മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.172

13.172.1

शरतल्पगतं भीष्मं वृद्धं कुरुपितामहम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.१७२.१ ॥

അമ്പുകിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന വൃദ്ധനായ കുരുപിതാമഹൻ ഭീഷ്മരെ സമീപിച്ച് മഹാപ്രാജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു.

अङ्गानां रूपसौभाग्यं प्रियं चैव कथं भवेत् ।
धर्मार्थकामसंयुक्तः सुखभागी कथं भवेत् ॥ १३.१७२.२ ॥

അവയവങ്ങളുടെ രൂപസൗഭാഗ്യവും പ്രിയത്വവും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? ധർമ്മാർത്ഥകാമങ്ങളോടു കൂടിയവൻ സുഖഭാഗി എങ്ങനെ ആകും?

मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते ।
पादौ मूलेन राजेन्द्रि जङ्घायामथ रोहिणीम् ॥ १३.१७२.३ ॥

മാർഗശീർഷമാസത്തിൽ ചന്ദ്രൻ മൂലം നക്ഷത്രവുമായി ചേരുമ്പോൾ പാദങ്ങൾ മൂലത്തിന് കീഴിലാണ്, രാജേന്ദ്രാ; പിന്നെ കണങ്കാലുകൾ രോഹിണിക്ക് കീഴിലാണ്.

अश्विन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढयोस्तथा ।
गुह्यं तु फाल्गुनी विद्यात्कृत्तिका कटिकास्तथा ॥ १३.१७२.४ ॥

അശ്വിനിയാൽ തുടകളും രണ്ട് ആഷാഢങ്ങളാൽ ഊരുക്കളും; അതുപോലെ ഗുഹ്യം ഫാൽഗുനിയാലും, അരക്കെട്ട് കൃത്തികയാലും അറിയണം.

नाभिं भाद्रपदे विद्याद्रेवत्यामक्षिमण्डलम् ।
पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा ॥ १३.१७२.५ ॥

ഭാദ്രപദത്താൽ നാഭി അറിയണം, രേവതിയാൽ കണ്ണിന്റെ വൃത്തം; ധനിഷ്ഠകളാൽ പുറം, അനുരാധയും ഉത്തരങ്ങളും അതുപോലെ.

बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत् ।
पुनर्वस्वङ्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा ॥ १३.१७२.६ ॥

വിശാഖകളാൽ ഭുജങ്ങളും ഹസ്തത്താൽ കൈകളും നിർദ്ദേശിക്കണം; രാജാവേ, പുനർവസുവിനാൽ വിരലുകൾ, ആശ്ലേഷകളാൽ നഖങ്ങളും അതുപോലെ.

ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयोः ।
मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठौ स्वातिरुच्यते ॥ १३.१७२.७ ॥

ഹേ രാജേന്ദ്ര, ജ്യേഷ്ഠ കഴുത്തിനെയും ശ്രവണം ഇരു ചെവികളെയും; പുഷ്യം മുഖത്തെയും ദാനം പല്ലുകളെയും ചുണ്ടുകളെയും; സ്വാതി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम् ।
नेत्रे मृगशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु ॥ १३.१७२.८ ॥

ശതഭിഷ ചിരിയെയും മഘ മൂക്കിനെയും; മൃഗശിരസ്സ് ഇരു കണ്ണുകളെയും അറിയണം; മിത്രം (അനുരാധ) നെറ്റിയെയും.

भरण्यां तु शिरो विद्यात्केशानार्द्रां नराधिप ।
समाप्ते तु घृतं दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.१७२.९ ॥

ഹേ നരാധിപ, ഭരണി തലയെയും ആർദ്ര മുടിയെയും അറിയണം; അനുഷ്ഠാനം അവസാനിക്കുമ്പോൾ വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണന് നെയ്യ് ദാനം ചെയ്യണം.

सुभगो दर्शनीयश्च ज्ञानभाग्यथ जानते ।
जायते परिपूर्णाङ्गः पौर्णमास्येव चन्द्रमाः ॥ १३.१७२.१० ॥

ശുഭനും ദർശനീയനും ജ്ഞാനഭാഗ്യവാനും ആകുമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; പൗർണമി ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പൂർണാംഗനായി ജനിക്കുന്നു.