મહાભારત · અધ્યાય 13.176
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.176.1
ततो युधिष्ठिरो राजा शरतल्पे पितामहम् ।
पुनरेव महाराज पप्रच्छ वदतांवरः ॥ १३.१७६.१ ॥
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે બાણશય્યા પર પડેલા પિતામહને ફરી પૂછ્યું, હે મહારાજ, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
13.176.2
ऋषयो ब्राह्मणा देवाः प्रशंसन्ति महामते ।
अहिंसालक्षणं धर्मं वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१७६.२ ॥
હે મહામતિ, ઋષિઓ, બ્રાહ્મણો અને દેવો વેદપ્રામાણ્યનું દર્શન કરીને અહિંસા-લક્ષણવાળા ધર્મની પ્રશંસા કરે છે.
13.176.3
कर्मणा न नरः कुर्वन्हिंसां पार्थिवसत्तम ।
वाचा च मनसा चैवं ततो दुःखात्प्रमुच्यते ॥ १३.१७६.३ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ, કર્મ, વાણી અને મનથી હિંસા ન કરનાર મનુષ્ય પછી દુઃખમાંથી મુક્ત થાય છે.
13.176.4
चतुर्विधेयं निर्दिष्टा ह्यहिंसा ब्रह्मवादिभिः ।
एकैकतोऽपि विभ्रष्टा न भवत्यरिसूदन ॥ १३.१७६.४ ॥
બ્રહ્મવાદીઓએ અહિંસાને ચાર પ્રકારની કહી છે; હે અરિસૂદન, તેમાંથી એક-એક પણ ભ્રષ્ટ થાય તો તે અહિંસા રહેતી નથી.
13.176.5
यथा सर्वश्चतुष्पाद्वै त्रिभिः पादैर्न तिष्ठति ।
तथैवेयं महीपाल कारणैः प्रोच्यते त्रिभिः ॥ १३.१७६.५ ॥
જેમ ચાર પગવાળું પ્રાણી ત્રણ પગ પર ઊભું રહી શકતું નથી, તેમ હે મહીપાલ, આ અહિંસા ત્રણ કારણોથી કહેવાય છે.
13.176.6
यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम् ।
सर्वाण्येवापिधीयन्ते पदजातानि कौञ्जरे ॥ १३.१७६.६ ॥
હાથીના પગલામાં જેમ ચાલતા અન્ય પ્રાણીઓનાં બધાં પગલાં સમાઈ જાય છે, તેમ હાથીના પગલામાં સર્વ પગલાં સમાય છે.
13.176.7
एवं लोकेष्वहिंसा तु निर्दिष्टा धर्मतः पुरा ।
कर्म्णा लिप्यते जन्तुर्वाचा च मनसाऽपि च ॥ १३.१७६.७ ॥
આ રીતે લોકોમાં અહિંસા જ પ્રાચીન કાળથી ધર્મ અનુસાર નિર્દિષ્ટ છે. જીવ કર્મથી, વાણીથી અને મનથી પણ લિપ્ત થાય છે.
13.176.8
पूर्वं तु मनसा त्यक्त्वा त्यजेद्वाचाऽथ कर्मणा ।
हिंसां तु नोपयुञ्जीत तथा हिंसा चतुर्विधा ॥ १३.१७६.८ ॥
પહેલાં મનથી ત્યાગ કરીને પછી વાણીથી અને કર્મથી ત્યાગ કરવો. હિંસાનો ઉપયોગ ન કરવો; હિંસા ચાર પ્રકારની છે.
13.176.9
काये मनसि वाक्येऽपि दोषा ह्येते प्रकीर्तिताः ।
न भक्षयति यो मांसं त्रिविधं स विमुच्यते ॥ १३.१७६.९ ॥
શરીર, મન અને વાણીમાં પણ આ દોષો કહેવામાં આવ્યા છે. ત્રણ પ્રકારે જે માંસ ખાતો નથી, તે મુક્ત થાય છે.
13.176.10
त्रिकारणं तु निर्दिष्टं श्रूयते ब्रह्मवादिभिः ।
मनो वाचि तथाऽऽस्वादे दोषा ह्येषु प्रतिष्ठिताः ॥ १३.१७६.१० ॥
બ્રહ્મવાદીઓએ ત્રણ કારણો કહ્યાં હોવાનું સંભળાય છે: મન, વાણી અને સ્વાદ. એમાં જ દોષો સ્થિર છે.
13.176.11
न भक्षयन्त्यतो मांसं तपोयुक्ता मनीषिणः ।
दोषांस्तु भक्षणे राजन्मांसस्येह निबोध मे ॥ १३.१७६.११ ॥
તેથી તપમાં લીન બુદ્ધિમાન લોકો માંસ ખાતા નથી. હે રાજા, માંસભક્ષણના દોષો અહીં મારી પાસેથી સમજી લો.
13.176.12
पुत्र मांसोपमं जानन्खादते यो विचेतनः ।
मांसं मोहसमायुक्तः पुरुषः सोऽधमः स्मृतः ॥ १३.१७६.१२ ॥
પુત્રના માંસ સમાન જાણીને પણ જે અવિવેકી માંસ ખાય છે, મોહથી યુક્ત તે પુરુષ અધમ ગણાય છે.
13.176.13
पितृमातृसमायोगे पुत्रत्वं जायते यथा ।
हिंसां कृत्वाऽवशः पापो भूयिष्ठं जायते तथा ॥ १३.१७६.१३ ॥
માતા-પિતાના સંયોગથી જેમ પુત્ર જન્મે છે, તેમ હિંસા કરીને લાચાર પાપી ઘણુંખરું તેવી જ રીતે જન્મે છે.
13.176.14
रसश्च हृदि जिह्वाया ज्ञानं प्रज्ञायते यथा ।
तथा शास्त्रेषु नियतं रागो ह्यास्वादिताद्भवेत् ॥ १३.१७६.१४ ॥
જીભનો રસ જેમ હૃદયમાં જણાય છે, તેમ શાસ્ત્રોનો સ્વાદ ચાખવાથી જ નિશ્ચિતપણે આસક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે.
13.176.15
संस्कृतासंस्कृताः पक्वा लवणालवणास्तथा ।
प्रजायन्ते यथा भावास्तथा चित्तं निरुध्यते ॥ १३.१७६.१५ ॥
સંસ્કારિત અને અસંસ્કારિત, રાંધેલાં, મીઠાવાળા અને મીઠા વિનાના પદાર્થો જેમ પોતપોતાના ગુણ ઉત્પન્ન કરે છે, તેમ ચિત્ત નિગ્રહાય છે.
13.176.16
भेरीमृदङ्गशब्दांश्च तन्त्रीशब्दांश्च पुष्कलान् ।
निषेविष्यन्ति वै मन्दा मांसभक्षाः कथं नराः ॥ १३.१७६.१६ ॥
ભેરી અને મૃદંગના શબ્દો તથા તંતુવાદ્યોના સ્વર પુષ્કળ પ્રમાણમાં માંસભક્ષક મૂર્ખ મનુષ્યો કેવી રીતે માણશે?
13.176.17
परेषां धनधान्यानां हिसकाः स्तावकास्तथा ।
प्रशंसकाश्च मांसस्य नित्यं स्वर्गे बहिष्कृताः ॥ १३.१७६.१७ ॥
બીજાના ધન-ધાન્યનું હરણ કરનારા, હિંસા કરનારા, ખુશામતિયા અને માંસની પ્રશંસા કરનારા સદા સ્વર્ગમાંથી બહિષ્કૃત રહે છે.
13.176.18
अचिन्तितमनिर्दिष्टमसङ्कल्पितमेव च ।
रसगृद्ध्याऽभिभूता ये प्रशंसन्ति फलार्थिनः ॥ १३.१७६.१८ ॥
રસલોભે અભિભૂત થઈ, વિચાર્યા વિના, નિર્દેશ વિના, સંકલ્પ વિના પણ ફળની ઇચ્છાથી જેઓ પ્રશંસા કરે છે...
13.176.19
प्रशंसा ह्येव मांसस्य दोषकल्पफलान्विता ॥ १३.१७६.१९ ॥
માંસની પ્રશંસા જ દોષ, કલ્પના અને ફળથી યુક્ત છે.
13.176.20
भस्म विष्ठा कृमिर्वाऽपि निष्ठा यस्येदृशी ध्रुवा ।
स कायः परपीडाभिः कथं धार्योविपश्चिता ॥ १३.१७६.२० ॥
રાખ, વિષ્ઠા કે કીડા જ જેનો નિશ્ચિત અંત છે, તે શરીરને બુદ્ધિમાન પરપીડાથી કેવી રીતે પાળે?
13.176.21
जीवितं हि परित्यज्य बहवः साधवो जनाः ।
स्वमांसैः परमांसानि परिपाल्य दिवं गताः ॥ १३.१७६.२१ ॥
જીવનનો ત્યાગ કરીને ઘણા સાધુ લોકો પોતાના માંસથી બીજાનું માંસ બચાવીને સ્વર્ગે ગયા.
13.176.22
एवमेषा महाराज चतुर्भिः कारणैः स्मृता ।
अहिंसा तव निर्दिष्टा सर्वधर्मानुसंहिता ॥ १३.१७६.२२ ॥
હે મહારાજ, આ રીતે ચાર કારણોથી અહિંસા સ્મરણમાં લેવાઈ; તે સર્વ ધર્મો સાથે જોડાયેલી છે અને તમને ઉપદેશાઈ છે.