മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.169.1
अरिष्टानि प्रवक्ष्यामि तत्वेन शृणु तद्भवान् ।
मध्य उत्तरतस्तात दक्षिणामुखनिष्ठितम् ॥ १३.१६९.१ ॥
അരിഷ്ടങ്ങളെ ഞാൻ പറയാം; അത് യഥാർത്ഥമായി കേൾക്കുക, പ്രിയനേ. മധ്യത്തിൽ, വടക്കുനിന്ന്, തെക്കോട്ടു മുഖമായി നിൽക്കുന്ന (പുരുഷനെ).
13.169.2
विद्युत्संस्थानपुरुषं यदि पश्येत मानवः ।
वर्षत्रयेण जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम्।
एतत्फलमंरिष्टस्य शङ्कराहुर्मनीषिणः। ॥ १३.१६९.२ ॥
മനുഷ്യൻ മിന്നലിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള പുരുഷനെ കണ്ടാൽ മൂന്നു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ദേഹത്യാഗം അടുത്തെത്തിയെന്ന് അറിയണം. അരിഷ്ടത്തിന്റെ ഈ ഫലം ശങ്കരനും ജ്ഞാനികളും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
13.169.3
शुद्धमण्डमादित्यमरश्मिमथ पश्यतः ।
वर्षार्धकेन जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.३ ॥
സൂര്യന്റെ ശുദ്ധമായ മണ്ഡലം രശ്മികളില്ലാതെ കാണുന്നവൻ അര വർഷത്തിനുള്ളിൽ ദേഹത്യാഗം അടുത്തെത്തിയെന്ന് അറിയണം.
13.169.4
छिद्रां चन्द्रमसश्छायां पादावप्यनपश्यतः ।
संवत्सरेण जानीयाद्देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.४ ॥
ചന്ദ്രന്റെ ദ്വാരമുള്ള നിഴലും തന്റെ പാദങ്ങളും കാണാത്തവൻ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ദേഹത്യാഗം അടുത്തെത്തിയെന്ന് അറിയണം.
13.169.5
कनीनिकायामशिरःपुरुषं यदि पश्यति ।
जानीयात्षट्सु मासेषु देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.५ ॥
കണ്ണിന്റെ കൃഷ്ണമണിയിൽ തലയില്ലാത്ത പുരുഷനെ കണ്ടാൽ ആറു മാസത്തിനുള്ളിൽ ദേഹത്യാഗം അടുത്തെത്തിയെന്ന് അറിയണം.
13.169.6
कर्णौ पिधाय हस्ताभ्यां शब्दं न शृणुयाद्यदि ।
विजानीयात्तु मासेन देहन्यासमुपस्थितम् ॥ १३.१६९.६ ॥
രണ്ടു കൈകൾകൊണ്ട് ചെവി പൊത്തിയിട്ടും ശബ്ദം കേൾക്കാതിരുന്നാൽ ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ദേഹത്യാഗം അടുത്തെത്തിയെന്ന് അറിയണം.
13.169.7
आमगन्धमुपाघ्राति सुरभिं प्राप्य भास्वरम् ।
देवतायतनस्थोपि सप्तरात्रेण मृत्युभाक् ॥ १३.१६९.७ ॥
ക്ഷേത്രത്തിൽ നിൽക്കുകയാണെങ്കിലും, സുഗന്ധമുള്ളതും ശോഭയുള്ളതുമായ വസ്തുവിനെ സമീപിച്ചാലും, ആരെങ്കിലും പച്ചയായ ദുർഗന്ധം മണത്താൽ ഏഴു രാത്രികൾക്കകം അവൻ മരണത്തിനു വിധേയനാകും.
13.169.8
सर्वाङ्गधारणावस्थां धारयेत समाहितः ।
यथा स मृत्युं जयति नान्यथेह महेश्वर।
यदि जीवितुमिच्छेत चिरकालं महामुने ॥ १३.१६९.८ ॥
ഏകാഗ്രനായി സർവാംഗങ്ങളെയും ധരിക്കുന്ന നില അവൻ സ്വീകരിക്കണം; അങ്ങനെയാണ് അവൻ മരണത്തെ ജയിക്കുന്നത്, ഇവിടെ മറ്റൊരു വഴിയില്ല. മഹേശ്വരാ, ദീർഘകാലം ജീവിക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ, മഹാമുനേ.
13.169.9
अथ नेच्छेच्चिरं कालं त्यजेदात्मानमात्मना ।
केवलं चिन्तयानस्तु निष्कलं स निरामयम् ॥ १३.१६९.९ ॥
ദീർഘകാലം ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ലെങ്കിൽ, അവൻ തന്നെത്തന്നെ സ്വയം ഉപേക്ഷിക്കണം; കേവലം ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, നിഷ്കലവും നിരാമയവുമായ (ആത്മാവിനെ) ചിന്തിക്കണം.
13.169.10
अथ तं निर्विकारं तु प्रकृते परमं शुचिः ।
पुरुषं देहसाधर्म्यं देहन्यासमुपाश्नुयात् ॥ १३.१६९.१० ॥
അപ്പോൾ അവൻ മാറ്റമില്ലാത്തവനും പരമനും ശുദ്ധനുമായ, പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശരീരത്തോടു സമാനധർമ്മമുള്ള പുരുഷനെ ധ്യാനിച്ച് ദേഹന്യാസം നേടണം.
13.169.11
जाग्रतो हि मयोक्तानि तवारिष्टानि तत्वतः ।
धारणाच्चैव सर्वाङ्गे मृत्यु जीयात्सुरर्षभ ॥ १३.१६९.११ ॥
ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ഉണർവിൽ ഞാൻ നിനക്ക് മരണലക്ഷണങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞു; സർവാംഗധാരണയാൽ മരണത്തെ ജയിക്കാം.
13.169.12
एकत्वदर्शनं भूयो नानात्वं च निबोध मे ।
अक्षरं च क्षरं चैव चतुष्टयविधानतः ॥ १३.१६९.१२ ॥
ഏകത്വദർശനവും പിന്നെ നാനാത്വവും എന്നിൽനിന്ന് അറിയുക; നാല് വിധാനപ്രകാരം അക്ഷരവും ക്ഷരവും.
13.169.13
अव्यक्तादीनि तत्वानि सर्वाण्येव महाद्युते ।
आहुश्चतुर्विंशतितमं विकारपुरुषान्वितम् ॥ १३.१६९.१३ ॥
ഹേ മഹാദ്യുതേ, അവ്യക്തം മുതലായ എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളെയും, വികാരങ്ങളോടു കൂടിയ പുരുഷനെ ഇരുപത്തിനാലാമതായും അവർ പറയുന്നു.
13.169.14
एकत्वदर्शनं चैव नानात्वेन वरं स्मृतम् ।
पञ्चविंशतिवर्गः स्यादपवर्गोऽजरामरः ॥ १३.१६९.१४ ॥
ഏകത്വദർശനമാണ് നാനാത്വത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; ഇരുപത്തഞ്ചിന്റെ സംഘം മോക്ഷമാകും, അത് ജരയില്ലാത്തതും അമരവുമാണ്.
13.169.15
स निर्विकारः पुरुषस्तत्वेनैवोपदिश्यते ।
स एव पञ्चविंशस्तु विकारः पुरुषः स्मृतः ॥ १३.१६९.१५ ॥
ആ നിർവികാരനായ പുരുഷൻ തത്ത്വമായിത്തന്നെ ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; അവനാണ് ഇരുപത്തഞ്ചാമതായവൻ; എന്നാൽ വികാരമുള്ള പുരുഷൻ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.169.16
यद्येष निर्विकारः स्यात्तत्वं न तु भवेद्भव ।
विकारो विद्यमानस्तु तत्वसंज्ञकमुच्यते ॥ १३.१६९.१६ ॥
ഇവൻ നിർവികാരനാണെങ്കിൽ, ഹേ ഭവാ, അവൻ തത്ത്വമാകില്ല; നിലവിലുള്ള വികാരമാണ് തത്ത്വം എന്ന പേരിൽ പറയപ്പെടുന്നത്.
13.169.17
यद्योषोऽव्यक्ततां नैति व्यतिरेकान्न संशयः ।
तथा भवति निस्तत्वस्तथा सत्वस्तथागुणः ॥ १३.१६९.१७ ॥
ഇവൻ അവ്യക്തത പ്രാപിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, വ്യതിരേകത്താൽ സംശയമില്ല; അപ്പോൾ അവൻ തത്ത്വരഹിതനും സത്ത്വമുള്ളവനും നിർഗുണനും ആകുന്നു.
13.169.18
विकारगुणसंत्यागात्प्रकृत्यन्यत्वता शुचिः ।
तदा नानात्वतामेति सर्गहीनोऽपवर्गभाक् ॥ १३.१६९.१८ ॥
വികാരങ്ങളും ഗുണങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ, പ്രകൃതിയിൽനിന്ന് വേറിട്ട് ശുദ്ധനായി, അപ്പോൾ അവൻ നാനാത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; സൃഷ്ടിയില്ലാത്തവനായി അപവർഗത്തിന് അവകാശിയാകുന്നു.
13.169.19
बोध्यमानः प्रबुध्येत समो भवति बुद्धिमान् ।
अक्षरश्च भवत्येष यथावा च्युतवान्क्षणात् ॥ १३.१६९.१९ ॥
ഉണർത്തപ്പെടുന്നവൻ പൂർണ്ണമായി ഉണരുന്നു; ബുദ്ധിമാൻ സമഭാവമുള്ളവനാകുന്നു. ഇവൻ അക്ഷരനുമാകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നിമിഷത്തിൽ വീണുപോകുന്നു.
13.169.20
अव्यक्ताव्यक्तिरुक्ता स्यान्निर्गुणस्य गुणाकरात् ।
एतदेकत्वनानात्वमक्षरः क्षर एव च ॥ १३.१६९.२० ॥
നിർഗുണനിൽ നിന്ന്, ഗുണങ്ങളുടെ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന്, അവ്യക്തവും വ്യക്തവും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഏകത്വവും നാനാത്വവും — അക്ഷരവും ക്ഷരവും.
13.169.21
व्याख्यातं तव शूलाङ्क तथारिष्टानि चैव हि ।
विमोक्षलक्षणं शेषं तदपीह ब्रवीमि ते।
यं ज्ञात्वा यतयः प्राप्ताः केवलत्वमनामयम् ॥ १३.१६९.२१ ॥
ശൂലാങ്കിതനേ, അരിഷ്ടങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ നിനക്ക് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. മോക്ഷലക്ഷണങ്ങളിലെ ശേഷിച്ചവയും ഞാൻ നിനക്ക് ഇവിടെ പറയാം; അവ അറിഞ്ഞ് യതികൾ നിരാമയമായ കേവലത്വം പ്രാപിച്ചു.
13.169.22
साङ्ख्याश्चाप्यथ योगाश्च दग्धपङ्का गतज्वराः ।
अमूर्तित्वमनुप्राप्ता निर्गुणा निर्भया भव ॥ १३.१६९.२२ ॥
സാംഖ്യരും യോഗികളും, മാലിന്യം ദഹിച്ച്, ജ്വരമില്ലാത്തവരായി, അമൂർത്തത്വം പ്രാപിച്ചു. നീ നിർഗുണനും നിർഭയനുമായിരിക്കുക.
13.169.23
विपाप्मानो महादेव मुक्ताः संसारसागरात् ।
सरणे प्रजनादाने गुणानां प्रकृतिः सदा।
परा प्रमत्ता सततमेतावत्कार्यकारणम् ॥ १३.१६९.२३ ॥
മഹാദേവാ, പാപരഹിതരായി അവർ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരായി. ഗമനത്തിലും സന്തതിയെ സ്വീകരിക്കുന്നതിലും ഗുണങ്ങളുടെ പ്രകൃതി എപ്പോഴും പരവും തുടർച്ചയായി മത്തവുമാണ് — കാര്യകാരണങ്ങൾ ഇത്രയേ ഉള്ളൂ.
13.169.24
असच्चैव च सच्चैव कुरुते स पुनः पुनः ।
चैतन्येन पुराणेन चेतनाचेतनात्परः ॥ १३.१६९.२४ ॥
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അസത്തും സത്തും ഉണ്ടാക്കുന്നു. പുരാതനമായ ചൈതന്യത്താൽ, ചേതനയെയും അചേതനയെയും കടന്ന പരനാണ് അവൻ.
13.169.25
यस्तु चेतयते चेतो मनसा चैकबुद्धिकम् ।
स नैव सन्न चैवासन्सदसन्न च संस्मृतः ॥ १३.१६९.२५ ॥
ആരാണോ മനസ്സുകൊണ്ടും ഏകബുദ്ധികൊണ്ടും ചേതനയെ അറിയുന്നത്, അവൻ സത്തല്ല, അസത്തല്ല, സദസത്തുമല്ല എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.169.26
व्यतिरिक्तश्च शुद्धश्च सोऽन्यश्चाप्रकृतिस्तथा ।
उपेक्षकश्च प्रकृतेर्विकारपुरुषः स्मृतः ॥ १३.१६९.२६ ॥
അവൻ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനും ശുദ്ധനും അന്യനും അപ്രകൃതിയുമാണ്; പ്രകൃതിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സാക്ഷിയാണ്; അവനെ വികാരപുരുഷൻ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
13.169.27
विकारपुरुषेणैषा संयुक्ता सृजते जगत् ।
पुनराददते चैव गुणानामन्यथात्मनि ॥ १३.१६९.२७ ॥
വികാരപുരുഷനോടു ചേർന്ന ഇവൾ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; പിന്നെയും ഗുണങ്ങളെ ആത്മാവിൽ വേറൊരു വിധത്തിൽ തിരികെ എടുക്കുന്നു.
13.169.28
मत्स्योदकात्ससंज्ञातः प्रकृतेरेव कर्मणः ।
तद्वत्क्षेत्रसहस्राणि स एव प्रकरिष्यति ॥ १३.१६९.२८ ॥
വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് മത്സ്യം ഉണ്ടായി പ്രകൃതിയുടെ കർമ്മത്താൽ അറിയപ്പെടുന്നതുപോലെ, അവൻ തന്നെ ആയിരം ക്ഷേത്രങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കും.
13.169.29
क्षेत्रप्रलयतज्ज्ञस्तु क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
सयोगो नित्य इत्याहुर्ये जनास्तत्वदर्शिनः ॥ १३.१६९.२९ ॥
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ലയം അറിയുന്നവനെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഈ സംയോഗം നിത്യമെന്ന് തത്ത്വദർശികൾ പറയുന്നു.
13.169.30
एवमेष ह्यसत्सच्च विकारपुरुषः स्मृतः ।
विकारापद्यमानं तु विकृतिं प्रवदन्ति नः ॥ १३.१६९.३० ॥
ഇങ്ങനെ ഈ വികാരപുരുഷൻ അസത്തും സത്തുമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ വികാരം പ്രാപിക്കുന്നതിനെ അവർ നമ്മോട് വികൃതി എന്ന് പറയുന്നു.
13.169.31
यदा त्वेष विकारस्य प्रकृतानिति मन्यते ।
तदा विकारतामेति विकारान्यत्वतां व्रजेत् ॥ १३.१६९.३१ ॥
ഇവൻ വികാരത്തെ പ്രകൃതിയെന്ന് കരുതുമ്പോൾ അവൻ വികാരാവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നു; വികാരങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
13.169.32
प्रकृत्या च विकारैश्च व्यतिरिक्तो यदा भवेत् ।
शुचि यत्परमं शुद्धं प्रतिबुद्धं सनातनम्।
अयुक्तं निष्कलं शुद्धमव्ययं चाजरामरम् ॥ १३.१६९.३२ ॥
ഇവൻ പ്രകൃതിയിൽനിന്നും വികാരങ്ങളിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തനാകുമ്പോൾ, പവിത്രനും പരമനും ശുദ്ധനും പ്രബുദ്ധനും സനാതനനും അയുക്തനും നിഷ്കലനും ശുദ്ധനും അവ്യയനും ജരാമരണരഹിതനുമാകുന്നു.
13.169.33
समेत्य तेन शुद्धेन बुध्यमानः स भास्वरः ।
विमोक्षं भजते व्यक्तादप्रबुद्धादचेतनात् ॥ १३.१६९.३३ ॥
ആ ശുദ്ധനുമായി ഐക്യപ്പെട്ട് ബോധം നേടുന്ന ആ തേജസ്വി, വ്യക്തത്തിൽനിന്നും അപ്രബുദ്ധവും അചേതനവുമായതിൽനിന്നും മോചനം നേടുന്നു.
13.169.34
उदुम्बराद्वा मशकः प्रलयान्निर्गतो यथा ।
तथाऽव्यक्तस्य संत्यागान्निर्ममः पञ्च विंशकः ॥ १३.१६९.३४ ॥
അത്തിപ്പഴത്തിൽനിന്നോ പ്രളയത്തിൽനിന്നോ കൊതുക് പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തത്തെ പൂർണ്ണമായി ത്യജിക്കുന്നതിനാൽ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് മമതയില്ലാത്തതായിത്തീരുന്നു.
13.169.35
यथा पुष्करपर्णस्थो जलबिन्दुर्न संश्लिषेत् ।
तथैवाव्यक्तविषये न लिप्येत्पञ्चविंशकः ॥ १३.१६९.३५ ॥
താമരയിലയിൽ ഇരിക്കുന്ന ജലബിന്ദു അതിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കാത്തതുപോലെ, ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് അവ്യക്തവിഷയങ്ങളിൽ ലിപ്തമാകുന്നില്ല.
13.169.36
आकाश इव निःसङ्गस्तथा सङ्गस्त्था वरः ।
पञ्चविंशतिमो बुद्धो बुद्धेनि समतां गतः ॥ १३.१६९.३६ ॥
ആകാശംപോലെ നിസ്സംഗനായി, അങ്ങനെതന്നെ സംഗത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായി; ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് പ്രബുദ്ധനായി ബുദ്ധനോടൊപ്പം സമത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.169.37
एतद्धि प्रकृतं ज्ञानं तत्वतश्च समुत्थितम् ।
पूर्वजेभ्यस्तथोत्पन्नं ब्रह्मजेभ्यस्तथानघ ॥ १३.१६९.३७ ॥
ഇത് സ്വാഭാവികമായി തത്ത്വത്തിൽ ഉദിച്ച ജ്ഞാനമാണ്; പൂർവജരിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുത്രന്മാരിൽ നിന്നും ഉണ്ടായത്, ഹേ പാപരഹിതാ.
13.169.38
आदिसर्गो महाबाहो तामसेनावृतं परम् ।
प्रतिष्टावयवंदेवमभेद्यमजरामरम् ॥ १३.१६९.३८ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ, ആദിസൃഷ്ടി താമസത്താൽ മൂടപ്പെട്ടതാണ്, പരമമാണ്; സ്ഥിതി അവയവമായ ആ ദേവൻ അഭേദ്യനും ജരാരഹിതനും അമരനുമാണ്.
13.169.39
सनकः सनन्दनश्चैवि तृतीयश्च सनातनः ।
ते विदुः परमं धर्ममव्ययं व्ययधर्षणम् ॥ १३.१६९.३९ ॥
സനകനും സനന്ദനനും മൂന്നാമനായ സനാതനനും — അവർ നാശമില്ലാത്ത, നാശത്തെ തടയുന്ന പരമധർമ്മത്തെ അറിഞ്ഞു.
13.169.40
अव्यक्तात्परमात्सूक्ष्मादव्रणान्मूर्तिसंज्ञकात् ।
क्षेत्रज्ञो भगवानास्ते नरायणपरायणः ॥ १३.१६९.४० ॥
അവ്യക്തത്തിനും പരമമായ, സൂക്ഷ്മമായ, കുറവില്ലാത്ത, മൂർത്തി എന്നു പേരുള്ളതിനും അപ്പുറം, ക്ഷേത്രജ്ഞനായ ഭഗവാൻ നാരായണപരായണനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
13.169.41
अस्माकं सहजातानामुत्पन्नं ज्ञानमुत्तमम् ।
एते हि मूर्तिमन्तो वै लोकान्प्रविचरामहे ॥ १३.१६९.४१ ॥
ഞങ്ങളോടൊപ്പം ജനിച്ചവരിൽ ഉത്തമജ്ഞാനം ഉദിച്ചു. ഞങ്ങൾ മൂർത്തരൂപികളായി ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
13.169.42
पुनःपुनः प्रजाता वै तत्रतत्र पिनाकधृक् ।
द्वन्द्वैर्विरज्यमानस्य ज्ञानमुत्पन्नमुत्तमम् ॥ १३.१६९.४२ ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും, അവിടെയിവിടെ ജനിച്ച്, പിനാകധാരിയാൽ — ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ വിരക്തനായവനിൽ ഉത്തമജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു.
13.169.43
कपिलान्मूलआचार्यात्तत्वबुद्धिविनिश्चयम् ।
योगसांख्यमवाप्तं मे कार्त्स्न्येन मुनिसत्तमात् ॥ १३.१६९.४३ ॥
മൂല ആചാര്യനായ കപിലനിൽ നിന്നും മുനിശ്രേഷ്ഠനിൽ നിന്നും തത്ത്വബുദ്ധിയുടെ നിശ്ചയവും യോഗസാംഖ്യജ്ഞാനവും ഞാൻ പൂർണ്ണമായി നേടി.
13.169.44
तेन संबोधिताः शिष्या बहवस्तत्वदर्शिनः ।
तद्बुद्ध्वा बहवः शिष्या मयाप्येतन्निदर्शिताः ॥ १३.१६९.४४ ॥
അവനാൽ ബോധിപ്പിക്കപ്പെട്ട പല ശിഷ്യന്മാരും തത്ത്വദർശികളായി. അത് മനസ്സിലാക്കി, പല ശിഷ്യന്മാർക്കും ഞാനും ഇതുതന്നെ കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
13.169.45
जन्ममृत्युहरं तथ्यं ज्ञानं ज्ञेयं सनातनम् ।
यज्ज्ञात्वा नानुशोचन्ति तत्वज्ञाना निरिन्द्रियाः ॥ १३.१६९.४५ ॥
ജനനമരണങ്ങളെ ഹരിക്കുന്ന, സത്യമായ, സനാതനമായ, അറിയേണ്ട ജ്ഞാനം — അതറിഞ്ഞ് തത്ത്വജ്ഞാനികൾ ഇന്ദ്രിയരഹിതരായി ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
13.169.46
शुद्धबीजमलाश्चैव विपङ्का वै निरक्षराः ।
स्वतन्त्रास्ते स्वतन्त्रेण सम्मिता निष्कलाः स्मृताः ॥ १३.१६९.४६ ॥
ശുദ്ധമായ ബീജവും മലവും ഇല്ലാത്തവർ, ചെളിയില്ലാത്തവർ, അക്ഷരന്മാർ; അവർ സ്വതന്ത്രരാണ്. സ്വതന്ത്രനോടൊപ്പം ചേർന്നവർ നിഷ്കലരെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.169.47
शाश्वताश्चाव्ययाश्चैव तमोग्राह्याश्च भास्वर ।
विपाप्मानस्तथा सर्वे सत्वस्थाश्चापि निर्व्रणाः ॥ १३.१६९.४७ ॥
ശാശ്വതരും അവ്യയരും, തമസ്സിനാൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടാവുന്നവരും, ഹേ ദീപ്തിമാനേ; അവരെല്ലാവരും പാപരഹിതർ, സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ, മുറിവില്ലാത്തവർ.
13.169.48
विमुक्ताः केवलाश्चैव वीतमोहभयास्तथा ।
अमूर्तास्ते महाभाग सर्वे च विगतज्वराः ॥ १३.१६९.४८ ॥
വിമുക്തരും കേവലരും മോഹഭയരഹിതരും; അതുപോലെ അവർ അമൂർത്തരാണ്, ഹേ മഹാഭാഗ; അവരെല്ലാവരും താപരഹിതരാണ്.
13.169.49
हिरण्यनाभस्त्रिशिरास्तथा प्रह्लादभास्करौ ।
वसुर्विश्वावसुश्चैव सार्धं पञ्चशिखस्तथा ॥ १३.१६९.४९ ॥
ഹിരണ്യനാഭൻ, ത്രിശിരസ്സ്, അതുപോലെ പ്രഹ്ലാദൻ, ഭാസ്കരൻ, വസു, വിശ്വാവസു, പഞ്ചശിഖനോടൊപ്പം ചേർന്നും.
13.169.50
गार्ग्योऽथासुरिरावन्त्यो गौतमो वृत एव च ।
कात्यायनोऽथ नमुचिर्हरिश्च दमनश्चि ह ॥ १३.१६९.५० ॥
ഗാർഗ്യൻ, പിന്നെ ആസുരി, ആവന്ത്യൻ, ഗൗതമൻ, വൃതനും, കാത്യായനൻ, പിന്നെ നമുചി, ഹരി, ദമനനും.
13.169.51
एते चान्ये च बहवस्तत्वमेवोपदर्शिताः ।
केचिन्मुक्ताः स्थिताः केचिच्छन्दतश्चापरे मृताः ॥ १३.१६९.५१ ॥
ഇവരും മറ്റു പലരും തത്ത്വത്തിന് ഉദാഹരണങ്ങളായി കാണിക്കപ്പെട്ടു. ചിലർ മുക്തരായി, ചിലർ സ്ഥിരമായി നിന്നു, മറ്റു ചിലർ ഇച്ഛപോലെ മരിച്ചു.
13.169.52
दर्शितास्त्रिविधं बन्धं विमोक्षं त्रिविधं तथा ।
अज्ञानं चैव रागश्च संयोगं प्राकृतं तथा ॥ १३.१६९.५२ ॥
മൂന്നുവിധ ബന്ധനവും മൂന്നുവിധ മോക്ഷവും കാണിക്കപ്പെട്ടു; അജ്ഞാനവും രാഗവും, അതുപോലെ പ്രാകൃത സംയോഗവും.
13.169.53
एतेभ्यो बन्धनं प्रोक्तं विमोक्षमपि मे शृणु ।
परितस्तावता सम्यक्सम्बन्धो यावता कृतः ॥ १३.१६९.५३ ॥
ഇവയിൽനിന്നാണ് ബന്ധനം പറയപ്പെട്ടത്; മോക്ഷത്തെക്കുറിച്ചും എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക. എത്രത്തോളം സമ്യക് ബന്ധം ഉണ്ടാക്കിയോ, അത്രത്തോളം ചുറ്റും.
13.169.54
कृत्स्नक्षयपरित्यागाद्विमोक्ष इति नः श्रुतिः ।
निवृत्तः सर्वसङ्गेभ्यः केवलः पुरुषोऽमलः ॥ १३.१६९.५४ ॥
സമ്പൂർണ്ണ ക്ഷയത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ സംഗങ്ങളിൽനിന്നും പിന്മാറിയ, കേവലനായ, നിർമ്മലനായ പുരുഷൻ (മുക്തനാകുന്നു).
13.169.55
इत्येवमुक्त्वा भगवानीश्वराय महात्मने ।
सनत्कुमारः प्रययावाकाशं समुपाश्रितः ॥ १३.१६९.५५ ॥
ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിട്ട് ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ മഹാത്മാവായ ഈശ്വരനോട് യാത്ര ചോദിച്ച് ആകാശത്തേക്ക് പോയി.