महाभारत · अध्याय 13.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.18.1
सर्वे वेदाः सर्ववेद्याः सशास्त्राः ।
सर्वे यज्ञाः सर्व इत्यश्च कृष्णः।
विदुः कृष्णं ब्राह्मणास्तत्वतो ये ।
तेषां राजन्सर्वयज्ञः समाप्तः ॥ १३.१८.१ ॥
सर्व वेद, सर्व जाणण्यायोग्य गोष्टी, शास्त्रांसह; सर्व यज्ञ, 'सर्व' हा शब्दही—कृष्णच आहे. हे राजा, जे ब्राह्मण तत्त्वतः कृष्णाला जाणतात, त्यांचा सर्वयज्ञ पूर्ण झाला आहे.
13.18.2
ज्ञेयो योगी ब्राह्मणैर्वेदतत्वै-
रारण्यकैः सैष कृष्णः प्रभुत्वात्।
सर्वान्यज्ञान्ब्राह्मणान्ब्रह्म चैव ।
व्याप्यातिष्ठद्देवदेवस्त्रिलोके ॥ १३.१८.२ ॥
वेदतत्त्व जाणणाऱ्या ब्राह्मणांनी आणि आरण्यकांनी जाणण्यायोग्य हा योगी कृष्णच आहे, कारण तो प्रभू आहे. सर्व यज्ञ, ब्राह्मण आणि ब्रह्म व्यापून देवांचा देव त्रिलोकात स्थित आहे.
13.18.3
स एष देवः शक्रमीशं यजानं ।
प्रीत्या प्राह क्रतुयष्टारमग्र्यम्
न मा शक्रो वेदवेदार्थतत्वा-
द्भक्तो भक्त्या शुद्धभावप्रधानः ॥ १३.१८.३ ॥
तो देव इंद्र नावाच्या ईशाचे यजन करणाऱ्या, यज्ञकर्त्यांमध्ये श्रेष्ठ अशा पुरुषाला प्रेमाने म्हणाला: 'वेदतत्त्व आणि वेदार्थतत्त्वाने इंद्र मला जाणत नाही; भक्त, जो भक्तीने आणि शुद्धभावाच्या प्राधान्याने (मला जाणतो).'
13.18.4
मा जानन्ते ब्रह्मशीर्षं वरिष्ठं ।
विश्वे विश्वं ब्रह्मयोनिं ह्ययोनिम्।
सर्वत्राहं शाश्वतः शाश्वतेशः ।
कृत्स्नो वेदोऽग्निर्निर्गुणोऽनन्ततेजाः ॥ १३.१८.४ ॥
ते मला ब्रह्माचे श्रेष्ठ शीर्ष, विश्व, ब्रह्मयोनी आणि अयोनी असे जाणत नाहीत. सर्वत्र शाश्वत असा मी, शाश्वतांचा ईश; संपूर्ण वेद, अग्नी, निर्गुण, अनंत तेज असलेला मीच.
13.18.5
सर्वे देवा वासुदेवं यजन्ते ।
ततो बुद्ध्या मार्गमाणास्तनूनाम्।
सर्वान्कामान्प्राप्नुवन्ते विशालां-
स्त्रैलोक्येऽस्मिन्कृष्णनामाभिधानात् ॥ १३.१८.५ ॥
सर्व देव वासुदेवाची पूजा करतात. नंतर बुद्धीने देहांचा मार्ग शोधत, या त्रैलोक्यात कृष्ण नामाच्या उच्चारणाने ते सर्व विशाल कामना प्राप्त करतात.
13.18.6
कृष्णो यज्ञैरिज्यते यायजूकैः ।
कृष्णो वीर्यैरिज्यते विक्रमद्भिः।
कृष्णो वाक्यैरिज्यते सम्मृशानैः ।
कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः ॥ १३.१८.६ ॥
कृष्ण यज्ञांनी, यज्ञ करणाऱ्यांनी पूजिला जातो. कृष्ण पराक्रमी लोकांच्या वीरकर्मांनी पूजिला जातो. कृष्ण विचार करणाऱ्यांच्या वाक्यांनी पूजिला जातो. कृष्ण मुक्त आणि मोहरहित लोकांनी पूजिला जातो.
13.18.7
विद्यावन्तः सोमपा ये विपापा ।
इष्ट्वा यज्ञेर्गोचरं प्रार्थयन्ते।
सर्वं क्रान्तं देवलोकं विशाल-
मन्ते गत्वा मुक्तिलोकं भजन्ति ॥ १३.१८.७ ॥
विद्वान, सोमपान करणारे, निष्पाप जे आहेत, ते यज्ञांनी यज्ञ करून लोकाची इच्छा धरतात. विशाल देवलोक ओलांडून, शेवटी मुक्तिलोकी जाऊन ते त्याचे भजन करतात.
13.18.8
एवं सर्वे त्वाश्रमाः सुव्रता ये ।
मां जानन्तो यान्ति लोकानदीनान्।
ये ध्यानदीक्षामुद्वहन्तो विपापा ।
ज्योतिर्भूत्वा देवलोकं भजन्ति ॥ १३.१८.८ ॥
अशा प्रकारे सुव्रत असलेले सर्व आश्रमी मला जाणून अदीन लोकांना जातात. ध्यानदीक्षा धारण करणारे पापरहित प्रकाश होऊन देवलोक प्राप्त करतात.
13.18.9
पूज्यन्ते मां पूजयन्तः प्रहृष्टा ।
मां जानन्तः श्रद्धया वासुदेवम्।
भक्त्या तुष्टोऽहं तस्य सत्त्वं प्रयच्छे ।
सत्वस्पृष्टो वीतमोहोऽयमेति ॥ १३.१८.९ ॥
जे माझी पूजा करतात, ते आनंदाने पूजिले जातात. श्रद्धेने वासुदेव असलेल्या मला जे जाणतात, त्यांच्यावर भक्तीने संतुष्ट होऊन मी सत्त्व प्रदान करतो. सत्त्वाने स्पर्श झालेला, मोहरहित हा जातो.
13.18.10
ज्योतींषि शुक्तानि च यानि लोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्नयश्चाहुतयश्च पञ्च ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.१८.१० ॥
जगातील तेजस्वी ज्योती, तीन लोक, तीन लोकपाल, तीन अग्नी आणि पाच आहुती — हे सर्व देव देवकीपुत्रच आहेत.
13.18.11
व्यासस्यैतद्वचः श्रुत्वा मद्रराजः सहर्षिभिः ।
व्यासं कृष्णं च विधिवत्प्रीतात्मा प्रत्यपूजयत् ॥ १३.१८.११ ॥
व्यासांचे हे वचन ऐकून मद्रराज ऋषींसह प्रसन्न मनाने विधिपूर्वक व्यास आणि कृष्ण यांची प्रत्युत्तर म्हणून पूजा करता झाला.
13.18.12
कविः प्रयातस्तु महर्षिपुत्रो ।
द्वैपायनस्तद्वचनं निशम्य।
जगाम पृथ्वीं शिरसा महात्मा ।
नमश्च कृष्णाय चकार भीष्मः ॥ १३.१८.१२ ॥
तो कवी, महर्षिपुत्र द्वैपायन ते वचन ऐकून निघून गेला; महात्म्याने मस्तक नमवून पृथ्वीला वंदन केले; आणि भीष्मांनी कृष्णाला नमस्कार केला.