ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.186.1
यज्ज्ञेयं परमं कृत्यमनुष्ठेयं महात्मभिः ।
सारं मे सर्वशास्त्राणां वक्तुमर्हस्यनुग्रहात् ॥ १३.१८६.१ ॥
ਜੋ ਪਰਮ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਾਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.186.2
श्रूयतामिदमत्यन्तं गूढं संसारमोचनम् ।
श्रोतव्यं च त्वया सम्यग्ज्ञातव्यं च विशाम्पते ॥ १३.१८६.२ ॥
ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.186.3
पुण्डरीकः पुरा विप्रः पुण्यतीर्थे जपान्वितः ।
नारदं परिपप्रच्छ श्रेयो योगपरं मुनिम् ॥ १३.१८६.३ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਣਯ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ-ਪਰਾਇਣ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
13.186.4
नारदश्चाब्रवीदेनं ब्रह्मणोक्तं महात्मना ॥ १३.१८६.४ ॥
ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.186.5
शृणुष्वावहितस्तात ज्ञानयोगमनुत्तमम् ।
अप्रभूतं प्रभूतार्थं वेदशास्त्रार्थसंयुतम्। ॥ १३.१८६.५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ — ਇਹ ਅਨੁੱਤਮ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਹੈ; ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ, ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।
13.186.6
यः परः प्रकृते प्रोक्तः पुरुषः पञ्चविंशकः ।
स एव सर्वभूतात्मा नर इत्यभिधीयते ॥ १३.१८६.६ ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੱਚੀਵਾਂ ਪੁਰਖ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ 'ਨਰ' ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.186.7
नराज्जातानि तत्वानि नाराणीति ततो विदुः ।
तान्येव चायनं तस्य तेन नारायणः स्मृतः ॥ १३.१८६.७ ॥
ਨਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਤੱਤਵਾਂ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ; ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.186.8
नारायणाज्जगत्सर्वं सर्गकाले प्रजायते ।
तस्मिन्नेव पुनस्तच्च प्रलये सम्प्रलीयते ॥ १३.१८६.८ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਰਜਣ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਲੈ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.186.9
नारायणः परं ब्रह्म तत्वं नारायणः परः ।
परादपि परश्चासौ तस्मान्नास्ति परात्परः ॥ १३.१८६.९ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
13.186.10
वासुदेवं तथा विष्णुमात्मानं च तथा विदुः ।
संज्ञाभेदैः स एवैकः सर्वशास्त्राभिसंस्कृतः ॥ १३.१८६.१० ॥
ਉਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਉਹੀ ਹੈ।
13.186.11
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ १३.१८६.११ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਇਹੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ: ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.186.12
तस्मात्त्वं गहनान्सर्वांस्त्यक्त्वा शास्त्रार्थविस्तरान् ।
अनन्यचेता ध्यायस्व नारायणमजं विभुम् ॥ १३.१८६.१२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਗਹਿਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਨਨ੍ਯ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਅਜਨਮੇ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ।
13.186.13
मुहूर्तिमपि यो ध्यायेन्नारायणमतन्द्रितः ।
सोऽपि तद्गतिमाप्नोति किं पुनस्तत्परायणः ॥ १३.१८६.१३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਣਾ?
13.186.14
नमो नारायणायेति यो वेद ब्रह्म शाश्वतम् ।
अन्त्यकाले जपन्नेति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १३.१८६.१४ ॥
'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਯ' ਨੂੰ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.186.15
श्रवणान्मननाच्चैव गीतिस्तुत्यर्चनादिभिः ।
आराध्यं सर्वदा ब्रह्म पुरुषेण हितैषिणा ॥ १३.१८६.१५ ॥
ਸੁਣਨ, ਮਨਨ, ਗਾਇਨ, ਸਤੁਤੀ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.186.16
लिप्यते न स पापेन नारायणपरायणः ।
पुनाति सकलं लोकं सहस्रांशुरिवोदितः ॥ १३.१८६.१६ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪਰਾਇਣ ਪੁਰਖ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ (ਸੂਰਜ) ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.186.17
ब्रह्मचारी गृहस्थोऽपि वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
केशवाराधनं हित्वा नैव याति परां गतिम् ॥ १३.१८६.१७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਜਾਂ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
13.186.18
जन्मान्तरसहस्रेषु दुर्लभा तद्गता मतिः ।
तद्भक्तवत्सलं देवं समराधय सुव्रत ॥ १३.१८६.१८ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗੀ ਬੁੱਧੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ।
13.186.19
नारदेनैवमुक्तस्तु स विप्रोऽभ्यर्चयद्धरिम् ।
स्वप्नोऽपि पुण्डरीकाक्षं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १३.१८६.१९ ॥
ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮਲਨੈਣ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾਧਾਰੀ ਦੀ।
13.186.20
किरीटकुण्डलधरं लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभम् ।
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं प्राणमत्सम्भ्रमान्वितः ॥ १३.१८६.२० ॥
ਕਿਰੀਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਧਾਰੀ, ਚਮਕਦੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਵਾਲੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
13.186.21
अथ कालेन महता तथा प्रत्यक्षतां गतः ।
संस्तुतः स्तुतिभिर्वेदैर्देवगन्धर्वकिन्नरैः ॥ १३.१८६.२१ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
13.186.22
अथ तेनैव भगवानात्मलोकमधोक्षजः ।
गतः सम्प्रजितः सर्वैः स योगिनिलयो हरिः ॥ १३.१८६.२२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਤ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਰੀ।
13.186.23
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र तद्भक्तस्तत्परायणः ।
अर्चयित्वा यथायोगं भजस्व पुरुषोत्तमम् ॥ १३.१८६.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ, ਯਥਾਯੋਗ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਭਜਨਾ ਕਰ।
13.186.24
अजरममरमेकं ध्येयमाद्यन्तशून्यं ।
सगुणमगुणमाद्यं स्थूलमत्यन्तसूक्ष्मम्।
निरुपममुपमेयं योगिविज्ञानगम्यं ।
त्रिभुवनगुरुमीशं सम्प्रपद्यस्व विष्णुम् ॥ १३.१८६.२४ ॥
ਜਰਾ-ਰਹਿਤ, ਅਮਰ, ਇੱਕ, ਧਿਆਨ-ਯੋਗ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਗੁਣ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ, ਆਦਿ, ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੂਖਮ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਉਪਮਾ-ਯੋਗ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਈਸ਼ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।