മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.165.1
पितामहेन कथिता दानधर्माश्रिताः कथाः ।
मया श्रुता ऋषीणां तु संनिधौ केशवस्य च ॥ १३.१६५.१ ॥
മുത്തച്ഛൻ ദാനധർമ്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകൾ പറഞ്ഞിരുന്നു; ഋഷിമാരുടെയും കേശവന്റെയും സന്നിധിയിൽ ഞാൻ അവ കേട്ടു.
13.165.2
पुनः कौतूहलमभूत्तामेवाध्यात्मिकीं प्रति ।
कथाः कथय राजेन्द्र त्वदन्यः क उदाहरेत् ॥ १३.१६५.२ ॥
വീണ്ടും ആ ആധ്യാത്മിക കഥകളിൽ എനിക്ക് കൗതുകം ഉണർന്നു. രാജേന്ദ്രാ, കഥകൾ പറയൂ; നിങ്ങളല്ലാതെ മറ്റാരാണ് പറയുക?
13.165.3
एष यादवदायादस्तथानुज्ञातुमर्हति ।
ज्ञाते तु यस्मिञ्ज्ञातव्यं ज्ञातं भवति भारत ॥ १३.१६५.३ ॥
ഈ യാദവ ബന്ധുവും അതുപോലെ അനുവാദത്തിന് അർഹനാണ്. ഭാരതാ, ആരെ അറിഞ്ഞാൽ അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞതായിത്തീരുമോ അവൻ.
13.165.4
पश्चाच्छ्रोष्यामहे राज्ञां श्राव्यान्धर्मान्पितामह ।
कौतूहलमृषीणां तु च्छेतुमर्हसि साम्प्रतम् ॥ १३.१६५.४ ॥
പിന്നീട് രാജാക്കന്മാർ കേൾക്കേണ്ട ധർമ്മങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേൾക്കും; മുത്തച്ഛാ, ഇപ്പോൾ ഋഷിമാരുടെ കൗതുകം തീർക്കുന്നത് അങ്ങേയ്ക്ക് യോഗ്യമാണ്.
13.165.5
अत ऊर्ध्वं महाराज साङ्ख्ययोगोभयशास्त्राधि-
गतयाथात्म्यदर्शनसम्पन्नयोराचार्ययोः संवादमनुव्याख्यास्यामः ॥ १३.१६५.५ ॥
ഇനി, മഹാരാജാവേ, സാംഖ്യവും യോഗവും എന്ന രണ്ടു ശാസ്ത്രങ്ങളിൽനിന്ന് യാഥാർത്ഥ്യദർശനം നേടിയ രണ്ട് ആചാര്യന്മാരുടെ സംവാദം ക്രമമായി വിശദീകരിക്കാം.
13.165.6
ष्टमुपससर्प भगवन्तमाचार्यं भगवानाचार्यो रुद्रः ॥ १३.१६५.६ ॥
…ഭഗവാനായ ആചാര്യനെ സമീപിച്ചു; ഭഗവാനായ ആചാര്യൻ രുദ്രൻ.
13.165.7
तं प्रोवाच स्वागतं महेश्वर ब्रह्मसुत एतदास-
नमास्तां भगवान् ॥ १३.१६५.७ ॥
അദ്ദേഹം അവനോട് പറഞ്ഞു: "മഹേശ്വരാ, ബ്രഹ്മപുത്രാ, സ്വാഗതം. ഇതാണ് ആസനം; ഭഗവാനേ, ഇരുന്നാലും."
13.165.8
इत्युक्ते चासीनो भगवाननन्तरूपो रुद्रस्तं ।
प्रोवाच भगवानपि ध्यानमावर्तयति। इत्युक्ते चाह
भगवान्सनत्कुमारस्तथेति ॥ १३.१६५.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇരുന്നിരുന്ന അനന്തരൂപനായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു; ഭഗവാനും ധ്യാനം വീണ്ടും തിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ "അങ്ങനെ തന്നെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
13.165.9
तथेत्युक्तश्च प्रोवाच भगवाञ्शङ्करस्तदा ।
परावरज्ञं सर्वस्य त्रैलोक्यस्य महामुनिम् ॥ १३.१६५.९ ॥
"അങ്ങനെ തന്നെ" എന്ന് പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ അപ്പോൾ, പരവും അപരവും അറിയുന്ന, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാവരുടെയും മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു.
13.165.10
किं वा ध्यानेन द्रष्टव्यं यद्भवाननुपश्यति ।
यच्च ध्यात्वा न शोचन्ति यतयस्तत्वदर्शिनः ॥ १३.१६५.१० ॥
"നിങ്ങൾ കാണുന്നത് ധ്യാനത്താൽ കാണേണ്ടത് എന്താണ്? ധ്യാനിച്ച് യതികളും തത്ത്വദർശികളും ഏതിനെക്കുറിച്ച് ശോകിക്കുന്നില്ല?"
13.165.11
कथय त्वमिमं देवं देहिनां यतिसत्तम ।
यच्च तत्पुरुषं शुद्धमित्युक्तं योगसाङ्ख्ययोः ॥ १३.१६५.११ ॥
"യതികളിൽ ഉത്തമനേ, ദേഹികൾക്കായി ഈ ദേവനെക്കുറിച്ച് പറയൂ; യോഗത്തിലും സാംഖ്യത്തിലും ശുദ്ധപുരുഷൻ എന്ന് പറയപ്പെട്ടതും."
13.165.12
किमध्यात्माधिभूतं च तथा चाप्यधिदैवतम् ।
कालसङ्ख्या च का देव द्रष्टव्या तस्य ब्रह्मणः ॥ १३.१६५.१२ ॥
"ദേവാ, ആ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അധ്യാത്മം എന്ത്? അധിഭൂതവും അധിദൈവവും എന്ത്? കാലസംഖ്യ എങ്ങനെ കാണേണ്ടതാണ്?"
13.165.13
सङ्ख्या सङ्ख्यादनस्यैव या प्रोक्ता परमर्षिभिः ।
शास्त्रदृष्टेन मार्गेण यथावद्यतिसत्तम ॥ १३.१६५.१३ ॥
പരമ ഋഷികൾ പറഞ്ഞ സംഖ്യയെയും സംഖ്യയാൽ അറിയുന്നവനെയും ശാസ്ത്രദൃഷ്ട മാർഗത്തിൽ യഥാവത്തായി പറയൂ, യതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
13.165.14
यच्च तत्पुरुषं शुद्धं प्रबुद्धमजरं ध्रुवम् ।
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां विद्यावेद्यं तथैव च ॥ १३.१६५.१४ ॥
ആ പുരുഷൻ ശുദ്ധനും പ്രബുദ്ധനും അജരനും ധ്രുവനുമാണ്; അറിയുന്നവനാലും അറിയാത്തവനാലും, വിദ്യയാൽ മാത്രം അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ.
13.165.15
विमोक्षं त्रिविधं चैव ब्रूहि मोक्षविदांवर ।
परिसाङ्ख्यं च साङ्ख्यानां ध्यानं योगेषु चार्थवत् ॥ १३.१६५.१५ ॥
മോക്ഷമറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മൂന്നുവിധം വിമോക്ഷം പറയൂ; സാംഖ്യരുടെ പരിസാംഖ്യവും യോഗങ്ങളിലെ അർഥവത്തായ ധ്യാനവും പറയൂ.
13.165.16
एकत्वदर्शनं चैव तथा नानात्वदर्शनम् ।
अरिष्टानि च तत्वेन तथैवोत्क्रमणानि च ॥ १३.१६५.१६ ॥
ഏകത്വദർശനവും നാനാത്വദർശനവും; അരിഷ്ടങ്ങളെ തത്ത്വത്തിൽ, ഉത്ക്രമണങ്ങളെയും അങ്ങനെതന്നെ.
13.165.17
दैवतानि च सर्वाणि निखिलेनानुपूर्वशः ।
यान्याश्रितानि देहेषु देहिनां यतिसत्तम।
सर्वमेतद्यथातत्वमाख्याहि मुनिसत्तम ॥ १३.१६५.१७ ॥
ദേഹികളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന സകല ദേവതകളെയും പൂർണ്ണമായി ക്രമത്തിൽ പറയൂ, യതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയൂ, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
13.165.18
श्रेष्ठो भवान्हि सर्वेषां ब्रह्मज्ञानामनिन्दितः ।
चतुर्थस्त्वं त्रयाणां तु ये गताःइ परमां गतिम्।
ज्ञानेन च प्राकृतेन निर्मुक्तो मृत्युबन्धनात् ॥ १३.१६५.१८ ॥
നീയാണ് എല്ലാ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിലും ശ്രേഷ്ഠനും കുറ്റമറ്റവനും; പരമഗതി നേടിയ മൂവരിൽ നീ നാലാമനാണ്; സ്വാഭാവിക ജ്ഞാനത്താൽ മൃത്യുബന്ധനത്തിൽ നിന്നു മുക്തനാണ്.
13.165.19
वयं तु वैकृतं मार्गमाश्रिता वै क्षरं सदा ।
परमुत्सृज्य पन्थानममृताक्षरमेव तु ॥ १३.१६५.१९ ॥
നമ്മൾ എന്നും നശ്വരവും വികൃതവുമായ മാർഗ്ഗത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; പരമവും അമൃതവും അക്ഷരവുമായ പാത ഉപേക്ഷിച്ച്.
13.165.20
न्यूने पथि निमग्नास्तु ऐश्वर्येऽष्टगुणे तथा ।
महिमानं प्रगृह्येमं विचरामो यथासुखम् ॥ १३.१६५.२० ॥
നാം താഴ്ന്ന പാതയിലും എണ്‍ഗുണ ഐശ്വര്യത്തിലും മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ഈ മഹിമയെ സ്വീകരിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
13.165.21
न चैतत्सुखमत्यन्तं न्यूनमेतदनन्तरम् ।
मूर्तिमत्परमेतत्स्यादिदमेवं सुसत्तम ॥ १३.१६५.२१ ॥
ഈ സുഖം അത്യന്തമല്ല, ഇത് തുടർന്നുവരുന്ന നിലയിൽ താഴ്ന്നതാണ്; സജ്ജനശ്രേഷ്ഠാ, ഇതുതന്നെ മൂർത്തമായ പരമമായിരിക്കാം.
13.165.22
पुनः पुनश्च पतनं मूर्तिमत्युपदिश्यते ।
न पुनर्मृत्युमित्यन्यं निर्मुक्तानां तु मूर्तितः ॥ १३.१६५.२२ ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും വീഴ്ച മൂർത്തമായ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചാണ് ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നത്; എന്നാൽ മുക്തർക്ക് മൂർത്തിയിൽനിന്ന് വീണ്ടും മരണമില്ല, ഇത് മറ്റൊരു നിലയാണ്.
13.165.23
मृत्युदोषास्त्वनन्ता वै उत्पद्यन्ते कृतात्मनाम् ।
मर्त्येषु नाकपृष्ठेषु निरयेषु महामुने ॥ १३.१६५.२३ ॥
മഹാമുനേ, മരണദോഷങ്ങൾ അനന്തമാണ്; അവ കൃതാത്മാക്കളിലും ഉണ്ടാകുന്നു—മർത്യരിലും, സ്വർഗ്ഗപ്രദേശങ്ങളിലും, നരകങ്ങളിലും.
13.165.24
तत्र मञ्जन्ति पुरुषाः सुखदुःखेन वेष्टिताः ॥ १३.१६५.२४ ॥
അവിടെ മനുഷ്യർ സുഖദുഃഖങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മുങ്ങുന്നു.
13.165.25
सुखदुःखव्यपेतं च यदाहुरमृतं पदम् ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि यथावच्छ्रुतिदर्शनात् ॥ १३.१६५.२५ ॥
സുഖദുഃഖങ്ങൾക്കതീതവും അമൃത പദമെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതുമായ അതിനെ, ശ്രുതിദർശനമനുസരിച്ച് യഥാവത്തായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.165.26
यदुक्तं भवता वाक्यं तत्वसंज्ञेति देहिनाम् ।
चतुर्विंशतिमेवात्र केचिदाहुर्मनीषिणः ॥ १३.१६५.२६ ॥
ദേഹികൾക്ക് തത്ത്വം എന്ന പേരുള്ളതായി നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ വാക്യത്തിൽ, ചില മനീഷികൾ ഇരുപത്തിനാല് എന്ന് പറയുന്നു.
13.165.27
केचिदाहुस्त्रयोविंशं यथाश्रुतिनिदर्शनात् ।
वयं तु पञ्चविंशं वै तदधिष्ठानसंज्ञितम्।
तत्वं समधिमन्यामः सर्वतन्त्रप्रलापनात् ॥ १३.१६५.२७ ॥
ചിലർ ശ്രുതിപ്രകാരം ഇരുപത്തിമൂന്ന് എന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ ഞങ്ങൾ ഇരുപത്തഞ്ചിനെ, അതിന്റെ അധിഷ്ഠാനമെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന തത്ത്വമായി, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും വചനപ്രകാരം അംഗീകരിക്കുന്നു.
13.165.28
अव्ययश्चैव वै व्यक्तावुभावपि पिनाकधृक् ।
सह चैव विना चैव तावन्योन्यं प्रतिष्ठितौ ॥ १३.१६५.२८ ॥
അവ്യയവും വ്യക്തവും ഇരുവരും, പിനാകധാരിയും; ഇരുവരും ഒന്നിച്ചിരുന്നാലും ഇല്ലെങ്കിലും പരസ്പരം പ്രതിഷ്ഠിതരാണ്.
13.165.29
हिरण्मयीं प्रविश्यैष मूर्तिं मूर्तिमतांवर ।
चकार पुरुषस्तात विकारपुरुषावुभौ ॥ १३.१६५.२९ ॥
രൂപധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ പുരുഷൻ സ്വർണമയമായ രൂപത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, പ്രിയനേ, വികാരമുള്ള ഇരുവരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
13.165.30
अव्यक्तादेक एवैष महानात्मा प्रसूयते ।
अहङ्कारेण लोकांश्च व्याप्य चाहंकृतेन वै ॥ १३.१६५.३० ॥
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ഈ ഒരേ മഹാത്മാവ് ഉണ്ടാകുന്നു; അഹങ്കാരത്താൽ, അഹങ്കൃതനായി അത് ലോകങ്ങളെ വ്യാപിക്കുന്നു.
13.165.31
पिना सर्वं तदव्यक्तादभफिमन्यस्व शूलधृक् ।
भूतसर्गमहङ्कारात्तृतीयं विद्धि वै क्रमात् ॥ १३.१६५.३१ ॥
ത്രിശൂലധാരിയേ, ആ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതെല്ലാം (ഉണ്ടാകുന്നത്). അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭൂതസർഗ്ഗത്തെ ക്രമത്തിൽ മൂന്നാമതായി അറിയുക.
13.165.32
अहङ्काराच्च भूतेषु चतुर्थं विद्दि वैकृतम् ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३२ ॥
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളിൽ നാലാമത്തെ വൈകൃതസർഗ്ഗത്തെ അറിയുക. ദേവേശ്വരാ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഇവയെല്ലാം ഒരേസമയം ജനിച്ചു.
13.165.33
सविशेषाणि भूतानि पञ्च प्राहुर्मनीषिणः ।
चतुर्विंशात्तु वै प्रोक्तात्पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १३.१६५.३३ ॥
വിശേഷങ്ങളോടുകൂടിയ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. പറയപ്പെട്ട ഇരുപത്തിനാലിന് മീതെ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് അധിഷ്ഠിക്കുന്നു.
13.165.34
एते सर्गा मया प्रोक्ताश्चत्वारः प्राकृतास्त्विह ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३४ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ നാല് പ്രാകൃതസർഗ്ഗങ്ങൾ. അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഇവയെല്ലാം ഒരേസമയം ജനിച്ചു, ദേവേശ്വരാ.
13.165.35
अङ्काराच्च भूतेषु विविधार्थं व्यजायत ।
इन्द्रियैर्युगपत्सर्वैः सो नित्यश्च समीक्षते ॥ १३.१६५.३५ ॥
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളിൽ വിവിധോദ്ദേശ്യമുള്ള (മനസ്സ്) ഉണ്ടായി. ആ നിത്യമായ (മനസ്സ്) എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടും ഒരേസമയം കാണുന്നു.
13.165.36
मरुत्त्वं सत्वसर्गश्च तुष्टिः सिद्धिस्तथैव च ।
वैकृतानि प्रवक्ष्यामि शृणु तानि महामते ॥ १३.१६५.३६ ॥
മരുത്ത്വം, സത്ത്വസർഗ്ഗം, തുഷ്ടി, സിദ്ധി, അപ്രകാരം തന്നെ. വൈകൃത (സർഗ്ഗങ്ങളെ) ഞാൻ പറയാം; മഹാമതേ, അവ കേൾക്കുക.
13.165.37
एषा तत्वचतुर्विंशन्मया शास्त्रानुमानतः ।
वर्णिता तव देवेश पञ्चविंशत्समन्विता ॥ १३.१६५.३७ ॥
ദേവേശാ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും അനുമാനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഇരുപത്തിനാല് തത്ത്വങ്ങൾ വിവരിച്ചു. ഇത് ഇരുപത്തഞ്ചിനോടു കൂടിയതാണ്.
13.165.38
पञ्चमोऽनुग्रहश्चैव नवैते प्राकृतैः सह ।
ऐन्द्रेप्यहमधोप्यन्यन्ममात्मनि च भास्वरः ॥ १३.१६५.३८ ॥
അഞ്ചാമത്തത് അനുഗ്രഹം; ഈ ഒൻപതും പ്രാകൃത തത്ത്വങ്ങളോടൊപ്പം. ഇന്ദ്രനിലും, ഞാനിലും, താഴെയും, എന്റെ ആത്മാവിലും പ്രകാശിക്കുന്നത്.
13.165.39
यच्च देहमयं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
सर्वत्रैवाभिमन्तव्यं त्वया त्रिपुरसूदन ॥ १३.१६५.३९ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ ശരീരമയമായി എന്തുണ്ടോ, അത് നീ എല്ലായിടത്തും അങ്ങനെ തന്നെ കരുതണം, ത്രിപുരസൂദനാ.
13.165.40
अन्यथा येऽनुपश्यन्ति ते न पश्यन्ति ब्रह्मज ।
एतदव्यक्तविषयं पञ्चविंशसमन्वितम् ॥ १३.१६५.४० ॥
ഇതിനു വിപരീതമായി കാണുന്നവർ കാണുന്നില്ല, ബ്രഹ്മജാ. ഇത് അവ്യക്തത്തെ വിഷയമാക്കിയതും ഇരുപത്തഞ്ചോടുകൂടിയതുമാണ്.
13.165.41
अनेन कारणेनैव तत्वमाहुर्मनीषिणः ।
विकारमात्रमेतं तु तत्वमाचक्षते परम् ॥ १३.१६५.४१ ॥
ഈ കാരണത്താൽ തന്നെ ജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ തത്ത്വം എന്നു പറയുന്നു. ഇത് വെറും വികാരമാണ്; എന്നാലും ഇതിനെ പരമതത്ത്വം എന്നു പറയുന്നു.
13.165.42
निस्तत्वश्चैष देवेश बोद्धव्यं तु न बुद्ध्यते ।
यदि बुद्ध्येत्परं बुद्धं बुद्ध्यमानः सुरर्षभः।
प्रबुद्धो ह्यभिमन्येत योयं नाहमिति प्रभो ॥ १३.१६५.४२ ॥
ദേവേശാ, ഇത് നിസ്തത്ത്വമാണ്; അറിയേണ്ടതാണ്, എന്നാൽ അറിയപ്പെടുന്നില്ല. പരത്തെ ആരെങ്കിലും അറിഞ്ഞാൽ, സുരർഷഭാ, ഉണർന്നവൻ 'ഇത് ഞാനല്ല' എന്ന് കരുതും, പ്രഭോ.