マハーバーラタ · 章 13.172

13.172.1

शरतल्पगतं भीष्मं वृद्धं कुरुपितामहम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.१७२.१ ॥

矢の寝床に横たわる老いたクル族の祖父ビーシュマに近づき、大いなる智者ユディシュティラは問うた。

अङ्गानां रूपसौभाग्यं प्रियं चैव कथं भवेत् ।
धर्मार्थकामसंयुक्तः सुखभागी कथं भवेत् ॥ १३.१७२.२ ॥

手足はどうすれば美しさと幸運と愛らしさを得られるのか。法と利と欲を備えた者は、どうすれば幸福にあずかれるのか。

मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते ।
पादौ मूलेन राजेन्द्रि जङ्घायामथ रोहिणीम् ॥ १३.१७२.३ ॥

マールガシールシャの月に、月がムーラ宿と合するとき、足はムーラに属する。王の中の王よ、次に脛はローヒニーに属する。

अश्विन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढयोस्तथा ।
गुह्यं तु फाल्गुनी विद्यात्कृत्तिका कटिकास्तथा ॥ १३.१७२.४ ॥

アシュヴィニーからは腿が、二つのアーシャーダーからは同じく股が生じる。陰部はパールグニーによって知るべきであり、腰はクリッティカーによる。

नाभिं भाद्रपदे विद्याद्रेवत्यामक्षिमण्डलम् ।
पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा ॥ १३.१७२.५ ॥

へそはバードラパダーによって、眼の輪はレーヴァティーによって知るべきである。背はダニシュター、またアヌラーダーとウッタラーによっても同様である。

बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत् ।
पुनर्वस्वङ्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा ॥ १३.१७२.६ ॥

ヴィシャーカーによって腕を、ハスタによって手を示すべきである。王よ、プナルヴァスーによって指を、アーシュレーシャーによって爪も同様である。

ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयोः ।
मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठौ स्वातिरुच्यते ॥ १३.१७२.७ ॥

王の中の王よ、ジェーシュターは首を、シュラヴァナは両耳を司る。プシュヤは顔を、ダーナは歯と唇を司る。スヴァーティーがそう説かれる。

हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम् ।
नेत्रे मृगशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु ॥ १३.१७२.८ ॥

シャタビシャーは笑いを、マガーは鼻を司る。ムリガシラスは両目を、ミトラ（アヌラーダー）は額を司ると知るべし。

भरण्यां तु शिरो विद्यात्केशानार्द्रां नराधिप ।
समाप्ते तु घृतं दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.१७२.९ ॥

人の王よ、バラニーは頭を、アールドラーは髪を司ると知るべし。儀式の終わりには、ヴェーダに通じたバラモンにギーを施すべし。

सुभगो दर्शनीयश्च ज्ञानभाग्यथ जानते ।
जायते परिपूर्णाङ्गः पौर्णमास्येव चन्द्रमाः ॥ १३.१७२.१० ॥

賢者が知るとおり、彼は幸運で見目麗しく、知恵にあずかる者となる。満月の月のように、四肢の完全な姿で生まれる。