મહાભારત · અધ્યાય 13.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.184.1
एवमुक्तः स भगवान्मैत्रेयं प्रत्यभाषत ।
दिष्ट्यैतत्त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी ॥ १३.१८४.१ ॥
આમ કહેવાયા પછી ભગવાને મૈત્રેયને ઉત્તર આપ્યો. સદ્ભાગ્યે તું આ જાણે છે; સદ્ભાગ્યે તારી બુદ્ધિ આવી છે.
13.184.2
लोको ह्ययं गुणानेव भूयिष्ठं सम्प्रशंसति ।
रूपमानो वयोमानो धनविद्यामदस्तथा ॥ १३.१८४.२ ॥
આ લોક મોટેભાગે ગુણોની જ પ્રશંસા કરે છે; રૂપનું અભિમાન, વયનું અભિમાન, ધન-વિદ્યાનો મદ પણ એમ જ.
13.184.3
दिष्ट्या नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेऽयमनुग्रहः ।
तत्ते बहुगुणं दानं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१८४.३ ॥
સદ્ભાગ્યે તેઓ તને અભિભૂત કરતા નથી; આ દૈવની તારા પર કૃપા છે. તેથી અનેક ગુણોવાળા દાનનું હું તને વર્ણન કરીશ; તે સાંભળ.
13.184.4
यानीहागमशास्त्राणि याश्च काश्चित्प्रिवृत्तयः ।
तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम्। ॥ १३.१८४.४ ॥
અહીંના જે આગમશાસ્ત્રો છે અને જે કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ છે, તે સર્વ વેદને આગળ રાખીને યથાક્રમ પ્રવર્તેલી છે.
13.184.5
अहं दानं प्रशंसामि भवानपि तपःश्रुतेः ।
तपः पवित्रं वेदस्य तपः स्वर्गस्य साधनम् ॥ १३.१८४.५ ॥
હું દાનની પ્રશંસા કરું છું, અને તું પણ તપ અને શ્રુતિની. તપ વેદને પવિત્ર કરે છે; તપ જ સ્વર્ગનું સાધન છે.
13.184.6
तपसा महदाप्नोति विद्यया चेति नः श्रुतम् ।
तपसैव चापनुदेद्यच्चान्यदपि दुष्कृतम् ॥ १३.१८४.६ ॥
તપથી અને વિદ્યાથી મહાન ફળ મળે છે, એવું અમે સાંભળ્યું છે. તપથી જ અન્ય દુષ્કૃત્યો પણ દૂર થાય છે.
13.184.7
यद्यद्धि किञ्चित्सन्धाय पुरुषस्तप्यते तपः ।
सर्वमेतदवाप्नोति ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ १३.१८४.७ ॥
કોઈ પુરુષ કંઈક સંકલ્પ કરીને તપ કરે છે, તો વેદપારંગત બ્રાહ્મણ આ બધું પ્રાપ્ત કરે છે.
13.184.8
दुरन्वयं दुष्प्रधर्षं दुरापं दुरतिक्रमम् ।
सर्वं वै तपसाऽभ्योति तपो हि बलवत्तरम् ॥ १३.१८४.८ ॥
દુર્બોધ, દુર્જય, દુર્લભ, દુરતિક્રમ્ય એ સર્વ તપથી પ્રાપ્ત થાય છે, કારણ કે તપ અતિ બળવાન છે.
13.184.9
सुरापः स्वर्णहारी च भ्रूणहा गुरुतल्पगः ।
तपसा तरते सर्वमेनसश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१८४.९ ॥
દારૂડિયો, સોનું ચોરનાર, ગર્ભહત્યારો અને ગુરુપત્નીગામી પણ તપથી સર્વ પાર કરે છે અને પાપથી સંપૂર્ણ મુક્ત થાય છે.
13.184.10
सर्वो वैद्यस्तु चक्षुष्मानपि यादृशतादृशः ।
तपस्विनं तथैवाहुस्ताभ्यां कार्यं सतां मतम् ॥ १३.१८४.१० ॥
ગમે તેવો હોય, આંખવાળો દરેક વૈદ્ય પણ તપસ્વી જેવો જ કહેવાય છે; એ બંને દ્વારા કાર્ય કરાવવું જોઈએ, એવો સજ્જનોનો મત છે.
13.184.11
सर्वे पूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
दानप्रदाः सुखं प्रेत्य प्राप्नुवन्तीह च श्रियम् ॥ १३.१८४.११ ॥
શ્રુત જ જેમનું ધન છે તેવા સર્વ, તપસ્વીઓ અને દાન આપનારા સર્વ પૂજ્ય છે; તેઓ મૃત્યુ પછી સુખ અને અહીં સમૃદ્ધિ પામે છે.
13.184.12
इमं च ब्रह्मलोकं च लोकं च बलवत्तरम् ।
अन्नदानैः सुकृतिनः प्रतिपद्यन्ति लौकिकम् ॥ १३.१८४.१२ ॥
અન્નદાનથી પુણ્યશાળીઓ આ લોક, બ્રહ્મલોક અને તે અતિ બળવાન લૌકિક લોક પામે છે.
13.184.13
पूजिताः पूजयन्त्येते मानिता मानयन्ति च ।
स दाता यत्र यत्रैति सर्वतः सम्प्रणूयते ॥ १३.१८४.१३ ॥
સન્માનિત લોકો સન્માન કરે છે, માનિત લોકો માન આપે છે; તે દાતા જ્યાં જ્યાં જાય છે ત્યાં સર્વત્ર તેની પ્રશંસા થાય છે.
13.184.14
अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम् ।
यदि चोर्ध्वं यद्यधो वा स्वान्लोकानभियास्यति ॥ १३.१८४.१४ ॥
કર્મ ન કરનાર અને કર્મ કરનાર — જેનું કર્મ જેવું હોય તેવું ફળ તે મેળવે છે; તે ઉપર જાય કે નીચે, પોતાના જ લોકોમાં જશે.
13.184.15
प्राप्स्यसि त्वन्नपानानि यानि दास्यसि कर्हिचित् ।
मेधाव्यसि कुले जातः श्रुतवाननृशंसवान् ॥ १३.१८४.१५ ॥
તું ક્યારેક જે અન્ન-પાન આપીશ તે જ તને મળશે; તું ઉત્તમ કુળમાં જન્મ્યો છે, બુદ્ધિમાન, શાસ્ત્રજ્ઞ અને દયાળુ છે.
13.184.16
कौमारदारो व्रतवान्मैत्रेय निरतो भव ।
एतद्गृहाण प्रथमं प्रशस्तं गृहमेधिनाम् ॥ १३.१८४.१६ ॥
હે મૈત્રેય, બાળપણથી પત્નીવાળો અને વ્રતનિષ્ઠ થા; તેમાં જ રત રહે. ગૃહસ્થો માટે આ જ પ્રથમ અને પ્રશંસનીય છે; આને જ પહેલાં ગ્રહણ કર.
13.184.17
यो भर्ता वासितातुष्टो भर्तुस्तुष्टा च वासिता ।
यस्मिन्नेवं कुले सर्वं कल्याणं तत्र वर्तते ॥ १३.१८४.१७ ॥
જે કુળમાં પતિ પત્ની પર સંતુષ્ટ અને પત્ની પતિ પર સંતુષ્ટ હોય, ત્યાં આ રીતે સર્વ કલ્યાણ વર્તે છે.
13.184.18
अद्भिर्गात्रान्मलमिव तमोऽग्निप्रभया यथा ।
दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च।
ब्राह्मणः स महाभाग तरेत्संसारसागरात् ॥ १३.१८४.१८ ॥
પાણીથી શરીરનો મેલ ધોવાય છે અને અગ્નિના પ્રકાશથી અંધકાર દૂર થાય છે, તેમ દાન, તપ અને વિષ્ણુપૂજાથી તે બ્રાહ્મણ, હે મહાભાગ, સંસારસાગર તરી જાય.
13.184.19
स्वकर्मशुद्धसत्त्वानां तपोभिर्निर्मलात्मनाम् ।
विद्यया गतमोहानां तारणाय हरिः स्मृतः ॥ १३.१८४.१९ ॥
સ્વકર્મથી શુદ્ધ સત્ત્વવાળાઓ, તપથી નિર્મળ આત્માવાળાઓ અને વિદ્યાથી મોહ રહિત થયેલાઓના તરણ માટે હરિનું સ્મરણ કરાય છે.
13.184.20
तदर्चनपरो नित्यं तद्भक्तस्तं नमस्कुरु ।
तद्भक्ता न विनश्यन्ति ह्यष्टाक्षरपरायणाः ॥ १३.१८४.२० ॥
તેમની પૂજામાં સદા તત્પર રહો, તેમના ભક્ત થાઓ અને તેમને નમસ્કાર કરો. અષ્ટાક્ષર મંત્રમાં પરાયણ તેમના ભક્તો નષ્ટ થતા નથી.
13.184.21
प्रणवोपासनपराः परमार्थिपरास्त्विह ।
एतैः पावय चात्मानं सर्वपापमपोह्य च ॥ १३.१८४.२१ ॥
અહીં પ્રણવોપાસના અને પરમાર્થમાં તત્પર રહીને, આ સાધનોથી જ પોતાને પવિત્ર કરો અને સર્વ પાપ દૂર કરો.
13.184.22
स्वस्ति प्राप्नुहि मैत्रेय गृहान्साधु व्रजाम्यहम् ।
एतन्मनसि कर्तव्यं श्रेय एवं भविष्यति ॥ १३.१८४.२२ ॥
હે મૈત્રેય, કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરો; હું સારી રીતે મારા ઘરે જાઉં છું. આ મનમાં રાખવું જોઈએ; આ રીતે શ્રેય થશે.
13.184.23
तं प्रणम्याथ मैत्रेयः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १३.१८४.२३ ॥
તેમને પ્રણામ કરી, મૈત્રેયે પ્રદક્ષિણા પણ કરી અને હાથ જોડીને કહ્યું, "ભગવાન કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરો."