महाभारत · अध्याय 13.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.184.1
एवमुक्तः स भगवान्मैत्रेयं प्रत्यभाषत ।
दिष्ट्यैतत्त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी ॥ १३.१८४.१ ॥
असे सांगितल्यावर भगवान मैत्रेयाला म्हणाले. सुदैवाने तुला हे कळते; सुदैवाने तुझी बुद्धी अशी आहे.
13.184.2
लोको ह्ययं गुणानेव भूयिष्ठं सम्प्रशंसति ।
रूपमानो वयोमानो धनविद्यामदस्तथा ॥ १३.१८४.२ ॥
हे जग मुख्यतः गुणांचीच स्तुती करते; रूपाचा मान, वयाचा मान आणि धन व विद्येचा मद, तसेच.
13.184.3
दिष्ट्या नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेऽयमनुग्रहः ।
तत्ते बहुगुणं दानं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१८४.३ ॥
सुदैवाने ते तुला अभिभूत करत नाहीत; हा दैवाचा तुझ्यावरील अनुग्रह आहे. म्हणून अनेक गुणांचे दान मी तुला सांगतो; ते ऐक.
13.184.4
यानीहागमशास्त्राणि याश्च काश्चित्प्रिवृत्तयः ।
तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम्। ॥ १३.१८४.४ ॥
येथील जे आगमशास्त्र आहेत आणि जे काही प्रवृत्ती आहेत, त्या सर्व वेदाला पुढे ठेवून यथाक्रम प्रवृत्त झाल्या आहेत.
13.184.5
अहं दानं प्रशंसामि भवानपि तपःश्रुतेः ।
तपः पवित्रं वेदस्य तपः स्वर्गस्य साधनम् ॥ १३.१८४.५ ॥
मी दानाची स्तुती करतो, आणि तूही तप व श्रुती यांची. तप हे वेदाला पवित्र करणारे आहे; तपच स्वर्गाचे साधन आहे.
13.184.6
तपसा महदाप्नोति विद्यया चेति नः श्रुतम् ।
तपसैव चापनुदेद्यच्चान्यदपि दुष्कृतम् ॥ १३.१८४.६ ॥
तपाने आणि विद्येने महान फल मिळते, असे आम्ही ऐकले आहे. तपानेच इतर दुष्कृतेही दूर होतात.
13.184.7
यद्यद्धि किञ्चित्सन्धाय पुरुषस्तप्यते तपः ।
सर्वमेतदवाप्नोति ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ १३.१८४.७ ॥
पुरुष काही संकल्प करून तप करतो, तर वेदपारंगत ब्राह्मण हे सर्व प्राप्त करतो.
13.184.8
दुरन्वयं दुष्प्रधर्षं दुरापं दुरतिक्रमम् ।
सर्वं वै तपसाऽभ्योति तपो हि बलवत्तरम् ॥ १३.१८४.८ ॥
दुर्बोध, दुर्जय, दुर्लभ, दुरतिक्रम्य असे सर्व तपाने प्राप्त होते, कारण तप अत्यंत बलवान आहे.
13.184.9
सुरापः स्वर्णहारी च भ्रूणहा गुरुतल्पगः ।
तपसा तरते सर्वमेनसश्च प्रमुच्यते ॥ १३.१८४.९ ॥
मद्यपी, सोने चोरणारा, गर्भहत्या करणारा आणि गुरुपत्नीगामी यांसुद्धा तपाने सर्व पार करतो आणि पापातून पूर्णपणे मुक्त होतो.
13.184.10
सर्वो वैद्यस्तु चक्षुष्मानपि यादृशतादृशः ।
तपस्विनं तथैवाहुस्ताभ्यां कार्यं सतां मतम् ॥ १३.१८४.१० ॥
कोणीही असो, डोळस प्रत्येक वैद्याला तपस्व्याप्रमाणेच म्हटले जाते; त्या दोघांकडून काम करवून घ्यावे, असे सज्जनांचे मत आहे.
13.184.11
सर्वे पूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
दानप्रदाः सुखं प्रेत्य प्राप्नुवन्तीह च श्रियम् ॥ १३.१८४.११ ॥
श्रुत हेच ज्यांचे धन आहे असे सर्व, तसेच तपस्वी आणि दान देणारे पूज्य आहेत; ते मृत्यूनंतर सुख आणि येथे समृद्धी प्राप्त करतात.
13.184.12
इमं च ब्रह्मलोकं च लोकं च बलवत्तरम् ।
अन्नदानैः सुकृतिनः प्रतिपद्यन्ति लौकिकम् ॥ १३.१८४.१२ ॥
अन्नदानाने पुण्यवान लोक हे लोक, ब्रह्मलोक आणि ते अत्यंत बलवान लौकिक लोक प्राप्त करतात.
13.184.13
पूजिताः पूजयन्त्येते मानिता मानयन्ति च ।
स दाता यत्र यत्रैति सर्वतः सम्प्रणूयते ॥ १३.१८४.१३ ॥
सन्मानित लोक सन्मान करतात, आदरणीय लोक आदर करतात; तो दाता जिथे जिथे जातो तिथे सर्वत्र त्याची प्रशंसा होते.
13.184.14
अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम् ।
यदि चोर्ध्वं यद्यधो वा स्वान्लोकानभियास्यति ॥ १३.१८४.१४ ॥
कर्म न करणारा आणि कर्म करणारा — ज्याचे कर्म जसे असेल तसेच फळ तो मिळवतो; तो वर गेला किंवा खाली, तरी आपल्याच लोकांकडे जाईल.
13.184.15
प्राप्स्यसि त्वन्नपानानि यानि दास्यसि कर्हिचित् ।
मेधाव्यसि कुले जातः श्रुतवाननृशंसवान् ॥ १३.१८४.१५ ॥
तू कधी जे अन्नपान देशील, तेच तुला मिळेल; तू उत्तम कुलात जन्मलास, बुद्धिमान, शास्त्रज्ञ आणि दयाळू आहेस.
13.184.16
कौमारदारो व्रतवान्मैत्रेय निरतो भव ।
एतद्गृहाण प्रथमं प्रशस्तं गृहमेधिनाम् ॥ १३.१८४.१६ ॥
हे मैत्रेया, बालपणापासून पत्नी असलेला आणि व्रतनिष्ठ राहा; त्यातच रत राहा. गृहस्थांसाठी हेच पहिले आणि प्रशंसनीय आहे; हेच प्रथम स्वीकार.
13.184.17
यो भर्ता वासितातुष्टो भर्तुस्तुष्टा च वासिता ।
यस्मिन्नेवं कुले सर्वं कल्याणं तत्र वर्तते ॥ १३.१८४.१७ ॥
ज्या कुलात पती पत्नीवर संतुष्ट आणि पत्नी पतीवर संतुष्ट असते, तिथे अशा प्रकारे सर्व कल्याण वास करते.
13.184.18
अद्भिर्गात्रान्मलमिव तमोऽग्निप्रभया यथा ।
दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च।
ब्राह्मणः स महाभाग तरेत्संसारसागरात् ॥ १३.१८४.१८ ॥
पाण्याने शरीराचा मळ धुतला जातो आणि अग्नीच्या प्रकाशाने अंधार दूर होतो, तसेच दान, तप आणि विष्णूच्या पूजेने तो ब्राह्मण, हे महाभाग, संसारसागर तरून जावो.
13.184.19
स्वकर्मशुद्धसत्त्वानां तपोभिर्निर्मलात्मनाम् ।
विद्यया गतमोहानां तारणाय हरिः स्मृतः ॥ १३.१८४.१९ ॥
स्वकर्माने शुद्ध सत्त्व असलेल्यांना, तपाने निर्मल आत्मा असलेल्यांना, विद्येने मोह नष्ट झालेल्यांना तरण्यासाठी हरीचे स्मरण केले जाते.
13.184.20
तदर्चनपरो नित्यं तद्भक्तस्तं नमस्कुरु ।
तद्भक्ता न विनश्यन्ति ह्यष्टाक्षरपरायणाः ॥ १३.१८४.२० ॥
त्याच्या पूजेत सदैव तत्पर राहा, त्याचा भक्त होऊन त्याला नमस्कार करा. अष्टाक्षर मंत्रात परायण असलेले त्याचे भक्त नष्ट होत नाहीत.
13.184.21
प्रणवोपासनपराः परमार्थिपरास्त्विह ।
एतैः पावय चात्मानं सर्वपापमपोह्य च ॥ १३.१८४.२१ ॥
येथे प्रणवोपासनेत आणि परमार्थात तत्पर असलेले तुम्ही यांनीच स्वतःला पवित्र करा आणि सर्व पाप दूर करा.
13.184.22
स्वस्ति प्राप्नुहि मैत्रेय गृहान्साधु व्रजाम्यहम् ।
एतन्मनसि कर्तव्यं श्रेय एवं भविष्यति ॥ १३.१८४.२२ ॥
हे मैत्रेया, कल्याण प्राप्त कर; मी आता घरी सुखाने जातो. हे मनात धरले पाहिजे; अशाने श्रेय होईल.
13.184.23
तं प्रणम्याथ मैत्रेयः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १३.१८४.२३ ॥
त्यांना नमस्कार करून आणि प्रदक्षिणा घालून मैत्रेय हात जोडून म्हणाला, "भगवान कल्याण प्राप्त करोत."