Mahābhārata · Adhyāya 13.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.179.1
अकामाश्च सकामाश्च ये हताः स्म महामृधे ।
कां योनिं प्रतिपन्नास्ते तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१७९.१ ॥
Quienes fueron muertos en la gran batalla, con o sin deseo, ¿a qué matriz (nacimiento) llegaron? Dime eso, abuelo.
13.179.2
दुःखं प्राणपरित्यागः पुरुषाणां महामृधे ।
जानामि चाहं धर्मज्ञ प्राणत्यागं सुदुष्करम् ॥ १३.१७९.२ ॥
Dolor es, en la gran batalla, que los hombres entreguen la vida; lo sé, oh conocedor del dharma, que entregar la vida es muy difícil.
13.179.3
समृद्दे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्सदाजाताः प्राणिनोऽभिरताःकथम्
कारणं तत्र मे ब्रूहि सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १३.१७९.३ ॥
En la prosperidad o en la adversidad, en lo bueno o en lo malo, ¿cómo se deleitan en este saṃsāra los seres vivos nacidos siempre en él? Dime la causa, pues creo que eres omnisciente.
13.179.4
समृद्धे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्समे जाताः प्राणिनः पृथिवीपते ॥ १३.१७९.४ ॥
En la prosperidad o en la adversidad, en lo bueno o en lo malo, los seres vivos nacen por igual en este saṃsāra, oh señor de la tierra.
13.179.5
निरता येन भावेन तत्र मे शृणु कारणम् ।
सम्यक्चायमनुप्रश्नस्त्वयोक्तस्तु युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.५ ॥
Escucha de mí la causa por la cual se deleitan en ello; tú, Yudhiṣṭhira, has planteado esta pregunta con acierto.
13.179.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तमिदं नृप ।
द्वैपायनस्य संवादं कीटस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.६ ॥
Aquí te relataré este antiguo relato, oh rey Yudhiṣṭhira: el diálogo de Dvaipāyana (Vyāsa) y un gusano.
13.179.7
ब्रह्मिभूतश्चरन्विप्रः कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
ददर्श कीटं धावन्तं शीघ्रं शकटवर्त्मनि ॥ १३.१७९.७ ॥
Mientras el sabio Kṛṣṇa Dvaipāyana, absorto en Brahman, vagaba, vio en otro tiempo un insecto que corría velozmente por la senda de los carros.
13.179.8
गतिज्ञः सर्वभूतानां रुतज्ञश्च शरीरिणाम् ।
सर्वज्ञस्त्वरितं दृष्ट्वा कीटं वचनमब्रवीत् ॥ १३.१७९.८ ॥
El omnisciente, que conocía los movimientos de todos los seres y los sonidos de las criaturas encarnadas, vio al insecto correr velozmente y pronunció estas palabras.
13.179.9
कीट संत्रस्तरूपोऽसि त्वरितश्चैव लक्ष्यसे ।
क्व च वासस्तदाचक्ष्व कुतस्ते भयमागतम् ॥ १३.१७९.९ ॥
¡Oh insecto, pareces asustado y apresurado! Dime dónde está tu morada y de dónde te ha llegado el miedo.
13.179.10
शकटव्रजस्य महतो घोषं श्रुत्वा भयं मम ।
आगतं वै महाबुद्धे स्वन एष हि दारुणः ॥ १३.१७९.१० ॥
¡Oh sabio de gran entendimiento! Al oír el estruendo de la gran hilera de carros, me ha invadido el miedo; este sonido es verdaderamente terrible.
13.179.11
श्रूयते तु स मा हन्यादिति ह्यस्मादपक्रमे ।
श्वसतां च शृणोम्येनं गोवृषाणां प्रतोद्यताम् ॥ १३.१७९.११ ॥
Se oye que podría matarme, por eso me alejo de ello. Oigo el resuello de los toros, aguijoneados con varas.
13.179.12
वहतां सुमहाभारं सन्निकर्षे स्वनं प्रभो ।
नृणां च संवाहयतां श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः ॥ १३.१७९.१२ ॥
¡Oh señor! Se oyen cerca diversos sonidos de hombres y de animales que transportan cargas muy pesadas y los conducen.
13.179.13
वोढुमस्मद्विधेनैव न शक्यः कीटयोनिना ।
तस्मादतिक्रमाम्येष भयादस्मात्सुदारुणात् ॥ १३.१७९.१३ ॥
Una carga así no puede ser soportada por alguien nacido como gusano como nosotros. Por eso me alejo y escapo de este temor tan terrible.
13.179.14
दुःखं हि मृत्युर्भूतानां जीवितं च सुदुर्लभम् ।
अतो भीतः पलायामि गच्छेयं नापदं यथा ॥ १३.१७९.१४ ॥
Para los seres, la muerte es sufrimiento y la vida es sumamente difícil de obtener. Por eso huyo asustado, para no caer en la desgracia.
13.179.15
इत्युक्तः स तु सं प्राह कुतः कीट सुखं तव ।
मरणं ते सुखं मन्ये तिर्यग्योनौ हि वर्तसे ॥ १३.१७९.१५ ॥
Así interpelado, respondió: "Gusano, ¿dónde está tu felicidad? Existes en un nacimiento animal, así que creo que la muerte es tu felicidad."
13.179.16
शब्दं स्पर्शं रसं गन्धं भोगांश्चोच्चावचान्बहून् ।
नाभिजानासि कीट त्वं श्रेयो मरणमेव ते ॥ १३.१७९.१६ ॥
Gusano, no conoces el sonido, el tacto, el sabor, el olor ni los muchos placeres, altos y bajos. Para ti, la muerte es en verdad lo mejor.
13.179.17
सर्वत्र निरतो जीव इहापि च सुखं मम ।
चेतयामि महाप्राज्ञ तस्मादिच्छामि जीवितुम् ॥ १३.१७९.१७ ॥
Soy un ser vivo que se deleita en todas partes, y aquí también percibo felicidad. Por eso, oh gran sabio, deseo vivir.
13.179.18
इहापि विषयः सर्वो यथादेहं प्रवर्तितः ।
मनुष्यास्तिर्यगाश्चैव पृथग्भोगा विशेषतः ॥ १३.१७९.१८ ॥
Aquí también todos los objetos de los sentidos se despliegan según el cuerpo. Humanos y animales, cada uno con sus goces separados, especialmente así.
13.179.19
अहमासं मनुष्यो वै शूद्रो बहुधनः प्रभो ।
अब्रह्मण्यो नृशंसश्च कदर्यो बुद्धिजीवनः ॥ १३.१७९.१९ ॥
Yo fui un hombre, un śūdra, oh señor, muy rico, hostil a los brahmanes, cruel, avaro, viviendo de mi ingenio.
13.179.20
वाक्श्लक्ष्णो ह्यकृतप्रज्ञो द्वेष्टा विश्वस्य कर्मणः ।
मिथोगुप्तनिधिर्नित्यं परस्वहरणे रतः ॥ १३.१७९.२० ॥
Hablaba con dulzura, pero carecía de verdadera sabiduría, odiaba la acción del mundo, siempre ocultaba mi tesoro, y me deleitaba en tomar los bienes ajenos.
13.179.21
भृत्यातिथिजनश्चापि गृहेऽपर्यशितो मया ।
मात्सर्यात्स्वादुकामेन नृशंसेन बुभुक्षता ॥ १३.१७९.२१ ॥
En mi casa no di de comer a los sirvientes, huéspedes ni otras personas, por envidia, deseando comida sabrosa, siendo cruel y hambriento.
13.179.22
देवार्थं पितृयज्ञार्थं न च श्राद्धं कृतं मया ।
न दत्तमन्नकामेषु दत्तमन्नं लुनामि च ॥ १३.१७९.२२ ॥
Para los dioses y para el sacrificio a los antepasados no realicé el śrāddha; no di alimento a quienes lo deseaban, y la comida que se había dado, la arrebataba.
13.179.23
गुप्तं शरणमाश्रित्य भयेषु शरणागतान् ।
त्यक्त्वाऽकस्मान्निशायां च न दत्तमभयं मया ॥ १३.१७९.२३ ॥
A los que vinieron buscando refugio en los peligros, tras tomar un amparo protegido, los abandoné de repente de noche; no les di seguridad.
13.179.24
धनं धान्यं प्रियान्दारान्यानं वासस्तथाऽद्भुतम् ।
श्रियं दृष्ट्वा मनुष्याणामसूयामि निरर्थकम् ॥ १३.१७९.२४ ॥
Riquezas, grano, esposas amadas, vehículos, vestidos y una prosperidad admirable: al ver tal esplendor entre los hombres, les tenía envidia sin propósito.
13.179.25
ईर्ष्युः परसुखं दृष्ट्वा अन्यस्य न बुभूषकः ।
त्रिवर्गहन्ता चान्येषामात्मकामानुवर्तकः ॥ १३.१७९.२५ ॥
Envidioso al ver la dicha ajena, sin desear ser como los demás, destructor de las tres metas, que sigue solo su propio deseo entre los otros.
13.179.26
नृशंसगुणभूयिष्ठं पुरा कर्म कृतं मया ।
स्मृत्वा तदनुतप्येऽहं हित्वा प्रियमिवात्मजम् ॥ १३.१७९.२६ ॥
Recordando la acción que hice en el pasado, llena de cualidades crueles, me arrepiento, como quien ha abandonado a un hijo querido.
13.179.27
शुभानां नाभिजानामि कृतानां कर्मणां फलम् ।
माता च पूजिता वृद्धा ब्राह्मणश्चार्चितो मया ॥ १३.१७९.२७ ॥
No reconozco el fruto de las buenas acciones realizadas, aunque honré a mi anciana madre y adoré a un brahmán.
13.179.28
सकृज्जातिगुणोपेतः सङ्गत्या गृहमागतः ।
अतिथिः पूजितो ब्रह्मंस्तेन मां नाजहात्स्मृतिः ॥ १३.१७९.२८ ॥
Una vez llegó a mi casa, por casualidad, un huésped dotado de las cualidades de su linaje; oh brahmán, al honrarlo mi memoria no me abandonó.
13.179.29
कर्मणामेव चैवाहं सुखाशामिव लक्षये ।
तच्छ्रोतुमहमिच्छामि त्वत्तः श्रेयस्तपोधन ॥ १३.१७९.२९ ॥
Solo en las acciones parece que veo la esperanza de la felicidad; oh riqueza de austeridad, deseo oír de ti lo que es bueno.