మహాభారతం · అధ్యాయం 13.172

13.172.1

शरतल्पगतं भीष्मं वृद्धं कुरुपितामहम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.१७२.१ ॥

బాణశయ్యపై పడి ఉన్న వృద్ధుడైన కురు పితామహుడు భీష్ముని సమీపించి, మహాప్రాజ్ఞుడైన యుధిష్ఠిరుడు ప్రశ్నించాడు.

अङ्गानां रूपसौभाग्यं प्रियं चैव कथं भवेत् ।
धर्मार्थकामसंयुक्तः सुखभागी कथं भवेत् ॥ १३.१७२.२ ॥

అవయవాల రూపసౌభాగ్యం, ప్రియత్వం ఎలా కలుగుతాయి? ధర్మ-అర్థ-కామాలతో కూడినవాడు సుఖభాగి ఎలా అవుతాడు?

मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते ।
पादौ मूलेन राजेन्द्रि जङ्घायामथ रोहिणीम् ॥ १३.१७२.३ ॥

మార్గశిర మాసంలో చంద్రుడు మూలతో కూడినప్పుడు పాదాలు మూలకు చెందుతాయి, ఓ రాజేంద్రా; తరువాత పిక్కలు రోహిణికి చెందుతాయి.

अश्विन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढयोस्तथा ।
गुह्यं तु फाल्गुनी विद्यात्कृत्तिका कटिकास्तथा ॥ १३.१७२.४ ॥

అశ్విని వల్ల తొడలు, రెండు ఆషాఢల వల్ల ఊరువులు; అలాగే గుహ్యాన్ని ఫాల్గునితో తెలుసుకోవాలి, నడుముని కృత్తికతో.

नाभिं भाद्रपदे विद्याद्रेवत्यामक्षिमण्डलम् ।
पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा ॥ १३.१७२.५ ॥

భాద్రపద వల్ల నాభిని తెలుసుకోవాలి, రేవతి వల్ల కంటి వలయాన్ని; ధనిష్ఠల వల్ల వీపు, అనురాధ మరియు ఉత్తరల వల్ల కూడా అలాగే.

बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत् ।
पुनर्वस्वङ्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा ॥ १३.१७२.६ ॥

విశాఖల వల్ల బాహువులు, హస్త వల్ల చేతులను నిర్దేశించాలి; ఓ రాజా, పునర్వసు వల్ల వేళ్లు, ఆశ్లేషల వల్ల గోళ్లు కూడా అలాగే.

ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयोः ।
मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठौ स्वातिरुच्यते ॥ १३.१७२.७ ॥

ఓ రాజేంద్రా, జ్యేష్ఠ మెడను, శ్రవణం రెండు చెవులను; పుష్యం ముఖాన్ని, ధనిష్ఠ దంతాలు మరియు పెదవులను; స్వాతి అని చెప్పబడింది.

हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम् ।
नेत्रे मृगशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु ॥ १३.१७२.८ ॥

శతభిష నవ్వును, మఘ ముక్కును; మృగశిర రెండు కళ్ళను తెలుసుకోవాలి; మిత్ర (అనురాధ) నుదిటిని.

भरण्यां तु शिरो विद्यात्केशानार्द्रां नराधिप ।
समाप्ते तु घृतं दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.१७२.९ ॥

ఓ నరాధిపా, భరణి తలను, ఆర్ద్ర వెంట్రుకలను తెలుసుకోవాలి; క్రతువు ముగింపులో వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణునికి నెయ్యి దానం చేయాలి.

सुभगो दर्शनीयश्च ज्ञानभाग्यथ जानते ।
जायते परिपूर्णाङ्गः पौर्णमास्येव चन्द्रमाः ॥ १३.१७२.१० ॥

శుభప్రదుడు, చూడదగినవాడు, జ్ఞానవంతుడు అవుతాడని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు; పూర్ణ చంద్రుడిలా సంపూర్ణ అవయవాలతో జన్మిస్తాడు.