ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.172

13.172.1

शरतल्पगतं भीष्मं वृद्धं कुरुपितामहम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.१७२.१ ॥

ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ವೃದ್ಧ ಕುರುಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು.

अङ्गानां रूपसौभाग्यं प्रियं चैव कथं भवेत् ।
धर्मार्थकामसंयुक्तः सुखभागी कथं भवेत् ॥ १३.१७२.२ ॥

ಅಂಗಗಳ ರೂಪ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯತೆ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಸುಖಭಾಗಿ ಹೇಗಾಗುತ್ತಾನೆ?

मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते ।
पादौ मूलेन राजेन्द्रि जङ्घायामथ रोहिणीम् ॥ १३.१७२.३ ॥

ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದಾಗ ಪಾದಗಳು ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ; ಅನಂತರ ಪಿಂಡಿಗಳು ರೋಹಿಣಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

अश्विन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढयोस्तथा ।
गुह्यं तु फाल्गुनी विद्यात्कृत्तिका कटिकास्तथा ॥ १३.१७२.४ ॥

ಅಶ್ವಿನಿಯಿಂದ ತೊಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಷಾಢಗಳಿಂದ ಊರುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಫಾಲ್ಗುನಿಯಿಂದ, ಸೊಂಟವನ್ನು ಕೃತ್ತಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

नाभिं भाद्रपदे विद्याद्रेवत्यामक्षिमण्डलम् ।
पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा ॥ १३.१७२.५ ॥

ಭಾದ್ರಪದದಿಂದ ನಾಭಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ರೇವತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ವೃತ್ತವನ್ನು; ಧನಿಷ್ಠೆಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನು, ಅನುರಾಧ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳಿಂದಲೂ ಹಾಗೆಯೇ.

बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत् ।
पुनर्वस्वङ्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा ॥ १३.१७२.६ ॥

ವಿಶಾಖೆಗಳಿಂದ ತೋಳುಗಳು, ಹಸ್ತದಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು; ಓ ರಾಜನೇ, ಪುನರ್ವಸುವಿನಿಂದ ಬೆರಳುಗಳು, ಆಶ್ಲೇಷೆಗಳಿಂದ ಉಗುರುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.

ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयोः ।
मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठौ स्वातिरुच्यते ॥ १३.१७२.७ ॥

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಜ್ಯೇಷ್ಠೆ ಕತ್ತನ್ನು, ಶ್ರವಣ ಎರಡು ಕಿವಿಗಳನ್ನು; ಪುಷ್ಯ ಮುಖವನ್ನು, ದಾನ ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳನ್ನು; ಸ್ವಾತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम् ।
नेत्रे मृगशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु ॥ १३.१७२.८ ॥

ಶತಭಿಷ ನಗುವನ್ನು, ಮಘ ಮೂಗನ್ನು; ಮೃಗಶಿರ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಿತ್ರ (ಅನುರಾಧ) ಹಣೆಯನ್ನು.

भरण्यां तु शिरो विद्यात्केशानार्द्रां नराधिप ।
समाप्ते तु घृतं दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.१७२.९ ॥

ಓ ನರಾಧಿಪ, ಭರಣಿ ತಲೆಯನ್ನು, ಆರ್ದ್ರಾ ಕೂದಲನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಯಜ್ಞದ ಸಮಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ತುಪ್ಪವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

सुभगो दर्शनीयश्च ज्ञानभाग्यथ जानते ।
जायते परिपूर्णाङ्गः पौर्णमास्येव चन्द्रमाः ॥ १३.१७२.१० ॥

ಶುಭವಂತನೂ ನೋಡಲು ಚೆಂದವಾದವನೂ ಜ್ಞಾನಭಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.