ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.180.1
शुभेन कर्मणा यद्वै तिर्यग्योनौ न मुह्यसे ।
ममैव कीट तत्कर्म येन त्वं न प्रमुह्यसे ॥ १३.१८०.१ ॥
ਹੇ ਕੀੜੇ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੈ।
13.180.2
अहं त्वां दर्शनादेव तारयामि तपोबलात् ।
तपोबलाद्धि बलवद्बलमन्यन्न विद्यते ॥ १३.१८०.२ ॥
ਤੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਤਪੋਬਲ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬਲ ਨਹੀਂ।
13.180.3
जानामि पापैः स्वकृतैर्गतं त्वां कीट कीटताम् ।
अवाप्स्य्सि परं र्धर्मं मानुष्ये यदि मन्यसे ॥ १३.१८०.३ ॥
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਕਾਰਨ ਕੀੜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ। ਹੇ ਕੀੜੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ...
13.180.4
कर्मभूमिकृतं देवा भुञ्जते तिर्यगाश्च ये ।
धन्या अपि मनुष्येषु कामार्थाश्च यथा गुणाः ॥ १३.१८०.४ ॥
ਕਰਮਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਿਰਯਕ ਜੀਵ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
13.180.5
वाग्बुद्धिपाणिपादैश्च समुपेता विपश्चितः ।
किमायाति मनुष्यस्य मन्दस्यार्थस्य जीवतः ॥ १३.१८०.५ ॥
ਬੋਲ, ਬੁੱਧੀ, ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਂਦੇ ਜੀ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?
13.180.6
दैवे यः कुरुते पूजां विप्राग्निशशिसूर्ययोः ।
ब्रुवन्नपि कथां पुण्यां तत्र कीट त्वमेष्यसि ॥ १३.१८०.६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਗਨੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ — ਹੇ ਕੀੜੇ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਵੇਂਗਾ।
13.180.7
गुणभूतानि भूतानि तत्र त्वमुपभोक्ष्यसे ।
क्रमात्तेऽहं विनेष्यामि ब्रह्मत्वं यदि चेच्छसि।
स तथेति प्रतिश्रुत्य कीटः समवतिष्ठत ॥ १३.१८०.७ ॥
ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੇਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਸਨੇ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੀੜਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।
13.180.8
तमृषिं द्रष्टुमगमत्सर्वास्वन्यासु योनिषु ॥ १३.१८०.८ ॥
ਉਹ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
13.180.9
श्वाविद्गोधावराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
श्वपाकशूद्रवैश्यानां क्षत्रियाणां च योनिषु ॥ १३.१८०.९ ॥
ਕੁੱਤਿਆਂ, ਗਿੱਦੜਾਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ; ਸ਼੍ਵਪਾਕ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ।
13.180.10
स कीटे एवमाख्यातमृषिणा सत्यवादिना ।
प्रतिस्मृत्याथ जग्राह पादौ मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ॥ १३.१८०.१० ॥
ਉਸ ਕੀੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਵਾਦੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ।
13.180.11
इदं तदतुलं स्थानमीप्सितं दशभिर्गुणैः ।
यदहं प्राप्य कीटत्वमागतो राजपुत्रताम् ॥ १३.१८०.११ ॥
ਇਹੀ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਥਾਂ ਹੈ, ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਚਾਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ; ਕੀੜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ ਹੈ।
13.180.12
वहन्ति मामतिबलाः कुञ्जरा हेममालिनः ।
स्यन्दनेषु च काम्भोजा युक्ताःसमरवाजिनः ॥ १३.१८०.१२ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਹਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਜੰਗੀ ਘੋੜੇ ਵੀ ਹਨ।
13.180.13
उष्ट्राश्वतरयुक्तानि यानानि च वहन्ति माम् ।
सबान्धवः सहामात्यश्चाश्नामि पिशिताशनम् ॥ १३.१८०.१३ ॥
ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਾਹਨ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
13.180.14
गृहेषु स्वनिवासेषु सुखेषु शयनेषु च ।
वरार्हेषु महाभाग स्वपामि च सुपूजितः ॥ १३.१८०.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ।
13.180.15
सर्वेष्वपररात्रेषु सूतमागधबन्दिनः ।
स्तुवन्ति मां यथा देवा महेन्द्रं प्रियवादिनः ॥ १३.१८०.१५ ॥
ਹਰ ਰਾਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਤ, ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਮੇਰੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ।
13.180.16
प्रसादात्सत्यसन्धस्य भवतोऽमिततेजसः ।
यदहं कीटतां प्राप्य स्मृतिजाता जुगुप्सिताम्।
ननु नाशोस्ति पापस्य यन्मयोपचितं पुरा ॥ १३.१८०.१६ ॥
ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕੀੜੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਘਿਣਾਉਣੀ ਯਾਦ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ?
13.180.17
नमस्तेऽस्तु महाप्राज्ञ किं करोमि प्रशाधि माम् ।
त्वत्तपोबलनिर्दिष्टमिदं ह्यधिगतं मया ॥ १३.१८०.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ-ਬਲ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਇਹ ਹਾਲਤ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
13.180.18
अर्चितोऽहं त्वया राजन्वाग्भिरद्य यदृच्छया ।
अद्य ते कीटतां प्राप्य स्मृतिर्जाताजुगुप्सिताम् ॥ १३.१८०.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਕੀੜੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਕੇ ਅਣਨਿੰਦਣਯੋਗ ਯਾਦ ਜਾਗੀ ਹੈ।
13.180.19
शूद्रेणार्थप्रधानेन नृशंसेनाततायिना ।
ममैतद्दर्शनं प्राप्तं तच्च वै सुकृतं पुरा।
तिर्यग्योनौ स्म जातेन मम चाभ्यर्चनात्तथा ॥ १३.१८०.१९ ॥
ਧਨ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਆਤਤਾਈ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰਾ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹੀ ਸੀ। ਤਿਰਯਗ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਹੋਇਆ।
13.180.20
इतस्त्वं राजपुत्रत्वाद्ब्राह्मण्यं समवाप्स्यसि ।
गोब्राह्मणकृते प्राणान्हित्वाऽऽत्मीयान्रणाजिरे ॥ १३.१८०.२० ॥
ਏਥੋਂ ਤੂੰ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ।
13.180.21
राजपुत्रः सुखं प्राप्य ईजे चैवाप्तदक्षिणैः ।
अथ चोद्दीप्यत स्वर्गे प्रभूतोप्यव्ययः सुखी ॥ १३.१८०.२१ ॥
ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪਾਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਿਆ।
13.180.22
तिर्यग्योन्याः शूद्रतामभ्यपैति ।
शूद्रो वैश्यं क्षत्रियत्वं च वैश्यः।
वृत्तश्लाघी क्षत्रियो ब्राह्मणत्वं ।
स्वर्गं पुण्याद्ब्राह्मणः साधुवृत्तः ॥ १३.१८०.२२ ॥
ਤਿਰਯਗ-ਯੋਨੀ ਤੋਂ (ਜੀਵ) ਸ਼ੂਦਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ਯਤਾ, ਵੈਸ਼ ਕਸ਼ੱਤਰੀਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਾਧੂ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।