มหาภารตะ · อัธยายะ 13.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.179.1
अकामाश्च सकामाश्च ये हताः स्म महामृधे ।
कां योनिं प्रतिपन्नास्ते तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१७९.१ ॥
ผู้ที่ถูกฆ่าในมหาสงครามนั้น ไม่ว่าจะไม่ต้องการหรือต้องการก็ตาม เขาได้เข้าสู่กำเนิดใดเล่า ท่านปู่โปรดบอกข้าพเจ้าด้วย
13.179.2
दुःखं प्राणपरित्यागः पुरुषाणां महामृधे ।
जानामि चाहं धर्मज्ञ प्राणत्यागं सुदुष्करम् ॥ १३.१७९.२ ॥
การสละชีวิตของมนุษย์ในมหาสงครามนั้นเป็นทุกข์ ข้าพเจ้ารู้ว่า ผู้รู้ธรรมเอ๋ย การสละชีวิตนั้นยากยิ่งนัก
13.179.3
समृद्दे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्सदाजाताः प्राणिनोऽभिरताःकथम्
कारणं तत्र मे ब्रूहि सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १३.१७९.३ ॥
ไม่ว่าจะอยู่ในความรุ่งเรืองหรือความทรุดโทรม ไม่ว่าจะดีหรือชั่ว สรรพสัตว์ที่เกิดในสังสารวัฏนี้มาเสมอ เหตุใดจึงยินดีอยู่ในนั้นได้ โปรดบอกเหตุของเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้า เพราะข้าพเจ้าถือว่าท่านรู้ทุกสิ่ง
13.179.4
समृद्धे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्समे जाताः प्राणिनः पृथिवीपते ॥ १३.१७९.४ ॥
ไม่ว่าจะอยู่ในความรุ่งเรืองหรือความทรุดโทรม ไม่ว่าจะดีหรือชั่ว สรรพสัตว์เกิดมาอย่างเสมอกันในสังสารวัฏนี้ ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดินเอ๋ย
13.179.5
निरता येन भावेन तत्र मे शृणु कारणम् ।
सम्यक्चायमनुप्रश्नस्त्वयोक्तस्तु युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.५ ॥
จงฟังเหตุที่สรรพสัตว์ยินดีอยู่ในนั้นด้วยสภาวะใดจากข้าพเจ้า ยุธิษฐิระเอ๋ย ท่านถามปัญหานี้ได้ถูกต้องแล้ว
13.179.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तमिदं नृप ।
द्वैपायनस्य संवादं कीटस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.६ ॥
ที่นี่ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องเก่าแก่นี้แก่ท่าน ผู้เป็นกษัตริย์ยุธิษฐิระเอ๋ย คือบทสนทนาระหว่างท่านไทวปายนะ (วยาสะ) กับหนอนตัวหนึ่ง
13.179.7
ब्रह्मिभूतश्चरन्विप्रः कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
ददर्श कीटं धावन्तं शीघ्रं शकटवर्त्मनि ॥ १३.१७९.७ ॥
ครั้งหนึ่ง ขณะที่ฤๅษีกฤษณไทวปายนะดำเนินไปโดยจิตจดจ่ออยู่กับพรหมัน ท่านได้เห็นแมลงตัวหนึ่งกำลังวิ่งเร็วไปตามรอยล้อเกวียน
13.179.8
गतिज्ञः सर्वभूतानां रुतज्ञश्च शरीरिणाम् ।
सर्वज्ञस्त्वरितं दृष्ट्वा कीटं वचनमब्रवीत् ॥ १३.१७९.८ ॥
ฤๅษีผู้รู้ทุกสิ่ง ผู้รู้การเคลื่อนไหวของสรรพสัตว์ทั้งปวงและเสียงร้องของสัตว์ที่มีกาย เห็นแมลงวิ่งรีบเร่งอยู่ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
13.179.9
कीट संत्रस्तरूपोऽसि त्वरितश्चैव लक्ष्यसे ।
क्व च वासस्तदाचक्ष्व कुतस्ते भयमागतम् ॥ १३.१७९.९ ॥
แมลงเอ๋ย เจ้าดูหวาดกลัวและรีบร้อนนัก จงบอกข้าพเจ้าว่าที่อยู่ของเจ้าอยู่ที่ไหน และความกลัวมาถึงเจ้าจากที่ใด
13.179.10
शकटव्रजस्य महतो घोषं श्रुत्वा भयं मम ।
आगतं वै महाबुद्धे स्वन एष हि दारुणः ॥ १३.१७९.१० ॥
ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่เอ๋ย เมื่อได้ยินเสียงอึกทึกจากฝูงเกวียนขนาดใหญ่ ความกลัวก็เกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้า เสียงนี้น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก
13.179.11
श्रूयते तु स मा हन्यादिति ह्यस्मादपक्रमे ।
श्वसतां च शृणोम्येनं गोवृषाणां प्रतोद्यताम् ॥ १३.१७९.११ ॥
ได้ยินว่ามันอาจฆ่าข้าพเจ้าได้ ข้าพเจ้าจึงกำลังหนีห่างจากมัน ข้าพเจ้าได้ยินเสียงหายใจของวัวตัวผู้ที่ถูกไม้ค้อนต้อนไป
13.179.12
वहतां सुमहाभारं सन्निकर्षे स्वनं प्रभो ।
नृणां च संवाहयतां श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः ॥ १३.१७९.१२ ॥
ผู้เป็นใหญ่เอ๋ย ใกล้ ๆ นี้มีเสียงของคนและสัตว์ที่แบกของหนักยิ่งและต้อนของเหล่านั้นไป เสียงต่าง ๆ มากมายได้ยินกันอยู่
13.179.13
वोढुमस्मद्विधेनैव न शक्यः कीटयोनिना ।
तस्मादतिक्रमाम्येष भयादस्मात्सुदारुणात् ॥ १३.१७९.१३ ॥
สัตว์ที่เกิดเป็นหนอนอย่างข้าพเจ้าไม่อาจแบกรับภาระเช่นนั้นได้ ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงจะข้ามพ้นความกลัวอันน่าสะพรึงนี้ไป
13.179.14
दुःखं हि मृत्युर्भूतानां जीवितं च सुदुर्लभम् ।
अतो भीतः पलायामि गच्छेयं नापदं यथा ॥ १३.१७९.१४ ॥
สำหรับสรรพสัตว์ ความตายคือความทุกข์ และการมีชีวิตก็ยากยิ่งที่จะได้มา ฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงหวาดกลัวและหนี เพื่อจะไม่ตกอยู่ในภัยพิบัติ
13.179.15
इत्युक्तः स तु सं प्राह कुतः कीट सुखं तव ।
मरणं ते सुखं मन्ये तिर्यग्योनौ हि वर्तसे ॥ १३.१७९.१५ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ฤๅษีจึงตอบว่า "แมลงเอ๋ย ความสุขของเจ้าอยู่ที่ไหนเล่า เจ้าดำรงอยู่ในกำเนิดสัตว์เดรัจฉาน ข้าพเจ้าจึงคิดว่าความตายคือความสุขของเจ้า"
13.179.16
शब्दं स्पर्शं रसं गन्धं भोगांश्चोच्चावचान्बहून् ।
नाभिजानासि कीट त्वं श्रेयो मरणमेव ते ॥ १३.१७९.१६ ॥
แมลงเอ๋ย เจ้าไม่รู้จักเสียง สัมผัส รส กลิ่น และความเพลิดเพลินอันสูงต่ำมากมาย สำหรับเจ้า ความตายนั่นแหละคือทางที่ดีกว่า
13.179.17
सर्वत्र निरतो जीव इहापि च सुखं मम ।
चेतयामि महाप्राज्ञ तस्मादिच्छामि जीवितुम् ॥ १३.१७९.१७ ॥
ข้าพเจ้าเป็นสิ่งมีชีวิตที่ยินดีอยู่ทุกหนทุกแห่ง และแม้ในที่นี้ข้าพเจ้าก็รู้สึกถึงความสุข ฉะนั้น ผู้มีปัญญายิ่งเอ๋ย ข้าพเจ้าจึงปรารถนาจะมีชีวิตอยู่
13.179.18
इहापि विषयः सर्वो यथादेहं प्रवर्तितः ।
मनुष्यास्तिर्यगाश्चैव पृथग्भोगा विशेषतः ॥ १३.१७९.१८ ॥
แม้ในที่นี้ อารมณ์ทั้งปวงก็ดำเนินไปตามกาย มนุษย์และสัตว์เดรัจฉานต่างมีความเพลิดเพลินแยกกัน และยิ่งเป็นเช่นนั้นเป็นพิเศษ
13.179.19
अहमासं मनुष्यो वै शूद्रो बहुधनः प्रभो ।
अब्रह्मण्यो नृशंसश्च कदर्यो बुद्धिजीवनः ॥ १३.१७९.१९ ॥
ผู้เป็นใหญ่เอ๋ย ข้าพเจ้าเคยเป็นมนุษย์ เป็นศูทร มีทรัพย์มากมาย เป็นผู้ไม่เคารพพราหมณ์ โหดร้าย ตระหนี่ และดำรงชีวิตด้วยสติปัญญาอันแพรวพราว
13.179.20
वाक्श्लक्ष्णो ह्यकृतप्रज्ञो द्वेष्टा विश्वस्य कर्मणः ।
मिथोगुप्तनिधिर्नित्यं परस्वहरणे रतः ॥ १३.१७९.२० ॥
ข้าพเจ้าพูดจาไพเราะ แต่ขาดปัญญาที่แท้จริง เป็นผู้เกลียดชังการกระทำทั้งปวงของโลก ซ่อนทรัพย์ไว้เสมอ และยินดีในการแย่งชิงทรัพย์สินของผู้อื่น
13.179.21
भृत्यातिथिजनश्चापि गृहेऽपर्यशितो मया ।
मात्सर्यात्स्वादुकामेन नृशंसेन बुभुक्षता ॥ १३.१७९.२१ ॥
ในเรือนของข้า ข้ามิได้เลี้ยงดูผู้รับใช้ แขก และผู้คนอื่นๆ เพราะริษยา ปรารถนาอาหารรสเลิศ โหดร้าย และหิวกระหาย
13.179.22
देवार्थं पितृयज्ञार्थं न च श्राद्धं कृतं मया ।
न दत्तमन्नकामेषु दत्तमन्नं लुनामि च ॥ १३.१७९.२२ ॥
ข้ามิได้ประกอบศราทธเพื่อเทพเจ้า และมิได้ประกอบพิธีบูชาบรรพบุรุษ ข้ามิได้ให้อาหารแก่ผู้ที่ปรารถนาอาหาร และอาหารที่เคยให้ไปแล้วข้ากลับแย่งคืนมา
13.179.23
गुप्तं शरणमाश्रित्य भयेषु शरणागतान् ।
त्यक्त्वाऽकस्मान्निशायां च न दत्तमभयं मया ॥ १३.१७९.२३ ॥
ผู้ที่มาขอพึ่งพิงในยามภัย ซึ่งได้เข้าอาศัยที่ปลอดภัยแล้ว ข้ากลับทอดทิ้งพวกเขาโดยฉับพลันในยามราตรี และมิได้ให้ความปลอดภัยแก่พวกเขาเลย
13.179.24
धनं धान्यं प्रियान्दारान्यानं वासस्तथाऽद्भुतम् ।
श्रियं दृष्ट्वा मनुष्याणामसूयामि निरर्थकम् ॥ १३.१७९.२४ ॥
ทรัพย์ ธัญญาหาร ภรรยาอันเป็นที่รัก ยานพาหนะ เครื่องนุ่งห่ม และความรุ่งเรืองอันน่าอัศจรรย์ เมื่อเห็นความรุ่งเรืองเช่นนั้นของมนุษย์ ข้าก็ริษยาพวกเขาโดยไร้ประโยชน์
13.179.25
ईर्ष्युः परसुखं दृष्ट्वा अन्यस्य न बुभूषकः ।
त्रिवर्गहन्ता चान्येषामात्मकामानुवर्तकः ॥ १३.१७९.२५ ॥
ผู้ริษยาเมื่อเห็นความสุขของผู้อื่น ไม่ปรารถนาจะเป็นเหมือนผู้อื่น เป็นผู้ทำลายจตุรพรรค ทำตามเพียงความปรารถนาของตนในหมู่ผู้อื่น
13.179.26
नृशंसगुणभूयिष्ठं पुरा कर्म कृतं मया ।
स्मृत्वा तदनुतप्येऽहं हित्वा प्रियमिवात्मजम् ॥ १३.१७९.२६ ॥
เมื่อระลึกถึงกรรมที่ข้าเคยกระทำไว้แต่ก่อน ซึ่งเต็มไปด้วยคุณสมบัติอันโหดร้าย ข้าก็เสียใจในกรรมนั้น ดุจผู้ที่ทอดทิ้งบุตรอันเป็นที่รัก
13.179.27
शुभानां नाभिजानामि कृतानां कर्मणां फलम् ।
माता च पूजिता वृद्धा ब्राह्मणश्चार्चितो मया ॥ १३.१७९.२७ ॥
ข้าไม่รู้จักผลแห่งกรรมดีที่ข้าได้กระทำ แม้ข้าจะได้บูชามารดาผู้ชราและนับถือพราหมณ์
13.179.28
सकृज्जातिगुणोपेतः सङ्गत्या गृहमागतः ।
अतिथिः पूजितो ब्रह्मंस्तेन मां नाजहात्स्मृतिः ॥ १३.१७९.२८ ॥
ครั้งหนึ่งมีแขกผู้มีคุณสมบัติตามชาติกำเนิดได้มาถึงเรือนของข้าโดยบังเอิญ โอ พราหมณ์ เมื่อข้าได้บูชาแขกผู้นั้น ความทรงจำของข้าจึงมิได้ละทิ้งข้าไป
13.179.29
कर्मणामेव चैवाहं सुखाशामिव लक्षये ।
तच्छ्रोतुमहमिच्छामि त्वत्तः श्रेयस्तपोधन ॥ १३.१७९.२९ ॥
ข้าเห็นเพียงความหวังแห่งความสุขในการกระทำเท่านั้น โอ ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะ ข้าปรารถนาจะฟังจากท่านว่าอะไรคือสิ่งที่เป็นมงคล