที่ใดที่ข้าจะบอก ข้าจะนำท่านไปที่นั่น ข้าแต่จอมเทวดา” เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น นหุษะจึงเทียมฤๅษีนั้นให้เป็นพาหนะของตน
13.157.19
भृगुस्तस्य जटान्तस्थो बभूव हृषितो भृशम् ।
न चापि दर्शनं तस्य चकार स भृगुस्तदा।
वरदानप्रभावज्ञो नहुषस्य महात्मनः ॥ १३.१५७.१९ ॥
ภฤคุผู้ประทับอยู่ในมวยผมของอคัสตยะเกิดความปีติยินดีอย่างยิ่ง แต่ท่านก็มิได้แสดงตนให้นหุษะเห็นในขณะนั้น เพราะทราบอำนาจแห่งพรที่นหุษะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้รับ
13.157.20
न चुकोप तदाऽगस्त्यो युक्तोऽपि नहुषेण वै ।
तं तु राजा पदैकेन चोदयामास भारत।
श्रुतिः स्मृतिः प्रमाणं वा नेतिवादेन देवराट् ॥ १३.१५७.२० ॥
อคัสตยะมิได้โกรธแม้ถูกนหุษะเทียมให้เป็นพาหนะ ข้าแต่ภารตะ พระราชาทรงเร่งอคัสตยะด้วยการเหยียบเพียงเท้าเดียว และจอมเทวดาทรงกล่าวว่า “ไม่มีศรุติ ไม่มีสฤติ ไม่มีหลักฐานใดทั้งสิ้น” แล้วทรงเร่งให้เดินไป
13.157.21
न चुकोप स धर्मात्मा ततः पादेन देवराट् ।
अगस्त्यस्य तदा क्रुद्धो वामेनाभ्यहनच्छिरः ॥ १३.१५७.२१ ॥
แต่ท้าวเทวราชผู้มีธรรมในใจนั้นมิได้โกรธเคือง จากนั้นพระอินทร์ผู้โกรธอคัสตยะจึงใช้เท้าซ้ายเตะศีรษะของท่าน
13.157.22
तस्मिञ्शिरस्यभिहते स जटान्तर्गतो भृगुः ।
शशाप बलवत्क्रुद्धो नहुषं पापचेतसम् ॥ १३.१५७.२२ ॥
เมื่อศีรษะถูกเตะ ภฤกุผู้ซ่อนอยู่ในมวยผมของท่านก็โกรธยิ่งนัก จึงสาปนหุษะผู้มีจิตชั่วร้าย
13.157.23
यस्मात्पदाऽवधीः क्रोधाच्छिरसीमं महामुनिम् ।
तस्मादाशु महीं गच्छ सर्पो भूत्वा सुदुर्मते ॥ १३.१५७.२३ ॥
เพราะเจ้าใช้เท้าเตะศีรษะของมหามุนีผู้นี้ด้วยความโกรธ ดูก่อนผู้มีใจชั่ว เพราะฉะนั้นเจ้าจงไปสู่แผ่นดินโดยเร็ว โดยกลายเป็นงู
13.157.24
शप्तोऽथ स तदा तेन सर्पो भूत्वा पपात ह ।
अदृष्टेनाथ भृगुणा भूतले भरतर्षभ ॥ १३.१५७.२४ ॥
ดูก่อนพระภรตผู้ประเสริฐ เมื่อถูกท่านสาปแล้ว นหุษะก็กลายเป็นงูและตกลงสู่พื้นดิน ขณะที่ภฤกุหายตัวไปแล้ว
13.157.25
भृगुं हि यदि सोऽद्राक्षीन्नहुषः पृथिवीपते ।
स शक्तोनाऽभविष्यद्वै पातने तस्य तेजसा ॥ १३.१५७.२५ ॥
ดูก่อนเจ้าแผ่นดิน หากนหุษะได้เห็นภฤกุ เขาก็คงไม่อาจถูกผลักให้ตกลงมาด้วยอานุภาพของท่านได้
13.157.26
स तु तैस्तैः प्रदानैश्च तपोभिर्नियमैस्तथा ।
पतितोऽपि महाराज भूतले स्मृतिमानभूत् ॥ १३.१५७.२६ ॥
ทว่านหุษะด้วยทานต่างๆ ตบะ และการปฏิบัติข้อวัตร ดูก่อนมหาราช แม้ตกลงสู่พื้นดินแล้ว ก็ยังกลับมีสติระลึกได้
13.157.27
प्रसादयामास भृगुं शापान्तो मे भवेदिति ।
ततोऽगस्त्यः कृपाविष्टः प्रासादयत तं भृगुम्।
शापान्तार्थं महाराज स च प्रादात्कृपान्वितः ॥ १३.१५७.२७ ॥
"ขอให้การสาปของข้ามีที่สิ้นสุด" นหุษะกล่าวดังนี้แล้ววิงวอนภฤกุ จากนั้นอคัสตยะเปี่ยมด้วยความกรุณาก็วิงวอนภฤกุนั้นแทน ดูก่อนมหาราช ท่านผู้เปี่ยมด้วยความกรุณาจึงประทานให้เพื่อให้การสาปสิ้นสุด
13.157.28
राजा युधिष्ठिरो नाम भविष्यति कुरूद्वहः ।
स त्वां मोक्षयिता शापादित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ॥ १३.१५७.२८ ॥
พระเจ้ายุธิษฐิระพระนามนั้นจะเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ พระองค์จะปลดปล่อยท่านให้พ้นจากคำสาป ตรัสดังนี้แล้วก็อันตรธานไป
13.157.29
अगस्त्योऽपि महातेजाः कृत्वा कार्यं शतक्रतोः ।
स्वमाश्रमपदं प्रायात्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १३.१५७.२९ ॥
ส่วนอคัสตยะผู้มีเดชมาก เมื่อกระทำกิจของพระศักระเสร็จแล้ว ก็เสด็จกลับสู่อาศรมของตน มีพราหมณ์ทั้งหลายให้ความเคารพ
13.157.30
नहुषोऽपि त्वया राजंस्तस्माच्छापात्समुद्धृतः ।
जगाम ब्रह्मभवनं पश्यतस्ते जनाधिप ॥ १३.१५७.३० ॥
ดูก่อนพระราชา แม้นหุษะก็ได้รับการปลดปล่อยจากคำสาปนั้นโดยท่าน ดูก่อนเจ้าแห่งมนุษย์ ขณะที่ท่านกำลังทอดพระเนตรอยู่ นหุษะก็เสด็จไปสู่พรหมโลก
13.157.31
तदा स पातयित्वा तं नहुषं भूतले भृगुः ।
जगाम ब्रह्मभवनं ब्रह्मणे च न्यवेदयत् ॥ १३.१५७.३१ ॥
ครั้นนั้นภฤกุผลักนหุษะให้ตกลงสู่พื้นดิน แล้วเสด็จไปยังพรหมโลก และกราบทูลพระพรหมให้ทรงทราบ
13.157.32
ततः शक्रं समानाय्य देवानाह पितामहः ।
वरदानान्मम सुरा नहुषो राज्यमाप्तवान्।
स चागस्त्येन क्रुद्धेन भ्रंशितो भूतलं गतः ॥ १३.१५७.३२ ॥
จากนั้นปิตามหะทรงเรียกพระอินทร์มาแล้วตรัสกับเหล่าเทพว่า "ดูก่อนเทพทั้งหลาย นหุษะได้ราชสมบัติเทวราชด้วยพรที่เราประทาน แต่ถูกอคัสตยะผู้โกรธเคืองทำให้ตกลงมาสู่พื้นพิภพ"
13.157.33
न च शक्यं विना राज्ञा सुखं वर्तयितुं क्वचित् ।
तस्मादयं पुनः शक्रो देवराज्येऽभिषिच्यताम् ॥ १३.१५७.३३ ॥
ไม่อาจให้ความสุขดำรงอยู่ได้ที่ใดเลยหากปราศจากพระราชา ฉะนั้นขอให้พระศักระองค์นี้ได้รับการอภิเษกเป็นเทวราชอีกครั้งเถิด
13.157.34
एवं सम्भाषमाणं तु देवाः पार्थ पितामहम् ।
एवमस्त्विति संहृष्टाः प्रत्यूचुस्तं नराधिप ॥ १३.१५७.३४ ॥
ดูก่อนพระปารถ ขณะที่ปิตามหะตรัสดังนี้ เหล่าเทพต่างยินดียิ่งนัก ตอบพระองค์ว่า "ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด" ดูก่อนเจ้าแห่งมนุษย์
13.157.35
सोऽभिषिक्तो भगवता देवराज्ये च वासवः ।
ब्रह्मणा राजशार्दूल यथापूर्वं व्यरोचत ॥ १३.१५७.३५ ॥
ดูก่อนพยัคฆ์แห่งกษัตริย์ วาสวะได้รับการอภิเษกเป็นเทวราชโดยพระพรหมผู้ทรงพระภาค และทรงรุ่งเรืองดังเดิม
13.157.36
एवमेतत्पुरावृत्तं नहुषस्य व्यतिक्रमात् ।
स च तैरेव संसिद्धो नहुषः कर्मभिः पुनः ॥ १३.१५७.३६ ॥
เรื่องราวในอดีตนี้เกิดขึ้นเพราะการล่วงละเมิดของนหุษะ และนหุษะผู้นั้นเองก็ได้บรรลุความสมบูรณ์อีกครั้งด้วยกรรมเหล่านั้นนั่นเอง
13.157.37
तस्माद्दीपाः प्रदातव्याः सायं वै गृहमेधिभिः ।
दिव्यं चक्षुरवाप्नोति प्रेत्य दीपस्य दायकः।
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशा दीपदाश्च भवन्त्युत ॥ १३.१५७.३७ ॥
เพราะฉะนั้น คฤหัสถ์ควรถวายประทีปในเวลาเย็น ผู้ถวายประทีปย่อมได้จักษุทิพย์เมื่อสิ้นชีวิต ผู้ถวายประทีปย่อมรุ่งเรืองดุจพระจันทร์เพ็ญ
13.157.38
यावदक्षिनिमेषाणि ज्वलन्ते तावतीः समाः ।
रूपवान्बलवांश्चापि नरो भवति दीपदः ॥ १३.१५७.३८ ॥
ตราบเท่าที่ประทีปลุกโชนอยู่นานเท่ากับการกระพริบตา ผู้ถวายประทีปจะเป็นผู้มีรูปงามและมีกำลังในปีจำนวนเท่านั้น
13.157.39
य इदं शृणुयाद्वापि पठते यो द्विजोत्तमः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति स च वै नात्र संशयः ॥ १३.१५७.३९ ॥
ผู้ใดได้ฟังเรื่องนี้ หรือพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดได้สวดเรื่องนี้ ย่อมบรรลุพรหมโลก ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยเลย