মহাভারত · অধ্যায় 13.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.184.1
एवमुक्तः स भगवान्मैत्रेयं प्रत्यभाषत ।
दिष्ट्यैतत्त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी ॥ १३.१८४.१ ॥
এইরূপ উক্ত হলে ভগবান মৈত্রেয়কে উত্তর দিলেন। সৌভাগ্যক্রমে তুমি এটি জানো; সৌভাগ্যক্রমে তোমার বুদ্ধি এমনই।
13.184.2
लोको ह्ययं गुणानेव भूयिष्ठं सम्प्रशंसति ।
रूपमानो वयोमानो धनविद्यामदस्तथा ॥ १३.१८४.२ ॥
এই জগৎ প্রধানত গুণেরই প্রশংসা করে; রূপের অহংকার, বয়সের অহংকার এবং ধন-বিদ্যার মদও তেমনই।
13.184.3
दिष्ट्या नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेऽयमनुग्रहः ।
तत्ते बहुगुणं दानं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१८४.३ ॥
সৌভাগ্যক্রমে তারা তোমাকে অভিভূত করে না; এ তোমার প্রতি দৈবের অনুগ্রহ। অতএব বহুগুণসম্পন্ন দানের কথা আমি তোমাকে বলব; তা শোনো।
13.184.4
यानीहागमशास्त्राणि याश्च काश्चित्प्रिवृत्तयः ।
तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम्। ॥ १३.१८४.४ ॥
এখানে যে আগমশাস্ত্রসমূহ আছে এবং যে কয়েকটি প্রবৃত্তি আছে, সেগুলি সবই বেদকে সম্মুখে রেখে যথাক্রমে প্রবৃত্ত হয়েছে।
13.184.5
अहं दानं प्रशंसामि भवानपि तपःश्रुतेः ।
तपः पवित्रं वेदस्य तपः स्वर्गस्य साधनम् ॥ १३.१८४.५ ॥
আমি দানের প্রশংসা করি, আপনিও তপস্যা ও শ্রুতির। তপস্যা বেদের পবিত্রকারী; তপস্যাই স্বর্গের সাধন।
13.184.6
तपसा महदाप्नोति विद्यया चेति नः श्रुतम् ।
तपसैव चापनुदेद्यच्चान्यदपि दुष्कृतम् ॥ १३.१८४.६ ॥
তপস্যার দ্বারা ও বিদ্যার দ্বারা মহৎ ফল লাভ হয়, এমনটাই আমরা শুনেছি। তপস্যার দ্বারাই অন্য পাপকর্মও দূর করা যায়।
13.184.7
यद्यद्धि किञ्चित्सन्धाय पुरुषस्तप्यते तपः ।
सर्वमेतदवाप्नोति ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ १३.१८४.७ ॥
কোনো পুরুষ কিছু সংকল্প করে তপস্যা করলে, বেদপারগ ব্রাহ্মণ এ সবই লাভ করেন।
13.184.8
दुरन्वयं दुष्प्रधर्षं दुरापं दुरतिक्रमम् ।
सर्वं वै तपसाऽभ्योति तपो हि बलवत्तरम् ॥ १३.१८४.८ ॥
দুর্জ্ঞেয়, দুর্জয়, দুর্লভ, দুরতিক্রম্য সবকিছু তপস্যার দ্বারা লাভ করা যায়; তপস্যা অত্যন্ত বলবান।
13.184.9
सुरापः स्वर्णहारी च भ्रूणहा गुरुतल्पगः ।
तपसा तरते सर्वमेनसश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१८४.९ ॥
সুরাপায়ী, সুবর্ণচোর, ভ্রূণহত্যাকারী ও গুরুপত্নীগামী ব্যক্তিও তপস্যার দ্বারা সব কিছু উত্তীর্ণ হয় এবং পাপ থেকে সম্পূর্ণ মুক্ত হয়।
13.184.10
सर्वो वैद्यस्तु चक्षुष्मानपि यादृशतादृशः ।
तपस्विनं तथैवाहुस्ताभ्यां कार्यं सतां मतम् ॥ १३.१८४.१० ॥
যেমনই হোক না কেন, প্রতিটি চিকিৎসককেই, চক্ষুষ্মান হলে, তপস্বীর মতোই বলা হয়; সজ্জনদের মত, এই দুজনের দ্বারাই কাজ করানো উচিত।
13.184.11
सर्वे पूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
दानप्रदाः सुखं प्रेत्य प्राप्नुवन्तीह च श्रियम् ॥ १३.१८४.११ ॥
শ্রুতই যাদের ধন, সেই তপস্বী ও দানশীল সবাই পূজনীয়; তারা মৃত্যুর পর সুখ এবং এখানে সমৃদ্ধি লাভ করে।
13.184.12
इमं च ब्रह्मलोकं च लोकं च बलवत्तरम् ।
अन्नदानैः सुकृतिनः प्रतिपद्यन्ति लौकिकम् ॥ १३.१८४.१२ ॥
অন্নদানের দ্বারা পুণ্যবানেরা এই লোক, ব্রহ্মলোক এবং সেই অত্যন্ত বলবান লৌকিক লোক লাভ করে।
13.184.13
पूजिताः पूजयन्त्येते मानिता मानयन्ति च ।
स दाता यत्र यत्रैति सर्वतः सम्प्रणूयते ॥ १३.१८४.१३ ॥
যাঁরা সম্মানিত, তাঁরা সম্মান করেন; সেই দাতা যেখানে যেখানে যান, সর্বত্র তিনি প্রশংসিত হন।
13.184.14
अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम् ।
यदि चोर्ध्वं यद्यधो वा स्वान्लोकानभियास्यति ॥ १३.१८४.१४ ॥
যে কর্ম করে না এবং যে কর্ম করে — যার কর্ম যেমন, সে তেমন ফল লাভ করে; সে উর্ধ্বে যাক বা অধোতে, নিজের লোকেই যাবে।
13.184.15
प्राप्स्यसि त्वन्नपानानि यानि दास्यसि कर्हिचित् ।
मेधाव्यसि कुले जातः श्रुतवाननृशंसवान् ॥ १३.१८४.१५ ॥
তুমি কখনো যে অন্নপান দেবে, তাই তুমি লাভ করবে; তুমি উত্তম কুলে জন্মেছ, বুদ্ধিমান, শাস্ত্রজ্ঞ ও দয়ালু।
13.184.16
कौमारदारो व्रतवान्मैत्रेय निरतो भव ।
एतद्गृहाण प्रथमं प्रशस्तं गृहमेधिनाम् ॥ १३.१८४.१६ ॥
হে মৈত্রেয়, শৈশব থেকেই স্ত্রীসম্পন্ন ও ব্রতপরায়ণ হয়ে তাতেই নিরত থাকো। গৃহস্থদের জন্য এটিই প্রথম ও প্রশংসিত; একেই প্রথমে গ্রহণ করো।
13.184.17
यो भर्ता वासितातुष्टो भर्तुस्तुष्टा च वासिता ।
यस्मिन्नेवं कुले सर्वं कल्याणं तत्र वर्तते ॥ १३.१८४.१७ ॥
যে কুলে স্বামী স্ত্রীতে সন্তুষ্ট এবং স্ত্রী স্বামীতে সন্তুষ্ট, সেখানে এভাবেই সমস্ত কল্যাণ বিরাজ করে।
13.184.18
अद्भिर्गात्रान्मलमिव तमोऽग्निप्रभया यथा ।
दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च।
ब्राह्मणः स महाभाग तरेत्संसारसागरात् ॥ १३.१८४.१८ ॥
জলে যেমন দেহের মল ধুয়ে যায়, অগ্নির আলোয় যেমন অন্ধকার দূর হয়, তেমনই দান, তপস্যা ও বিষ্ণুর অর্চনায় সেই ব্রাহ্মণ, হে মহাভাগ, সংসারসাগর উত্তীর্ণ হোক।
13.184.19
स्वकर्मशुद्धसत्त्वानां तपोभिर्निर्मलात्मनाम् ।
विद्यया गतमोहानां तारणाय हरिः स्मृतः ॥ १३.१८४.१९ ॥
নিজ কর্মে শুদ্ধ সত্ত্বযুক্ত, তপস্যায় নির্মলাত্মা, বিদ্যায় মোহমুক্ত ব্যক্তিদের উত্তরণের জন্য হরিকে স্মরণ করা হয়।
13.184.20
तदर्चनपरो नित्यं तद्भक्तस्तं नमस्कुरु ।
तद्भक्ता न विनश्यन्ति ह्यष्टाक्षरपरायणाः ॥ १३.१८४.२० ॥
তাঁর পূজায় সর্বদা নিবিষ্ট হয়ে, তাঁর ভক্ত হয়ে তাঁকে প্রণাম করো। অষ্টাক্ষর মন্ত্রে পরায়ণ তাঁর ভক্তরা বিনষ্ট হয় না।
13.184.21
प्रणवोपासनपराः परमार्थिपरास्त्विह ।
एतैः पावय चात्मानं सर्वपापमपोह्य च ॥ १३.१८४.२१ ॥
এখানে প্রণব উপাসনা ও পরমার্থে নিবিষ্ট হয়ে, এগুলির দ্বারাই নিজেকে পবিত্র করো এবং সমস্ত পাপ দূর করো।
13.184.22
स्वस्ति प्राप्नुहि मैत्रेय गृहान्साधु व्रजाम्यहम् ।
एतन्मनसि कर्तव्यं श्रेय एवं भविष्यति ॥ १३.१८४.२२ ॥
হে মৈত্রেয়, কল্যাণ লাভ করো; আমি ভালোভাবে আমার গৃহে যাচ্ছি। এটি মনে রাখা উচিত; এভাবেই মঙ্গল হবে।
13.184.23
तं प्रणम्याथ मैत्रेयः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १३.१८४.२३ ॥
তাঁকে প্রণাম করে মৈত্রেয় প্রদক্ষিণও করে, করজোড়ে বললেন, "ভগবান কল্যাণ লাভ করুন।"