মহাভারত · অধ্যায় 13.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.18.1
सर्वे वेदाः सर्ववेद्याः सशास्त्राः ।
सर्वे यज्ञाः सर्व इत्यश्च कृष्णः।
विदुः कृष्णं ब्राह्मणास्तत्वतो ये ।
तेषां राजन्सर्वयज्ञः समाप्तः ॥ १३.१८.१ ॥
সমস্ত বেদ, সমস্ত জ্ঞেয় বিষয়, শাস্ত্রসহ; সমস্ত যজ্ঞ, 'সব' এই শব্দও—কৃষ্ণই। হে রাজন, যে ব্রাহ্মণগণ তত্ত্বত কৃষ্ণকে জানেন, তাঁদের সর্বযজ্ঞ সমাপ্ত হয়েছে।
13.18.2
ज्ञेयो योगी ब्राह्मणैर्वेदतत्वै-
रारण्यकैः सैष कृष्णः प्रभुत्वात्।
सर्वान्यज्ञान्ब्राह्मणान्ब्रह्म चैव ।
व्याप्यातिष्ठद्देवदेवस्त्रिलोके ॥ १३.१८.२ ॥
বেদতত্ত্বজ্ঞ ব্রাহ্মণ ও আরণ্যকগণ কর্তৃক জ্ঞাতব্য এই যোগী কৃষ্ণই, কারণ তিনি প্রভু। সমস্ত যজ্ঞ, ব্রাহ্মণ ও ব্রহ্মকে ব্যাপ্ত করে দেবদেব ত্রিলোকে অবস্থান করেন।
13.18.3
स एष देवः शक्रमीशं यजानं ।
प्रीत्या प्राह क्रतुयष्टारमग्र्यम्
न मा शक्रो वेदवेदार्थतत्वा-
द्भक्तो भक्त्या शुद्धभावप्रधानः ॥ १३.१८.३ ॥
সেই দেবতা ইন্দ্রকে পূজারত যজ্ঞকর্তাদের শ্রেষ্ঠজনকে স্নেহের সঙ্গে বললেন: 'বেদতত্ত্ব ও বেদার্থতত্ত্বের দ্বারা ইন্দ্র আমাকে জানে না; ভক্ত, যিনি ভক্তিতে ও শুদ্ধভাবে প্রধান, তিনিই (আমাকে জানেন)।'
13.18.4
मा जानन्ते ब्रह्मशीर्षं वरिष्ठं ।
विश्वे विश्वं ब्रह्मयोनिं ह्ययोनिम्।
सर्वत्राहं शाश्वतः शाश्वतेशः ।
कृत्स्नो वेदोऽग्निर्निर्गुणोऽनन्ततेजाः ॥ १३.१८.४ ॥
তারা আমাকে ব্রহ্মের শ্রেষ্ঠ শীর্ষ, বিশ্ব, ব্রহ্মযোনি ও অযোনি বলে জানে না। সর্বত্র শাশ্বত আমি, শাশ্বতের ঈশ; সমগ্র বেদ, অগ্নি, নির্গুণ ও অনন্ততেজা আমিই।
13.18.5
सर्वे देवा वासुदेवं यजन्ते ।
ततो बुद्ध्या मार्गमाणास्तनूनाम्।
सर्वान्कामान्प्राप्नुवन्ते विशालां-
स्त्रैलोक्येऽस्मिन्कृष्णनामाभिधानात् ॥ १३.१८.५ ॥
সমস্ত দেবতা বাসুদেবের পূজা করেন। অতঃপর বুদ্ধির দ্বারা দেহসমূহের পথ অন্বেষণ করে, এই ত্রিলোকে কৃষ্ণনাম উচ্চারণের ফলে তাঁরা সকল বিশাল কামনা লাভ করেন।
13.18.6
कृष्णो यज्ञैरिज्यते यायजूकैः ।
कृष्णो वीर्यैरिज्यते विक्रमद्भिः।
कृष्णो वाक्यैरिज्यते सम्मृशानैः ।
कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः ॥ १३.१८.६ ॥
কৃষ্ণ যজ্ঞের দ্বারা, যজ্ঞকারীদের দ্বারা পূজিত হন। কৃষ্ণ পরাক্রমী বীরত্বপূর্ণ কর্মের দ্বারা পূজিত হন। কৃষ্ণ চিন্তাশীলদের বাক্যের দ্বারা পূজিত হন। কৃষ্ণ মুক্ত ও মোহমুক্তদের দ্বারা পূজিত হন।
13.18.7
विद्यावन्तः सोमपा ये विपापा ।
इष्ट्वा यज्ञेर्गोचरं प्रार्थयन्ते।
सर्वं क्रान्तं देवलोकं विशाल-
मन्ते गत्वा मुक्तिलोकं भजन्ति ॥ १३.१८.७ ॥
বিদ্বান, সোমপানকারী, পাপহীন যাঁরা, যজ্ঞের দ্বারা যজ্ঞ করে লোক কামনা করেন। বিশাল দেবলোক অতিক্রম করে, অবশেষে মুক্তিলোকে পৌঁছে তাঁরা তার আশ্রয় নেন।
13.18.8
एवं सर्वे त्वाश्रमाः सुव्रता ये ।
मां जानन्तो यान्ति लोकानदीनान्।
ये ध्यानदीक्षामुद्वहन्तो विपापा ।
ज्योतिर्भूत्वा देवलोकं भजन्ति ॥ १३.१८.८ ॥
এইভাবে যাঁরা সুব্রতী ও সকল আশ্রমের, তাঁরা আমাকে জেনে অদীন লোকে গমন করেন। ধ্যানদীক্ষা ধারণকারী পাপহীনেরা জ্যোতি হয়ে দেবলোক লাভ করেন।
13.18.9
पूज्यन्ते मां पूजयन्तः प्रहृष्टा ।
मां जानन्तः श्रद्धया वासुदेवम्।
भक्त्या तुष्टोऽहं तस्य सत्त्वं प्रयच्छे ।
सत्वस्पृष्टो वीतमोहोऽयमेति ॥ १३.१८.९ ॥
যাঁরা আমাকে পূজা করেন, তাঁরা আনন্দে পূজিত হন। যাঁরা শ্রদ্ধায় বাসুদেব আমাকে জানেন, ভক্তিতে তুষ্ট হয়ে আমি তাঁকে সত্ত্ব দান করি। সত্ত্বস্পর্শে মোহমুক্ত এই ব্যক্তি গমন করে।
13.18.10
ज्योतींषि शुक्तानि च यानि लोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्नयश्चाहुतयश्च पञ्च ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.१८.१० ॥
জগতের উজ্জ্বল জ্যোতিসমূহ, তিন লোক, তিন লোকপাল, তিন অগ্নি এবং পাঁচ আহুতি — এই সমস্ত দেবতাই দেবকীপুত্র।
13.18.11
व्यासस्यैतद्वचः श्रुत्वा मद्रराजः सहर्षिभिः ।
व्यासं कृष्णं च विधिवत्प्रीतात्मा प्रत्यपूजयत् ॥ १३.१८.११ ॥
ব্যাসের এই বাক্য শুনে মদ্ররাজ ঋষিদের সঙ্গে প্রসন্নচিত্তে যথাবিধি ব্যাস ও কৃষ্ণকে প্রতিপূজা করলেন।
13.18.12
कविः प्रयातस्तु महर्षिपुत्रो ।
द्वैपायनस्तद्वचनं निशम्य।
जगाम पृथ्वीं शिरसा महात्मा ।
नमश्च कृष्णाय चकार भीष्मः ॥ १३.१८.१२ ॥
সেই কবি, মহর্ষিপুত্র দ্বৈপায়ন সেই কথা শুনে প্রস্থান করলেন; মহাত্মা মস্তক অবনত করে ভূমিকে প্রণাম করলেন; আর ভীষ্ম কৃষ্ণকে নমস্কার করলেন।