ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.169.1
अरिष्टानि प्रवक्ष्यामि तत्वेन शृणु तद्भवान् ।
मध्य उत्तरतस्तात दक्षिणामुखनिष्ठितम् ॥ १३.१६९.१ ॥
ಅರಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅವುಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳು, ಮಗೂ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರದಿಂದ, ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ (ಪುರುಷನನ್ನು).
13.169.2
विद्युत्संस्थानपुरुषं यदि पश्येत मानवः ।
वर्षत्रयेण जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम्।
एतत्फलमंरिष्टस्य शङ्कराहुर्मनीषिणः। ॥ १३.१६९.२ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಮಿಂಚಿನ ಆಕಾರದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅರಿಷ್ಟದ ಈ ಫಲವನ್ನು ಶಂಕರ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
13.169.3
शुद्धमण्डमादित्यमरश्मिमथ पश्यतः ।
वर्षार्धकेन जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.३ ॥
ಸೂರ್ಯನ ಶುದ್ಧ ಮಂಡಲವನ್ನು ಕಿರಣರಹಿತವಾಗಿ ಕಂಡವನು ಅರ್ಧ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.169.4
छिद्रां चन्द्रमसश्छायां पादावप्यनपश्यतः ।
संवत्सरेण जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.४ ॥
ಚಂದ್ರನ ರಂಧ್ರಯುಕ್ತ ಛಾಯೆಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನೂ ಕಾಣದವನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.169.5
कनीनिकायामशिरःपुरुषं यदि पश्यति ।
जानीयात्षट्सु मासेषु देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.५ ॥
ಕಣ್ಣಿನ ಕನೀನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.169.6
कर्णौ पिधाय हस्ताभ्यां शब्दं न शृणुयाद्यदि ।
विजानीयात्तु मासेन देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.६ ॥
ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರೂ ಶಬ್ದ ಕೇಳದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.169.7
आमगन्धमुपाघ्राति सुरभिं प्राप्य भास्वरम् ।
देवतायतनस्थोपि सप्तरात्रेण मृत्युभाक् ॥ १३.१६९.७ ॥
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಪರಿಮಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಕಚ್ಚಾ ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಆಘ್ರಾಣಿಸಿದರೆ, ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.169.8
सर्वाङ्गधारणावस्थां धारयेत समाहितः ।
यथा स मृत्युं जयति नान्यथेह महेश्वर।
यदि जीवितुमिच्छेत चिरकालं महामुने ॥ १३.१६९.८ ॥
ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಸರ್ವಾಂಗಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಅವನು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ. ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ.
13.169.9
अथ नेच्छेच्चिरं कालं त्यजेदात्मानमात्मना ।
केवलं चिन्तयानस्तु निष्कलं स निरामयम् ॥ १३.१६९.९ ॥
ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಲು ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ತನ್ನಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಕೇವಲ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ನಿಷ್ಕಲವೂ ನಿರಾಮಯವೂ ಆದ (ಆತ್ಮವನ್ನು) ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
13.169.10
अथ तं निर्विकारं तु प्रकृते परमं शुचिः ।
पुरुषं देहसाधर्म्यं देहन्यासमुपाश्नुयात् ॥ १३.१६९.१० ॥
ಆಗ ಅವನು ವಿಕಾರರಹಿತನೂ, ಪರಮನೂ, ಶುದ್ಧನೂ ಆದ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿದ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಧರ್ಮವುಳ್ಳ ಪುರುಷನನ್ನು ಹೊಂದಿ ದೇಹನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
13.169.11
जाग्रतो हि मयोक्तानि तवारिष्टानि तत्वतः ।
धारणाच्चैव सर्वाङ्गे मृत्यु जीयात्सुरर्षभ ॥ १३.१६९.११ ॥
ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮೃತ್ಯು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಸರ್ವಾಂಗ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು.
13.169.12
एकत्वदर्शनं भूयो नानात्वं च निबोध मे ।
अक्षरं च क्षरं चैव चतुष्टयविधानतः ॥ १३.१६९.१२ ॥
ಏಕತ್ವದರ್ಶನವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ನಾನಾತ್ವವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ; ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಷರವನ್ನೂ ಕ್ಷರವನ್ನೂ.
13.169.13
अव्यक्तादीनि तत्वानि सर्वाण्येव महाद्युते ।
आहुश्चतुर्विंशतितमं विकारपुरुषान्वितम् ॥ १३.१६९.१३ ॥
ಓ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯೇ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು, ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುರುಷನನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯದೆಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.169.14
एकत्वदर्शनं चैव नानात्वेन वरं स्मृतम् ।
पञ्चविंशतिवर्गः स्यादपवर्गोऽजरामरः ॥ १३.१६९.१४ ॥
ಏಕತ್ವದ ದರ್ಶನವೇ ನಾನಾತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತೈದರ ಗುಂಪು ಅಪವರ್ಗ, ಅದು ಅಜರ ಮತ್ತು ಅಮರ.
13.169.15
स निर्विकारः पुरुषस्तत्वेनैवोपदिश्यते ।
स एव पञ्चविंशस्तु विकारः पुरुषः स्मृतः ॥ १३.१६९.१५ ॥
ಆ ನಿರ್ವಿಕಾರ ಪುರುಷನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿಯೇ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯವನು; ಆದರೆ ವಿಕಾರಯುಕ್ತ ಪುರುಷನು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
13.169.16
यद्येष निर्विकारः स्यात्तत्वं न तु भवेद्भव ।
विकारो विद्यमानस्तु तत्वसंज्ञकमुच्यते ॥ १३.१६९.१६ ॥
ಇವನು ನಿರ್ವಿಕಾರನಾಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಭವಾ, ಅವನು ತತ್ತ್ವವಾಗಲಾರನು; ಇರುವ ವಿಕಾರವೇ ತತ್ತ್ವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
13.169.17
यद्योषोऽव्यक्ततां नैति व्यतिरेकान्न संशयः ।
तथा भवति निस्तत्वस्तथा सत्वस्तथागुणः ॥ १३.१६९.१७ ॥
ಇವನು ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯತಿರೇಕದಿಂದ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ತತ್ತ್ವರಹಿತನು, ಸತ್ತ್ವಯುತನು, ನಿರ್ಗುಣನು ಆಗುತ್ತಾನೆ.
13.169.18
विकारगुणसंत्यागात्प्रकृत्यन्यत्वता शुचिः ।
तदा नानात्वतामेति सर्गहीनोऽपवर्गभाक् ॥ १३.१६९.१८ ॥
ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಆಗ ಅವನು ನಾನಾತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸೃಷ್ಟಿರಹಿತನಾಗಿ ಅಪವರ್ಗದ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.169.19
बोध्यमानः प्रबुध्येत समो भवति बुद्धिमान् ।
अक्षरश्च भवत्येष यथावा च्युतवान्क्षणात् ॥ १३.१६९.१९ ॥
ಎಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸಮಭಾವವುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ಅಕ್ಷರನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
13.169.20
अव्यक्ताव्यक्तिरुक्ता स्यान्निर्गुणस्य गुणाकरात् ।
एतदेकत्वनानात्वमक्षरः क्षर एव च ॥ १३.१६९.२० ॥
ನಿರ್ಗುಣನಿಂದ, ಗುಣಗಳ ಮೂಲದಿಂದ, ಅವ್ಯಕ್ತವೂ ವ್ಯಕ್ತವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದೇ ಏಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಾನಾತ್ವ — ಅಕ್ಷರವೂ ಕ್ಷರವೂ ಹೌದು.
13.169.21
व्याख्यातं तव शूलाङ्क तथारिष्टानि चैव हि ।
विमोक्षलक्षणं शेषं तदपीह ब्रवीमि ते।
यं ज्ञात्वा यतयः प्राप्ताः केवलत्वमनामयम् ॥ १३.१६९.२१ ॥
ಶೂಲಾಂಕಿತನೇ, ನಿನಗೆ ಅರಿಷ್ಟಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೋಕ್ಷದ ಉಳಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಯತಿಗಳು ನಿರಾಮಯ ಕೇವಲತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.
13.169.22
साङ्ख्याश्चाप्यथ योगाश्च दग्धपङ्का गतज्वराः ।
अमूर्तित्वमनुप्राप्ता निर्गुणा निर्भया भव ॥ १३.१६९.२२ ॥
ಸಾಂಖ್ಯರೂ ಯೋಗಿಗಳೂ ಕೂಡ, ಮಲಿನತೆ ಸುಟ್ಟು, ಜ್ವರರಹಿತರಾಗಿ, ಅಮೂರ್ತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನೀನು ನಿರ್ಗುಣನೂ ನಿರ್ಭಯನೂ ಆಗು.
13.169.23
विपाप्मानो महादेव मुक्ताः संसारसागरात् ।
सरणे प्रजनादाने गुणानां प्रकृतिः सदा।
परा प्रमत्ता सततमेतावत्कार्यकारणम् ॥ १३.१६९.२३ ॥
ಮಹಾದೇವ, ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿ ಅವರು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು. ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ, ಸಂತತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕೃತಿ ಸದಾ ಪರವಾಗಿ ನಿರಂತರ ಮತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ — ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ ಇಷ್ಟೇ.
13.169.24
असच्चैव च सच्चैव कुरुते स पुनः पुनः ।
चैतन्येन पुराणेन चेतनाचेतनात्परः ॥ १३.१६९.२४ ॥
ಅವನು ಪದೇಪದೇ ಅಸತ್ತನ್ನೂ ಸತ್ತನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾತನ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ, ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪರನು ಅವನು.
13.169.25
यस्तु चेतयते चेतो मनसा चैकबुद्धिकम् ।
स नैव सन्न चैवासन्सदसन्न च संस्मृतः ॥ १३.१६९.२५ ॥
ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಏಕಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೇತನವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸತ್ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ ಅಲ್ಲ, ಸದಸತ್ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.169.26
व्यतिरिक्तश्च शुद्धश्च सोऽन्यश्चाप्रकृतिस्तथा ।
उपेक्षकश्च प्रकृतेर्विकारपुरुषः स्मृतः ॥ १३.१६९.२६ ॥
ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನನು, ಶುದ್ಧನು, ಅನ್ಯನು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲದವನು; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉಪೇಕ್ಷಕನು; ಅವನನ್ನು ವಿಕಾರಪುರುಷ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.169.27
विकारपुरुषेणैषा संयुक्ता सृजते जगत् ।
पुनराददते चैव गुणानामन्यथात्मनि ॥ १३.१६९.२७ ॥
ವಿಕಾರಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಇವಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮತ್ತೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
13.169.28
मत्स्योदकात्ससंज्ञातः प्रकृतेरेव कर्मणः ।
तद्वत्क्षेत्रसहस्राणि स एव प्रकरिष्यति ॥ १३.१६९.२८ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ಮೀನು ಹುಟ್ಟಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವಂತೆ, ಅವನೇ ಸಾವಿರಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವನು.
13.169.29
क्षेत्रप्रलयतज्ज्ञस्तु क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
सयोगो नित्य इत्याहुर्ये जनास्तत्वदर्शिनः ॥ १३.१६९.२९ ॥
ಕ್ಷೇತ್ರದ ಲಯವನ್ನು ಅರಿತವನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ಸಂಯೋಗ ನಿತ್ಯವೆಂದು ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.169.30
एवमेष ह्यसत्सच्च विकारपुरुषः स्मृतः ।
विकारापद्यमानं तु विकृतिं प्रवदन्ति नः ॥ १३.१६९.३० ॥
ಹೀಗೆ ಈ ವಿಕಾರಪುರುಷನು ಅಸತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ವಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಅವರು ನಮಗೆ ವಿಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
13.169.31
यदा त्वेष विकारस्य प्रकृतानिति मन्यते ।
तदा विकारतामेति विकारान्यत्वतां व्रजेत् ॥ १३.१६९.३१ ॥
ಇವನು ವಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ವಿಕಾರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ವಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
13.169.32
प्रकृत्या च विकारैश्च व्यतिरिक्तो यदा भवेत् ।
शुचि यत्परमं शुद्धं प्रतिबुद्धं सनातनम्।
अयुक्तं निष्कलं शुद्धमव्ययं चाजरामरम् ॥ १३.१६९.३२ ॥
ಇವನು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನನಾದಾಗ, ಪವಿತ್ರನೂ, ಪರಮನೂ, ಶುದ್ಧನೂ, ಪ್ರಬುದ್ಧನೂ, ಸನಾತನನೂ, ಅಯುಕ್ತನೂ, ನಿಷ್ಕಲನೂ, ಶುದ್ಧನೂ, ಅವ್ಯಯನೂ, ಅಜರನೂ, ಅಮರನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
13.169.33
समेत्य तेन शुद्धेन बुध्यमानः स भास्वरः ।
विमोक्षं भजते व्यक्तादप्रबुद्धादचेतनात् ॥ १३.१६९.३३ ॥
ಆ ಶುದ್ಧನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ, ವ್ಯಕ್ತದಿಂದ, ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಚೇತನದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
13.169.34
उदुम्बराद्वा मशकः प्रलयान्निर्गतो यथा ।
तथाऽव्यक्तस्य संत्यागान्निर्ममः पञ्च विंशकः ॥ १३.१६९.३४ ॥
ಅತ್ತಿ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಳಯದಿಂದ ಸೊಳ್ಳೆ ಹೊರಬರುವಂತೆ, ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯದು ನಿರ್ಮಮವಾಗುತ್ತದೆ.
13.169.35
यथा पुष्करपर्णस्थो जलबिन्दुर्न संश्लिषेत् ।
तथैवाव्यक्तविषये न लिप्येत्पञ्चविंशकः ॥ १३.१६९.३५ ॥
ತಾವರೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ನೀರಿನ ಹನಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯದು ಅವ್ಯಕ್ತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
13.169.36
आकाश इव निःसङ्गस्तथा सङ्गस्त्था वरः ।
पञ्चविंशतिमो बुद्धो बुद्धेनि समतां गतः ॥ १३.१६९.३६ ॥
ಆಕಾಶದಂತೆ ಅಸಂಗನಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ; ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯದು ಪ್ರಬುದ್ಧನಾಗಿ ಬುದ್ಧನೊಡನೆ ಸಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
13.169.37
एतद्धि प्रकृतं ज्ञानं तत्वतश्च समुत्थितम् ।
पूर्वजेभ्यस्तथोत्पन्नं ब्रह्मजेभ्यस्तथानघ ॥ १३.१६९.३७ ॥
ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತತ್ತ್ವತಃ ಹುಟ್ಟಿದ ಜ್ಞಾನ; ಪೂರ್ವಜರಿಂದಲೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಿಂದಲೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾದದ್ದು, ಓ ಪಾಪರಹಿತನೇ.
13.169.38
आदिसर्गो महाबाहो तामसेनावृतं परम् ।
प्रतिष्टावयवंदेवमभेद्यमजरामरम् ॥ १३.१६९.३८ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಆದಿಸೃಷ್ಟಿ ತಾಮಸದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ಪರಮವಾದುದು; ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ ಅಂಗವಾದ ದೇವನು ಅಭೇದ್ಯ, ಅಜರ, ಅಮರ.
13.169.39
सनकः सनन्दनश्चैवि तृतीयश्च सनातनः ।
ते विदुः परमं धर्ममव्ययं व्ययधर्षणम् ॥ १३.१६९.३९ ॥
ಸನಕ, ಸನಂದನ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯವನಾದ ಸನಾತನ — ಅವರು ನಾಶರಹಿತವಾದ, ನಾಶವನ್ನು ಮೆಟ್ಟುವ ಪರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತರು.
13.169.40
अव्यक्तात्परमात्सूक्ष्मादव्रणान्मूर्तिसंज्ञकात् ।
क्षेत्रज्ञो भगवानास्ते नरायणपरायणः ॥ १३.१६९.४० ॥
ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ, ಪರಮವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ನ್ಯೂನತೆರಹಿತವಾದ, ಮೂರ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನದಕ್ಕಿಂತ ಆಚೆ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಾದ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣ-ಪರಾಯಣನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
13.169.41
अस्माकं सहजातानामुत्पन्नं ज्ञानमुत्तमम् ।
एते हि मूर्तिमन्तो वै लोकान्प्रविचरामहे ॥ १३.१६९.४१ ॥
ನಮ್ಮ ಸಹಜಾತರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಉದಿಸಿತು. ನಾವು ಮೂರ್ತಿವಂತರಾಗಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.
13.169.42
पुनःपुनः प्रजाता वै तत्रतत्र पिनाकधृक् ।
द्वन्द्वैर्विरज्यमानस्य ज्ञानमुत्पन्नमुत्तमम् ॥ १३.१६९.४२ ॥
ಪುನಃ ಪುನಃ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪಿನಾಕಧಾರಿಯಿಂದ — ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ವಿರಕ್ತನಾದವನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಉದಿಸುತ್ತದೆ.
13.169.43
कपिलान्मूलआचार्यात्तत्वबुद्धिविनिश्चयम् ।
योगसांख्यमवाप्तं मे कार्त्स्न्येन मुनिसत्तमात् ॥ १३.१६९.४३ ॥
ಮೂಲ ಆಚಾರ್ಯ ಕಪಿಲನಿಂದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ, ತತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿಯ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು, ಯೋಗ ಸಾಂಖ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದೆನು.
13.169.44
तेन संबोधिताः शिष्या बहवस्तत्वदर्शिनः ।
तद्बुद्ध्वा बहवः शिष्या मयाप्येतन्निदर्शिताः ॥ १३.१६९.४४ ॥
ಅವನಿಂದ ಬೋಧಿತರಾದ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರು ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಾದರು. ಅದನ್ನು ಅರಿತು, ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನಾನೂ ಇದನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದೆ.
13.169.45
जन्ममृत्युहरं तथ्यं ज्ञानं ज्ञेयं सनातनम् ।
यज्ज्ञात्वा नानुशोचन्ति तत्वज्ञाना निरिन्द्रियाः ॥ १३.१६९.४५ ॥
ಜನನ-ಮರಣವನ್ನು ಹರಿಸುವ, ಸತ್ಯವಾದ, ಸನಾತನವಾದ, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನ — ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಂದ್ರಿಯರಹಿತರಾಗಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.169.46
शुद्धबीजमलाश्चैव विपङ्का वै निरक्षराः ।
स्वतन्त्रास्ते स्वतन्त्रेण सम्मिता निष्कलाः स्मृताः ॥ १३.१६९.४६ ॥
ಶುದ್ಧ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಮಲರಹಿತರು, ಕೆಸರಿಲ್ಲದವರು, ಅಕ್ಷರರು; ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರರು. ಸ್ವತಂತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ನಿಷ್ಕಲರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
13.169.47
शाश्वताश्चाव्ययाश्चैव तमोग्राह्याश्च भास्वर ।
विपाप्मानस्तथा सर्वे सत्वस्थाश्चापि निर्व्रणाः ॥ १३.१६९.४७ ॥
ಶಾಶ್ವತರು, ಅವ್ಯಯರು, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವವರು, ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೇ; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಪಾಪರಹಿತರು, ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು, ಗಾಯರಹಿತರು.
13.169.48
विमुक्ताः केवलाश्चैव वीतमोहभयास्तथा ।
अमूर्तास्ते महाभाग सर्वे च विगतज्वराः ॥ १३.१६९.४८ ॥
ಮುಕ್ತರು, ಕೇವಲರು, ಮೋಹ-ಭಯರಹಿತರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಅಮೂರ್ತರು, ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಂತಾಪರಹಿತರು.
13.169.49
हिरण्यनाभस्त्रिशिरास्तथा प्रह्लादभास्करौ ।
वसुर्विश्वावसुश्चैव सार्धं पञ्चशिखस्तथा ॥ १३.१६९.४९ ॥
ಹಿರಣ್ಯನಾಭ, ತ್ರಿಶಿರ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಭಾಸ್ಕರ, ವಸು, ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಪಂಚಶಿಖನೊಂದಿಗೆ.
13.169.50
गार्ग्योऽथासुरिरावन्त्यो गौतमो वृत एव च ।
कात्यायनोऽथ नमुचिर्हरिश्च दमनश्चि ह ॥ १३.१६९.५० ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ, ನಂತರ ಆಸುರಿ, ಆವಂತ್ಯ, ಗೌತಮ, ವೃತ ಕೂಡ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ನಂತರ ನಮುಚಿ, ಹರಿ ಮತ್ತು ದಮನ ಕೂಡ.
13.169.51
एते चान्ये च बहवस्तत्वमेवोपदर्शिताः ।
केचिन्मुक्ताः स्थिताः केचिच्छन्दतश्चापरे मृताः ॥ १३.१६९.५१ ॥
ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕೆಲವರು ಮುಕ್ತರಾದರು, ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರು, ಇತರರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
13.169.52
दर्शितास्त्रिविधं बन्धं विमोक्षं त्रिविधं तथा ।
अज्ञानं चैव रागश्च संयोगं प्राकृतं तथा ॥ १३.१६९.५२ ॥
ಮೂರು ವಿಧದ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧದ ಮೋಕ್ಷ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಕೃತ ಸಂಯೋಗವೂ.
13.169.53
एतेभ्यो बन्धनं प्रोक्तं विमोक्षमपि मे शृणु ।
परितस्तावता सम्यक्सम्बन्धो यावता कृतः ॥ १३.१६९.५३ ॥
ಇವುಗಳಿಂದ ಬಂಧನವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟಾಯಿತೋ, ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ.
13.169.54
कृत्स्नक्षयपरित्यागाद्विमोक्ष इति नः श्रुतिः ।
निवृत्तः सर्वसङ्गेभ्यः केवलः पुरुषोऽमलः ॥ १३.१६९.५४ ॥
ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂಗಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ, ಕೇವಲ, ನಿರ್ಮಲ ಪುರುಷನು (ಮುಕ್ತನು).
13.169.55
इत्येवमुक्त्वा भगवानीश्वराय महात्मने ।
सनत्कुमारः प्रययावाकाशं समुपाश्रितः ॥ १३.१६९.५५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಮಹಾತ್ಮ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.