Mahābhārata · Adhyāya 13.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.160.1
दानं बहुविधाकारं शान्तिः सत्यमहिंसितम् ।
स्वदारतुष्टिश्चोक्ता ते फलं दानस्य वाऽपि यत् ॥ १३.१६०.१ ॥
Dones de muchas clases, la paz, la verdad, la no violencia, el contento con la propia esposa — y también el fruto de la donación: esto has declarado.
13.160.2
पितामहस्य विदितं किमन्यत्तपसो बलात् ।
तपसो यत्परं तेऽद्य तन्नो व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१६०.२ ॥
Abuelo, ¿qué hay más allá del poder de la ascesis que te sea desconocido? Lo que es superior a la ascesis, hoy te corresponde explicárnoslo.
13.160.3
तपसः प्रक्षयो यावत्ताल्लोको युधिष्ठिर ।
मतं ममात्र कौन्तेय तपो नानशनात्परम् ॥ १३.१६०.३ ॥
Yudhiṣṭhira, el mundo dura solo hasta donde llega el agotamiento de la ascesis. En mi opinión, hijo de Kuntī, no hay ascesis superior al ayuno.
13.160.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भगीरथस्य संवादं ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ १३.१६०.४ ॥
Aquí también se cita esta antigua historia: el diálogo del magnánimo Bhagīratha con Brahmā.
13.160.5
अतीत्य सुरलोकं च गवां लोकं च भारत ।
ऋषिलोकं च सोऽगच्छद्भगीरथ इति श्रुतम् ॥ १३.१६०.५ ॥
Tras sobrepasar el mundo de los dioses y el mundo de las vacas, Bhagīratha llegó al mundo de los sabios, así se oye, oh Bhārata.
13.160.6
तं तु दृष्ट्वा वचः प्राह ब्रह्मा राजन्भगीरथम् ।
कथं भगीरथाऽऽगास्त्वमिमं लोकं दुरासदम् ॥ १३.१६०.६ ॥
Al verlo, Brahmā dirigió estas palabras al rey Bhagīratha: «Bhagīratha, ¿cómo has llegado a este mundo tan difícil de alcanzar?»
13.160.7
न हि देवा न गन्धर्वा न मनुष्या भगीरथ ।
आयान्त्यतप्ततपसः कथं वै त्वमिहागतः ॥ १३.१६०.७ ॥
Oh Bhagīratha, ni dioses, ni gandharvas, ni hombres que no han practicado austeridades llegan aquí. ¿Cómo has llegado tú aquí?
13.160.8
निश्शङ्कमन्नमददां ब्राह्मणोभ्यः ।
शतं सहस्राणि सदैवतानाम्।
ब्राह्मं व्रतं नित्यमास्थाय विद्व-
न्न त्वेवाहं तस्य फलादिहागाम् ॥ १३.१६०.८ ॥
Sin vacilar di alimento a los brahmanes, cien mil junto con los dioses. Observando siempre el voto de Brahman, oh sabio, no vine aquí por el fruto de eso.
13.160.9
दशैकरात्रान्दशपञ्चरात्रा-
नेकादशैकादशकान्क्रतूंश्च।
ज्योतिष्टोमानां च शतं यदिष्टं ।
फलेन तेनापि च नागतोऽहम् ॥ १३.१६०.९ ॥
Diez ritos de una noche, quince de cinco noches, sacrificios de once en once y los cien Jyotiṣṭoma que realicé: ni siquiera por el fruto de ellos he llegado aquí.
13.160.10
यच्चावसं जाह्नवीतीरनित्यः ।
शतं समास्तप्यमानस्तपोऽहम्।
अदां च तत्राश्वतरीसहस्रं ।
नारीपुरं न च तेनाहमागाम् ॥ १३.१६०.१० ॥
Y morando siempre en la orilla del Jāhnavī, practicando austeridad durante cien años, di allí mil mulas hembra y una ciudad de mujeres; pero ni por eso he llegado aquí.
13.160.11
दशायुतानि चाश्वानां गोऽयुतानि च विंशतिम् ।
पुष्करेषु द्विजातिभ्यः प्रादां शतसहस्रशः ॥ १३.१६०.११ ॥
En Puṣkara di a los dvijas diez ayutas de caballos y veinte ayutas de vacas, por cientos de miles.
13.160.12
सुवर्णचन्द्रोत्तमधारिणीनां ।
कन्योत्तमानामददं सहस्रम्।
षष्टिं सहस्राणि विभूषितानां ।
जाम्बूनदैराभरणैर्न तेन ॥ १३.१६०.१२ ॥
Di mil de las mejores doncellas que llevaban joyas de oro y de media luna, y sesenta mil adornadas con joyas de oro de Jāmbūnada; pero ni por eso he llegado aquí.
13.160.13
दशार्बुदान्यददं गोसवेज्या-
स्वेकैकशो दश गा ओकनाथ।
समानवत्साः पयसा समन्विताः ।
सुवर्णकांस्योपदुहा न तेन ॥ १३.१६०.१३ ॥
En los sacrificios go-sava e iṣṭi di diez arbudas, diez vacas cada una, oh señor del hogar; vacas con becerros iguales, llenas de leche, con vasijas de ordeño de oro y bronce. Por ese mérito no he venido aquí.
13.160.14
आप्तोर्यामेषु नियतमेकैकस्मिन्दशाददम् ।
गृष्टीनां क्षीरदोग्ध्रीणां रोहिणीनां शतानि च ॥ १३.१६०.१४ ॥
En los ritos āptoryāma, regularmente, di diez en cada uno; y cientos de vacas gṛṣṭi que dan leche y de vacas rohiṇī.
13.160.15
दोग्ध्रीणां वै गवां चापि प्रयुतानि दशैव ह ।
प्रादां दशगुणं ब्रह्मन्न तेनाहमिहागतः ॥ १३.१६०.१५ ॥
Di también diez prayutas de vacas lecheras, oh Brahmā, diez veces más. Por ese mérito no he venido aquí.
13.160.16
वाजिनां बाह्लिजातानामयुतान्यददं दश ।
कर्काणां हेममालानां न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.१६ ॥
Di diez ayutas de caballos nacidos en Bāhlika, caballos grises con guirnaldas de oro también. Por ese mérito no he venido aquí.
13.160.17
कोटीश्च काञ्चनस्याष्टौ प्रादां ब्रह्मन्दशान्वहम् ।
एकैकस्मिन्क्रतौ तेन फलेनाहं न चागतः ॥ १३.१६०.१७ ॥
Di también ocho crores de oro, oh Brahmā, diez cada día en cada sacrificio. Por ese fruto no he venido aquí.
13.160.18
वाजिनां श्यामकर्णानां हरितानां पितामह ।
प्रादां हेमस्रजां ब्रह्मन्कोटीर्दश च सप्त च ॥ १३.१६०.१८ ॥
Oh abuelo, de caballos de orejas oscuras y pelaje verde, di diez y siete crores de los que llevan guirnaldas de oro, oh Brahmā.
13.160.19
ईषादन्तान्महाकायान्काञ्चतस्रग्विभूषितान् ।
पद्मिनो वै सहस्राणि प्रादां दश च सप्त च ॥ १३.१६०.१९ ॥
Di, en verdad, miles de los de colmillos de timón, de gran cuerpo, adornados con guirnaldas de oro, marcados con loto; diez y siete mil.
13.160.20
अलङ्कृतानां देवेश दिव्यैः कनकभूषणैः ।
रथानां काञ्चनाङ्गानां सहस्राण्यददं दश ॥ १३.१६०.२० ॥
¡Oh señor de los dioses!, di diez mil carros de miembros dorados, adornados con divinos ornamentos de oro.
13.160.21
सप्त चान्यानि युक्तानि वाजिभिः समलङ्कृतैः ।
दक्षिणावयवाः केचिद्वेदैर्ये सम्प्रकीर्तिताः ॥ १३.१६०.२१ ॥
Y otros siete conjuntos, uncidos con caballos bien adornados, algunas de las partes de la dakṣiṇā que proclaman los Vedas.
13.160.22
वाजपेयेषु दशसु प्रादां तेष्वपि चाप्यहम् ।
शक्रतुल्यप्रभावाणामिज्यया विक्रमेण ह ॥ १३.१६०.२२ ॥
En diez sacrificios Vājapeya di, y también entre ellos yo, por el sacrificio y el valor, a quienes tienen poder igual al de Indra.
13.160.23
सहस्रं निष्ककण्ठानामददं दक्षिणामहम् ।
विजित्य भूपतीन्सर्वानर्थैरिष्ट्वा पितामह।
अष्टभ्यो राजसूयेभ्यो न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.२३ ॥
Mil de los de collares de oro di como dakṣiṇā, habiendo conquistado a todos los reyes y sacrificado con riquezas, abuelo; de los ocho sacrificios Rājasūya no regresé por ello.
13.160.24
स्रोतश्च यावद्गङ्गायाश्छन्नमासीज्जगत्पते ।
दक्षिणाभिः प्रवृत्ताभिर्मम नागां च तत्कृते ॥ १३.१६०.२४ ॥
¡Oh señor del mundo!, hasta donde se extendía la corriente del Ganges estaba cubierta, por las dakṣiṇās derramadas, y mis elefantes, por su causa.
13.160.25
वाजिनां च सहस्रे द्वे सुवर्णशतभूषिते ।
वरं ग्रामशतं चाहमेकैकस्यां तिथावदाम् ॥ १३.१६०.२५ ॥
En cada día lunar di, como don, dos mil caballos adornados con cientos de ornamentos de oro, y cien aldeas.
13.160.26
तपस्वी नियताहारः शममास्थाय वाग्यतः ।
दीर्घकालं हिमवति गङ्गार्थमचरं तपः ॥ १३.१६०.२६ ॥
Como asceta, con dieta moderada, adoptando la calma y el silencio, practiqué austeridad durante mucho tiempo en el Himālaya por el bien del Gaṅgā.
13.160.27
मूर्ध्ना हरं महादेवं प्रणम्याभ्यर्चयन्नृपः ।
न तेनाप्यहमागच्छं फलेनेह पितामह ॥ १३.१६०.२७ ॥
El rey, inclinando la cabeza ante Hara, Mahādeva, lo adoró; pero, oh abuelo, ni aun con ese fruto llegué aquí.
13.160.28
शम्याक्षेपैरयजं यच्च देवा-
ञ्शतैः क्रतूनामयुतैश्चापि यच्च।
त्रयोदशद्वादशाहैश्च देव ।
सपौण्डरीकैर्न च तेषां फलेन ॥ १३.१६०.२८ ॥
Con los ritos del lanzamiento de śamyā sacrifiqué a los dioses, y con cientos y decenas de miles de sacrificios, con ritos de trece y doce días, y, oh dios, con el sacrificio pauṇḍarīka; pero ni siquiera por el fruto de ellos.
13.160.29
अष्टौ सहस्राणि ककुद्मिनामहं ।
शुक्लर्षभाणामददं द्विजेभ्यः।
एकैकं वै काञ्चनं शृङ्गमेभ्यः ।
पत्नीश्चैषामददं निष्ककण्ठीः ॥ १३.१६०.२९ ॥
Di a los dvija ocho mil toros blancos jorobados, cada uno con un cuerno de oro; y les di también sus esposas, con collares de oro.
13.160.30
हिरण्यरत्ननिचयानददं रत्नपर्वतान् ।
धनधान्यैः समृद्धांश्च ग्रामाञ्शतसहस्रशः ॥ १३.१६०.३० ॥
Di montones de oro y joyas, montañas de joyas, y aldeas por cientos de miles, prósperas en riqueza y grano.
13.160.31
शतं शतानां गृष्टीनामददं चाप्यतन्द्रितः ।
इष्ट्वाऽनेकैर्महायज्ञैर्ब्राह्मणेभ्यो न तेन च ॥ १३.१६०.३१ ॥
Sin cansarme, di cientos de vacas recién paridas a los brahmanes tras celebrar muchos grandes sacrificios; y por ello…
13.160.32
एकादशाहैरयजं सदक्षिणै-
र्द्विर्द्वादशाहैरश्वमेधैश्च देव।
गवां धनैः षोडशभिश्च ब्रह्मं-
स्तेषां फलेनेह न चागतोऽस्मि ॥ १३.१६०.३२ ॥
Oh dios, realicé sacrificios de once días con honorarios, dos veces ritos de doce días y sacrificios del caballo; oh brahmán, también realicé dieciséis sacrificios con ganado y riquezas; pero no he llegado aquí por el fruto de ellos.
13.160.33
निष्कैककण्ठमददं योजनायतं ।
तद्विस्तीर्णं काञ्चनपादपानाम्।
वनं चूतानां रत्नविभूषितानां ।
नचैव तेषामागतोऽहं फलेन ॥ १३.१६०.३३ ॥
Di una moneda de oro por cada garganta, y un bosque de mangos y árboles de oro adornados con joyas, de un yojana de largo y otro de ancho; pero no he llegado aquí por su fruto.
13.160.34
तुरायणं हि व्रतमप्यधृष्य-
मक्रोधनोऽकरवं त्रिंशदब्दान्।
शतं गवामष्टशतानि चैव ।
दिनेदिने ह्यददं ब्राह्मणेभ्यः ॥ १३.१६०.३४ ॥
También cumplí el voto de turāyaṇa, inatacable, sin ira, durante treinta años; y día tras día di a los brahmanes cien y ochocientas vacas.
13.160.35
पयस्विनीनामथ रोहिणीनां ।
तथैवान्याननडुहो लोकनाथ।
प्रादां नित्यं ब्राह्मणेभ्यः सुरेश ।
नेहागतस्तेन फलेन चाहम् ॥ १३.१६०.३५ ॥
Oh señor de los mundos, di cada día a los brahmanes vacas lecheras, vacas rojas y, igualmente, otros bueyes; oh señor de los dioses, tampoco he llegado aquí por ese fruto.
13.160.36
शम्याक्षेपेण पृथिवीं त्रिधा पर्यचरं यजन् ।
त्रिंशदग्नीनहं ब्रह्मन्नयजं यच्च नित्यदा।
अष्टाभिः सर्वमेधैश्च नरमेधैश्च सप्तभिः ॥ १३.१६०.३६ ॥
Dividiendo la tierra en tres mediante el lanzamiento del śamyā, recorrí sacrificando. Oh brahmán, sacrifiqué constantemente en treinta fuegos, con ocho sarvamedhas y con siete naramedhas.
13.160.37
दशभिर्विश्वजिद्भिश्च शतैरष्टादशोत्तरैः ।
न चैव तेषां देवेश फलेनाहमिहागमम् ॥ १३.१६०.३७ ॥
Con diez ritos viśvajit y con cien más dieciocho, oh señor de los dioses; pero no llegué aquí por el fruto de ellos.
13.160.38
सरय्वां बाहुदायां च गङ्गायामथ नैमिषे ।
गवां शतानामयुतमददं न च तेन वै ॥ १३.१६०.३८ ॥
En el Sarayū, en el Bāhudā, en el Gaṅgā, y luego en Naimiṣa, di diez mil vacas de cien en cien; pero tampoco por eso llegué aquí.
13.160.39
इन्द्रेण गुह्यं निहितं वै गुहायां ।
यद्भार्गवस्तपसेहाभ्यविन्दत्।
जाज्वल्यमानमुशनस्तेजसेह ।
तत्साधयामासमहं वरेण्य ॥ १३.१६०.३९ ॥
El secreto que Indra había guardado en la cueva, que el bhārgava Uśanas obtuvo aquí por austeridad, resplandeciente de brillo: eso, oh excelso, lo logré.
13.160.40
ब्राह्मणार्थाय कर्माणि रणं चैव करोमि यत् ।
ततो मे ब्राह्मणास्तुष्टास्तस्मिन्कर्मणि साधिते।
पूजितैर्ब्राह्मणैर्नित्यं न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.४० ॥
Los ritos y combates que hago por el bien de los brahmanes; luego, cuando ese rito se cumplió, los brahmanes quedaron complacidos. Aunque honrado constantemente por los brahmanes, no llegué aquí por eso.
13.160.41
सहस्रमृषयश्चासन्ये वै तत्र समागताः ।
उक्तस्तैरस्मि गच्छ त्वं ब्रह्मलोकमिति प्रभो ॥ १३.१६०.४१ ॥
Los mil sabios reunidos allí me dijeron: «Ve, oh señor, al mundo de Brahmā.»
13.160.42
प्रीतेनोक्तः सहस्रेण ब्राह्मणानामहं प्रभो ।
इमं लोकमनुप्राप्तो मा भूत्तेऽत्र विचारणा ॥ १३.१६०.४२ ॥
Complacidos, los mil brāhmaṇas me hablaron: oh señor, he llegado a este mundo; que no haya duda alguna en ti al respecto.
13.160.43
कामं यथावद्विहितं विधात्रा ।
पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत्।
तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे ।
नमोस्तु ते देववर प्रसीद ॥ १३.१६०.४३ ॥
Como lo ha prescrito el Creador, lo diré debidamente puesto que se me pregunta. En mi opinión, la austeridad es esto y nada más que el ayuno. Homenaje a ti, mejor de los dioses; sé propicio.
13.160.44
इत्युक्तवन्तं ब्रह्मि तु राजानं स भगीरथम् ।
पूजयामास पूजार्हं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.१६०.४४ ॥
Habiendo hablado así, aquel digno de honra honró al rey Bhagīratha, digno de honra, mediante el rito visto según lo prescrito.
13.160.45
तस्मादनशनैर्युक्तो विप्रान्पूज्य नित्यदा ।
विप्राणां वचनात्सर्वं परत्रेहं च सिध्यति ॥ १३.१६०.४५ ॥
Por tanto, quien se dedica al ayuno debe honrar siempre a los brāhmaṇas; por la palabra de los brāhmaṇas, todo se cumple tanto aquí como en el más allá.
13.160.46
वासोभिरन्नैर्गोभिस्च शुभैर्नैवेशिकैरपि ।
शुभैः सुरक्षणैश्चापि स्तोष्या एव द्विजास्तथा।
एतदेव परं गुह्यमलोभेन समाचर ॥ १३.१६०.४६ ॥
Con vestidos, alimento, vacas, auspiciosas donaciones de morada y buena protección, se debe alabar y honrar a los dvijas. Este es en verdad el supremo secreto; practícalo sin codicia.