ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.165.1
पितामहेन कथिता दानधर्माश्रिताः कथाः ।
मया श्रुता ऋषीणां तु संनिधौ केशवस्य च ॥ १३.१६५.१ ॥
ପିତାମହ ଦାନଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା କହିଥିଲେ; ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଓ କେଶବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିଥିଲି।
13.165.2
पुनः कौतूहलमभूत्तामेवाध्यात्मिकीं प्रति ।
कथाः कथय राजेन्द्र त्वदन्यः क उदाहरेत् ॥ १३.१६५.२ ॥
ପୁଣି ସେହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କଥା ପ୍ରତି ମୋର କୌତୂହଳ ଜାଗିଲା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କଥା କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ କହିପାରିବ?
13.165.3
एष यादवदायादस्तथानुज्ञातुमर्हति ।
ज्ञाते तु यस्मिञ्ज्ञातव्यं ज्ञातं भवति भारत ॥ १३.१६५.३ ॥
ଏହି ଯାଦବ ଆତ୍ମୀୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅନୁମତି ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଭାରତ, ଯାହାକୁ ଜାଣିଲେ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସବୁ ଜଣାପଡ଼ିଯାଏ।
13.165.4
पश्चाच्छ्रोष्यामहे राज्ञां श्राव्यान्धर्मान्पितामह ।
कौतूहलमृषीणां तु च्छेतुमर्हसि साम्प्रतम् ॥ १३.१६५.४ ॥
ପରେ ଆମେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଧର୍ମ ଶୁଣିବା; ହେ ପିତାମହ, ଏବେ ଋଷିମାନଙ୍କ କୌତୂହଳ ଦୂର କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
13.165.5
अत ऊर्ध्वं महाराज साङ्ख्ययोगोभयशास्त्राधि-
गतयाथात्म्यदर्शनसम्पन्नयोराचार्ययोः संवादमनुव्याख्यास्यामः ॥ १३.१६५.५ ॥
ଏବେ, ହେ ମହାରାଜ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଉଭୟ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଯଥାର୍ଥ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିବା ଦୁଇ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଂବାଦ କ୍ରମରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବୁ।
13.165.6
ष्टमुपससर्प भगवन्तमाचार्यं भगवानाचार्यो रुद्रः ॥ १३.१६५.६ ॥
…ଭଗବାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଭଗବାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରୁଦ୍ର।
13.165.7
तं प्रोवाच स्वागतं महेश्वर ब्रह्मसुत एतदास-
नमास्तां भगवान् ॥ १३.१६५.७ ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସ୍ୱାଗତ। ଏହି ଆସନ; ଭଗବନ୍, ବସନ୍ତୁ।"
13.165.8
इत्युक्ते चासीनो भगवाननन्तरूपो रुद्रस्तं ।
प्रोवाच भगवानपि ध्यानमावर्तयति। इत्युक्ते चाह
भगवान्सनत्कुमारस्तथेति ॥ १३.१६५.८ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ, ବସିଥିବା ଅନନ୍ତରୂପ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ପୁନଃ ଆବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଭଗବାନ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ।"
13.165.9
तथेत्युक्तश्च प्रोवाच भगवाञ्शङ्करस्तदा ।
परावरज्ञं सर्वस्य त्रैलोक्यस्य महामुनिम् ॥ १३.१६५.९ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" କୁହାଗଲେ ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ତେବେ, ପର ଓ ଅବର ଜାଣୁଥିବା, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତଙ୍କର ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.165.10
किं वा ध्यानेन द्रष्टव्यं यद्भवाननुपश्यति ।
यच्च ध्यात्वा न शोचन्ति यतयस्तत्वदर्शिनः ॥ १३.१६५.१० ॥
"ଆପଣ ଯାହା ଦେଖନ୍ତି ତାହା ଧ୍ୟାନରେ କ'ଣ ଦେଖିବାକୁ ହେବ? ଏବଂ ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଯତିମାନେ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ?"
13.165.11
कथय त्वमिमं देवं देहिनां यतिसत्तम ।
यच्च तत्पुरुषं शुद्धमित्युक्तं योगसाङ्ख्ययोः ॥ १३.१६५.११ ॥
"ହେ ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ; ଯୋଗ ଓ ସାଙ୍ଖ୍ୟରେ ଯାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷ କୁହାଯାଇଛି ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ।"
13.165.12
किमध्यात्माधिभूतं च तथा चाप्यधिदैवतम् ।
कालसङ्ख्या च का देव द्रष्टव्या तस्य ब्रह्मणः ॥ १३.१६५.१२ ॥
"ହେ ଦେବ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ କ'ଣ? ଅଧିଭୂତ ଓ ଅଧିଦୈବତ ମଧ୍ୟ କ'ଣ? ଏବଂ କାଳର ଗଣନା କିପରି ଦେଖିବାକୁ ହେବ?"
13.165.13
सङ्ख्या सङ्ख्यादनस्यैव या प्रोक्ता परमर्षिभिः ।
शास्त्रदृष्टेन मार्गेण यथावद्यतिसत्तम ॥ १३.१६५.१३ ॥
ପରମ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ସଂଖ୍ୟା ଓ ସଂଖ୍ୟାଦନ (ଜ୍ଞାତା), ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ ମାର୍ଗରେ ଯଥାବତ୍ କୁହ, ହେ ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.165.14
यच्च तत्पुरुषं शुद्धं प्रबुद्धमजरं ध्रुवम् ।
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां विद्यावेद्यं तथैव च ॥ १३.१६५.१४ ॥
ସେହି ପୁରୁଷ ଶୁଦ୍ଧ, ପ୍ରବୁଦ୍ଧ, ଅଜର, ଧ୍ରୁବ; ଜ୍ଞାତା ଓ ଅଜ୍ଞାତା ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜ୍ଞେୟ।
13.165.15
विमोक्षं त्रिविधं चैव ब्रूहि मोक्षविदांवर ।
परिसाङ्ख्यं च साङ्ख्यानां ध्यानं योगेषु चार्थवत् ॥ १३.१६५.१५ ॥
ହେ ମୋକ୍ଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିବିଧ ବିମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କୁହ; ସାଂଖ୍ୟମାନଙ୍କ ପରିସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗରେ ସାର୍ଥକ ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କୁହ।
13.165.16
एकत्वदर्शनं चैव तथा नानात्वदर्शनम् ।
अरिष्टानि च तत्वेन तथैवोत्क्रमणानि च ॥ १३.१६५.१६ ॥
ଏକତ୍ୱଦର୍ଶନ ଓ ନାନାତ୍ୱଦର୍ଶନ; ଅରିଷ୍ଟସବୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ, ଓ ଉତ୍କ୍ରମଣସବୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.165.17
दैवतानि च सर्वाणि निखिलेनानुपूर्वशः ।
यान्याश्रितानि देहेषु देहिनां यतिसत्तम।
सर्वमेतद्यथातत्वमाख्याहि मुनिसत्तम ॥ १३.१६५.१७ ॥
ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଦେହରେ ଆଶ୍ରିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମରେ କୁହ, ହେ ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏ ସବୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କୁହ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.165.18
श्रेष्ठो भवान्हि सर्वेषां ब्रह्मज्ञानामनिन्दितः ।
चतुर्थस्त्वं त्रयाणां तु ये गताःइ परमां गतिम्।
ज्ञानेन च प्राकृतेन निर्मुक्तो मृत्युबन्धनात् ॥ १३.१६५.१८ ॥
ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ପରମ ଗତି ପାଇଥିବା ତିନିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଚତୁର୍ଥ, ସହଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ।
13.165.19
वयं तु वैकृतं मार्गमाश्रिता वै क्षरं सदा ।
परमुत्सृज्य पन्थानममृताक्षरमेव तु ॥ १३.१६५.१९ ॥
ଆମେ ତ ସଦା ନଶ୍ୱର ଓ ବିକୃତ ପଥକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ, ପରମ, ଅମୃତ ଓ ଅକ୍ଷର ପଥକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି।
13.165.20
न्यूने पथि निमग्नास्तु ऐश्वर्येऽष्टगुणे तथा ।
महिमानं प्रगृह्येमं विचरामो यथासुखम् ॥ १३.१६५.२० ॥
ଆମେ ନ୍ୟୂନ ପଥରେ ଓ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ନିମଜ୍ଜିତ; ଏହି ମହିମା ଧାରଣ କରି ଯଥାସୁଖ ବିଚରଣ କରୁ।
13.165.21
न चैतत्सुखमत्यन्तं न्यूनमेतदनन्तरम् ।
मूर्तिमत्परमेतत्स्यादिदमेवं सुसत्तम ॥ १३.१६५.२१ ॥
ଏହି ସୁଖ ଚରମ ନୁହେଁ, ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ ନ୍ୟୂନ; ହେ ସତ୍ତମ, ଏହା ହିଁ ମୂର୍ତିମନ୍ତ ପରମ ହୋଇପାରେ।
13.165.22
पुनः पुनश्च पतनं मूर्तिमत्युपदिश्यते ।
न पुनर्मृत्युमित्यन्यं निर्मुक्तानां तु मूर्तितः ॥ १३.१६५.२२ ॥
ପୁନଃ ପୁନଃ ପତନ ମୂର୍ତିମନ୍ତ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ହିଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ; କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତମାନଙ୍କର ମୂର୍ତିରୁ ପୁନର୍ବାର ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା।
13.165.23
मृत्युदोषास्त्वनन्ता वै उत्पद्यन्ते कृतात्मनाम् ।
मर्त्येषु नाकपृष्ठेषु निरयेषु महामुने ॥ १३.१६५.२३ ॥
ହେ ମହାମୁନେ, ମୃତ୍ୟୁଦୋଷ ଅନନ୍ତ; ସେମାନେ କୃତାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ମର୍ତ୍ୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗପୃଷ୍ଠରେ ଓ ନରକରେ।
13.165.24
तत्र मञ्जन्ति पुरुषाः सुखदुःखेन वेष्टिताः ॥ १३.१६५.२४ ॥
ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଘେରି ହୋଇ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
13.165.25
सुखदुःखव्यपेतं च यदाहुरमृतं पदम् ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि यथावच्छ्रुतिदर्शनात् ॥ १३.१६५.२५ ॥
ଯାହା ସୁଖ-ଦୁଃଖରୁ ଅତୀତ ଏବଂ ଯାହାକୁ ଅମୃତ ପଦ କୁହାଯାଏ, ତାହାକୁ ଶ୍ରୁତି ଓ ଦର୍ଶନ ଅନୁସାରେ ଯଥାବତ୍ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.165.26
यदुक्तं भवता वाक्यं तत्वसंज्ञेति देहिनाम् ।
चतुर्विंशतिमेवात्र केचिदाहुर्मनीषिणः ॥ १३.१६५.२६ ॥
ଆପଣ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତତ୍ତ୍ୱ ନାମକ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ସେଥିରେ କେତେକ ମନୀଷୀ ଚବିଶ କହନ୍ତି।
13.165.27
केचिदाहुस्त्रयोविंशं यथाश्रुतिनिदर्शनात् ।
वयं तु पञ्चविंशं वै तदधिष्ठानसंज्ञितम्।
तत्वं समधिमन्यामः सर्वतन्त्रप्रलापनात् ॥ १३.१६५.२७ ॥
କେହି ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ତେଇଶ କହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆମେ ପଚିଶକୁ, ଯାହାକୁ ତାହାର ଅଧିଷ୍ଠାନ କୁହାଯାଏ ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ରୂପେ, ସବୁ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥନ ଅନୁସାରେ ମାନୁ।
13.165.28
अव्ययश्चैव वै व्यक्तावुभावपि पिनाकधृक् ।
सह चैव विना चैव तावन्योन्यं प्रतिष्ठितौ ॥ १३.१६५.२८ ॥
ଅବ୍ୟୟ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଉଭୟ, ପିନାକଧାରୀ ମଧ୍ୟ; ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏକତ୍ର ଥାଆନ୍ତୁ କି ନ ଥାଆନ୍ତୁ, ପରସ୍ପରଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
13.165.29
हिरण्मयीं प्रविश्यैष मूर्तिं मूर्तिमतांवर ।
चकार पुरुषस्तात विकारपुरुषावुभौ ॥ १३.१६५.२९ ॥
ହେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପୁରୁଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ହେ ତାତ, ବିକାରୀ ଦୁଇ ପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
13.165.30
अव्यक्तादेक एवैष महानात्मा प्रसूयते ।
अहङ्कारेण लोकांश्च व्याप्य चाहंकृतेन वै ॥ १३.१६५.३० ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏହି ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଅହଙ୍କାରରେ, ଅହଙ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ଲୋକସମୂହକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରେ।
13.165.31
पिना सर्वं तदव्यक्तादभफिमन्यस्व शूलधृक् ।
भूतसर्गमहङ्कारात्तृतीयं विद्धि वै क्रमात् ॥ १३.१६५.३१ ॥
ହେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏ ସବୁ (ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ)। ଅହଂକାରରୁ ଭୂତସର୍ଗକୁ କ୍ରମରେ ତୃତୀୟ ବୋଲି ଜାଣ।
13.165.32
अहङ्काराच्च भूतेषु चतुर्थं विद्दि वैकृतम् ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३२ ॥
ଅହଂକାରରୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ ବୈକୃତ (ସର୍ଗ) ଜାଣ। ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ଅହଂକାରରୁ ଏ ସବୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମିଲେ।
13.165.33
सविशेषाणि भूतानि पञ्च प्राहुर्मनीषिणः ।
चतुर्विंशात्तु वै प्रोक्तात्पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १३.१६५.३३ ॥
ବିଶେଷ ସହିତ ପଞ୍ଚଭୂତକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। କଥିତ ଚବିଶରେ ପଚିଶତମ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରେ।
13.165.34
एते सर्गा मया प्रोक्ताश्चत्वारः प्राकृतास्त्विह ।
अहङ्काराच्च जातानि युगपद्विबुधेश्वर ॥ १३.१६५.३४ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ କହିଥିବା ଏହି ଚାରି ପ୍ରାକୃତ ସର୍ଗ। ଅହଂକାରରୁ ଏ ସବୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ଦେବେଶ୍ୱର।
13.165.35
अङ्काराच्च भूतेषु विविधार्थं व्यजायत ।
इन्द्रियैर्युगपत्सर्वैः सो नित्यश्च समीक्षते ॥ १३.१६५.३५ ॥
ଅହଂକାରରୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଯୁକ୍ତ (ମନ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେହି ନିତ୍ୟ (ମନ) ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦେଖେ।
13.165.36
मरुत्त्वं सत्वसर्गश्च तुष्टिः सिद्धिस्तथैव च ।
वैकृतानि प्रवक्ष्यामि शृणु तानि महामते ॥ १३.१६५.३६ ॥
ମରୁତ୍ତ୍ୱ, ସତ୍ତ୍ୱସର୍ଗ, ତୁଷ୍ଟି ଓ ସିଦ୍ଧି, ସେହିପରି। ବୈକୃତ (ସର୍ଗ) ମୁଁ କହିବି; ହେ ମହାମତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ।
13.165.37
एषा तत्वचतुर्विंशन्मया शास्त्रानुमानतः ।
वर्णिता तव देवेश पञ्चविंशत्समन्विता ॥ १३.१६५.३७ ॥
ହେ ଦେବେଶ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଅନୁମାନ ଆଧାରରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଚବିଶ ତତ୍ତ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ଯାହା ପଚିଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।
13.165.38
पञ्चमोऽनुग्रहश्चैव नवैते प्राकृतैः सह ।
ऐन्द्रेप्यहमधोप्यन्यन्ममात्मनि च भास्वरः ॥ १३.१६५.३८ ॥
ପଞ୍ଚମ ଅନୁଗ୍ରହ; ଏହି ନଅଟି ପ୍ରାକୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ। ଇନ୍ଦ୍ରରେ, ମୋତେ, ତଳେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ମୋ ଆତ୍ମାରେ ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
13.165.39
यच्च देहमयं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
सर्वत्रैवाभिमन्तव्यं त्वया त्रिपुरसूदन ॥ १३.१६५.३९ ॥
ତିନି ଲୋକରେ ଦେହମୟ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହାକୁ ଆପଣ ସର୍ବତ୍ର ସେହିପରି ଭାବିବା ଉଚିତ, ହେ ତ୍ରିପୁରସୂଦନ।
13.165.40
अन्यथा येऽनुपश्यन्ति ते न पश्यन्ति ब्रह्मज ।
एतदव्यक्तविषयं पञ्चविंशसमन्वितम् ॥ १३.१६५.४० ॥
ଯେଉଁମାନେ ଏଥିରୁ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ। ଏହା ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ବିଷୟ କରେ, ପଚିଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।
13.165.41
अनेन कारणेनैव तत्वमाहुर्मनीषिणः ।
विकारमात्रमेतं तु तत्वमाचक्षते परम् ॥ १३.१६५.४१ ॥
ଏହି କାରଣରୁ ମନୀଷୀମାନେ ଏହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ କହନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ବିକାର; ତଥାପି ଏହାକୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ।
13.165.42
निस्तत्वश्चैष देवेश बोद्धव्यं तु न बुद्ध्यते ।
यदि बुद्ध्येत्परं बुद्धं बुद्ध्यमानः सुरर्षभः।
प्रबुद्धो ह्यभिमन्येत योयं नाहमिति प्रभो ॥ १३.१६५.४२ ॥
ହେ ଦେବେଶ, ଏହା ନିସ୍ତତ୍ତ୍ୱ; ଜାଣିବା ଉଚିତ କିନ୍ତୁ ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ପରମକୁ ଜାଣେ, ହେ ସୁରର୍ଷଭ, ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ସେ 'ଏହା ମୁଁ ନୁହେଁ' ବୋଲି ମାନିବ, ହେ ପ୍ରଭୋ।