ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.184.1
एवमुक्तः स भगवान्मैत्रेयं प्रत्यभाषत ।
दिष्ट्यैतत्त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी ॥ १३.१८४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਐਸੀ ਹੈ।
13.184.2
लोको ह्ययं गुणानेव भूयिष्ठं सम्प्रशंसति ।
रूपमानो वयोमानो धनविद्यामदस्तथा ॥ १३.१८४.२ ॥
ਇਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤੇ ਕਰਕੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰੂਪ ਦਾ ਮਾਣ, ਉਮਰ ਦਾ ਮਾਣ ਅਤੇ ਧਨ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮਦ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ।
13.184.3
दिष्ट्या नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेऽयमनुग्रहः ।
तत्ते बहुगुणं दानं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१८४.३ ॥
ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਦੈਵ ਦੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾਨ ਦਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹ ਸੁਣ।
13.184.4
यानीहागमशास्त्राणि याश्च काश्चित्प्रिवृत्तयः ।
तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम्। ॥ १३.१८४.४ ॥
ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਆਗਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਪ੍ਰਵਰਤੀਆਂ ਹਨ।
13.184.5
अहं दानं प्रशंसामि भवानपि तपःश्रुतेः ।
तपः पवित्रं वेदस्य तपः स्वर्गस्य साधनम् ॥ १३.१८४.५ ॥
ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਤਪ ਅਤੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਦੀ। ਤਪ ਵੇਦ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤਪ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
13.184.6
तपसा महदाप्नोति विद्यया चेति नः श्रुतम् ।
तपसैव चापनुदेद्यच्चान्यदपि दुष्कृतम् ॥ १३.१८४.६ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.184.7
यद्यद्धि किञ्चित्सन्धाय पुरुषस्तप्यते तपः ।
सर्वमेतदवाप्नोति ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ १३.१८४.७ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਕੁਝ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.184.8
दुरन्वयं दुष्प्रधर्षं दुरापं दुरतिक्रमम् ।
सर्वं वै तपसाऽभ्योति तपो हि बलवत्तरम् ॥ १३.१८४.८ ॥
ਜੋ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ, ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ, ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ, ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
13.184.9
सुरापः स्वर्णहारी च भ्रूणहा गुरुतल्पगः ।
तपसा तरते सर्वमेनसश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१८४.९ ॥
ਸ਼ਰਾਬੀ, ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਭਰੂਣਹਤਿਆਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.184.10
सर्वो वैद्यस्तु चक्षुष्मानपि यादृशतादृशः ।
तपस्विनं तथैवाहुस्ताभ्यां कार्यं सतां मतम् ॥ १३.१८४.१० ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹਰ ਵੈਦ ਵੀ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਜਣਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ।
13.184.11
सर्वे पूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
दानप्रदाः सुखं प्रेत्य प्राप्नुवन्तीह च श्रियम् ॥ १३.१८४.११ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਗਿਆਨ ਹੈ ਉਹ ਸਭ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਪੂਜਨੀਯ ਹਨ; ਉਹ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਸੁਖ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੰਪਦਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.184.12
इमं च ब्रह्मलोकं च लोकं च बलवत्तरम् ।
अन्नदानैः सुकृतिनः प्रतिपद्यन्ति लौकिकम् ॥ १३.१८४.१२ ॥
ਅੰਨਦਾਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨਵਾਨ ਇਸ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਅਤੇ ਉਸ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਲੌਕਿਕ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.184.13
पूजिताः पूजयन्त्येते मानिता मानयन्ति च ।
स दाता यत्र यत्रैति सर्वतः सम्प्रणूयते ॥ १३.१८४.१३ ॥
ਪੂਜਿਤ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਨਿਤ ਲੋਕ ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦਾਤਾ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.184.14
अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम् ।
यदि चोर्ध्वं यद्यधो वा स्वान्लोकानभियास्यति ॥ १३.१८४.१४ ॥
ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਜਿਸਦਾ ਕਰਮ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਪਰ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।
13.184.15
प्राप्स्यसि त्वन्नपानानि यानि दास्यसि कर्हिचित् ।
मेधाव्यसि कुले जातः श्रुतवाननृशंसवान् ॥ १३.१८४.१५ ॥
ਤੂੰ ਕਦੇ ਜੋ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸ਼ਾਸਤਰਜ্ঞ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈਂ।
13.184.16
कौमारदारो व्रतवान्मैत्रेय निरतो भव ।
एतद्गृहाण प्रथमं प्रशस्तं गृहमेधिनाम् ॥ १३.१८४.१६ ॥
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਨੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਰਤਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੁ। ਗ੍ਰਹਿਸਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤਯੋਗ ਹੈ; ਇਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣਾ।
13.184.17
यो भर्ता वासितातुष्टो भर्तुस्तुष्टा च वासिता ।
यस्मिन्नेवं कुले सर्वं कल्याणं तत्र वर्तते ॥ १३.१८४.१७ ॥
ਜਿਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਕਲਿਆਣ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
13.184.18
अद्भिर्गात्रान्मलमिव तमोऽग्निप्रभया यथा ।
दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च।
ब्राह्मणः स महाभाग तरेत्संसारसागरात् ॥ १३.१८४.१८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਲ ਧੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤਰ ਜਾਵੇ।
13.184.19
स्वकर्मशुद्धसत्त्वानां तपोभिर्निर्मलात्मनाम् ।
विद्यया गतमोहानां तारणाय हरिः स्मृतः ॥ १३.१८४.१९ ॥
ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਵ ਵਾਲਿਆਂ, ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਰਨ ਲਈ ਹਰਿ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.184.20
तदर्चनपरो नित्यं तद्भक्तस्तं नमस्कुरु ।
तद्भक्ता न विनश्यन्ति ह्यष्टाक्षरपरायणाः ॥ १३.१८४.२० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਅਸ਼ਟਾਕਸ਼ਰ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
13.184.21
प्रणवोपासनपराः परमार्थिपरास्त्विह ।
एतैः पावय चात्मानं सर्वपापमपोह्य च ॥ १३.१८४.२१ ॥
ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਣਵ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰੋ।
13.184.22
स्वस्ति प्राप्नुहि मैत्रेय गृहान्साधु व्रजाम्यहम् ।
एतन्मनसि कर्तव्यं श्रेय एवं भविष्यति ॥ १३.१८४.२२ ॥
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਮੈਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਹੋਵੇਗਾ।
13.184.23
तं प्रणम्याथ मैत्रेयः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १३.१८४.२३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭਗਵਾਨ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।"