マハーバーラタ · 章 13.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.165.1
पितामहेन कथिता दानधर्माश्रिताः कथाः ।
मया श्रुता ऋषीणां तु संनिधौ केशवस्य च ॥ १३.१६५.१ ॥
祖父は布施の法にまつわる物語を語られ、私は聖仙たちとケーシャヴァの前でそれを聞きました。
13.165.2
पुनः कौतूहलमभूत्तामेवाध्यात्मिकीं प्रति ।
कथाः कथय राजेन्द्र त्वदन्यः क उदाहरेत् ॥ १३.१६५.२ ॥
再び、あの内なる自己にまつわる物語への好奇心が生じました。王の中の王よ、お語りください。あなた以外に誰が語れるでしょう。
13.165.3
एष यादवदायादस्तथानुज्ञातुमर्हति ।
ज्ञाते तु यस्मिञ्ज्ञातव्यं ज्ञातं भवति भारत ॥ १३.१६५.३ ॥
このヤーダヴァの親族もまた許されるに値します。バーラタよ、彼を知れば、知るべきすべてが知られるのです。
13.165.4
पश्चाच्छ्रोष्यामहे राज्ञां श्राव्यान्धर्मान्पितामह ।
कौतूहलमृषीणां तु च्छेतुमर्हसि साम्प्रतम् ॥ १३.१६५.४ ॥
後ほど、王が聞くにふさわしい法を聞きましょう。祖父よ、今は聖仙たちの好奇心を晴らしていただくのがふさわしいのです。
13.165.5
अत ऊर्ध्वं महाराज साङ्ख्ययोगोभयशास्त्राधि-
गतयाथात्म्यदर्शनसम्पन्नयोराचार्ययोः संवादमनुव्याख्यास्यामः ॥ १३.१६५.५ ॥
ここから先、大王よ、サーンキヤとヨーガの両論書から真実の見識を得た二人の師の対話を順にお話しします。
13.165.6
ष्टमुपससर्प भगवन्तमाचार्यं भगवानाचार्यो रुद्रः ॥ १३.१६५.६ ॥
……尊き師のもとへ近づかれた。尊き師はルドラであった。
13.165.7
तं प्रोवाच स्वागतं महेश्वर ब्रह्मसुत एतदास-
नमास्तां भगवान् ॥ १३.१६५.७ ॥
彼は言った。「ようこそ、偉大なる主、梵天の子よ。これが座です。尊者よ、お座りください。」
13.165.8
इत्युक्ते चासीनो भगवाननन्तरूपो रुद्रस्तं ।
प्रोवाच भगवानपि ध्यानमावर्तयति। इत्युक्ते चाह
भगवान्सनत्कुमारस्तथेति ॥ १३.१६५.८ ॥
そう言われて、座していた無限の形相の尊者ルドラが彼に語りかけた。尊者はまた瞑想に戻る。そう言われて、尊者サナトクマーラは言った。「そうしよう。」
13.165.9
तथेत्युक्तश्च प्रोवाच भगवाञ्शङ्करस्तदा ।
परावरज्ञं सर्वस्य त्रैलोक्यस्य महामुनिम् ॥ १३.१६५.९ ॥
「そうしよう」と答えられ、尊者シャンカラは、三界のすべての上と下を知る大聖者に語りかけた。
13.165.10
किं वा ध्यानेन द्रष्टव्यं यद्भवाननुपश्यति ।
यच्च ध्यात्वा न शोचन्ति यतयस्तत्वदर्शिनः ॥ १३.१६५.१० ॥
「あなたが観じておられるものを、瞑想によって何を見るべきなのか。そして、それを瞑想して、苦行者や真理を見た人々が嘆かなくなるものとは何か。」
13.165.11
कथय त्वमिमं देवं देहिनां यतिसत्तम ।
यच्च तत्पुरुषं शुद्धमित्युक्तं योगसाङ्ख्ययोः ॥ १३.१६५.११ ॥
「最上の苦行者よ、身を持つ者のために、この神について、またヨーガとサーンキヤで清浄なプルシャと説かれたものについてお話しください。」
13.165.12
किमध्यात्माधिभूतं च तथा चाप्यधिदैवतम् ।
कालसङ्ख्या च का देव द्रष्टव्या तस्य ब्रह्मणः ॥ १३.१६५.१२ ॥
「神よ、そのブラフマンの内なる我とは何か。また、外界の要素と神性とは何か。そして時間の計算はどのように見るべきか。」
13.165.13
सङ्ख्या सङ्ख्यादनस्यैव या प्रोक्ता परमर्षिभिः ।
शास्त्रदृष्टेन मार्गेण यथावद्यतिसत्तम ॥ १३.१६५.१३ ॥
最高の聖仙たちが説いた数と、数える者について、聖典に見られた道のとおりに正しく語れ、苦行者の中で最も優れた者よ。
13.165.14
यच्च तत्पुरुषं शुद्धं प्रबुद्धमजरं ध्रुवम् ।
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां विद्यावेद्यं तथैव च ॥ १३.१६५.१४ ॥
そのプルシャは清浄で、目覚め、老いず、不動である。知る者と知らぬ者の両方によって、ただ知識によってのみ知られる。
13.165.15
विमोक्षं त्रिविधं चैव ब्रूहि मोक्षविदांवर ।
परिसाङ्ख्यं च साङ्ख्यानां ध्यानं योगेषु चार्थवत् ॥ १३.१६५.१५ ॥
解脱を知る者の中で最も優れた者よ、三種の解脱を語れ。サーンキヤの完全な数え上げと、ヨーガにおける意味のある瞑想も語れ。
13.165.16
एकत्वदर्शनं चैव तथा नानात्वदर्शनम् ।
अरिष्टानि च तत्वेन तथैवोत्क्रमणानि च ॥ १३.१६५.१६ ॥
一性の見と多性の見、真に死の兆し、そして同様に生気の離脱も。
13.165.17
दैवतानि च सर्वाणि निखिलेनानुपूर्वशः ।
यान्याश्रितानि देहेषु देहिनां यतिसत्तम।
सर्वमेतद्यथातत्वमाख्याहि मुनिसत्तम ॥ १३.१६५.१७ ॥
身体を持つ者たちの身体に宿るすべての神々を、順序通りに余すところなく語れ、苦行者の中で最も優れた者よ。これらすべてを真実のままに語れ、聖者の中で最も優れた者よ。
13.165.18
श्रेष्ठो भवान्हि सर्वेषां ब्रह्मज्ञानामनिन्दितः ।
चतुर्थस्त्वं त्रयाणां तु ये गताःइ परमां गतिम्।
ज्ञानेन च प्राकृतेन निर्मुक्तो मृत्युबन्धनात् ॥ १३.१६५.१८ ॥
あなたこそ、すべてのブラフマンを知る者の中で最も優れ、非難されるところのない人である。最高の帰趣に至った三人に続く第四の人であり、生来の知によって死の束縛から解き放たれている。
13.165.19
वयं तु वैकृतं मार्गमाश्रिता वै क्षरं सदा ।
परमुत्सृज्य पन्थानममृताक्षरमेव तु ॥ १३.१६५.१९ ॥
しかし我々は常に滅びゆく変化の道にすがり、至高で不死・不滅の道を捨ててしまった。
13.165.20
न्यूने पथि निमग्नास्तु ऐश्वर्येऽष्टगुणे तथा ।
महिमानं प्रगृह्येमं विचरामो यथासुखम् ॥ १३.१६५.२० ॥
劣った道と八つの徳を備えた支配権に沈み、この栄光を掴んで気ままにさまよう。
13.165.21
न चैतत्सुखमत्यन्तं न्यूनमेतदनन्तरम् ।
मूर्तिमत्परमेतत्स्यादिदमेवं सुसत्तम ॥ १३.१६५.२१ ॥
この幸福は究極ではなく、その後に来るものは劣る。善人の中の最上者よ、この具現した状態こそが至高なのかもしれない。
13.165.22
पुनः पुनश्च पतनं मूर्तिमत्युपदिश्यते ।
न पुनर्मृत्युमित्यन्यं निर्मुक्तानां तु मूर्तितः ॥ १३.१६५.२२ ॥
繰り返しの堕落は具現した状態についてのみ教えられる。しかし解脱者には形体からの再びの死はない。これは別の境地である。
13.165.23
मृत्युदोषास्त्वनन्ता वै उत्पद्यन्ते कृतात्मनाम् ।
मर्त्येषु नाकपृष्ठेषु निरयेषु महामुने ॥ १३.१६५.२३ ॥
大聖者よ、死の過ちは無限である。自制した者にさえ、人間の世界、天界の高所、地獄において生じる。
13.165.24
तत्र मञ्जन्ति पुरुषाः सुखदुःखेन वेष्टिताः ॥ १३.१६५.२४ ॥
そこで人々は、快楽と苦痛に包まれて沈んでゆく。
13.165.25
सुखदुःखव्यपेतं च यदाहुरमृतं पदम् ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि यथावच्छ्रुतिदर्शनात् ॥ १३.१६५.२५ ॥
苦楽を超え、不死の境地と呼ばれるものを、シュルティと見解に従って、そのままに聞きたいと思います。
13.165.26
यदुक्तं भवता वाक्यं तत्वसंज्ञेति देहिनाम् ।
चतुर्विंशतिमेवात्र केचिदाहुर्मनीषिणः ॥ १३.१६५.२६ ॥
あなたが、有身者の真理は「タットヴァ」と呼ばれると述べた言葉について、ここでは一部の賢者は二十四だと言います。
13.165.27
केचिदाहुस्त्रयोविंशं यथाश्रुतिनिदर्शनात् ।
वयं तु पञ्चविंशं वै तदधिष्ठानसंज्ञितम्।
तत्वं समधिमन्यामः सर्वतन्त्रप्रलापनात् ॥ १३.१६५.२७ ॥
ある人々は聖典に聞くところに従って二十三と言います。しかし私たちは、すべての体系の論説に基づき、その基盤と呼ばれる二十五を真理と考えます。
13.165.28
अव्ययश्चैव वै व्यक्तावुभावपि पिनाकधृक् ।
सह चैव विना चैव तावन्योन्यं प्रतिष्ठितौ ॥ १३.१६५.२८ ॥
不変のものと顕現したもの、その両方、そしてピナーカの弓を持つ者。その二つは共にあっても離れていても、互いに依り立っている。
13.165.29
हिरण्मयीं प्रविश्यैष मूर्तिं मूर्तिमतांवर ।
चकार पुरुषस्तात विकारपुरुषावुभौ ॥ १३.१६५.२९ ॥
金色の姿に入り、形あるものの中で最も優れた者よ、いとしい者よ、この神はそれぞれ変化する二人のプルシャを作った。
13.165.30
अव्यक्तादेक एवैष महानात्मा प्रसूयते ।
अहङ्कारेण लोकांश्च व्याप्य चाहंकृतेन वै ॥ १३.१६५.३० ॥
未顕現なるものから、この一つの偉大な自我が生じる。自我意識によって、自我をもつものとなり、それは諸世界に遍満する。
13.165.31
पिना सर्वं तदव्यक्तादभफिमन्यस्व शूलधृक् ।
भूतसर्गमहङ्कारात्तृतीयं विद्धि वै क्रमात् ॥ १३.१६५.३१ ॥
三叉戟を持つ者よ、すべては未顕現から生じる。自我意識から生じる元素の創造は順序において第三であると知れ。
13.165.32
अहङ्काराच्च भूतेषु चतुर्थं विद्दि वैकृतम् ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३२ ॥
自我意識から、元素の中で第四は変化した創造であると知れ。神々の主よ、自我意識からこれらはすべて同時に生じた。
13.165.33
सविशेषाणि भूतानि पञ्च प्राहुर्मनीषिणः ।
चतुर्विंशात्तु वै प्रोक्तात्पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १३.१६५.३३ ॥
賢者たちは、特性を伴う五大元素を語る。説かれた二十四を超えて、第二十五者がそれらを統べる。
13.165.34
एते सर्गा मया प्रोक्ताश्चत्वारः प्राकृतास्त्विह ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३४ ॥
ここで私が説いたこの四つの原初の創造は、自我意識から同時に生じたのである。神々の主よ。
13.165.35
अङ्काराच्च भूतेषु विविधार्थं व्यजायत ।
इन्द्रियैर्युगपत्सर्वैः सो नित्यश्च समीक्षते ॥ १३.१६५.३५ ॥
また自我意識から、元素の中に多様な目的を持つ（心）が生じた。その常住の心は、すべての感官とともに同時に観る。
13.165.36
मरुत्त्वं सत्वसर्गश्च तुष्टिः सिद्धिस्तथैव च ।
वैकृतानि प्रवक्ष्यामि शृणु तानि महामते ॥ १३.१६५.३६ ॥
マルト神の状態、サットヴァの創造、満足と成就、同じく。変化した創造を私は説こう。偉大な智者よ、それらを聞け。
13.165.37
एषा तत्वचतुर्विंशन्मया शास्त्रानुमानतः ।
वर्णिता तव देवेश पञ्चविंशत्समन्विता ॥ १३.१६५.३७ ॥
神々の主よ、聖典と推論に基づき、私はあなたにこの二十四の原理を、二十五番目とともに説きました。
13.165.38
पञ्चमोऽनुग्रहश्चैव नवैते प्राकृतैः सह ।
ऐन्द्रेप्यहमधोप्यन्यन्ममात्मनि च भास्वरः ॥ १३.१६५.३८ ॥
第五は恩寵である。これら九つは自然の原理とともに、インドラにも、私にも、下にも、そして私自身の内にも輝く。
13.165.39
यच्च देहमयं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
सर्वत्रैवाभिमन्तव्यं त्वया त्रिपुरसूदन ॥ १३.१६५.३९ ॥
三界に身体をもって存在するものは何であれ、あなたはどこにおいてもそのように見なすべきです、トリプラを滅ぼす者よ。
13.165.40
अन्यथा येऽनुपश्यन्ति ते न पश्यन्ति ब्रह्मज ।
एतदव्यक्तविषयं पञ्चविंशसमन्वितम् ॥ १३.१६५.४० ॥
これと異なって見る者は見ていない、ブラフマーより生まれた者よ。これは未顕現を対象とし、二十五とともにある。
13.165.41
अनेन कारणेनैव तत्वमाहुर्मनीषिणः ।
विकारमात्रमेतं तु तत्वमाचक्षते परम् ॥ १३.१६५.४१ ॥
まさにこの理由から賢者たちはこれを原理と呼ぶ。これは単なる変化にすぎないが、彼らはこれを至高の原理と宣言する。
13.165.42
निस्तत्वश्चैष देवेश बोद्धव्यं तु न बुद्ध्यते ।
यदि बुद्ध्येत्परं बुद्धं बुद्ध्यमानः सुरर्षभः।
प्रबुद्धो ह्यभिमन्येत योयं नाहमिति प्रभो ॥ १३.१६५.४२ ॥
神々の主よ、これは原理を欠く。知られるべきものだが知られていない。もし誰かが至高者を知るならば、神々の牡牛よ、目覚めて理解した者は『これは私ではない』と考えるだろう、主よ。