مہابھارت · ادھیائے 13.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.160.1
दानं बहुविधाकारं शान्तिः सत्यमहिंसितम् ।
स्वदारतुष्टिश्चोक्ता ते फलं दानस्य वाऽपि यत् ॥ १३.१६०.१ ॥
بہت طرح کا دان، شانتی، سچ، عدم تشدد، اپنی بیوی سے قناعت — اور دان کا پھل بھی — جو آپ نے بیان کیا۔
13.160.2
पितामहस्य विदितं किमन्यत्तपसो बलात् ।
तपसो यत्परं तेऽद्य तन्नो व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१६०.२ ॥
اے پتامہ، تپسیا کی طاقت سے ماورا آپ کو اور کیا معلوم نہیں؟ تپسیا سے جو اعلیٰ ہے، آج وہ ہمیں سمجھانا آپ کے لائق ہے۔
13.160.3
तपसः प्रक्षयो यावत्ताल्लोको युधिष्ठिर ।
मतं ममात्र कौन्तेय तपो नानशनात्परम् ॥ १३.१६०.३ ॥
اے یدھشٹھر، تپسیا کا جتنا زوال ہے، اتنا ہی جہان ہے۔ اے کونتیے، میری رائے یہاں یہ ہے کہ فاقے سے بڑھ کر کوئی تپسیا نہیں۔
13.160.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भगीरथस्य संवादं ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ १३.१६०.४ ॥
یہاں بھی لوگ اس قدیم داستان کی مثال دیتے ہیں — مہاتما بھگیرتھ اور برہما کا مکالمہ۔
13.160.5
अतीत्य सुरलोकं च गवां लोकं च भारत ।
ऋषिलोकं च सोऽगच्छद्भगीरथ इति श्रुतम् ॥ १३.१६०.५ ॥
اے بھارت، دیوتاؤں کے لوک اور گئو لوک کو پار کر کے بھگیرتھ رشیوں کے لوک کو گیا، ایسا سنا گیا ہے۔
13.160.6
तं तु दृष्ट्वा वचः प्राह ब्रह्मा राजन्भगीरथम् ।
कथं भगीरथाऽऽगास्त्वमिमं लोकं दुरासदम् ॥ १३.१६०.६ ॥
اسے دیکھ کر برہما نے بادشاہ بھگیرتھ سے یہ بات کہی — اے بھگیرتھ، اس دشوار رسائی والے جہان میں تم کیسے آئے؟
13.160.7
न हि देवा न गन्धर्वा न मनुष्या भगीरथ ।
आयान्त्यतप्ततपसः कथं वै त्वमिहागतः ॥ १३.१६०.७ ॥
اے بھگیرتھ، جنہوں نے تپسیا نہیں کی ایسے نہ دیوتا، نہ گندھرو، نہ انسان یہاں آتے ہیں۔ تم یہاں کیسے آئے؟
13.160.8
निश्शङ्कमन्नमददां ब्राह्मणोभ्यः ।
शतं सहस्राणि सदैवतानाम्।
ब्राह्मं व्रतं नित्यमास्थाय विद्व-
न्न त्वेवाहं तस्य फलादिहागाम् ॥ १३.१६०.८ ॥
میں نے بے دھڑک برہمنوں کو اناج دیا، دیوتاؤں سمیت سو ہزار لوگوں کو۔ ہمیشہ برہم برت پر قائم رہ کر، اے عالم، میں اس کے پھل سے یہاں نہیں آیا۔
13.160.9
दशैकरात्रान्दशपञ्चरात्रा-
नेकादशैकादशकान्क्रतूंश्च।
ज्योतिष्टोमानां च शतं यदिष्टं ।
फलेन तेनापि च नागतोऽहम् ॥ १३.१६०.९ ॥
دس ایکرات، پندرہ پنچرات، گیارہ گیارہ کے یگیہ، اور سو جیوتشٹوم جو میں نے کیے—ان کے پھل سے بھی میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.10
यच्चावसं जाह्नवीतीरनित्यः ।
शतं समास्तप्यमानस्तपोऽहम्।
अदां च तत्राश्वतरीसहस्रं ।
नारीपुरं न च तेनाहमागाम् ॥ १३.१६०.१० ॥
جاہنوی کے کنارے ہمیشہ رہ کر سو برس تپسیا کی؛ وہاں ہزار خچریاں اور عورتوں کا شہر دان کیا؛ پھر بھی اس کے پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.11
दशायुतानि चाश्वानां गोऽयुतानि च विंशतिम् ।
पुष्करेषु द्विजातिभ्यः प्रादां शतसहस्रशः ॥ १३.१६०.११ ॥
پشکر میں دویجوں کو دس ایوت گھوڑے اور بیس ایوت گائیں لاکھوں کی تعداد میں دان کیں۔
13.160.12
सुवर्णचन्द्रोत्तमधारिणीनां ।
कन्योत्तमानामददं सहस्रम्।
षष्टिं सहस्राणि विभूषितानां ।
जाम्बूनदैराभरणैर्न तेन ॥ १३.१६०.१२ ॥
سونے اور چاند جیسے اعلیٰ زیورات پہننے والی بہترین کنواریوں میں سے ایک ہزار دیں، اور جامبوند سونے کے زیورات سے آراستہ ساٹھ ہزار بھی دیں؛ اس سے بھی میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.13
दशार्बुदान्यददं गोसवेज्या-
स्वेकैकशो दश गा ओकनाथ।
समानवत्साः पयसा समन्विताः ।
सुवर्णकांस्योपदुहा न तेन ॥ १३.१६०.१३ ॥
گوسوا اور اشٹی یگیوں میں میں نے دس ارب، ہر ایک میں دس دس گائیں دیں، اوکناتھ۔ برابر بچھڑوں والی، دودھ سے بھری، سونے اور کانسی کے دوہنے کے برتنوں سمیت؛ اس پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.14
आप्तोर्यामेषु नियतमेकैकस्मिन्दशाददम् ।
गृष्टीनां क्षीरदोग्ध्रीणां रोहिणीनां शतानि च ॥ १३.१६०.१४ ॥
آپتورْیام یگیوں میں قاعدے کے مطابق، ہر ایک میں دس دیں؛ دودھ دینے والی گرشٹی گائیں اور روہنی گائیں سینکڑوں بھی۔
13.160.15
दोग्ध्रीणां वै गवां चापि प्रयुतानि दशैव ह ।
प्रादां दशगुणं ब्रह्मन्न तेनाहमिहागतः ॥ १३.१६०.१५ ॥
دودھ دینے والی گایوں کے دس پریوت بھی میں نے دیے، برہمن؛ دس گنا دیے۔ اس پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.16
वाजिनां बाह्लिजातानामयुतान्यददं दश ।
कर्काणां हेममालानां न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.१६ ॥
بالہیکا ملک میں پیدا ہونے والے گھوڑوں کے دس ایوت میں نے دیے؛ کرک رنگ کے، سونے کے ہار والے گھوڑے بھی۔ اس پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.17
कोटीश्च काञ्चनस्याष्टौ प्रादां ब्रह्मन्दशान्वहम् ।
एकैकस्मिन्क्रतौ तेन फलेनाहं न चागतः ॥ १३.१६०.१७ ॥
آٹھ کروڑ سونا بھی میں نے دیا، برہمن؛ روزانہ دس، ہر یگ میں۔ اس پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.18
वाजिनां श्यामकर्णानां हरितानां पितामह ।
प्रादां हेमस्रजां ब्रह्मन्कोटीर्दश च सप्त च ॥ १३.१६०.१८ ॥
اے پتامہ، سیاہ کانوں والے، سبز رنگ کے گھوڑوں میں سے سونے کے ہار والے دس اور سات کروڑ میں نے دیے، برہمن۔
13.160.19
ईषादन्तान्महाकायान्काञ्चतस्रग्विभूषितान् ।
पद्मिनो वै सहस्राणि प्रादां दश च सप्त च ॥ १३.१६०.१९ ॥
पद्मिनो वै सहस्राणि प्रादां दश च सप्त च
13.160.20
अलङ्कृतानां देवेश दिव्यैः कनकभूषणैः ।
रथानां काञ्चनाङ्गानां सहस्राण्यददं दश ॥ १३.१६०.२० ॥
अलङ्कृतानां देवेश दिव्यैः कनकभूषणैः । रथानां काञ्चनाङ्गानां सहस्राण्यददं दश
13.160.21
सप्त चान्यानि युक्तानि वाजिभिः समलङ्कृतैः ।
दक्षिणावयवाः केचिद्वेदैर्ये सम्प्रकीर्तिताः ॥ १३.१६०.२१ ॥
सप्त चान्यानि युक्तानि वाजिभिः समलङ्कृतैः । दक्षिणावयवाः केचिद्वेदैर्ये सम्प्रकीर्तिताः
13.160.22
वाजपेयेषु दशसु प्रादां तेष्वपि चाप्यहम् ।
शक्रतुल्यप्रभावाणामिज्यया विक्रमेण ह ॥ १३.१६०.२२ ॥
वाजपेयेषु दशसु प्रादां तेष्वपि चाप्यहम् । शक्रतुल्यप्रभावाणामिज्यया विक्रमेण ह
13.160.23
सहस्रं निष्ककण्ठानामददं दक्षिणामहम् ।
विजित्य भूपतीन्सर्वानर्थैरिष्ट्वा पितामह।
अष्टभ्यो राजसूयेभ्यो न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.२३ ॥
सहस्रं निष्ककण्ठानामददं दक्षिणामहम् । विजित्य भूपतीन्सर्वानर्थैरिष्ट्वा पितामह। अष्टभ्यो राजसूयेभ्यो न च तेनाहमागतः
13.160.24
स्रोतश्च यावद्गङ्गायाश्छन्नमासीज्जगत्पते ।
दक्षिणाभिः प्रवृत्ताभिर्मम नागां च तत्कृते ॥ १३.१६०.२४ ॥
स्रोतश्च यावद्गङ्गायाश्छन्नमासीज्जगत्पते । दक्षिणाभिः प्रवृत्ताभिर्मम नागां च तत्कृते
13.160.25
वाजिनां च सहस्रे द्वे सुवर्णशतभूषिते ।
वरं ग्रामशतं चाहमेकैकस्यां तिथावदाम् ॥ १३.१६०.२५ ॥
میں نے ہر تِتھی پر سونے کے سیکڑوں زیورات سے آراستہ دو ہزار گھوڑے اور سو گاؤں بطور وردان دیے۔
13.160.26
तपस्वी नियताहारः शममास्थाय वाग्यतः ।
दीर्घकालं हिमवति गङ्गार्थमचरं तपः ॥ १३.१६०.२६ ॥
تپسوی ہو کر، منظم غذا کے ساتھ، سکون اختیار کر کے، زبان پر قابو رکھ کر، گنگا کے لیے ہمالیہ پر طویل عرصے تک تپسیا کی۔
13.160.27
मूर्ध्ना हरं महादेवं प्रणम्याभ्यर्चयन्नृपः ।
न तेनाप्यहमागच्छं फलेनेह पितामह ॥ १३.१६०.२७ ॥
بادشاہ نے سر جھکا کر مہادیو ہر کو پرنام کیا اور پوجا کی؛ مگر اے پتامہ، اس پھل سے بھی میں یہاں نہ آ سکا۔
13.160.28
शम्याक्षेपैरयजं यच्च देवा-
ञ्शतैः क्रतूनामयुतैश्चापि यच्च।
त्रयोदशद्वादशाहैश्च देव ।
सपौण्डरीकैर्न च तेषां फलेन ॥ १३.१६०.२८ ॥
شمیاکشیپ کی رسوم سے میں نے دیوتاؤں کا یجن کیا؛ سینکڑوں اور ہزاروں یجنوں سے، تیرہ اور بارہ دنوں کے کرتوؤں سے، اے دیو، پونڈریک یجن سمیت بھی؛ مگر ان کے پھل سے بھی نہیں۔
13.160.29
अष्टौ सहस्राणि ककुद्मिनामहं ।
शुक्लर्षभाणामददं द्विजेभ्यः।
एकैकं वै काञ्चनं शृङ्गमेभ्यः ।
पत्नीश्चैषामददं निष्ककण्ठीः ॥ १३.१६०.२९ ॥
کوہان والے آٹھ ہزار سفید بیل میں نے دویجوں کو دیے؛ ان میں سے ہر ایک کا سینگ سونے کا تھا؛ ان کی بیویاں بھی، سونے کے ہار پہنے ہوئے، میں نے دیں۔
13.160.30
हिरण्यरत्ननिचयानददं रत्नपर्वतान् ।
धनधान्यैः समृद्धांश्च ग्रामाञ्शतसहस्रशः ॥ १३.१६०.३० ॥
سونے اور جواہرات کے ڈھیر میں نے دیے؛ جواہر کے پہاڑ دیے؛ دھن دھان سے بھرپور لاکھوں گاؤں دیے۔
13.160.31
शतं शतानां गृष्टीनामददं चाप्यतन्द्रितः ।
इष्ट्वाऽनेकैर्महायज्ञैर्ब्राह्मणेभ्यो न तेन च ॥ १३.१६०.३१ ॥
میں نے بے شمار مہایجنوں کے ذریعے، بغیر تھکے، برہمنوں کو سینکڑوں گرشٹی گائیں دان کیں؛ اور اس سے بھی…
13.160.32
एकादशाहैरयजं सदक्षिणै-
र्द्विर्द्वादशाहैरश्वमेधैश्च देव।
गवां धनैः षोडशभिश्च ब्रह्मं-
स्तेषां फलेनेह न चागतोऽस्मि ॥ १३.१६०.३२ ॥
اے دیوتا، دکشنا کے ساتھ گیارہ دن کے یگیہ میں نے کیے؛ بارہ دن کے یگیہ دو بار اور اشومیدھ بھی کیے؛ اے برہمن، گایوں اور دھن کے ساتھ سولہ یگیہ بھی کیے؛ مگر ان کے پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.33
निष्कैककण्ठमददं योजनायतं ।
तद्विस्तीर्णं काञ्चनपादपानाम्।
वनं चूतानां रत्नविभूषितानां ।
नचैव तेषामागतोऽहं फलेन ॥ १३.१६०.३३ ॥
ہر گردن کو ایک نشک دیا؛ ایک یوجن لمبا اور اتنا ہی چوڑا، جواہرات سے آراستہ آم کے درختوں اور سونے کے درختوں کا جنگل بھی دیا؛ مگر ان کے پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.34
तुरायणं हि व्रतमप्यधृष्य-
मक्रोधनोऽकरवं त्रिंशदब्दान्।
शतं गवामष्टशतानि चैव ।
दिनेदिने ह्यददं ब्राह्मणेभ्यः ॥ १३.१६०.३४ ॥
ناقابلِ شکست تُرائن ورت بھی میں نے غصے کے بغیر تیس برس تک کیا؛ روزانہ برہمنوں کو سو اور آٹھ سو گائیں دیں۔
13.160.35
पयस्विनीनामथ रोहिणीनां ।
तथैवान्याननडुहो लोकनाथ।
प्रादां नित्यं ब्राह्मणेभ्यः सुरेश ।
नेहागतस्तेन फलेन चाहम् ॥ १३.१६०.३५ ॥
اے لوکناتھ، میں روز برہمنوں کو دودھ دینے والی گائیں، سرخ گائیں اور اسی طرح دوسرے بیل بھی دیتا تھا؛ اے سُریش، اس کے پھل سے بھی میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.36
शम्याक्षेपेण पृथिवीं त्रिधा पर्यचरं यजन् ।
त्रिंशदग्नीनहं ब्रह्मन्नयजं यच्च नित्यदा।
अष्टाभिः सर्वमेधैश्च नरमेधैश्च सप्तभिः ॥ १३.१६०.३६ ॥
شمیا کے پھینکنے سے تین حصوں میں بٹی ہوئی زمین پر گھوم گھوم کر میں نے یجن کیے۔ اے برہمن، میں نے تیس آتشوں میں ہمیشہ یجن کیا، آٹھ سروَمیدھ اور سات نرمیدھ سے بھی۔
13.160.37
दशभिर्विश्वजिद्भिश्च शतैरष्टादशोत्तरैः ।
न चैव तेषां देवेश फलेनाहमिहागमम् ॥ १३.१६०.३७ ॥
دس وشوجِت یجنوں سے اور اٹھارہ زائد سو یجنوں سے بھی۔ اے دیویش، ان کے پھل سے میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.38
सरय्वां बाहुदायां च गङ्गायामथ नैमिषे ।
गवां शतानामयुतमददं न च तेन वै ॥ १३.१६०.३८ ॥
سرجو، باہودا اور گنگا پر، پھر نیمِش میں سو سو کر کے دس ہزار گائیں میں نے دان کیں۔ اس سے بھی میں یہاں نہیں آیا۔
13.160.39
इन्द्रेण गुह्यं निहितं वै गुहायां ।
यद्भार्गवस्तपसेहाभ्यविन्दत्।
जाज्वल्यमानमुशनस्तेजसेह ।
तत्साधयामासमहं वरेण्य ॥ १३.१६०.३९ ॥
اندر نے غار میں جو پوشیدہ چیز رکھی تھی، جسے بھارگو (اُشَنس) نے تپسیا سے یہاں حاصل کیا، جو تیج سے دمک رہی تھی؛ اے وَرینیہ، اسے میں نے سِدھ کیا۔
13.160.40
ब्राह्मणार्थाय कर्माणि रणं चैव करोमि यत् ।
ततो मे ब्राह्मणास्तुष्टास्तस्मिन्कर्मणि साधिते।
पूजितैर्ब्राह्मणैर्नित्यं न च तेनाहमागतः ॥ १३.१६०.४० ॥
برہمنوں کے لیے میں نے جو کرم اور جنگ کیے؛ پھر جب وہ کرم سِدھ ہوا تو برہمن خوش ہوئے۔ برہمنوں کے ہاتھوں ہمیشہ پوجے جانے سے بھی میں اس سے نہیں آیا۔
13.160.41
सहस्रमृषयश्चासन्ये वै तत्र समागताः ।
उक्तस्तैरस्मि गच्छ त्वं ब्रह्मलोकमिति प्रभो ॥ १३.१६०.४१ ॥
وہاں جمع ہوئے ہزار رشیوں نے مجھ سے کہا — اے پربھو، تم برہم لوک کو جاؤ۔
13.160.42
प्रीतेनोक्तः सहस्रेण ब्राह्मणानामहं प्रभो ।
इमं लोकमनुप्राप्तो मा भूत्तेऽत्र विचारणा ॥ १३.१६०.४२ ॥
خوش ہو کر ہزار برہمنوں نے مجھ سے کہا؛ اے پروردگار، میں اس عالم میں پہنچ گیا ہوں؛ اس میں آپ کو کوئی شک نہ ہو۔
13.160.43
कामं यथावद्विहितं विधात्रा ।
पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत्।
तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे ।
नमोस्तु ते देववर प्रसीद ॥ १३.१६०.४३ ॥
جیسا خالق نے مقرر کیا ہے، پوچھے جانے پر میں ویسا ہی ٹھیک ٹھیک کہوں گا۔ میرے نزدیک تپ ہی ہے، روزے کے سوا کچھ نہیں۔ اے دیوتاؤں میں افضل، تجھے سلام ہے؛ مہربان ہو۔
13.160.44
इत्युक्तवन्तं ब्रह्मि तु राजानं स भगीरथम् ।
पूजयामास पूजार्हं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.१६०.४४ ॥
یوں کہنے والے بادشاہ بھگیرتھ کی، قابلِ تعظیم برہما نے، ودھی کے مطابق دیکھے گئے عمل سے تکریم کی۔
13.160.45
तस्मादनशनैर्युक्तो विप्रान्पूज्य नित्यदा ।
विप्राणां वचनात्सर्वं परत्रेहं च सिध्यति ॥ १३.१६०.४५ ॥
اس لیے روزے میں مشغول شخص ہمیشہ برہمنوں کی پوجا کرے؛ برہمنوں کے قول سے اس دنیا اور آخرت میں سب کچھ حاصل ہوتا ہے۔
13.160.46
वासोभिरन्नैर्गोभिस्च शुभैर्नैवेशिकैरपि ।
शुभैः सुरक्षणैश्चापि स्तोष्या एव द्विजास्तथा।
एतदेव परं गुह्यमलोभेन समाचर ॥ १३.१६०.४६ ॥
لباس، کھانے، گایوں، شبھ رہائشی عطیات اور اچھی حفاظت سے بھی دوِجوں کی تعریف اور خدمت کرنی چاہیے۔ یہی سب سے بڑا راز ہے؛ لالچ کے بغیر اس پر عمل کرو۔