મહાભારત · અધ્યાય 13.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.186.1
यज्ज्ञेयं परमं कृत्यमनुष्ठेयं महात्मभिः ।
सारं मे सर्वशास्त्राणां वक्तुमर्हस्यनुग्रहात् ॥ १३.१८६.१ ॥
જે પરમ જાણવા યોગ્ય છે અને મહાત્માઓએ આચરવા યોગ્ય કર્તવ્ય છે, સર્વ શાસ્ત્રોનો તે સાર કૃપા કરીને મને કહેવા યોગ્ય છો.
13.186.2
श्रूयतामिदमत्यन्तं गूढं संसारमोचनम् ।
श्रोतव्यं च त्वया सम्यग्ज्ञातव्यं च विशाम्पते ॥ १३.१८६.२ ॥
અત્યંત ગૂઢ અને સંસારથી મુક્તિ આપનારું આ સાંભળ. હે પ્રજાપતિ, તારે આ સારી રીતે સાંભળવું અને સમજવું જોઈએ.
13.186.3
पुण्डरीकः पुरा विप्रः पुण्यतीर्थे जपान्वितः ।
नारदं परिपप्रच्छ श्रेयो योगपरं मुनिम् ॥ १३.१८६.३ ॥
પૂર્વે પુંડરીક નામે એક બ્રાહ્મણ પુણ્યતીર્થમાં જપમાં લીન હતો. તેણે યોગપરાયણ મુનિ નારદને પરમ કલ્યાણ વિશે પૂછ્યું.
13.186.4
नारदश्चाब्रवीदेनं ब्रह्मणोक्तं महात्मना ॥ १३.१८६.४ ॥
નારદે તેને કહ્યું — મહાત્મા બ્રહ્માએ કહેલું.
13.186.5
शृणुष्वावहितस्तात ज्ञानयोगमनुत्तमम् ।
अप्रभूतं प्रभूतार्थं वेदशास्त्रार्थसंयुतम्। ॥ १३.१८६.५ ॥
વત્સ, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ — આ અનુત્તમ જ્ઞાનયોગ છે; શબ્દોમાં થોડો પણ અર્થમાં વિપુલ, વેદ-શાસ્ત્રના અર્થથી યુક્ત.
13.186.6
यः परः प्रकृते प्रोक्तः पुरुषः पञ्चविंशकः ।
स एव सर्वभूतात्मा नर इत्यभिधीयते ॥ १३.१८६.६ ॥
પ્રકૃતિથી પર પચ્ચીસમો જે પુરુષ કહેવાયો છે — તે જ સર્વ ભૂતોનો આત્મા છે અને તેને 'નર' કહેવાય છે.
13.186.7
नराज्जातानि तत्वानि नाराणीति ततो विदुः ।
तान्येव चायनं तस्य तेन नारायणः स्मृतः ॥ १३.१८६.७ ॥
નરથી ઉત્પન્ન થયેલાં તત્ત્વોને 'નારા' કહેવાય છે, એમ વિદ્વાનો જાણે છે. તે જ તેનો આશ્રય છે; તેથી તે નારાયણ તરીકે સ્મરાય છે.
13.186.8
नारायणाज्जगत्सर्वं सर्गकाले प्रजायते ।
तस्मिन्नेव पुनस्तच्च प्रलये सम्प्रलीयते ॥ १३.१८६.८ ॥
નારાયણથી જ સૃષ્ટિકાળે સમગ્ર જગત ઉત્પન્ન થાય છે; પ્રલયમાં ફરી તેમાં જ તે લીન થાય છે.
13.186.9
नारायणः परं ब्रह्म तत्वं नारायणः परः ।
परादपि परश्चासौ तस्मान्नास्ति परात्परः ॥ १३.१८६.९ ॥
નારાયણ જ પરબ્રહ્મ છે; નારાયણ જ પરમ તત્ત્વ છે. તે શ્રેષ્ઠથી પણ શ્રેષ્ઠ છે; તેથી તેનાથી શ્રેષ્ઠ કોઈ નથી.
13.186.10
वासुदेवं तथा विष्णुमात्मानं च तथा विदुः ।
संज्ञाभेदैः स एवैकः सर्वशास्त्राभिसंस्कृतः ॥ १३.१८६.१० ॥
તેને વાસુદેવ, વિષ્ણુ અને આત્મા પણ જાણવામાં આવે છે. નામભેદે તે એક જ છે; સર્વ શાસ્ત્રોથી સંસ્કારિત તે જ છે.
13.186.11
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ १३.१८६.११ ॥
સર્વ શાસ્ત્રોનું મંથન કરીને અને વારંવાર વિચારીને આ એક જ સુનિશ્ચિત નિષ્કર્ષ છે: નારાયણનું સદા ધ્યાન ધરવું.
13.186.12
तस्मात्त्वं गहनान्सर्वांस्त्यक्त्वा शास्त्रार्थविस्तरान् ।
अनन्यचेता ध्यायस्व नारायणमजं विभुम् ॥ १३.१८६.१२ ॥
તેથી તું ગહન શાસ્ત્રાર્થના સર્વ વિસ્તારો છોડીને, અનન્ય ચિત્તથી અજન્મા અને સર્વવ્યાપી નારાયણનું ધ્યાન ધર.
13.186.13
मुहूर्तिमपि यो ध्यायेन्नारायणमतन्द्रितः ।
सोऽपि तद्गतिमाप्नोति किं पुनस्तत्परायणः ॥ १३.१८६.१३ ॥
જે માણસ સાવધાનીથી ક્ષણભર પણ નારાયણનું ધ્યાન ધરે છે, તે પણ તેમની ગતિ પામે છે; જે તેમના પરાયણ છે તેની તો વાત જ શી?
13.186.14
नमो नारायणायेति यो वेद ब्रह्म शाश्वतम् ।
अन्त्यकाले जपन्नेति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १३.१८६.१४ ॥
'નમો નારાયણાય' એ શાશ્વત બ્રહ્મ છે એમ જાણનાર, અંતકાળે તેનો જપ કરતાં વિષ્ણુનું પરમ પદ પામે છે.
13.186.15
श्रवणान्मननाच्चैव गीतिस्तुत्यर्चनादिभिः ।
आराध्यं सर्वदा ब्रह्म पुरुषेण हितैषिणा ॥ १३.१८६.१५ ॥
શ્રવણ, મનન, ગાન, સ્તુતિ, પૂજન આદિ વડે પોતાનું હિત ઇચ્છતા પુરુષે સદા બ્રહ્મની આરાધના કરવી.
13.186.16
लिप्यते न स पापेन नारायणपरायणः ।
पुनाति सकलं लोकं सहस्रांशुरिवोदितः ॥ १३.१८६.१६ ॥
નારાયણપરાયણ પુરુષ પાપથી લેપાતો નથી; ઊગેલા સહસ્રાંશુ (સૂર્ય) જેમ તે સમગ્ર લોકને પવિત્ર કરે છે.
13.186.17
ब्रह्मचारी गृहस्थोऽपि वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
केशवाराधनं हित्वा नैव याति परां गतिम् ॥ १३.१८६.१७ ॥
બ્રહ્મચારી, ગૃહસ્થ, વાનપ્રસ્થ કે ભિક્ષુ પણ કેશવની આરાધના છોડી દે તો પરમ ગતિ પામતા નથી.
13.186.18
जन्मान्तरसहस्रेषु दुर्लभा तद्गता मतिः ।
तद्भक्तवत्सलं देवं समराधय सुव्रत ॥ १३.१८६.१८ ॥
હજારો જન્મોમાં પણ તેમના તરફ વળેલી બુદ્ધિ દુર્લભ છે; હે સુવ્રત, ભક્તવત્સલ એવા તે દેવની સારી રીતે આરાધના કર.
13.186.19
नारदेनैवमुक्तस्तु स विप्रोऽभ्यर्चयद्धरिम् ।
स्वप्नोऽपि पुण्डरीकाक्षं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १३.१८६.१९ ॥
નારદે આ રીતે કહ્યા પછી તે બ્રાહ્મણે હરિની પૂજા કરી; સ્વપ્નમાં પણ કમલનયન, શંખ-ચક્ર-ગદાધારીની.
13.186.20
किरीटकुण्डलधरं लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभम् ।
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं प्राणमत्सम्भ्रमान्वितः ॥ १३.१८६.२० ॥
મુકુટ-કુંડળધારી, ચમકતા શ્રીવત્સ અને કૌસ્તુભવાળા દેવદેવેશને જોઈને તે આદરપૂર્વક પ્રણામ કરવા લાગ્યો.
13.186.21
अथ कालेन महता तथा प्रत्यक्षतां गतः ।
संस्तुतः स्तुतिभिर्वेदैर्देवगन्धर्वकिन्नरैः ॥ १३.१८६.२१ ॥
પછી ઘણા લાંબા સમય પછી તે આ રીતે પ્રત્યક્ષ થયા; દેવ, ગંધર્વ અને કિન્નરોએ વેદસ્તુતિથી તેમની સ્તુતિ કરી.
13.186.22
अथ तेनैव भगवानात्मलोकमधोक्षजः ।
गतः सम्प्रजितः सर्वैः स योगिनिलयो हरिः ॥ १३.१८६.२२ ॥
પછી તેમના દ્વારા ભગવાન અધોક્ષજ પોતાના લોકમાં ગયા; સૌ દ્વારા પૂજાયેલા, યોગીઓના આશ્રય એવા હરિ.
13.186.23
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र तद्भक्तस्तत्परायणः ।
अर्चयित्वा यथायोगं भजस्व पुरुषोत्तमम् ॥ १३.१८६.२३ ॥
તેથી, હે રાજેન્દ્ર, તમે પણ તેમના ભક્ત બનીને, તેમનામાં પરાયણ રહીને, યથાયોગ્ય પૂજા કરીને પુરુષોત્તમને ભજો.
13.186.24
अजरममरमेकं ध्येयमाद्यन्तशून्यं ।
सगुणमगुणमाद्यं स्थूलमत्यन्तसूक्ष्मम्।
निरुपममुपमेयं योगिविज्ञानगम्यं ।
त्रिभुवनगुरुमीशं सम्प्रपद्यस्व विष्णुम् ॥ १३.१८६.२४ ॥
જરારહિત, અમર, એક, ધ્યેય, આદિ-અંતશૂન્ય, સગુણ અને નિર્ગુણ, આદ્ય, સ્થૂળ અને અત્યંત સૂક્ષ્મ, અનુપમ અને ઉપમેય, યોગીઓના વિજ્ઞાનથી પ્રાપ્ય, ત્રિભુવનના ગુરુ એવા ઈશ વિષ્ણુને શરણ લે.