महाभारत · अध्याय 13.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.177.1
अहिंसा परमो धर्म इत्युक्तं बहुशस्त्वया ।
श्राद्धेषु च भवानाह पितॄणां मांसमीप्सितम् ॥ १३.१७७.१ ॥
अहिंसा हा परम धर्म आहे, असे आपण अनेकदा सांगितले आहे. परंतु श्राद्धांमध्ये पितरांना मांस प्रिय असते, असेही आपण म्हटले आहे.
13.177.2
मांसैर्बहुविधैः प्रोक्तस्त्वया श्राद्धविधिः पुरा ।
अहत्वा च कुतो मांसमेवमेतद्विरुध्यते ॥ १३.१७७.२ ॥
आपण पूर्वी विविध प्रकारच्या मांसांनी श्राद्धविधी सांगितला होता. वध न करता मांस कसे मिळेल? हे परस्परविरोधी वाटते.
13.177.3
जातो नः संशयो धर्मे मांसस्य परिवर्जने ।
दोषो भक्षयत कः स्यात्कश्चाभक्षयतो गुणः ॥ १३.१७७.३ ॥
मांस वर्ज्य करण्याच्या धर्माविषयी आम्हांस संशय उत्पन्न झाला आहे. मांस खाणाऱ्याचा दोष काय आणि न खाणाऱ्याचा गुण काय?
13.177.4
हत्वा भक्षयतो वाऽपि परेणोपहृतस्य वा ।
हन्याद्वा यः परस्यार्थे क्रीत्वा वा भक्षयेन्नरः ॥ १३.१७७.४ ॥
जो मनुष्य स्वतः वध करून खातो, किंवा दुसऱ्याने आणलेले खातो, किंवा दुसऱ्यासाठी वध करतो, किंवा विकत घेऊन खातो—
13.177.5
एतदिच्छामि तत्त्वेन कथ्यमानं त्वयाऽनघ ।
निश्चयेन चिकीर्षामि धर्ममेतं सनातनम् ॥ १३.१७७.५ ॥
हे निष्पाप! हे आपल्याकडून यथार्थपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे. हा सनातन धर्म मला निश्चयाने आचरायचा आहे.
13.177.6
कथमायुरवाप्नोति कथं भवति सत्ववान् ।
कथमव्यङ्गतामेति लक्षण्यो जायते कथम् ॥ १३.१७७.६ ॥
मनुष्य दीर्घायुष्य कसे मिळवतो? कसा सत्त्ववान होतो? कसा अव्यंग होतो? कसा शुभलक्षणांनी युक्त जन्म घेतो?
13.177.7
मांसस्याभक्षणाद्राजन्यो धर्मः कुरुनन्दन ।
तं मे शृणु यथातत्त्वं यश्चास्य विधिरुत्तमः ॥ १३.१७७.७ ॥
हे राजा, हे कुरुनंदना, मांस न खाणे हाच क्षत्रियाचा धर्म होय. ते माझ्याकडून यथार्थपणे ऐक, आणि त्याचे उत्तम विधानही ऐक.
13.177.8
रूपमव्यङ्गतामायुर्बुद्धिं सत्वं बलं स्मृतिम् ।
प्राप्तुकामैर्नरैर्हिंसा वर्जनीया कृतात्मभिः ॥ १३.१७७.८ ॥
सौंदर्य, अवयवांची परिपूर्णता, दीर्घायुष्य, बुद्धी, सत्त्व, बल आणि स्मृती मिळवू इच्छिणाऱ्या आत्मसंयमी माणसांनी हिंसा वर्ज्य करावी.
13.177.9
ऋषीणामत्र संवादो बहुशः कुरुनन्दन ।
बभूव तेषां तु मतं यत्तच्छृणु युधिष्ठिर ॥ १३.१७७.९ ॥
हे कुरुनंदना, याविषयी ऋषींमध्ये अनेक वेळा संवाद झाला. युधिष्ठिरा, त्यांचे जे मत होते ते ऐक.
13.177.10
यो यजेताश्वमेधेन मासिमासि यतव्रतः ।
वर्जयेन्मधु मांसं च सममेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.१७७.१० ॥
जो व्रतनिष्ठ राहून दर महिन्याला अश्वमेध यज्ञ करतो आणि मध व मांस वर्ज्य करतो, युधिष्ठिरा, हे दोघे समान आहेत.
13.177.11
सप्तर्षयो वालखिल्यास्तथैव च मरीचिपाः ।
मांसस्याभक्षणं राजन्प्रशंसन्ति मनीषिणः ॥ १३.१७७.११ ॥
हे राजा, सप्तर्षी, बालखिल्य आणि मरीचिप तसेच इतर मनीषी मांस न खाण्याची प्रशंसा करतात.
13.177.12
न भक्षयति यो मांसं न च हन्यान्न घातयेत् ।
तन्मित्रं सर्वभूतानां मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १३.१७७.१२ ॥
जो मांस खात नाही, मारत नाही किंवा मारवतही नाही — तो सर्व प्राण्यांचा मित्र होय, असे स्वायंभुव मनू म्हणाले.
13.177.13
अधृष्यः सर्वभूतानां विश्वास्यः सर्वजन्तुषु ।
साधूनां सम्मतो नित्यं भवेन्मांसं विवर्जयन् ॥ १३.१७७.१३ ॥
जो मांस वर्ज्य करतो तो सर्व प्राण्यांना अभय देणारा, सर्व जीवांचा विश्वासपात्र आणि सदैव साधूंनी मान्य असा होतो.
13.177.14
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति ।
अविश्वास्योऽवसीदेत्स इति होवाच नारदः ॥ १३.१७७.१४ ॥
दुसऱ्याच्या मांसाने आपले मांस वाढवू इच्छिणारा अविश्वासार्ह ठरून नष्ट होतो, असे नारद म्हणाले.
13.177.15
ददाति यजते चापि तपस्वी च भवत्यपि ।
मधुमांसनिवृत्त्येति प्राह चैवं बृहस्पतिः ॥ १३.१७७.१५ ॥
मध आणि मांस वर्ज्य केल्याने माणूस दान देतो, यज्ञ करतो आणि तपस्वीही होतो, असे बृहस्पती म्हणाले.
13.177.16
मासिमास्यश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः ।
न खादति च यो मांसं सममेतन्मतं मम ॥ १३.१७७.१६ ॥
जो दर महिन्याला अश्वमेध यज्ञ करून शंभर वर्षे यज्ञ करतो आणि जो मांस खात नाही, ते दोघे समान आहेत, हे माझे मत आहे.
13.177.17
सदा यजति सत्रेण सदा दानं प्रयच्छति ।
सदा तपस्वी भवति मद्यमांसविवर्जनात् ॥ १३.१७७.१७ ॥
मद्य आणि मांस वर्ज्य केल्याने माणूस सदैव सत्र यज्ञ करतो, सदैव दान देतो आणि सदैव तपस्वी होतो.
13.177.18
सर्वे वेदा न तत्कुर्युः सर्वे यज्ञाश्च भारत ।
यो भक्षयित्वा मांसानि पश्चादपि निवर्तते ॥ १३.१७७.१८ ॥
हे भारता, जो मांस खाऊनही नंतर त्यापासून निवृत्त होतो, ते काम सर्व वेद आणि सर्व यज्ञही करू शकत नाहीत.
13.177.19
भक्षयित्वा निमित्तेऽपि दुष्करं कुरुते तपः ।
दुष्करं च रसज्ञेन मांसस्य परिवर्जनम्।
चर्तुं व्रतमिदं श्रेष्ठं सर्वप्राण्यभयप्रदम् ॥ १३.१७७.१९ ॥
मांस खाऊनही एखाद्या निमित्ताने कठोर तपश्चर्या केली जाते; परंतु चव जाणणाऱ्यासाठी मांसाचा त्याग करणेही कठीण आहे. सर्व प्राण्यांना अभय देणारे हे व्रत पाळणे सर्वश्रेष्ठ आहे.
13.177.20
सर्वभूतेषु यो विद्वान्ददात्यभयदक्षिणाम् ।
दाता भवति लोके स प्राणानां नात्र संशयः।
एवं वै परमं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः ॥ १३.१७७.२० ॥
जो विद्वान सर्व प्राण्यांना अभयदक्षिणा देतो, तो जगात प्राणदाता होतो, यात संशय नाही. याच प्रकारे मनीषी या परम धर्माची प्रशंसा करतात.
13.177.21
प्राणा यथाऽऽत्मनोऽभीष्टा भूतानामपि वै तथा ।
आत्मौपम्येन गन्तव्यं बुद्धिमद्भिः कृतात्मभिः ॥ १३.१७७.२१ ॥
आपला प्राण जसा आपल्याला प्रिय असतो, तसाच इतर प्राण्यांनाही आपला प्राण प्रिय असतो. बुद्धिमान आणि संयमी लोकांनी स्वतःला उपमा देऊन वागले पाहिजे.
13.177.22
विकीर्णकर्णकेनापि तृणमस्पन्दने भयम् ।
किं पुनर्हन्यमानानां तरसा जीवितार्थिनाम्।
अरोगाणामपापानां पापैर्मांसोपजीविभिः ॥ १३.१७७.२२ ॥
विखुरलेल्या काट्यांच्या बाणाने गवताचे पातेही हलले नाही तरी भय वाटते; मग बळजबरीने मारल्या जाणाऱ्यांना, जगू इच्छिणाऱ्यांना, निरोगी आणि निष्पाप असणाऱ्यांना, मांसावर जगणाऱ्या पापी लोकांकडून मारल्या जाताना किती भय वाटत असेल!
13.177.23
मृत्युतो भयमस्तीति शङ्कायां दुःखमुत्तरम् ।
धर्मस्यायतनं तस्मान्मांसस्य परिवर्जनम् ॥ १३.१७७.२३ ॥
मृत्यूपासून भय असतो अशी शंका आली तर त्याचे उत्तर दुःख आहे. म्हणून मांसाचा त्याग करणे हेच धर्माचे आश्रयस्थान आहे.
13.177.24
अहिंसा परमो धर्मस्तथाऽहिंसा परं तपः ।
अहिंसा परमं सत्यं ततो धर्मः प्रवर्तते ॥ १३.१७७.२४ ॥
अहिंसा हा परम धर्म आहे, तसेच अहिंसा हे परम तप आहे. अहिंसा हे परम सत्य आहे; त्यातूनच धर्म प्रवर्ततो.
13.177.25
न हि मांसं तृणात्काष्ठादुपलाद्वाऽपि जायते ।
हत्वा जन्तुं ततो मांसं तस्माद्दोषस्तु भक्षणे ॥ १३.१७७.२५ ॥
मांस गवतापासून, लाकडापासून किंवा दगडापासूनही उत्पन्न होत नाही. जीवाला मारूनच मांस मिळते; म्हणून भक्षणात दोष आहे.
13.177.26
स्वाहास्वाधामृतभुजो देवाः सत्यार्जवप्रियाः ।
राक्षसेन्द्रभयान्मुक्ताः सर्वभूतपरायणाः ॥ १३.१७७.२६ ॥
स्वाहा, स्वधा आणि अमृत भक्षण करणारे देव, जे सत्य व ऋजुतेला प्रिय मानतात; राक्षसराजाच्या भयातून मुक्त होऊन सर्व भूतांच्या ठायी तत्पर राहिले.
13.177.27
कान्तारेष्वथ घोरेषु दुर्गेषु गहनेषु च ।
रात्रावहनि सन्ध्यासु चत्वरेषु सभासु च ॥ १३.१७७.२७ ॥
भयंकर अरण्यांत, दुर्गम आणि घनदाट ठिकाणी, रात्री आणि दिवसा, संध्याकाळी, चौकांत आणि सभांमध्येही.
13.177.28
उद्यतेषु च शस्त्रेषु मृगव्यालहतेषु च ।
अमांसभक्षणाद्राजन्न भयं तेषु विद्यते ॥ १३.१७७.२८ ॥
हे राजा, शस्त्रे उगारलेली असली आणि मृग व हिंस्र प्राणी मारले जात असले तरी, मांस न खाल्ल्यामुळे त्यांच्यात भय उरत नाही.
13.177.29
शरण्यः सर्वभूतानां विश्वास्यः सर्वजन्तुषु ।
अनुद्वेगकरो लोके न चाप्युद्विजते सदा ॥ १३.१७७.२९ ॥
जो सर्व भूतांचा आश्रय, सर्व प्राण्यांना विश्वासार्ह आहे; जगात कोणालाही उद्वेग न देणारा, आणि स्वतःही कधी कोणामुळे उद्विग्न न होणारा.
13.177.30
यदि चेत्स्वादको न स्यान्न तदा घातको भवेत् ।
घातकः खादकार्थाय तद्धातयति वै नरः ॥ १३.१७७.३० ॥
खाणारा नसता तर मारणाराही नसता. खाणाऱ्यासाठीच माणूस ते मारवून घेतो.
13.177.31
अभक्ष्यमेतदिति वै इति हिंसा निवर्तते ।
खादकक्रमतो हिंसा मृगादीनां प्रवर्तते ॥ १३.१७७.३१ ॥
हे अभक्ष्य आहे असे मानले की हिंसा थांबते. खाणाऱ्यांच्या क्रमानेच हरिण आदी प्राण्यांची हिंसा चालू राहते.
13.177.32
यस्माद्ग्रसति चैवायुर्हिंसकानां महाद्युते ।
तस्माद्विवर्जयेन्मांसं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१७७.३२ ॥
हे महातेजस्वी, हिंसा करणाऱ्यांचे आयुष्यच ते गिळते. म्हणून जो स्वतःचे कल्याण इच्छितो, त्याने मांसाचा त्याग करावा.
13.177.33
त्रातारं नाधिगच्छन्ति रौद्राः प्राणिविहिंसकाः ।
उद्वेजकास्तु भूतानां यथा व्यालमृगास्तथा ॥ १३.१७७.३३ ॥
क्रूर, प्राण्यांची हिंसा करणाऱ्यांना कोणी रक्षक मिळत नाही. जे प्राण्यांना भय देतात ते वन्य हिंस्र पशूंसारखे आहेत.
13.177.34
लोभाद्वा बुद्धिमोहाद्वा बलवीर्यार्थमेव च ।
संसर्गादथ पापानामधर्मो रुचितो नृणाम् ॥ १३.१७७.३४ ॥
लोभामुळे, बुद्धीच्या मोहामुळे, किंवा बल व वीर्यासाठी, आणि पापी लोकांच्या संगतीमुळे माणसांना अधर्म प्रिय वाटतो.
13.177.35
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति ।
उद्विग्नराष्ट्रे वसति यत्र यत्राभिजायते ॥ १३.१७७.३५ ॥
जो स्वतःचे मांस दुसऱ्याच्या मांसाने वाढवू इच्छितो, तो जिथे जन्म घेतो तिथे उद्विग्न राष्ट्रातच राहतो.
13.177.36
धन्यं यशस्यामायुष्यं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् ।
मांसस्याभक्षणं प्राहुर्नियताः परमर्षयः ॥ १३.१७७.३६ ॥
मांस न खाणे हे धन्य, यशदायक, आयुष्यवर्धक, स्वर्गप्रद आणि महान कल्याणकारी आहे, असे संयमी परम ऋषी सांगतात.
13.177.37
इदं तु खलु कौन्तेय श्रुतमासीत्पुरा मया ।
मार्कण्डेयस्य वदतो ये दोषा मांसभक्षणे ॥ १३.१७७.३७ ॥
हे कौन्तेया, पूर्वी मार्कंडेय सांगत असता मी ऐकलेले मांसभक्षणातील दोष हेच आहेत.
13.177.38
यो हि खादति सांसानि प्राणिनां जीवितैषिणाम् ।
सदा भवति वै पापः प्राणिहन्ता तथैव सः ॥ १३.१७७.३८ ॥
जीवनाची इच्छा करणाऱ्या प्राण्यांचे मांस जो खातो, तो सदैव पापी असतो आणि तोच प्राण्यांचा हंता ठरतो.
13.177.39
धनेन क्रयिको हन्ति खादकश्चोपभोगतः ।
घातको वधबन्धाभ्यामित्येष त्रिविधो वधः ॥ १३.१७७.३९ ॥
पैसे देऊन विकत घेणारा मारतो, खाणारा उपभोगाने मारतो, घातक वध व बंधनाने मारतो—अशा प्रकारे वध त्रिविध आहे.
13.177.40
अखादन्ननुमोदंश्च भावदोषेण मानवः ।
योऽनुमोदति हन्यन्तं सोऽपि दोषेण लिप्यते ॥ १३.१७७.४० ॥
स्वतः न खाल्लेला असूनही, भावदोषामुळे माणूस अनुमोदन देतो; जो मारल्या जाणाऱ्याचे अनुमोदन करतो तोही दोषाने लिप्त होतो.
13.177.41
अधृष्यः सर्वभूतानामायुष्मान्निरुजः सदा ।
भवत्यभक्षयन्मासं दयावान्प्राणिनामिह ॥ १३.१७७.४१ ॥
मांस न खाता येथे प्राण्यांविषयी दयाळू राहणारा, सर्व प्राण्यांना अजिंक्य, दीर्घायुषी आणि सदैव रोगमुक्त होतो.
13.177.42
हिरण्यदानैर्गोदानैर्भूमिदानैश्च सर्वशः ।
मांसस्याभक्षणे धर्मो विशिष्ट इति नः श्रुतिः ॥ १३.१७७.४२ ॥
सोने, गाई आणि भूमी यांच्या दानांपेक्षाही सर्व प्रकारे मांस न खाण्याचा धर्म श्रेष्ठ आहे, असे आम्ही ऐकले आहे.
13.177.43
अप्रोक्षितं वृथामासं विधिहीनं न भक्षयेत् ।
भक्षयन्निरयं याति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ १३.१७७.४३ ॥
प्रोक्षण न केलेले, व्यर्थ मिळवलेले, विधिहीन मांस खाऊ नये. ते खाणारा मनुष्य नरकात जातो, यात संशय नाही.
13.177.44
प्रोक्षिताभ्युक्षितं मांसं तथा ब्राह्म्णकाम्यया ।
अल्पदोषमिति ज्ञेयं विपरिते तु लिप्यते ॥ १३.१७७.४४ ॥
प्रोक्षित व अभ्युक्षित मांस, तसेच ब्राह्मणांच्या इच्छेसाठी तयार केलेले मांस अल्प दोषाचे समजावे. परंतु विपरीत असल्यास मनुष्य दोषाने लिप्त होतो.
13.177.45
खादकस्य कृते जन्तून्यो हन्यात्पुरुषाधमः ।
महादोषकरस्तत्र घातको न तु खादकः ॥ १३.१७७.४५ ॥
खाणाऱ्यासाठी जो अधम पुरुष प्राण्यांना मारतो, तो महादोष करणारा आहे. तेथे मारणारा दोषी आहे, खाणारा नाही.
13.177.46
इज्यायज्ञश्रुतिकृतैर्या मार्गैरबुधोऽधमः ।
हन्याज्जन्तून्मांसगृध्नुः स वै नरकभाङ्नरः ॥ १३.१७७.४६ ॥
यज्ञ, पूजा आणि श्रुतीच्या निमित्ताने मांसलोभाने प्राण्यांना मारणारा अज्ञानी व अधम मनुष्य निश्चितच नरकाचा भागीदार आहे.
13.177.47
भक्षयित्वाऽपि यो मांसं पश्चादपि निवर्तते ।
तस्यापि सुमहान्धर्मो यः पापाद्विनिवर्तते ॥ १३.१७७.४७ ॥
मांस खाल्ल्यानंतरही नंतर त्यापासून परावृत्त होणाऱ्याला महान धर्म आहे; जो पापापासून निवृत्त होतो, त्याला तो धर्म मोठा आहे.
13.177.48
आहर्ता चानुमन्ता च विशस्ता क्रयविक्रयी ।
संस्कर्ता चोपभोक्ता च घातकाः सर्व एव ते ॥ १३.१७७.४८ ॥
आणणारा, संमती देणारा, वध करणारा, खरेदी-विक्री करणारा, शिजवणारा आणि खाणारा — हे सर्व घातक आहेत.
13.177.49
इदमन्यत्तु वक्ष्यामि प्रमाणं विधिनिर्मितम् ।
पुराणमुषिभिर्जुष्टं वेदेषु परिनिश्चितम् ॥ १३.१७७.४९ ॥
आता आणखी एक सांगतो — हे विधीने निर्मित प्रमाण आहे, ऋषींनी आचरलेले पुराण आहे, जे वेदांत निश्चितपणे सांगितले आहे.
13.177.50
प्रवृत्तिलक्षणे धर्मे फलार्थिभिरभिद्रुते ।
यथोक्तं राजशार्दूल न तु तन्मोक्षकारणम् ॥ १३.१७७.५० ॥
हे राजशार्दूला, फलाची इच्छा करणाऱ्यांनी आचरलेल्या प्रवृत्तिलक्षण धर्मात जसे सांगितले आहे तसेच हे आहे; परंतु ते मोक्षाचे कारण नाही.
13.177.51
हविर्यत्संस्कृतं मन्त्रैः प्रोक्षिताभ्युक्षितं शुचि ।
वेदोक्तेन प्रमाणेन पितॄणां प्रक्रियासु च।
प्रवृत्तिधर्मिणा भक्ष्यं नान्यथा मनुरब्रवीत् ॥ १३.१७७.५१ ॥
मंत्रांनी संस्कारित, प्रोक्षित व अभ्युक्षित केलेले शुचि हविष्य — वेदोक्त प्रमाणानुसार आणि पितृकर्मात प्रवृत्तिधर्मी माणसानेच खावे; अन्यथा नाही, असे मनू म्हणाला.
13.177.52
अस्वर्ग्यमयशस्यं च रक्षोवद्भरतर्षभ ।
विधिहीनं नरः पूर्वं मांसं राजन्न भक्षयेत् ॥ १३.१७७.५२ ॥
हे भरतर्षभा, विधीशिवाय राक्षसांप्रमाणे मांस खाणाऱ्याला स्वर्ग मिळत नाही आणि कीर्तीही मिळत नाही. हे राजा, विधीशिवाय मनुष्याने मांस खाऊ नये.
13.177.53
य इच्छेत्पुरुषोऽत्यन्तमात्मानं निरुपद्रवम् ।
स वर्जयेत मांसानि प्राणिनामिह सर्वशः ॥ १३.१७७.५३ ॥
जो माणूस स्वतःला पूर्णपणे उपद्रवरहित ठेवू इच्छितो, त्याने या जगात प्राण्यांचे सर्व प्रकारचे मांस पूर्णपणे वर्ज्य करावे.
13.177.54
श्रूयते हि पुराकल्पे नृणां व्रीहिमयः पशुः ।
येनायजन्त विद्वांसः पुण्यलोकपरायणाः ॥ १३.१७७.५४ ॥
पूर्वीच्या काळी माणसांचा यज्ञपशू व्रीहींपासून बनवलेला असे, असे ऐकले जाते; पुण्यलोकपरायण विद्वान त्याने यज्ञ करीत.
13.177.55
ऋषिभिः संशयं पृष्टो वसुश्चेदिपतिः पुरा ।
अभक्ष्यमपि मांसं यः प्राह भक्ष्यमिति प्रभो ॥ १३.१७७.५५ ॥
पूर्वी ऋषींनी संशयाने विचारले असता चेदिपती वसूने, हे प्रभो, अभक्ष्य मांसालाही भक्ष्य म्हटले.
13.177.56
आकाशादवनिं प्राप्तस्ततः स पृथिवीपतिः ।
यस्तदेव पुनश्चोक्त्वा विवेश धरणीतलम् ॥ १३.१७७.५६ ॥
नंतर तो पृथ्वीपती आकाशातून पृथ्वीवर पडला; तीच गोष्ट पुन्हा बोलून तो धरणीतलात शिरला.
13.177.57
प्रजानां हितकामेन त्वगस्त्येन महात्मना ।
आरण्याः सर्वदैवत्याः प्रोक्षितास्तापसैर्मृगाः ॥ १३.१७७.५७ ॥
प्रजांच्या हिताची इच्छा करणाऱ्या महात्मा अगस्त्याने आणि तपस्व्यांनी वनातील सर्वदैवत मृगांना प्रोक्षण केले.
13.177.58
क्रिया ह्येवं न हीयन्ते पितृदैवतसंश्रिताः ।
प्रीयन्ते पितरश्चैव न्यायतो मांसतर्पिताः ॥ १३.१७७.५८ ॥
अशा प्रकारे पितृ व देवतांशी संबंधित कर्मे कमी होत नाहीत; मांसाने तृप्त झालेले पितर न्यायाने प्रसन्न होतात.
13.177.59
इदं तु शृणु राजेन्द्र मांसस्याभक्षणे गुणाः ।
अभक्षणे सर्वसुखं मांसस्य मनुजाधिप ॥ १३.१७७.५९ ॥
हे राजेंद्रा, आता मांस न खाण्याचे गुण ऐक; हे मनुजाधिपा, मांस न खाण्यात सर्व सुख आहे.
13.177.60
यस्तु वर्षशतं पूर्णं तपस्तप्येत्सुदारुणम् ।
यश्चैव वर्जयेन्मांसं सममेतन्मतं मम ॥ १३.१७७.६० ॥
जो शंभर वर्षे परिपूर्णपणे अत्यंत कठोर तप करतो आणि जो मांस वर्ज्य करतो — माझ्या मते ही दोन्ही समान आहेत.
13.177.61
कौमुद्यास्तु विशेषेण शुक्लपक्षे नराधिप ।
वर्जयेत्सर्वमांसानि धर्मो ह्यत्र विधीयते ॥ १३.१७७.६१ ॥
हे नराधिपा, विशेषतः कौमुदीच्या शुक्लपक्षात सर्व प्रकारचे मांस वर्ज्य करावे; येथे तोच धर्म विहित केला आहे.
13.177.62
चतुरो वार्षिकान्मासान्यो मांसं परिवर्जयेत् ।
चत्वारि भद्राण्याप्नोति कीर्तिमायुर्यशो बलम् ॥ १३.१७७.६२ ॥
पावसाळ्याच्या चार महिन्यांत जो मांस पूर्णपणे वर्ज्य करतो, त्याला चार कल्याणे मिळतात: कीर्ती, आयुष्य, यश आणि बल.
13.177.63
अथवा मासमेकं वै सर्वमांसान्यभक्षयन् ।
अतीत्य सर्वदुःखानि सुखं जीवेन्निरामयः ॥ १३.१७७.६३ ॥
किंवा जो एक महिना सर्व मांस न खाता राहतो, तो सर्व दुःखे ओलांडून रोगरहित होऊन सुखाने जगतो.
13.177.64
वर्जयन्ति हि मांसानि मासशः पक्षशोपि वा ।
तेषां हिंसानिवृत्तानां ब्रह्मलोको विधीयते ॥ १३.१७७.६४ ॥
जे महिन्यामहिन्यात किंवा पक्षापक्षात मांस वर्ज्य करतात, हिंसेपासून निवृत्त झालेल्या त्यांच्यासाठी ब्रह्मलोक विहित आहे.
13.177.65
मांसं तु कौमुदं पक्षं वर्जितं पार्थ राजभिः ।
सर्वभूतात्मभूतस्थैर्विदितार्थपरावरैः ॥ १३.१७७.६५ ॥
हे पार्था, कौमुद पक्षात मांस राजांनी वर्ज्य केले आहे — जे सर्व भूतांच्या आत्म्यात स्थित आणि उच्च-नीचाचा अर्थ जाणणारे आहेत त्यांनी.
13.177.66
नाभागेनाम्बरीषेण गयेन च महात्मना ।
आयुषाऽथानरण्येन दिलीपरघुसूनुभिः ॥ १३.१७७.६६ ॥
नाभाग, अंबरीष, महात्मा गय, आयु, अनरण्य आणि दिलीप व रघूचे पुत्र यांनी (याचप्रमाणे आचरण केले).
13.177.67
कार्तवीर्यानिरुद्धाभ्यां नहुषेण ययातिना ।
नृगेण विष्वगश्वेन तथैव शशबिन्दुना ॥ १३.१७७.६७ ॥
कार्तवीर्य आणि अनिरुद्ध, नहुष, ययाति, नृग, विष्वगश्व व शशबिंदु यांनीही त्याचप्रमाणे (आचरण केले).
13.177.68
युवनाश्वेन च तथा शिबिनौशीनरेण च ।
मुचुकुन्देन मान्धात्रा हरिश्चन्द्रेण वा विभो ॥ १३.१७७.६८ ॥
युवनाश्व, उशीनराचा पुत्र शिबी, मुचुकुंद, मांधाता, हरिश्चंद्र — हे विभो, यांनीही (असेच केले).
13.177.69
सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं धर्मः सनातनः ।
हरिश्चन्द्रश्चरति वै दिवि सत्येन चन्द्रवत् ॥ १३.१७७.६९ ॥
सत्य बोला, असत्य नाही; सत्य हाच सनातन धर्म. हरिश्चंद्र सत्याच्या बळाने स्वर्गात चंद्रासारखा विचरतो.
13.177.70
श्येनचित्रेण राजेन्द्र सोमकेन वृकेण च ।
रैवते रन्तिदेवेन वसुना सृञ्जयेन च ॥ १३.१७७.७० ॥
हे राजेंद्रा! श्येनचित्र, सोमक, वृक, रैवत, रंतिदेव, वसु आणि सृंजय यांनीही (याचप्रमाणे आचरण केले).
13.177.71
एतैश्चान्यैश्च राजेन्द्र कृपेण भरतेन च ।
दुष्यन्तेन करूशेन रामालर्कनलैस्तथा।
विचकाश्वेन निमिना जनकेन च धीमता ॥ १३.१७७.७१ ॥
हे राजेंद्रा! यांनी आणि इतरांनी, कृप, भरत, दुष्यंत, करूष, राम, अलर्क, नल, तसेच विचक्राश्व, निमि आणि बुद्धिमान जनक यांनीही (असेच केले).
13.177.72
ऐलेन पृथुना चैंव वीरसेनेन चैव ह ।
इक्ष्वाकुणा शम्भुना च श्वेतेन सगरेण च ॥ १३.१७७.७२ ॥
ऐल, पृथु, वीरसेन, इक्ष्वाकु, शंभु, श्वेत आणि सगर यांनीही (असेच केले).
13.177.73
अजेन धुन्धुना चैव तथैव च सुबाहुना ।
हर्यश्वेन च राजेन्द्र क्षुपेण भरतेन च ॥ १३.१७७.७३ ॥
अज, धुंधु, सुबाहू, हर्यश्व, क्षुप आणि भरत यांनीही (असेच केले), हे राजेंद्रा.
13.177.74
एतैश्चान्यैश्च राजेन्द्रि पुरा मांसं न भक्षितम् ।
शारदं कौमुदं मासं ततस्ते स्वर्गमाप्नुवन् ॥ १३.१७७.७४ ॥
यांनी आणि इतरांनीही, हे राजेंद्रा, पूर्वी मांस खाल्ले नाही; शरद ऋतूतील कौमुद महिन्यात ते स्वर्गाला पोहोचले.
13.177.75
ब्रह्मलोके च तिष्ठन्ति ज्वलमानाः श्रियाऽन्विताः ।
उपास्यमाना गन्धर्वैः स्त्रीसहस्रसमन्विताः ॥ १३.१७७.७५ ॥
ते ब्रह्मलोकात तेजस्वी आणि शोभेने युक्त होऊन राहतात; गंधर्वांकडून सेविले जाऊन, हजारो स्त्रियांसह.
13.177.76
तदेतदुत्तमं धर्ममहिंसाधर्मलक्षणम् ।
ये चरन्ति महात्मानो नाकपृष्ठे वसन्ति ते ॥ १३.१७७.७६ ॥
अहिंसा-धर्माचे लक्षण असलेला हाच उत्तम धर्म आहे; जे महात्मे याचे आचरण करतात ते स्वर्गाच्या पृष्ठभागावर राहतात.
13.177.77
मधु मांसं च ये नित्यं वर्जयन्तीह धार्मिकाः ।
जन्मप्रभृति मद्यं च सर्व ते मुनयः स्मृताः ॥ १३.१७७.७७ ॥
जे धार्मिक लोक येथे नेहमी मध आणि मांस वर्ज्य करतात, आणि जन्मापासून मद्य व सर्व (मादक पदार्थ) वर्ज्य करतात, ते मुनी मानले गेले आहेत.
13.177.78
इमं धर्मममांसादं यश्चरेनच्छ्रावयीत वा ।
अपि चेत्सुदुराचारो न जातु निरयं व्रजेत् ॥ १३.१७७.७८ ॥
मांसत्यागाचा हा धर्म जो आचरतो किंवा ऐकवतो, तो अत्यंत दुराचारी असला तरी कधीही नरकात जात नाही.
13.177.79
पठेद्वा च इदं राजञ्शृणुयाद्वाऽप्यभीक्ष्णशः ।
अमांसभक्षणविधिं पवित्रमृषिपूजितम् ॥ १३.१७७.७९ ॥
हे राजा, जो हे वाचतो किंवा वारंवार ऐकतो, मांसभक्षण त्यागण्याचे हे पवित्र, ऋषिपूजित विधान.
13.177.80
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकामैर्महीयते ।
विशिष्टतां ज्ञातिषु च लभते नात्र संशयः।
अहिंस्रो दानशीलश्च मधुमांसविवर्जितः ॥ १३.१७७.८० ॥
तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन सर्व कामनांनी सन्मानित होतो; नातेवाइकांमध्ये श्रेष्ठत्व मिळवतो — यात संशय नाही. अहिंसक, दानशील आणि मध-मांस वर्ज्य करणारा [हेच फळ मिळवतो].
13.177.81
आपन्नश्चापदो मुच्येद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।
मुच्येत्तथाऽऽतुरो रोगाद्दुःखान्मुच्येत दुःखितः ॥ १३.१७७.८१ ॥
संकटात सापडलेला संकटातून मुक्त होतो, बद्ध बंधनातून सुटतो; तसेच आजारी रोगातून आणि दुःखी दुःखातून मुक्त होतो.
13.177.82
तिर्यग्योनिं न गच्छेत रूपवांश्च भवेन्नरः ।
ऋद्धिमान्वै कुरुश्रेष्ठ प्राप्नुयाच्च महद्यशः ॥ १३.१७७.८२ ॥
तो तिर्यक् योनीत जात नाही; मनुष्य म्हणून रूपवान होतो. हे कुरुश्रेष्ठा, तो समृद्धी आणि महान कीर्ती मिळवतो.
13.177.83
एतत्ते कथितं राजन्मांसस्य परिवर्जने ।
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च विधानमृषिनिर्मितम् ॥ १३.१७७.८३ ॥
हे राजा, मांस त्यागाबद्दल तुला हे सांगितले — प्रवृत्ती आणि निवृत्ती दोन्हीत ऋषींनी रचलेले विधान.