ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.187.1
साम्नि चापि प्रदानेन च ज्यायः किं भवतो मतम् ।
प्रब्रूहि भरतश्रेष्ठ यदत्र व्यतिरिच्यते ॥ १३.१८७.१ ॥
ସାମ ଓ ଦାନ — ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ମତ କ’ଣ? ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହନ୍ତୁ ଏଥିମଧ୍ୟରେ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଉତ୍ତମ।
13.187.2
साम्ना प्रसाद्यते कश्चिद्दानेन च तथाऽपरः ।
पौरुषीं प्रकृतिं ज्ञात्वा तयोरेकतरं भजेत् ॥ १३.१८७.२ ॥
କେହି ସାମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦାନରେ। ପୁରୁଷର ପ୍ରକୃତି ଜାଣି ଏ ଦୁଇଟିର ଏକଟି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.187.3
गुणांस्तु शृणु वैराजन्त्सान्त्वस्य पुरुषर्षभ ।
दारुणान्यपि भूतानि सान्त्वेनाराधयेद्यथा ॥ १३.१८७.३ ॥
ହେ ରାଜନ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ସାମର ଗୁଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସାମ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରାଯାଇପାରେ।
13.187.4
अत्राप्युदाहरन्तीममिदिहासं पुरातनम् ।
गृहीत्वा रक्षसा मुक्तो द्विजातिः कानने यथा ॥ १३.१८७.४ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସର ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି — ବନରେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଏକ ଦ୍ୱିଜ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
13.187.5
कश्चित्तु बुद्धिसम्पन्नो ब्राह्मणो विजने वने ।
गृहीतः कृच्छ्रमापन्नो रक्षसा भक्षयिष्यता ॥ १३.१८७.५ ॥
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିର୍ଜନ ବନରେ ରାକ୍ଷସ ଧରିଲା। ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେ, ଯାହାକୁ ରାକ୍ଷସ ଖାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲା।
13.187.6
सुबुद्धिः श्रुतिसम्पन्नो दृष्ट्वा तमतिभीषणम् ।
सामैवास्मै प्रयुञ्जानो न मुमोह न विव्यधे ॥ १३.१८७.६ ॥
ସୁବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୁତିସମ୍ପନ୍ନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ଅତିଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖି, ତାହା ଉପରେ ହିଁ ସାମ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ସେ ମୋହିତ ହେଲେ ନାହିଁ କି ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
13.187.7
रक्षस्तु वाचा सम्पूज्य प्रश्नं पप्रच्छ तं द्विजम् ।
मोक्ष्यसे ब्रूहि मे प्रश्नं केनास्मि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.७ ॥
ରାକ୍ଷସ ବାକ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେ ଦ୍ୱିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା: 'ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ; ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ କୁହ। କେଉଁ କାରଣରୁ ମୁଁ ହରିଣ ପରି କୃଶ?'
13.187.8
मुहूर्तमथ सञ्चिन्त्य ब्राह्मणिस्तं निरीक्ष्य सः ।
अभीतवदथाव्यग्रः प्रश्नं प्रतिजगाद ह ॥ १३.१८७.८ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାକୁ ଦେଖିଲେ; ନିର୍ଭୟ ପରି, ଶାନ୍ତଭାବେ ସେ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
13.187.9
विदेशस्थो विलोकस्थो विना नूनं सुहृज्जनैः ।
विषयानतुलान्भुङ्क्षे तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.९ ॥
ବିଦେଶରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବସି, ବନ୍ଧୁ ବିନା ନିଶ୍ଚୟ ଅତୁଳ ବିଷୟ ଭୋଗ କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.10
नूनं मित्राणि ते रक्षः साधूपचरितान्यपि ।
स्वदोषात्तु परित्यज्य तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१० ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ, ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ତୁମେ ଭଲ ସତ୍କାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନିଜ ଦୋଷରୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.11
अवृत्त्या पीड्यमानोऽपि वृत्त्युपायान्विगर्हयन् ।
महार्थान्ध्यायसे नूनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.११ ॥
ଜୀବିକାର ଅଭାବରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବିକାର ଉପାୟକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.12
परकार्याधिकारस्थाः सद्गुणैरधमा नराः ।
अवजानन्ति नूनं त्वां तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१२ ॥
ଅନ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଧିକାରୀ, ସଦ୍ଗୁଣହୀନ ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଅବଜ୍ଞା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.13
गुणवान्निर्गुणानन्यान्नूनं पश्यसि तत्कृतान् ।
प्राज्ञैरपि विनीतात्मा तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१३ ॥
ତୁମେ ଗୁଣବାନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଗୁଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖୁଛ; ବିନୀତାତ୍ମା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା — ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.14
सम्पीड्यात्मानमार्यत्वात्त्वया कश्चिदुपस्कृतः ।
जितं त्वां मन्यते साधो तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.१४ ॥
ଆର୍ଯତ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ନିଜକୁ ପୀଡ଼ିତ କରି ତୁମ ଦ୍ୱାରା କେହି ଜଣେ ଅପକୃତ ହୋଇଛି; ହେ ସାଧୁ, ସେ ତୁମକୁ ପରାଜିତ ବୋଲି ଭାବେ — ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.15
क्लिश्यमानान्विमार्गेषु कामक्रोधावृतात्मनः ।
मन्येऽनुध्यायसि जनांस्तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.१५ ॥
ଭୁଲ ପଥରେ କ୍ଲେଶ ପାଉଥିବା, କାମ-କ୍ରୋଧ ଆବୃତ ଆତ୍ମା ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଭାବେ — ତୁମେ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.16
प्राज्ञैरपुजितो नूनं प्राज्ञैरप्यभिनिन्दितः ।
ह्रीमानमर्षी दुर्वृत्तस्तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१६ ॥
ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜିତ ନୁହଁ, ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତୁମେ ନିନ୍ଦିତ; ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଅସହିଷ୍ଣୁ, ଦୁରାଚାରୀ ଅଛ — ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.17
नूनं मित्रमुखः शत्रुः कश्चिदार्यवदाचरन् ।
वञ्चयित्वा गतस्त्वां वै तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ମିତ୍ରର ମୁଖଧାରୀ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଆର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଚରଣ କରି ତୁମକୁ ପ୍ରତାରଣା କରି ଚାଲିଗଲା — ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.18
नूनमद्य सतां मध्ये तव वाक्यमनुत्तमम् ।
न भाति कालेऽभिहितं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१८ ॥
ଆଜି ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଅନୁତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ସଠିକ୍ ସମୟରେ କୁହାଯାଇଛି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ମନେ ହେଉନାହିଁ — ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.19
दृष्टपूर्वाञ्श्रुतपूर्वान्कुपितान्हृदयप्रियान् ।
अनुनेतुं न शक्रोषि तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.१९ ॥
ଯାହାଙ୍କୁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ ଓ ଶୁଣିଛ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶାନ୍ତ କରି ପାରୁ ନାହଁ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.20
नूनमासञ्जयित्वा त्वा कृत्ये कस्मिंश्चिदीप्सिते ।
कच्चिदर्थयते नित्यं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२० ॥
ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି କେହି ସର୍ବଦା ତୁମଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗୁଛି; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.21
परोक्षवादिभिर्मिथ्यादोषस्ते सम्प्रदर्शितः ।
तज्ज्ञैर्न पूज्यसे व्यक्तं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२१ ॥
ପଛରେ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମ ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଦୋଷ ଦେଖାଇଛନ୍ତି; ସେସବୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉନାହଁ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.22
नूनं त्वां सद्गुणापेक्षं पूजयानं सुहृत्प्रजाः ।
मायावीति च जानन्ति तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२२ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ସଦ୍ଗୁଣ ଆଶା କରି ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ମିତ୍ର ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ତୁମକୁ ମାୟାବୀ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.23
अन्तर्गतमभिप्रायंन न नूनं लज्जयेच्छसि ।
विवक्तुं प्राप्य शैथिल्यात्तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२३ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଲଜ୍ଜାରୁ ତୁମେ ନିଜ ଭିତରର ଅଭିପ୍ରାୟ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନ ନାହଁ; ଶିଥିଳତାରୁ ସୁଯୋଗ ପାଇ ମଧ୍ୟ ତାହା କହିବାରୁ ବିରତ ରହୁଛ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.24
नानाबुद्धिरुचीँल्लोके मानुषान्नूनमिच्छसि ।
ग्रहीतुं स्वैर्गुणैः सर्वांस्तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२४ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ବୁଦ୍ଧି ଓ ରୁଚିବିଶିଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.25
असत्सु विनिविष्टेषु न गुणान्वदतः स्वयम् ।
गुणास्ते न विराजन्ते तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२५ ॥
ଅସତ୍ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଗୁଣ ନିଜେ କହୁଥିବା ଲୋକର ଗୁଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.26
धर्मवृत्तः श्रुतैर्हीनः पदं त्वं रजसान्वितः ।
महत्प्रार्थयसे नूनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२६ ॥
ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନରହିତ ଓ ରଜୋଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବଡ଼ ପଦ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.27
तपःप्रणिहितात्मानं मन्ये त्वारण्यकाङ्क्षिणम् ।
बन्धुवर्गो निगृह्णाति तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.२७ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇ, ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବୋଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାବେ; କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ତୁମକୁ ରୋକନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.28
इष्टभार्यस्य ते नूनं प्रातिवेश्यो महाधनः ।
युवा सुललितः कामी तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.२८ ॥
ତୁମ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀର ପଡ଼ୋଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଧନୀ, ଯୁବକ, ସୁନ୍ଦର ଓ କାମୁକ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.29
दुर्विनीतहतः पुत्रो जामाता वाऽप्रमार्जकः ।
दारा वा प्रतिकूलास्ते तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.२९ ॥
ଦୁର୍ବିନୀତ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଅବହେଳିତ ଜାମାତା, କିମ୍ବା ତୁମ ପ୍ରତିକୂଳ ପତ୍ନୀମାନେ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.30
भ्रातरोऽतीव विषमाः पिता वा क्षुत्क्षतो मृतः ।
माता ज्योष्ठो गुरुर्वाऽपि तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.३० ॥
ଭାଇମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର, କିମ୍ବା ପିତା ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ମରିଗଲେ, କିମ୍ବା ମାତା, ବଡ଼ ଭାଇ କିମ୍ବା ଗୁରୁ; ତେଣୁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ।
13.187.31
ब्राह्मणो वा हतो गौर्वा ब्रह्मस्वं वापहृतं पुरा ।
देवस्यं वा हृतं काले तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ ହୋଇଥାଇ ପାରେ କିମ୍ବା ଗାଈ, କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ଅପହୃତ ହୋଇଥାଇ ପାରେ, କିମ୍ବା ଯଥା ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଧନ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଇ ପାରେ—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.32
हृतदारोऽथ वृद्धो वा लोके द्विष्टोऽथवा नरैः ।
अविज्ञानेन वा वृद्धस्तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३२ ॥
ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରାଯାଇଥାଇ ପାରେ, କିମ୍ବା ତୁମେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଜଗତର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱେଷର ପାତ୍ର ହୋଇଥାଇ ପାରେ, କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରୁ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଥାଇ ପାରେ—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.33
वार्धकार्थं धनं दृष्ट्वा स्वा श्रीर्वाऽपि परैर्हृता ।
वृत्तिर्वा दुर्जनापेक्षा तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३३ ॥
ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପାଇଁ ଧନ ଦେଖିବା ପରେ ତୁମର ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ଅନ୍ୟମାନେ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଥାଇ ପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ତୁମର ଜୀବିକା ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଇ ପାରେ—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.34
सम्पत्कालेन ते धर्मः क्षीणस्तात सुहृद्बुवैः ।
असंन्यासमतिस्तत्र तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ସମୃଦ୍ଧିର କାଳରେ ମିତ୍ରଭଳି କଥା କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ତୁମର ଧର୍ମ କ୍ଷୀଣ ହେଲା; ସେଠାରେ ତୁମ ମନ ସନ୍ୟାସ ଆଡ଼କୁ ଝୁଲିଲା ନାହିଁ—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.35
अविद्वान्भीरुरल्पार्थे विद्याविक्रमदानजम् ।
यशः प्रार्थयसे नित्यं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३५ ॥
ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭୀରୁ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା, ପରାକ୍ରମ ଓ ଦାନରୁ ଜାତ ଯଶ ତୁମେ ସର୍ବଦା ଇଚ୍ଛା କର—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.36
चिरहाभिलषितं किञ्चित्फलमप्राप्तमेव ते ।
कृतमन्यैरपहृतं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३६ ॥
ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ତୁମେ ଯେଉଁ ଫଳ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲ ତାହା ତୁମେ ପାଇ ନାହଁ; ତୁମେ କରିଥିବା କର୍ମ ଅନ୍ୟମାନେ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଛନ୍ତି—ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.37
नूनमात्मगतं दोषमपश्यन्किंचिदात्मनि ।
अकारणेऽभिशस्तो हि तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ନିଜ ଭିତରର ଦୋଷକୁ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ନ ଦେଖି, ତୁମେ ବିନା କାରଣରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛ; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.38
सुहृदां दुःखमार्तानां न प्रमोक्ष्यसि हानिजम् ।
अलमर्थगुणैर्हीनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.३८ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ, ପୀଡିତମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ, କ୍ଷତିରୁ ଜାତ ଦୁଃଖରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ; ଧନର ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛ; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.39
साधून्गृहस्थान्दृष्ट्वा च तथा साधून्वनेचरान् ।
मुक्तांश्चावसथे सक्तांस्तेनासि हरिमः कृशः ॥ १३.१८७.३९ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏବଂ ଘରେ ଆସକ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.40
धर्म्यमर्थ्यं च काम्यं च देशे च रहितं वचः ।
न प्रसिद्ध्यति ते नूनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.४० ॥
ଧର୍ମସଙ୍ଗତ, ହିତକାରୀ ଓ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ ଯଦି ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଇଁ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.41
दत्तानकुशलैरर्थान्मनीषी संजिजीविषुः ।
प्राप्य वर्तयसे नूनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.४१ ॥
ଅକୁଶଳ ଲୋକମାନେ ଦେଇଥିବା ଧନ ପାଇ, ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାରିଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କର; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.42
परस्परविरुद्धानां प्रियं नूनं चिकीर्षसि ।
सुहृदामुपरोधेन तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.४२ ॥
ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କରି; ତେଣୁ, ହେ ହରିଣ, ତୁମେ କୃଶ ହୋଇଯାଇଛ।
13.187.43
पापान्विवर्धितान्दृष्ट्वा कल्याणांश्चावसीदतः ।
ध्रुवं गर्हयसे नूनं तेनासि हरिणः कृशः ॥ १३.१८७.४३ ॥
ପାପୀମାନଙ୍କୁ ବଢ଼ିବାର ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅବନତ ହେବାର ଦେଖି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନିନ୍ଦା କରୁଛ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହରିଣ ପରି କୃଶ ହୋଇଛ।
13.187.44
एवं सम्पूजितं रक्षो विप्रं तं प्रत्यपूजयत् ।
सहायमकरोच्चैनं सम्पूज्यामुं मुमोच ह ॥ १३.१८७.४४ ॥
ଏପରି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ରାକ୍ଷସ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦାନରେ ସମ୍ମାନ କଲା; ତାଙ୍କୁ ସହାୟକ କରି, ସତ୍କାର କରି ମୁକ୍ତ କଲା।