ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.179.1
अकामाश्च सकामाश्च ये हताः स्म महामृधे ।
कां योनिं प्रतिपन्नास्ते तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१७९.१ ॥
ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੇ ਜਾਂ ਚਾਹ ਨਾਲ ਜੋ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.179.2
दुःखं प्राणपरित्यागः पुरुषाणां महामृधे ।
जानामि चाहं धर्मज्ञ प्राणत्यागं सुदुष्करम् ॥ १३.१७९.२ ॥
ਹੇ ਧਰਮਗਿਆਤਾ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣਾ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
13.179.3
समृद्दे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्सदाजाताः प्राणिनोऽभिरताःकथम्
कारणं तत्र मे ब्रूहि सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १३.१७९.३ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਥੁੜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਮਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਸਰਬਗਿਆ ਹੋ।
13.179.4
समृद्धे वाऽसमृद्धे वा शुभे वा यदि वाऽशुभे ।
संसारेऽस्मिन्समे जाताः प्राणिनः पृथिवीपते ॥ १३.१७९.४ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਥੁੜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਬਰਾਬਰ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ।
13.179.5
निरता येन भावेन तत्र मे शृणु कारणम् ।
सम्यक्चायमनुप्रश्नस्त्वयोक्तस्तु युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.५ ॥
ਜਿਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਰਮਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਠੀਕ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
13.179.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तमिदं नृप ।
द्वैपायनस्य संवादं कीटस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१७९.६ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ: ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
13.179.7
ब्रह्मिभूतश्चरन्विप्रः कृष्णद्वैपायनः पुरा ।
ददर्श कीटं धावन्तं शीघ्रं शकटवर्त्मनि ॥ १३.१७९.७ ॥
ਬ੍ਰਹਮੀਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਵਿਪ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਇੱਕ ਕੀੜਾ ਵੇਖਿਆ।
13.179.8
गतिज्ञः सर्वभूतानां रुतज्ञश्च शरीरिणाम् ।
सर्वज्ञस्त्वरितं दृष्ट्वा कीटं वचनमब्रवीत् ॥ १३.१७९.८ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਰਵਗਿਆਨੀ ਨੇ ਉਸ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.179.9
कीट संत्रस्तरूपोऽसि त्वरितश्चैव लक्ष्यसे ।
क्व च वासस्तदाचक्ष्व कुतस्ते भयमागतम् ॥ १३.१७९.९ ॥
ਹੇ ਕੀੜੇ, ਤੂੰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਦੱਸ; ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?
13.179.10
शकटव्रजस्य महतो घोषं श्रुत्वा भयं मम ।
आगतं वै महाबुद्धे स्वन एष हि दारुणः ॥ १३.१७९.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ! ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
13.179.11
श्रूयते तु स मा हन्यादिति ह्यस्मादपक्रमे ।
श्वसतां च शृणोम्येनं गोवृषाणां प्रतोद्यताम् ॥ १३.१७९.११ ॥
"ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ" ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।
13.179.12
वहतां सुमहाभारं सन्निकर्षे स्वनं प्रभो ।
नृणां च संवाहयतां श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः ॥ १३.१७९.१२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਢੋਂਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂਕਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇੜਿਓਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
13.179.13
वोढुमस्मद्विधेनैव न शक्यः कीटयोनिना ।
तस्मादतिक्रमाम्येष भयादस्मात्सुदारुणात् ॥ १३.१७९.१३ ॥
ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਕੀਟ-ਜੂਨ ਦੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਲੰਘ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
13.179.14
दुःखं हि मृत्युर्भूतानां जीवितं च सुदुर्लभम् ।
अतो भीतः पलायामि गच्छेयं नापदं यथा ॥ १३.१७९.१४ ॥
ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡਰ ਕੇ ਮੈਂ ਭੱਜਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾਵਾਂ।
13.179.15
इत्युक्तः स तु सं प्राह कुतः कीट सुखं तव ।
मरणं ते सुखं मन्ये तिर्यग्योनौ हि वर्तसे ॥ १३.१७९.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਕੀੜੇ, ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਖ ਕਿੱਥੇ? ਤੂੰ ਤਿਰਯਕ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੌਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸੁੱਖ ਹੈ।"
13.179.16
शब्दं स्पर्शं रसं गन्धं भोगांश्चोच्चावचान्बहून् ।
नाभिजानासि कीट त्वं श्रेयो मरणमेव ते ॥ १३.१७९.१६ ॥
ਹੇ ਕੀੜੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਬਦ, ਛੋਹ, ਰਸ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਅਨੇਕ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਭਲਾਈ ਹੈ।
13.179.17
सर्वत्र निरतो जीव इहापि च सुखं मम ।
चेतयामि महाप्राज्ञ तस्मादिच्छामि जीवितुम् ॥ १३.१७९.१७ ॥
ਹਰ ਥਾਂ ਰਮਦਾ ਜੀਵ ਮੈਂ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.179.18
इहापि विषयः सर्वो यथादेहं प्रवर्तितः ।
मनुष्यास्तिर्यगाश्चैव पृथग्भोगा विशेषतः ॥ १३.१७९.१८ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸਰੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਭੋਗਾਂ ਸਹਿਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
13.179.19
अहमासं मनुष्यो वै शूद्रो बहुधनः प्रभो ।
अब्रह्मण्यो नृशंसश्च कदर्यो बुद्धिजीवनः ॥ १३.१७९.१९ ॥
ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ, ਕਰੂਰ, ਕੰਜੂਸ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
13.179.20
वाक्श्लक्ष्णो ह्यकृतप्रज्ञो द्वेष्टा विश्वस्य कर्मणः ।
मिथोगुप्तनिधिर्नित्यं परस्वहरणे रतः ॥ १३.१७९.२० ॥
ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਧਨ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਹਰਨ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
13.179.21
भृत्यातिथिजनश्चापि गृहेऽपर्यशितो मया ।
मात्सर्यात्स्वादुकामेन नृशंसेन बुभुक्षता ॥ १३.१७९.२१ ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਈਰਖਾ ਨਾਲ, ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਰੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ।
13.179.22
देवार्थं पितृयज्ञार्थं न च श्राद्धं कृतं मया ।
न दत्तमन्नकामेषु दत्तमन्नं लुनामि च ॥ १३.१७९.२२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਯਜ੍ਞ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਅੰਨ ਵੀ ਮੈਂ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
13.179.23
गुप्तं शरणमाश्रित्य भयेषु शरणागतान् ।
त्यक्त्वाऽकस्मान्निशायां च न दत्तमभयं मया ॥ १३.१७९.२३ ॥
ਭੈਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
13.179.24
धनं धान्यं प्रियान्दारान्यानं वासस्तथाऽद्भुतम् ।
श्रियं दृष्ट्वा मनुष्याणामसूयामि निरर्थकम् ॥ १३.१७९.२४ ॥
ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਾਹਨ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ — ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੇਕਾਰ ਹੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
13.179.25
ईर्ष्युः परसुखं दृष्ट्वा अन्यस्य न बुभूषकः ।
त्रिवर्गहन्ता चान्येषामात्मकामानुवर्तकः ॥ १३.१७९.२५ ॥
ਦੂਜੇ ਦਾ ਸੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.179.26
नृशंसगुणभूयिष्ठं पुरा कर्म कृतं मया ।
स्मृत्वा तदनुतप्येऽहं हित्वा प्रियमिवात्मजम् ॥ १३.१७९.२६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਰੂਰਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
13.179.27
शुभानां नाभिजानामि कृतानां कर्मणां फलम् ।
माता च पूजिता वृद्धा ब्राह्मणश्चार्चितो मया ॥ १३.१७९.२७ ॥
ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
13.179.28
सकृज्जातिगुणोपेतः सङ्गत्या गृहमागतः ।
अतिथिः पूजितो ब्रह्मंस्तेन मां नाजहात्स्मृतिः ॥ १३.१७९.२८ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਨਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
13.179.29
कर्मणामेव चैवाहं सुखाशामिव लक्षये ।
तच्छ्रोतुमहमिच्छामि त्वत्तः श्रेयस्तपोधन ॥ १३.१७९.२९ ॥
ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਸੁੱਖ ਦੀ ਆਸ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਯਸਕਰ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।