ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.179.1
अकामाश्च सकामाश्च ये हताः स्म महामृधे ।
कां योनिं प्रतिपन्नास्ते तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१७९.१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅନିଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାରେ ଯେଉଁମାନେ ହତ ହେଲେ, ସେମାନେ କେଉଁ ଯୋନି ପାଇଲେ? ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.179.2
दुःखं प्राणपरित्यागः पुरुषाणां महामृधे ।
जानामि चाहं धर्मज्ञ प्राणत्यागं सुदुष्करम् ॥ १३.१७९.२ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ଦୁଃଖଦାୟକ; ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ଅତି କଠିନ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ।
13.179.3
समृद्दे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्सदाजाताः प्राणिनोऽभिरताःकथम्
कारणं तत्र मे ब्रूहि सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १३.१७९.३ ॥
ସମୃଦ୍ଧିରେ କିମ୍ବା ଅଭାବରେ, ଶୁଭରେ କିମ୍ବା ଅଶୁଭରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ସଦା ଜନ୍ମିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି ତହିଁରେ ରମନ୍ତି? ତାହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ମୋ ମତରେ ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ।
13.179.4
समृद्धे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्समे जाताः प्राणिनः पृथिवीपते ॥ १३.१७९.४ ॥
ସମୃଦ୍ଧିରେ କିମ୍ବା ଅଭାବରେ, ଶୁଭରେ କିମ୍ବା ଅଶୁଭରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମାନରୂପେ ଜନ୍ମିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପୃଥିବୀପତି।
13.179.5
निरता येन भावेन तत्र मे शृणु कारणम् ।
सम्यक्चायमनुप्रश्नस्त्वयोक्तस्तु युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.५ ॥
ଯେଉଁ ଭାବରେ ସେମାନେ ରମନ୍ତି, ତାହାର କାରଣ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଠିକ୍ ପଚାରିଛ।
13.179.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तमिदं नृप ।
द्वैपायनस्य संवादं कीटस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.६ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁରାତନ କାହାଣୀ କହିବି, ହେ ରାଜନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର: ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ଓ ଏକ କୀଟର ସଂବାଦ।
13.179.7
ब्रह्मिभूतश्चरन्विप्रः कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
ददर्श कीटं धावन्तं शीघ्रं शकटवर्त्मनि ॥ १३.१७९.७ ॥
ବ୍ରହ୍ମୀଭୂତ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବିପ୍ର କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ପୂର୍ବକାଳରେ ଶକଟପଥରେ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଏକ କୀଟକୁ ଦେଖିଲେ।
13.179.8
गतिज्ञः सर्वभूतानां रुतज्ञश्च शरीरिणाम् ।
सर्वज्ञस्त्वरितं दृष्ट्वा कीटं वचनमब्रवीत् ॥ १३.१७९.८ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଗତି ଓ ଶରୀରଧାରୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଜାଣୁଥିବା ସର୍ବଜ୍ଞ ସେହି କୀଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.179.9
कीट संत्रस्तरूपोऽसि त्वरितश्चैव लक्ष्यसे ।
क्व च वासस्तदाचक्ष्व कुतस्ते भयमागतम् ॥ १३.१७९.९ ॥
ହେ କୀଟ, ତୁମେ ଭୟଭୀତ ରୂପର ଓ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଯାଉଛ। ତୁମର ବାସସ୍ଥାନ କେଉଁଠି କହ; ତୁମ ପାଇଁ ଭୟ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?
13.179.10
शकटव्रजस्य महतो घोषं श्रुत्वा भयं मम ।
आगतं वै महाबुद्धे स्वन एष हि दारुणः ॥ १३.१७९.१० ॥
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି! ବଡ଼ ଶକଟସମୂହର ଘୋଷ ଶୁଣି ମୋ ଭିତରେ ଭୟ ଆସିଛି। ଏହି ଶବ୍ଦ ସତରେ ଭୟଙ୍କର।
13.179.11
श्रूयते तु स मा हन्यादिति ह्यस्मादपक्रमे ।
श्वसतां च शृणोम्येनं गोवृषाणां प्रतोद्यताम् ॥ १३.१७९.११ ॥
"ସେ ମୋତେ ମାରିବ" ଏପରି ଶୁଣାଯାଏ; ଏଣୁ ମୁଁ ସେଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛି। ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ବଳଦ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମୁଁ ଶୁଣୁଛି।
13.179.12
वहतां सुमहाभारं सन्निकर्षे स्वनं प्रभो ।
नृणां च संवाहयतां श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः ॥ १३.१७९.१२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ! ଭାରୀ ଭାର ବହୁଥିବା ପଶୁ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାଳୁଥିବା ମଣିଷଙ୍କ ନାନା ଶବ୍ଦ ନିକଟରୁ ଶୁଣାଯାଉଛି।
13.179.13
वोढुमस्मद्विधेनैव न शक्यः कीटयोनिना ।
तस्मादतिक्रमाम्येष भयादस्मात्सुदारुणात् ॥ १३.१७९.१३ ॥
ଆମ ପରି କୀଟଯୋନିର ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାର ବହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭୟରୁ ମୁଁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଉଛି।
13.179.14
दुःखं हि मृत्युर्भूतानां जीवितं च सुदुर्लभम् ।
अतो भीतः पलायामि गच्छेयं नापदं यथा ॥ १३.१७९.१४ ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖ; ଏବଂ ଜୀବନ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ତେଣୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ ପଳାଉଛି, ଯେପରି ବିପଦରେ ନ ପଡ଼େ।
13.179.15
इत्युक्तः स तु सं प्राह कुतः कीट सुखं तव ।
मरणं ते सुखं मन्ये तिर्यग्योनौ हि वर्तसे ॥ १३.१७९.१५ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲା: "ହେ କୀଟ, ତୁମର ସୁଖ କେଉଁଠି? ତୁମେ ତିର୍ଯକ୍ଯୋନିରେ ଅଛ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହିଁ ତୁମର ସୁଖ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।"
13.179.16
शब्दं स्पर्शं रसं गन्धं भोगांश्चोच्चावचान्बहून् ।
नाभिजानासि कीट त्वं श्रेयो मरणमेव ते ॥ १३.१७९.१६ ॥
ହେ କୀଟ, ତୁମେ ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ଗନ୍ଧ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଅନେକ ଭୋଗ ଜାଣ ନାହଁ। ତୁମ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଶ୍ରେୟ।
13.179.17
सर्वत्र निरतो जीव इहापि च सुखं मम ।
चेतयामि महाप्राज्ञ तस्मादिच्छामि जीवितुम् ॥ १३.१७९.१७ ॥
ସର୍ବତ୍ର ରମଣ କରୁଥିବା ଜୀବ ମୁଁ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସୁଖର ବୋଧ ହୁଏ। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତେଣୁ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.179.18
इहापि विषयः सर्वो यथादेहं प्रवर्तितः ।
मनुष्यास्तिर्यगाश्चैव पृथग्भोगा विशेषतः ॥ १३.१७९.१८ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଦେହ ଅନୁସାରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ, ପୃଥକ ଭୋଗ ସହିତ, ବିଶେଷତଃ ସେହିପରି।
13.179.19
अहमासं मनुष्यो वै शूद्रो बहुधनः प्रभो ।
अब्रह्मण्यो नृशंसश्च कदर्यो बुद्धिजीवनः ॥ १३.१७९.१९ ॥
ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲି, ଶୂଦ୍ର, ହେ ପ୍ରଭୁ, ବହୁ ଧନବାନ। ବ୍ରାହ୍ମଣ-ବିରୋଧୀ, ନିଷ୍ଠୁର, କୃପଣ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ ଥିଲି।
13.179.20
वाक्श्लक्ष्णो ह्यकृतप्रज्ञो द्वेष्टा विश्वस्य कर्मणः ।
मिथोगुप्तनिधिर्नित्यं परस्वहरणे रतः ॥ १३.१७९.२० ॥
ମଧୁର ବାକ୍ୟବାଦୀ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଜ୍ଞାହୀନ, ଜଗତ୍କର୍ମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିଲି, ସର୍ବଦା ଧନ ଲୁଚାଉଥିଲି, ପରଧନ ହରଣରେ ରତ ଥିଲି।
13.179.21
भृत्यातिथिजनश्चापि गृहेऽपर्यशितो मया ।
मात्सर्यात्स्वादुकामेन नृशंसेन बुभुक्षता ॥ १३.१७९.२१ ॥
ଘରେ ଭୃତ୍ୟ, ଅତିଥି ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭୋଜନ କରାଇ ନ ଥିଲି। ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟରେ, ସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ, ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ, କ୍ଷୁଧିତ ରହି।
13.179.22
देवार्थं पितृयज्ञार्थं न च श्राद्धं कृतं मया ।
न दत्तमन्नकामेषु दत्तमन्नं लुनामि च ॥ १३.१७९.२२ ॥
ଦେବତା ପାଇଁ ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ନ ଥିଲି। ଅନ୍ନ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ନ ଥିଲି; ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଛଡ଼ାଇ ନେଉଥିଲି।
13.179.23
गुप्तं शरणमाश्रित्य भयेषु शरणागतान् ।
त्यक्त्वाऽकस्मान्निशायां च न दत्तमभयं मया ॥ १३.१७९.२३ ॥
ଭୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶରଣାଗତ ଲୋକଙ୍କୁ ରାତିରେ ହଠାତ୍ ତ୍ୟାଗ କଲି; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇ ନ ଥିଲି।
13.179.24
धनं धान्यं प्रियान्दारान्यानं वासस्तथाऽद्भुतम् ।
श्रियं दृष्ट्वा मनुष्याणामसूयामि निरर्थकम् ॥ १३.१७९.२४ ॥
ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ, ଯାନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସମୃଦ୍ଧି — ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଏପରି ଶ୍ରୀ ଦେଖି ମୁଁ ବୃଥା ଈର୍ଷା କରୁଥିଲି।
13.179.25
ईर्ष्युः परसुखं दृष्ट्वा अन्यस्य न बुभूषकः ।
त्रिवर्गहन्ता चान्येषामात्मकामानुवर्तकः ॥ १३.१७९.२५ ॥
ଅନ୍ୟର ସୁଖ ଦେଖି ଈର୍ଷାକାତର, ଅନ୍ୟ ପରି ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନ କରୁଥିବା, ତ୍ରିବର୍ଗର ବିନାଶକାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ନିଜ କାମନାର ଅନୁସରଣକାରୀ।
13.179.26
नृशंसगुणभूयिष्ठं पुरा कर्म कृतं मया ।
स्मृत्वा तदनुतप्येऽहं हित्वा प्रियमिवात्मजम् ॥ १३.१७९.२६ ॥
ପୂର୍ବରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ କ୍ରୂରତା ଗୁଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି କର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ମୁଁ ଅନୁତାପ କରେ, ଯେପରି ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି।
13.179.27
शुभानां नाभिजानामि कृतानां कर्मणां फलम् ।
माता च पूजिता वृद्धा ब्राह्मणश्चार्चितो मया ॥ १३.१७९.२७ ॥
ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧା ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଛି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛି।
13.179.28
सकृज्जातिगुणोपेतः सङ्गत्या गृहमागतः ।
अतिथिः पूजितो ब्रह्मंस्तेन मां नाजहात्स्मृतिः ॥ १३.१७९.२८ ॥
ଥରେ ଜନ୍ମଗୁଣ ଯୁକ୍ତ ଜଣେ ଅତିଥି ସଂଯୋଗବଶତଃ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଲେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସ୍ମୃତି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
13.179.29
कर्मणामेव चैवाहं सुखाशामिव लक्षये ।
तच्छ्रोतुमहमिच्छामि त्वत्तः श्रेयस्तपोधन ॥ १३.१७९.२९ ॥
କର୍ମରେ ହିଁ ମୁଁ ସୁଖର ଆଶା ଦେଖେ; ହେ ତପୋଧନ, ଶ୍ରେୟସ୍କର ଯାହା ତାହା ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।