મહાભારત · અધ્યાય 13.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.158.1
ब्राह्मणस्वानि ये मन्दा हरन्ति भरतर्षभ ।
नृशंसकारिणो योनिं कां ते गच्छन्ति मानवाः ॥ १३.१५८.१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! જે મૂર્ખ લોકો બ્રાહ્મણોનું ધન હરી લે છે, ક્રૂર કર્મ કરનારા તે મનુષ્યો કઈ યોનિમાં જાય છે?
13.158.2
पातकानां परं ह्येतद्ब्रह्मस्वहरणं बलात् ।
सान्वयास्ते विनश्यन्ति चण्डालाः प्रेत्य चेह च ॥ १३.१५८.२ ॥
બ્રાહ્મણનું ધન બળપૂર્વક હરી લેવું એ સર્વ પાપોમાં શ્રેષ્ઠ પાપ છે. એવા ચાંડાળો વંશ સહિત આ લોકમાં અને મૃત્યુ પછી પણ નાશ પામે છે.
13.158.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनमम् ।
चण्डालस्य च संवादं क्षत्रबन्धोश्च भारत ॥ १३.१५८.३ ॥
હે ભારત! આ વિષયમાં લોકો ચાંડાળ અને ક્ષત્રિયાધમ વચ્ચેના આ પ્રાચીન ઇતિહાસ-સંવાદને ઉદાહરણ તરીકે ટાંકે છે.
13.158.4
वृद्धरूपोऽसि चण्डाल बालवच्च विचेष्टसे ।
श्वखराणां रजःसेवी कस्मादुद्विजसे गवाम् ॥ १३.१५८.४ ॥
હે ચાંડાળ! રૂપે વૃદ્ધ છો છતાં બાળક જેવું વર્તન કરો છો. કૂતરા અને ગધેડાની ધૂળ સેવનારા તમે ગાયોથી કેમ ડરો છો?
13.158.5
साधुभिर्गर्हितं कर्म चण्डालस्य विधीयते ।
कस्माद्गोरजसा ध्वस्तमङ्गं तोयेन सिञ्चसि ॥ १३.१५८.५ ॥
સજ્જનોએ નિંદેલું કર્મ જ ચાંડાળ માટે વિહિત છે. તો ગાયની ધૂળથી મલિન થયેલા અંગ પર પાણી કેમ છાંટો છો?
13.158.6
ब्राह्मणस्य गवां राजन्प्रयान्तीनां रजः पुरा ।
सोममुद्ध्वंसयामास तं सोममपिबन्द्विजाः ॥ १३.१५८.६ ॥
હે રાજન! પૂર્વે બ્રાહ્મણની ગાયો ચાલતી હતી ત્યારે ઊડેલી ધૂળે સોમને દૂષિત કર્યો; એ દૂષિત સોમ બ્રાહ્મણોએ પીધો.
13.158.7
भृत्यानामपि राज्ञस्तु रजसा ध्वंसितं मखे ।
तत्पानाच्च द्विजाः सर्वे क्षिप्रं नरकमाविशन् ॥ १३.१५८.७ ॥
રાજાના સેવકોની ધૂળથી પણ યજ્ઞમાં તે દૂષિત થયું; તે પીને સર્વ દ્વિજો તરત નરકમાં પ્રવેશ્યા.
13.158.8
दीक्षितश्च स राजाऽपि क्षिप्रं नरकमाविशत् ।
सह तैर्याजकैः सर्वैर्ब्रह्मस्वमुपजीव्य तत् ॥ १३.१५८.८ ॥
દીક્ષિત તે રાજા પણ તે બધા યાજકો સાથે બ્રાહ્મણના ધન પર જીવીને તરત નરકમાં પ્રવેશ્યો.
13.158.9
येऽपि तत्रापिबन्क्षीरं घृतं दधि च मानवाः ।
ब्राह्मणाः सहराजन्याः सर्वे नरकमाविशन् ॥ १३.१५८.९ ॥
ત્યાં જે માણસોએ દૂધ, ઘી અને દહીં પીધાં, તે બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયો સહિત સર્વ નરકમાં પ્રવેશ્યા.
13.158.10
जघ्नुस्ताः पयसा पुत्रांस्तथा पौत्रान्विधूय तान् ।
पशूनवेक्षमाणश्च साधुवृत्तेन दंपती ॥ १३.१५८.१० ॥
તે (ગાયોએ) દૂધ વડે પુત્રોને અને એ જ રીતે પૌત્રોને મારી નાખ્યા; તેમને ખંખેરીને, પશુઓને જોતાં, સદાચારી તે દંપતી પણ.
13.158.11
अहं तत्रावसं राजन्ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
तासां मे रजसा ध्वस्तं भैक्षमासीन्नराधिप ॥ १३.१५८.११ ॥
હે રાજન્, હું ત્યાં બ્રહ્મચારી અને જિતેન્દ્રિય થઈને રહેતો હતો; તેમની ધૂળથી મારી ભિક્ષા દૂષિત થઈ ગઈ હતી, હે નરાધિપ.
13.158.12
चण्डालोऽहं ततो राजन्भुक्त्वा तदभवं नृप ।
ब्रह्मस्वहारी न नृपः सोऽप्रतिष्ठां गतिं ययौ ॥ १३.१५८.१२ ॥
હે રાજન્, તે ખાવાથી હું ચાંડાળ થયો, હે નૃપ. બ્રાહ્મણનું ધન હરનાર તે રાજા આધારહીન ગતિ પામ્યો.
13.158.13
तस्माद्धरेन्न विप्रस्वं कदाचिदपि किञ्चन ।
न पश्येन्नानुमोदेच्च न हर्तुं किञ्चिदाहरेत् ॥ १३.१५८.१३ ॥
તેથી બ્રાહ્મણનું ધન ક્યારેય કંઈ પણ હરવું નહીં; તેની તરફ જોવું નહીં, તેને અનુમોદન આપવું નહીં, અને તેને હરવા માટે કંઈ લાવવું નહીં.
13.158.14
ब्रह्मस्वं रजसा ध्वस्तं भुक्त्वा मां पश्य यादृशम् ।
तस्मात्सोमोऽप्यविक्रेयः पुरुषेण विपश्चिता ॥ १३.१५८.१४ ॥
બ્રાહ્મણનું ધન પાપની ધૂળથી દૂષિત થઈને ખાવામાં આવે તો તેનું ફળ જુઓ—મને જુઓ, મારી દશા કેવી થઈ છે. તેથી વિવેકી પુરુષે સોમને પણ વેચવો નહીં.
13.158.15
एतद्धि धनमुत्कृष्टं द्विजानामविशेषतः ।
विक्रयं त्विह सोमस्य गर्हयन्ति मनीषिणः ॥ १३.१५८.१५ ॥
આ ધન દ્વિજો માટે, કોઈ ખાસ ભેદ વિના, અત્યંત ઉત્તમ છે. અહીં સોમના વેચાણની વિવેકી લોકો નિંદા કરે છે.
13.158.16
ये चैनं क्रीणते तात ये च विक्रीणते जनाः ।
ते तु वैवस्वतं प्राप्य रौरवं यान्ति सर्वशः ॥ १३.१५८.१६ ॥
હે વત્સ! જે લોકો આને ખરીદે છે અને જે વેચે છે—તે બધા વૈવસ્વતના લોકમાં પહોંચીને સંપૂર્ણપણે રૌરવ નરકમાં જાય છે.
13.158.17
सोमं तु रजसा ध्वस्तं विक्रीणन्विधिपूर्वकम् ।
श्रोत्रियो वार्धुषी भूत्वा नचिरं स विनश्यति ॥ १३.१५८.१७ ॥
પરંતુ પાપની ધૂળથી દૂષિત સોમને જે વિધિપૂર્વક વેચે છે—તે શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણ હોવા છતાં વ્યાજખોર બનીને લાંબો સમય ટકતો નથી; તે નષ્ટ થાય છે.
13.158.18
नरकं त्रिंशतं प्राप्य स्वविष्ठामुपजीवति ।
ब्रह्मस्वहारी नरकान्यातनाश्चानुभूय तु।
मलेषु च कृमिर्भूत्वा श्वविष्ठामुपजीवती ॥ १३.१५८.१८ ॥
ત્રીસ પ્રકારના નરકમાં પહોંચીને તે પોતાનું જ મળ ખાઈને જીવે છે. બ્રાહ્મણનું ધન હરનાર નરકો અને યાતનાઓ ભોગવીને, પછી મેલમાં કીડો બનીને કૂતરાના મળ પર જીવે છે.
13.158.19
श्वचर्यामतिमानं च सखिदारेषु विप्लवम् ।
तुलयाधारयद्धर्मो ह्यतिमानोऽतिरिच्यते ॥ १३.१५८.१९ ॥
શ્વપચનું આચરણ, મિત્રો અને પત્નીઓ પ્રત્યે અતિમાન અને વિપ્લવ — ધર્મે તેમને ત્રાજવામાં તોલ્યા; અતિમાન જ અધિક નીકળ્યું.
13.158.20
म्लानं मां विकलं पश्य विवर्णं हरिणं कृशम् ।
अतिमानेनि मां पश्य पापां गतिमुपागतम् ॥ १३.१५८.२० ॥
મને જુઓ — મ્લાન, વિકલ, વિવર્ણ, પીળો, કૃશ; અતિમાનને કારણે પાપગતિને પામેલા મને જુઓ.
13.158.21
अहं वै विपुले तात कुले दनसमन्विते ।
पौराणे जन्मनि विभो ज्ञानविज्ञानपारगः ॥ १३.१५८.२१ ॥
હું તો, હે તાત, દાનથી સંપન્ન વિશાળ કુળમાં, પૌરાણિક જન્મમાં, હે વિભો, જ્ઞાન-વિજ્ઞાનમાં પારંગત હતો.
13.158.22
अभवं तत्र जानानो ह्येतान्दोषान्मदात्सदा ।
संरब्ध एव भूतानां पृष्ठमांसमभक्षयम् ॥ १३.१५८.२२ ॥
ત્યાં આ દોષો જાણવા છતાં હું સદા મદથી ભરેલો રહેતો; પ્રાણીઓ પર ક્રોધ કરી તેમના પીઠનું માંસ હું ખાતો.
13.158.23
सोऽहं वै विदितः सर्वैर्दूरगो वनिनो वने ।
साधूनां परिभावेप्सुर्विप्राणां गर्वितो धनैः।
इमामवस्थां सम्प्राप्तः पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ १३.१५८.२३ ॥
તે હું — સૌને જાણીતો, વનમાં દૂર ફરનારો વનવાસી, સાધુઓનું અપમાન કરવા ઇચ્છતો, ધનથી ગર્વિત બ્રાહ્મણો પર — આ અવસ્થાએ પહોંચ્યો; કાળનો પલટો જુઓ.
13.158.24
आदीप्तमिव चैलान्तं भ्रमरैरिव चार्दितम् ।
धावमानं सुसंरब्दं फश्य मां रजसाऽन्वितम् ॥ १३.१५८.२४ ॥
બળતા વસ્ત્રના છેડા જેવો, માખીઓથી પીડિત, અત્યંત ક્ષુબ્ધ થઈ દોડતો, ધૂળથી લથપથ મને જુઓ.
13.158.25
स्वाध्यायैस्तु महात्पापं हरन्ति गृहमेधिनः ।
दानैः पृथग्विधैश्चापि विप्रजात्यां मनीषिणः ॥ १३.१५८.२५ ॥
ગૃહસ્થો સ્વાધ્યાયથી મહાપાપ દૂર કરે છે; અને વિપ્રજાતિના મનીષીઓ વિવિધ પ્રકારના દાનોથી પણ તે દૂર કરે છે.
13.158.26
तथा पापकृतं विप्रमाश्रमस्तं महीपते ।
सर्वसङ्गविनिर्मुक्तं छन्दांस्युत्तारयन्त्युत ॥ १३.१५८.२६ ॥
તેવી જ રીતે, હે મહીપતિ, પાપ કરેલા વિપ્રને પણ, આશ્રમમાં સર્વ આસક્તિઓથી મુક્ત થતાં, વેદો પાર ઉતારે છે.
13.158.27
अहं हि पापयोन्यां वै प्रसूतः क्षत्रियर्षभ ।
निश्चयं नाधिगच्छामि कथं मुच्येयमित्युत ॥ १३.१५८.२७ ॥
હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ, હું પાપયોનિમાં જન્મ્યો છું. હું કેવી રીતે મુક્ત થઈશ તેનો નિશ્ચય મને મળતો નથી.
13.158.28
जातिस्मरत्वं च मम केनचित्पूर्वकर्मणा ।
शुभने येन मोक्षं वै प्राप्तुमिच्छाम्यहं नृप ॥ १३.१५८.२८ ॥
કોઈ પૂર્વકર્મના શુભ ફળથી મને પૂર્વજન્મનું સ્મરણ છે; હે નૃપ, તેથી જ હું મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છું છું.
13.158.29
त्वमिमं सम्प्रपन्नाय संशयं ब्रूहि पृच्छते ।
चण्डालत्वात्कथमहं मुच्येयमिति सत्तम ॥ १३.१५८.२९ ॥
હે સત્તમ, શરણે આવેલા આ પ્રશ્ન પૂછનારને, ચાંડાલ હોવાથી હું કેવી રીતે મુક્ત થઈશ, એ સંશય કહો.
13.158.30
चण्डाल प्रतिजानीहि येन मोक्षमवाप्स्यसि ।
ब्राह्मणार्थे त्यजन्प्राणान्गतिमिष्टामवाप्स्यसि ॥ १३.१५८.३० ॥
હે ચાંડાલ, તું એવી પ્રતિજ્ઞા કર કે જેથી તને મોક્ષ મળે; બ્રાહ્મણ માટે પ્રાણ ત્યજીને તું ઇષ્ટ ગતિ પામીશ.
13.158.31
दत्त्वा शरीरं क्रव्याद्भ्यो रणाग्नौ द्विजहेतुकम् ।
हित्वा प्राणान्प्रमोक्षस्ते नान्यथा मोक्षमर्हसि ॥ १३.१५८.३१ ॥
રણાગ્નિમાં બ્રાહ્મણોના હિતાર્થે શરીર માંસાહારી જીવોને આપીને, પ્રાણ ત્યાગવાથી જ તને મોક્ષ મળશે; નહીંતર તું મોક્ષને યોગ્ય નથી.
13.158.32
इत्युक्तः स तदा तेन ब्रह्मस्वार्थे परन्तप ।
हित्वा रणमुखे प्राणान्गतिमिष्टामवाप ह ॥ १३.१५८.३२ ॥
હે પરંતપ, તેના આ પ્રમાણે કહેવાથી, બ્રાહ્મણના ધન માટે રણમુખે પ્રાણ ત્યાગીને તેણે ઇચ્છિત ગતિ પ્રાપ્ત કરી.
13.158.33
तस्माद्रक्ष्यं त्वया पुत्र ब्रह्मस्वं भरतर्षभ ।
यदीच्छसि महाबाहो शाश्वतीं गतिमात्मनः ॥ १३.१५८.३३ ॥
તેથી, હે પુત્ર, ભરતશ્રેષ્ઠ, તારે બ્રાહ્મણના ધનનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; હે મહાબાહુ, જો તું તારા માટે શાશ્વત ગતિ ઇચ્છે છે.